EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Zapobieganie wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub działań związanych z terroryzmem

Zapobieganie wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub działań związanych z terroryzmem

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa (UE) 2015/849 – zapobieganie wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu

JAKIE SĄ CELE DYREKTYWY?

  • Dyrektywa (UE) 2015/849 (czwarta dyrektywa w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy) ma na celu zwalczanie prania pieniędzy* oraz finansowania terroryzmu* poprzez zapobieganie wykorzystaniu rynku finansowego do tych celów.
  • Rozszerza ona zakres stosowania dotychczas obowiązującej dyrektywy (WE) 2005/60 (trzeciej dyrektywy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy), która weszła w życie w 2007 r., a także ją zastępuje.
  • Ma ona na celu wyeliminowanie wszelkich dwuznacznych przepisów dotychczasowej dyrektywy i powiązanych z nią aktów prawnych, a także zwiększenie spójności uregulowań dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu we wszystkich państwach UE. W czwartej dyrektywie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy uwzględniono zalecenia Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) z 2012 r.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa ma zastosowanie do:

  • instytucji kredytowych;
  • instytucji finansowych; oraz
  • wyznaczonych niefinansowych przedsiębiorstw i zawodów, takich jak
    • biegłych rewidentów
    • zewnętrznych księgowych
    • doradców podatkowych
    • notariuszy i prawników, w określonych okolicznościach
    • pośredników w obrocie nieruchomościami
    • podmiotów zajmujących się handlem towarami (np. metalami i kamieniami szlachetnymi, w przypadku dokonywania płatności gotówkowych w kwocie 10 000 EUR lub wyższej) oraz
    • podmiotów świadczących usługi w zakresie gier hazardowych.

W dyrektywie:

  • zaostrzono przepisy dotyczące identyfikowania klientów – zwłaszcza beneficjentów rzeczywistych* spółek i porozumień prawnych (trustów);
  • wprowadzono wymóg, zgodnie z którym informacje o beneficjentach rzeczywistych spółek mają być przechowywane w centralnym rejestrze w każdym państwie UE, np. w rejestrach handlowych, rejestrach spółek lub w rejestrze publicznym;
  • podniesiono świadomość niedociągnięć w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwiększono zdolność reagowania w tym zakresie: oprócz krajowych ocen ryzyka przeprowadzanych przez państwa UE przeprowadzane są również, przez Komisję Europejską, oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które to ryzyko ma wpływ na rynek wewnętrzny i jest związane z działalnością transgraniczną (pierwsze sprawozdanie opublikowano w dniu 26 czerwca 2017 r.);
  • wprowadzono skoordynowaną politykę europejską ukierunkowaną na państwa trzecie, w których brak jest skutecznych systemów przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w celu ochrony systemu finansowego UE. Pierwszy unijny wykaz „państw trzecich wysokiego ryzyka” został przyjęty w drodze aktu delegowanego przez Komisję w lipcu 2016 r. i był od tego czasu kilkakrotnie zmieniany;
  • zacieśniono i usprawniono współpracę pomiędzy jednostkami analityki finansowej, które stanowią jedne z kluczowych podmiotów zaangażowanych w przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Systemowa wymiana informacji między jednostkami analityki finansowej powinna się odbywać z wykorzystaniem zaawansowanej infrastruktury technicznej, za pomocą FIU.NET – zdecentralizowanej sieci komputerowej używającej skomplikowanych technik dopasowywania.

Podmioty objęte dyrektywą muszą:

  • zgłaszać podejrzenia co do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu organom publicznym, przeważnie jednostkom analityki finansowej;
  • podejmować środki wspierające, takie jak zapewnianie odpowiednich szkoleń dla personelu oraz ustanowienie adekwatnych wewnętrznych polityk i procedur zapobiegawczych;
  • podejmować dodatkowe środki ochronne, takie jak wzmocnione środki należytej staranności wobec klienta na wypadek sytuacji zwiększonego ryzyka, takich jak handel z bankami spoza UE oraz, w szczególności, w przypadku osób fizycznych lub prawnych mających siedzibę w państwach trzecich określonych przez Komisję jako państwa trzecie wysokiego ryzyka.

Zmiana dyrektywy (UE) 2015/849

Po serii zamachów terrorystycznych przeprowadzonych w Europie w 2016 r. przyjęto, w 2018 r., dyrektywę (UE) 2018/843 (piątą dyrektywę w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy) zmieniającą dyrektywę (UE) 2015/849. Ta dyrektywa zmieniająca ma zostać włączona do porządku prawnego państw UE do dnia 10 stycznia 2020 r. Nowa dyrektywa zaostrza unijne przepisy dotyczące zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu na różne sposoby, w tym:

  • rozszerzając zakres dyrektywy, tak aby obejmowała:
    • zarówno biegłych rewidentów, zewnętrznych księgowych i doradców podatkowych oraz jakiekolwiek inne osoby oferujące usługi doradztwa podatkowego
    • pośredników w obrocie nieruchomościami działających w charakterze pośredników wynajmu nieruchomości, których miesięczny czynsz wynosi co najmniej 10 000 EUR
    • pośredników w handlu dziełami sztuki, w przypadkach gdy wartość transakcji wynosi co najmniej 10 000 EUR;
  • zapewniając dostęp do informacji na temat beneficjentów rzeczywistych tym samym zwiększając przejrzystość własności trustów i przedsiębiorstw;
  • zakazując bankom prowadzenia anonimowych skrytek sejfowych (w dodatku do anonimowych rachunków lub książeczek oszczędnościowych, które zostały już objęte dyrektywą (UE) 2015/849);
  • reagując na ryzyka związane z kartami przedpłaconymi i wirtualnymi walutami poprzez
    • obniżenie progu identyfikacji dla posiadaczy kart przedpłaconych z obecnych 250 EUR do 150 EUR oraz
    • umożliwienie krajowym jednostkom analityki finansowej uzyskanie informacji pozwalających im na zidentyfikowanie tożsamości właściciela wirtualnej waluty;
  • zapewniając wzmocnioną współpracę między jednostkami analityki finansowej umożliwiającą zwiększoną wymianę informacji.

Uzupełnienie dyrektywy (UE) 2015/848

W rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/758 określono szereg dodatkowych środków, w tym minimalny zakres działań, które instytucje kredytowe i finansowe muszą wdrożyć, aby skutecznie zarządzać ryzykiem związanym z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, gdy prawo państwa trzeciego uniemożliwia wdrożenie obejmujących całą grupę strategii i procedur na szczeblu oddziałów lub jednostek zależnych z większościowym udziałem, które stanowią część grupy i mają siedzibę w państwie trzecim.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

Dyrektywa (UE) 2015/849 ma zastosowanie od dnia 25 czerwca 2015 r., przy czym do porządku krajowego państw UE miała pierwotnie zostać włączona do dnia 26 czerwca 2017 r. Termin ten jednak kilkakrotnie wydłużano, w szczególności dyrektywą (UE) 2018/843, która miała zostać w pełni włączona do porządku krajowego państw UE do dnia 10 stycznia 2020 r.

KONTEKST

Dyrektywa stanowi część pakietu unijnych środków ustawodawczych, mającego na celu zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Pakiet ten obejmuje rozporządzenie (UE) 2015/847 w sprawie śledzenia transferów środków pieniężnych. Ponadto wpisuje się ona w szeroko zakrojoną strategię UE mającą na celu zwalczanie przestępczości finansowej. Strategia obejmuje również prace:

Więcej informacji:

KLUCZOWE POJĘCIA

Pranie pieniędzy: konwersja korzyści pochodzących z przestępstwa w pozornie czyste środki pieniężne, przeważnie przy wykorzystaniu systemu finansowego, np. poprzez zatajanie źródeł pieniędzy, zmianę ich formy lub przenoszenie środków pieniężnych w miejsce, które może przyciągać mniejszą uwagę.
Finansowanie terroryzmu: zapewnianie lub gromadzenie środków pieniężnych przeznaczonych do przeprowadzania przestępstw o charakterze terrorystycznym.
Beneficjent rzeczywisty: osoba, która ostatecznie jest właścicielem przedsiębiorstwa lub je kontroluje.

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 73–117)

Kolejne zmiany dyrektywy (UE) 2015/849 zostały włączone do tekstu pierwotnego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

DOKUMENTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności transgranicznej (COM(2019) 370 final z 24.7.2019)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ram współpracy między jednostkami analityki finansowej (COM(2019) 371 final z 24.7.2019)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/758 z dnia 31 stycznia 2019 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych określających minimalny zakres działań oraz rodzaj dodatkowych środków, które instytucje kredytowe i finansowe muszą wdrożyć, aby ograniczyć ryzyko związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu w niektórych państwach trzecich (Dz.U. L 125 z 14.5.2019, s. 4–10)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu, które ma wpływ na rynek wewnętrzny i dotyczy działalności transgranicznej (COM(2017) 340 final z 26.6.2017)

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/1675 z dnia 14 lipca 2016 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 przez wskazanie państw trzecich wysokiego ryzyka mających strategiczne braki (Dz.U. L 254 z 20.9.2016, s. 1–4)

Zob. tekst skonsolidowany.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/847 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1781/2006 (Dz.U. L 141 z 5.6.2015, s. 1–18)

Zob. tekst skonsolidowany.

Ostatnia aktualizacja: 07.02.2020

Top