EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52018DC0029

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW w sprawie monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym

COM/2018/029 final

Strasburg, dnia 16.1.2018

COM(2018) 29 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

w sprawie monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym

{SWD(2018) 17 final}


1.Wprowadzenie

Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym stanowi wyjątkową szansę na przekształcenie i zapewnienie bardziej zrównoważonego rozwoju naszej gospodarki, lepszą realizację celów w dziedzinie klimatu i ochronę światowych zasobów, tworzenie lokalnych miejsc pracy oraz uzyskanie przez Europę przewagi konkurencyjnej w świecie, w którym zachodzą głębokie przemiany. Znaczenie gospodarki o obiegu zamkniętym dla europejskiego przemysłu podkreślono niedawno w „Odnowionej strategii dotyczącej polityki przemysłowej UE” 1 . Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym pomoże też w realizacji celów „Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030” 2 .

W planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym 3 gospodarka o obiegu zamkniętym oznacza gospodarkę, „gdzie wartość produktów, materiałów i zasobów w gospodarce jest utrzymywana tak długo, jak to możliwe, a wytwarzanie odpadów ograniczone do minimum”.

W przejściu na gospodarkę o obiegu bardziej zamkniętym monitorowanie kluczowych trendów i wzorców ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia, w jaki sposób poszczególne elementy gospodarki o obiegu zamkniętym rozwijają się w czasie, w celu zidentyfikowania czynników sukcesu w państwach członkowskich oraz dokonania oceny, czy podjęto wystarczające działania. Wyniki procesu monitorowania powinny stanowić podstawę do wyznaczenia nowych priorytetów w ramach długoterminowego celu gospodarki o obiegu zamkniętym. Są one istotne nie tylko dla twórców polityki, ale powinny również stanowić dla wszystkich inspirację i motywację do dalszych działań.

W związku z tym Komisja, w planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym, zobowiązała się do zaproponowania prostych i skutecznych ram monitorowania. Zostało to powtórzone przez Radę UE w jej konkluzjach w sprawie planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym 4 , w których Rada podkreśliła „zapotrzebowanie na ramy monitorowania mające na celu przyspieszenie i ocenę postępów działań w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym, przy jednoczesnym zminimalizowaniu obciążeń administracyjnych”. Ponadto Parlament Europejski wezwał Komisję do opracowania wskaźników efektywnego gospodarowania zasobami w celu śledzenia postępu działań na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym 5 .

Niniejszy komunikat stanowi realizację wspomnianego zobowiązania – proponuje się w nim ramy monitorowania, na które będzie składał się zestaw kluczowych, konkretnych wskaźników uwzględniających główne elementy gospodarki o obiegu zamkniętym.

Ramy monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym wykorzystują i uzupełniają dotychczasową tablicę wyników dotyczących efektywnego gospodarowania zasobami 6 oraz tablicę wyników dotyczących surowców 7 , które w ostatnich latach zostały opracowane przez Komisję. Ramy przedstawiono na stronie internetowej 8 , na której wszystkie wskaźniki są dostępne i będą aktualizowane.

2.Monitorowanie postępów w realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym

Monitorowanie postępów w realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym jest trudnym zadaniem. Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie ogranicza się wyłącznie do określonych materiałów lub sektorów. Stanowi ono zmianę systemową, która ma wpływ na całą gospodarkę i dotyczy wszystkich produktów i usług. Idealnym rozwiązaniem byłoby, gdyby wskaźniki obejmowały przede wszystkim tendencje związane z zachowaniem wartości ekonomicznej produktów, materiałów i zasobów, a także tendencje związane z wytwarzaniem odpadów.

Nie ma jednego powszechnie uznawanego wskaźnika „obiegu zamkniętego”, brakuje więc również gotowych, solidnych wskaźników opisujących najważniejsze tendencje. Odpowiednie uchwycenie złożoności i licznych wymiarów procesu przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym nie jest możliwe za pomocą jednego miernika lub wyniku. Z tej przyczyny na potrzeby niniejszych ram monitorowania będzie stosowany zestaw odpowiednich wskaźników.

Jednym ze sposobów patrzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym jest obserwacja, w jaki sposób materiały są wprowadzane do gospodarki, jaki jest ich przepływ w jej obiegu i (ostatecznie) jak są z niej wyprowadzane. Taki wizualny przegląd stanowią schematy przepływów materiałów, ukazujące wszystkie surowce — zagregowane oraz pogrupowane na kategorie materiałów — występujące w całej gospodarce, od momentu ich wydobycia do momentu, w którym stają się odpadami.

Wykres 1: Przepływy materiałów w gospodarce (UE-28, 2014) 9 , 10

Wykres 1 zawiera przegląd przepływów materiałów w UE w 2014 r. Po lewej stronie wykresu („na wejściu”) widać, że każdego roku w Unii Europejskiej 8 miliardów ton materiałów jest przetwarzanych na energię lub produkty. Tylko 0,6 miliarda ton pochodzi z recyklingu. „Na wyjściu” widać, że z 2,2 miliarda ton wytwarzanych odpadów tylko 0,6 miliarda ton jest ponownie wprowadzanych do systemu w wyniku poddawania materiałów recyklingowi. Pozostała część materiałów (tj. 1,5 miliarda ton) stanowi odpady. Sytuacja ta wskazuje na znaczący potencjał poprawy, która może polegać zwłaszcza na zwiększeniu udziału materiałów poddanych recyklingowi jako surowce wtórne oraz zmniejszeniu produkcji odpadów.

Ramy monitorowania mają na celu mierzenie postępu działań na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym w taki sposób, aby uwzględnić różne jej wymiary na wszystkich etapach cyklu życia zasobów, produktów i usług. Z tego względu ramy monitorowania obejmują zestaw dziesięciu wskaźników (zob. tabela 1) pogrupowanych na cztery etapy i aspekty gospodarki o obiegu zamkniętym: 1) produkcja i konsumpcja, 2) gospodarowanie odpadami, 3) surowce wtórne oraz 4) konkurencyjność i innowacje. Podział ten odzwierciedla logikę i strukturę planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym.