EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document L:2021:429:FULL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 429, 1 grudnia 2021


Display all documents published in this Official Journal
 

ISSN 1977-0766

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

L 429

European flag  

Wydanie polskie

Legislacja

Rocznik 64
1 grudnia 2021


Spis treści

 

I   Akty ustawodawcze

Strona

 

 

DYREKTYWY

 

*

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2101 z dnia 24 listopada 2021 r. zmieniająca dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do do ujawniania informacji o podatku dochodowym przez niektóre jednostki i oddziały ( 1 )

1

 

 

II   Akty o charakterze nieustawodawczym

 

 

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

 

*

Decyzja Rady (UE) 2021/2102 z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, i tymczasowego stosowania Umowy o wspólnym obszarze lotniczym między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony

15

 

*

Umowa o wspólnym obszarze lotniczym między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony

17

 

 

ROZPORZĄDZENIA

 

*

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2103 z dnia 19 sierpnia 2021 r. ustanawiające szczegółowe zasady działania portalu internetowego na podstawie art. 49 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818

65

 

*

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2104 z dnia 19 sierpnia 2021 r. ustanawiające szczegółowe zasady działania portalu internetowego na podstawie art. 49 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/817

72

 

*

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2105 z dnia 28 września 2021 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności przez określenie metodyki sprawozdawczości w zakresie wydatków socjalnych

79

 

*

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2106 z dnia 28 września 2021 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności przez określenie wspólnych wskaźników oraz szczegółowych elementów tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności

83

 

*

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2107 z dnia 26 listopada 2021 r. zmieniające załączniki V i XIV do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/404 w odniesieniu do pozycji dotyczących Zjednoczonego Królestwa w wykazach państw trzecich, z których dozwolone jest wprowadzanie do Unii przesyłek drobiu, materiału biologicznego drobiu oraz świeżego mięsa z drobiu i ptaków łownych ( 1 )

92

 

*

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2108 z dnia 29 listopada 2021 r. zmieniające po raz 323. rozporządzenie Rady (WE) nr 881/2002 wprowadzające niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom związanym z organizacjami ISIL (Daisz) i Al-Kaida

97

 

*

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2109 z dnia 30 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2020/704 w celu wprowadzenia zmian administracyjnych w pozwoleniu unijnym na rodzinę produktów biobójczych INSECTICIDES FOR HOME USE ( 1 )

99

 

*

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2110 z dnia 30 listopada 2021 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2021/605 ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń ( 1 )

108

 

 

DECYZJE

 

*

Decyzja Rady (UE) 2021/2111 z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie stanowiska, jakie ma być przyjęte w imieniu Unii Europejskiej, na mocy Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, w odniesieniu do ustanowienia Grupy Roboczej ds. Rybołówstwa i przyjęcia jej regulaminu

146

 

*

Decyzja Rady (UE) 2021/2112 z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie mianowania zastępcy członka Komitetu Regionów zaproponowanego przez Republikę Federalną Niemiec

151

 

*

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/2113 z dnia 30 listopada 2021 r. ustanawiająca równoważność, w celu ułatwienia korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się w Unii, zaświadczeń COVID-19 wydawanych przez Republikę Salwadoru z zaświadczeniami wydawanymi zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/953 ( 1 )

152

 

 

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH

 

*

Decyzja nr 1/2021 Specjalnego Komitetu ustanowionego na mocy art. 8 ust. 1 lit. p) Umowy o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony, z dnia 29 października 2021 r. w sprawie zmian w załącznikach do Protokołu w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego [2021/2114]

155

 

 

Sprostowania

 

*

Sprostowanie do decyzji Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa (WPZiB) 2021/2059 z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie potwierdzenia upoważnienia do prowadzenia operacji wojskowej Unii Europejskiej na Morzu Śródziemnym (EUNAVFOR MED IRINI) (EUNAVFOR MED IRINI/5/2021) ( Dz.U. L 422 z 26.11.2021 )

192

 


 

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

PL

Akty, których tytuły wydrukowano zwykłą czcionką, odnoszą się do bieżącego zarządzania sprawami rolnictwa i generalnie zachowują ważność przez określony czas.

Tytuły wszystkich innych aktów poprzedza gwiazdka, a drukuje się je czcionką pogrubioną.


I Akty ustawodawcze

DYREKTYWY

1.12.2021   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 429/1


DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2021/2101

z dnia 24 listopada 2021 r.

zmieniająca dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do do ujawniania informacji o podatku dochodowym przez niektóre jednostki i oddziały

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 50 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)

Przejrzystość jest konieczna do sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W swoich komunikatach – z dnia 27 października 2015 r., zatytułowanym „Program prac Komisji na 2016 r. – Czas na nieprzeciętne działania”, oraz z dnia 16 grudnia 2014 r., zatytułowanym „Program prac Komisji na 2015 r. – Nowy początek” – Komisja wskazała, że jednym z priorytetów jest potrzeba odpowiedzi na wezwanie obywateli Unii do zapewnienia sprawiedliwości i przejrzystości oraz potrzeba działania Unii w charakterze globalnego modelu odniesienia. Istotne jest, aby wysiłki na rzecz osiągnięcia większej przejrzystości uwzględniały wzajemność w stosunkach między konkurentami.

(2)

W swojej rezolucji z dnia 26 marca 2019 r. (3) Parlament Europejski podkreślił, że konieczna jest ambitna sprawozdawczość publiczna w podziale na kraje jako narzędzie poprawy przejrzystości korporacyjnej oraz wzmocnienia kontroli publicznej. Równolegle z pracami prowadzonymi przez Radę w celu zwalczania unikania podatku dochodowego od osób prawnych niezbędne jest zwiększenie kontroli publicznej podatków dochodowych od osób prawnych płaconych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe prowadzące działalność w Unii, w celu dalszego wspierania przejrzystości korporacyjnej i odpowiedzialności przedsiębiorstw i tym samym przyczyniania się do dobrobytu naszych społeczeństw. Zapewnienie takiej kontroli jest również niezbędne w celu promowania bardziej świadomej debaty publicznej dotyczącej w szczególności poziomu przestrzegania przepisów prawa podatkowego przez niektóre przedsiębiorstwa wielonarodowe prowadzące działalność w Unii oraz wpływu przestrzegania przepisów prawa podatkowego na gospodarkę realną. Ustanowienie wspólnych zasad dotyczących przejrzystości w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych służyłoby także ogólnemu interesowi gospodarczemu dzięki zapewnieniu równoważnych zabezpieczeń w całej Unii w celu ochrony inwestorów, wierzycieli oraz innych stron trzecich ogólnie i tym samym przyczyniłoby się do odzyskania zaufania obywateli Unii do sprawiedliwości krajowych systemów podatkowych. Taką kontrolę publiczną można zapewnić za pomocą sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym, bez względu na to, gdzie znajduje się siedziba jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy wielonarodowej.

(3)

Sprawozdawczość publiczna w podziale na kraje jest skutecznym i odpowiednim narzędziem zwiększania przejrzystości w odniesieniu do działalności przedsiębiorstw wielonarodowych oraz umożliwiania ogółowi społeczeństwa dokonania oceny wpływu tej działalności na gospodarkę realną. Zwiększa ona również zdolność akcjonariuszy do dokonywania prawidłowej oceny ryzyka podejmowanego przez jednostkę, zapewnia stosowanie strategii inwestycyjnych opartych na rzetelnych informacjach oraz zwiększa zdolność podmiotów kształtujących politykę do oceniania skuteczności i wpływu przepisów krajowych. Kontrolę publiczną należy prowadzić bez szkody dla klimatu inwestycyjnego w Unii czy dla konkurencyjności unijnych jednostek, w tym małych i średnich przedsiębiorstw jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE (4).

(4)

Sprawozdawczość w podziale na kraje prawdopodobnie będzie miała również pozytywny wpływ na prawa pracowników do informacji i konsultacji przewidziane w dyrektywie 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (5) oraz – poprzez zwiększenie wiedzy na temat działalności jednostek – na jakość dialogu prowadzonego w jednostkach.

(5)

Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z dnia 22 maja 2013 r. do dyrektywy 2013/34/UE wprowadzono klauzulę przeglądową. Ta klauzula przeglądowa wymagała, aby Komisja rozważyła możliwość wprowadzania obowiązku sporządzania przez duże jednostki w innych sektorach przemysłu sprawozdania rocznego w podziale na kraje, przy uwzględnieniu rozwoju sytuacji w Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz wyników odnośnych inicjatyw europejskich.

(6)

Unia wprowadziła już sprawozdawczość publiczną w podziale na kraje dla sektora bankowego dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (6), a także dla przemysłu wydobywczego i branży zajmującej się wyrębem lasu – dyrektywą 2013/34/UE.

(7)

Wprowadzając sprawozdawczość publiczną w podziale na kraje niniejszą dyrektywą, Unia staje się światowym liderem w promowaniu przejrzystości finansowej i korporacyjnej.

(8)

Większa przejrzystość w zakresie ujawniania informacji finansowych przyniesie korzyści wszystkim, gdyż dzięki niej społeczeństwo obywatelskie będzie bardziej zaangażowane, pracownicy będą lepiej poinformowani, a inwestorzy mniej niechętni do podejmowania ryzyka. Ponadto jednostki odniosą korzyści z lepszych stosunków z zainteresowanymi stronami, czego skutkiem będzie większa stabilność oraz łatwiejszy dostęp do finansowania ze względu na dokładniejszy profil ryzyka i lepszą reputację.

(9)

W swoim komunikacie z dnia 25 października 2011 r., zatytułowanym „Odnowiona strategia UE na lata 2011–2014 dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw”, Komisja zdefiniowała społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw jako odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo. Działania w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw powinny być prowadzone przez przedsiębiorstwa. Organy publiczne mogą odgrywać rolę wspomagającą poprzez umiejętne łączenie dobrowolnych środków z zakresu polityki oraz, w razie konieczności, uzupełniających je przepisów. Jednostki nie muszą poprzestać na przestrzeganiu prawa, lecz mogą stać się społecznie odpowiedzialne poprzez uwzględnianie w swojej strategii biznesowej i w działalności szerszych kwestii społecznych, środowiskowych, etycznych, konsumenckich lub związanych z prawami człowieka.

(10)

Społeczeństwo powinno mieć możliwość kontroli całej działalności danej grupy jednostek, jeżeli grupa ta posiada niektóre rodzaje podmiotów mających siedzibę w Unii. W przypadku grup, które prowadzą działalność w Unii jedynie za pośrednictwem jednostek zależnych lub oddziałów, te jednostki zależne i oddziały powinny publikować i udostępniać sprawozdanie jednostki dominującej najwyższego szczebla. Jeżeli te informacje lub to sprawozdanie nie są dostępne lub jednostka dominująca najwyższego szczebla nie przekazuje jednostkom zależnym lub oddziałom wszystkich wymaganych informacji, jednostki zależne i oddziały powinny sporządzać, publikować i udostępniać sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym, zawierające wszystkie posiadane przez nie informacje, uzyskane lub nabyte, oraz oświadczenie wskazujące, że ich jednostka dominująca najwyższego szczebla nie udostępniła niezbędnych informacji. Jednakże dla zachowania proporcjonalności i skuteczności obowiązek publikowania i udostępniania sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym powinien być ograniczony do średnich i dużych jednostek zależnych mających siedzibę w Unii oraz do oddziałów o porównywalnej wielkości utworzonych w Unii. W związku z tym zakres stosowania dyrektywy 2013/34/UE należy odpowiednio rozszerzyć na oddziały utworzone w państwie członkowskim przez jednostkę, która ma siedzibę poza Unią i której forma prawna jest porównywalna z rodzajami jednostek wymienionymi w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE. Oddziały, które zostały zamknięte, o których mowa w art. 37 lit. k) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 (7), nie powinny już podlegać obowiązkom sprawozdawczym określonym w niniejszej dyrektywie.

(11)

Grupy wielonarodowe oraz, w stosownych przypadkach, niektóre jednostki samodzielne powinny przedstawiać ogółowi społeczeństwa sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym w przypadku gdy przekraczają określoną wielkość – jeśli chodzi o kwotę przychodów – w okresie dwóch kolejnych lat obrotowych, w zależności od skonsolidowanych przychodów grupy lub przychodów jednostki samodzielnej. Na zasadzie symetrii taki obowiązek powinien przestać mieć zastosowanie w przypadku gdy przychody przestaną przekraczać odnośną kwotę w okresie dwóch kolejnych lat obrotowych. W takich przypadkach grupa wielonarodowa lub jednostka samodzielna nadal powinny być zobowiązane do przedstawienia sprawozdania dotyczącego pierwszego roku obrotowego następującego po ostatnim roku obrotowym, w którym jej przychody przekroczyły odnośną kwotę. Taka grupa wielonarodowa lub taka jednostka samodzielna powinny ponownie zacząć podlegać obowiązkowi sprawozdawczemu, gdy ich przychody ponownie przekroczą odnośną kwotę w okresie dwóch kolejnych lat obrotowych. Biorąc pod uwagę różnorodność ram sprawozdawczości finansowej, z którymi sprawozdania finansowe mogą być zgodne, do celów określenia zakresu stosowania, w przypadku jednostek podlegających prawu państwa członkowskiego „przychody” powinny mieć to samo znaczenie, co „przychody netto ze sprzedaży” oraz należy je rozumieć zgodnie z krajowymi ramami sprawozdawczości finansowej tego państwa członkowskiego. Art. 43 ust. 2 lit. c) dyrektywy Rady 86/635/EWG (8) i art. 66 ust. 2 dyrektywy Rady 91/674/EWG (9) zawierają definicje służące określeniu przychodów netto ze sprzedaży, odpowiednio, instytucji kredytowej lub zakładu ubezpieczeń. W przypadku innych jednostek przychody należy szacować zgodnie z ramami sprawozdawczości finansowej, na podstawie których ich sprawozdania finansowe są sporządzane. Jednakże do celów treści sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym należy zastosować odmienną definicję przychodów.

(12)

Aby uniknąć podwójnej sprawozdawczości dla sektora bankowego, jednostki dominujące najwyższego szczebla i jednostki samodzielne, które podlegają dyrektywie 2013/36/UE i które przedstawiają w swoim sprawozdaniu sporządzonym zgodnie z art. 89 tej dyrektywy całą swoją działalność oraz, w stosownych przypadkach, całą działalność swoich jednostek powiązanych objętych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, w tym działalność, która nie podlega przepisom części trzeciej tytuł I rozdział 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (10), powinny być zwolnione z wymogów sprawozdawczych określonych w niniejszej dyrektywie.

(13)

Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym powinno obejmować, w stosownych przypadkach, wykaz wszystkich jednostek zależnych, w odniesieniu do danego roku obrotowego, mających siedzibę w Unii lub w jurysdykcjach podatkowych wymienionych w załączniku I oraz, w stosownych przypadkach, w załączniku II do odpowiedniej wersji konkluzji Rady w sprawie zmienionego unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych. Aby uniknąć stwarzania obciążeń administracyjnych, jednostka dominująca najwyższego szczebla powinna móc opierać się na wykazie jednostek zależnych uwzględnionych w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych jednostki dominującej najwyższego szczebla. Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym powinno również przedstawiać informacje dotyczące całej działalności wszystkich jednostek powiązanych grupy skonsolidowanych w sprawozdaniu finansowym jednostki dominującej najwyższego szczebla lub, w zależności od okoliczności, informacje dotyczące całej działalności jednostki samodzielnej. Informacje te powinny być ograniczone do tego, co jest niezbędne dla umożliwienia skutecznej kontroli publicznej, w celu zapewnienia, aby ujawnienie informacji nie skutkowało nieproporcjonalnym ryzykiem lub niekorzystnymi warunkami dla jednostek pod względem konkurencyjności lub błędnej interpretacji dla zainteresowanych jednostek. Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym należy udostępnić nie później niż 12 miesięcy po dniu bilansowym. Wszelkie krótsze terminy dotyczące publikacji sprawozdań finansowych nie powinny mieć zastosowania do sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym. Przepisy wprowadzone niniejszą dyrektywą nie mają wpływu na przepisy dyrektywy 2013/34/UE dotyczące rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych.

(14)

Aby uniknąć stwarzania obciążeń administracyjnych, jednostki powinny być uprawnione do przedstawiania informacji na podstawie instrukcji dotyczących sprawozdań określonych w sekcji III części B i C załącznika III do dyrektywy Rady 2011/16/UE (11) przygotowując sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym zgodnie z niniejszą dyrektywą. W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym należy wskazać, które ramy sprawozdawczości zostały zastosowane. Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym mogłoby ponadto obejmować ogólny opis zawierający wyjaśnienia w przypadku istotnych rozbieżności na poziomie grupy między kwotami podatków należnych a kwotami podatków zapłaconych, z uwzględnieniem odpowiednich kwot dotyczących poprzednich lat obrotowych.

(15)

Ważne jest zapewnienie, aby dane były porównywalne. W tym celu należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w celu ustanowienia wspólnego wzoru i elektronicznych formatów sprawozdawczych, które powinny nadawać się do odczytu maszynowego, na potrzeby przedstawiania sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym zgodnie z niniejszą dyrektywą. Ustanawiając te wzory i te formaty sprawozdawcze, Komisja powinna uwzględnić postępy w obszarze cyfryzacji oraz dostępność informacji publikowanych przez jednostki, w szczególności w związku z rozwojem europejskiego pojedynczego punktu dostępu zaproponowanego w komunikacie z dnia 24 września 2020 r., zatytułowanym „Unia rynków kapitałowych dla obywateli i przedsiębiorstw – nowy plan działania”. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (12).

(16)

W celu zapewnienia, aby zachowany był wystarczający poziom szczegółowości, który umożliwia obywatelom dokonanie lepszej oceny tego, w jakim stopniu przedsiębiorstwa wielonarodowe przyczyniają się do dobrobytu społeczeństwa w poszczególnych państwach członkowskich, informacje należy podawać w podziale na państwa członkowskie. Ponadto informacje dotyczące działalności przedsiębiorstw wielonarodowych powinny być również przedstawiane bardzo szczegółowo w odniesieniu do niektórych jurysdykcji podatkowych państw trzecich, które stwarzają szczególne wyzwania. W odniesieniu do wszystkich rodzajów działalności w pozostałych państwach trzecich informacje powinny być przedstawiane na zasadzie zagregowanej, chyba że dana jednostka chce przedstawić bardziej szczegółowe informacje.

(17)

W odniesieniu do niektórych jurysdykcji podatkowych informacje powinny być przedstawiane bardzo szczegółowo. W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym należy zawsze ujawniać informacje oddzielnie dla każdej jurysdykcji, która została wymieniona w załącznikach do konkluzji Rady w sprawie zmienionego unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych (13) oraz w ich późniejszych aktualizacjach zatwierdzanych dwa razy w roku, zazwyczaj w lutym i październiku, i publikowanych w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Załącznik I do tych konkluzji Rady zawiera „Unijny wykaz jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych”, a załącznik II zawiera „Aktualny stan współpracy z UE w odniesieniu do zobowiązań podjętych przez jurysdykcje współpracujące w celu wdrożenia zasad dobrego zarządzania w kwestiach podatkowych”. W przypadku załącznika I jurysdykcjami, które należy brać pod uwagę, są jurysdykcje, które znajdowały się w wykazie w dniu 1 marca roku obrotowego, za który należy sporządzić sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym. W przypadku załącznika II jurysdykcjami, które należy brać pod uwagę, są jurysdykcje, które były wymienione w tym załączniku w dniu 1 marca roku obrotowego, za który należy sporządzić sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym, oraz w dniu 1 marca poprzedniego roku obrotowego.

(18)

Natychmiastowe ujawnienie danych, które mają zostać ujęte w sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym, mogłoby w niektórych przypadkach poważnie zaszkodzić sytuacji handlowej danej jednostki. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość na zezwalanie jednostkom na odroczenie ujawnienia konkretnych informacji na ograniczoną liczbę lat, pod warunkiem że jednostki te wyraźnie ujawnią istnienie odroczenia, przedstawią jego uzasadnione wyjaśnienie w sprawozdaniu, a także udokumentują podstawę swojej argumentacji. Pominięte przez jednostkę informacje należy ujawnić w późniejszym sprawozdaniu. Informacje dotyczące jurysdykcji podatkowych wymienionych w załącznikach I i II do zmienionych konkluzji Rady w sprawie unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych nie należy nigdy pomijać.

(19)

W celu wzmocnienia przejrzystości korporacyjnej i odpowiedzialności wobec inwestorów, wierzycieli, innych stron trzecich i ogółu społeczeństwa oraz w celu zapewnienia odpowiedniego zarządzania, członkowie organów administrujących, zarządzających i nadzorujących jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej, która ma siedzibę w Unii i która ma obowiązek sporządzić, opublikować i udostępnić sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym, powinni być wspólnie odpowiedzialni za zapewnienie przestrzegania tych obowiązków sprawozdawczych w ramach niniejszej dyrektywy. Biorąc pod uwagę, że członkowie organów administrujących, zarządzających i nadzorujących jednostek zależnych, które mają siedzibę w Unii i które są kontrolowane przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla, która ma siedzibę poza Unią, lub osoba lub osoby odpowiedzialne za dokonanie formalności dotyczących ujawniania informacji przez oddział mogą mieć ograniczoną wiedzę na temat treści sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym przygotowywanego przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla lub mogą mieć ograniczone możliwości uzyskania takich informacji lub takiego sprawozdania od jednostki dominującej najwyższego szczebla, zakres odpowiedzialności tych członków lub tych osób powinien obejmować zapewnienie, aby – według ich najlepszej wiedzy i najlepszych możliwości – to sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej zostało sporządzone i upublicznione w sposób zgodny z niniejszą dyrektywą, lub aby jednostka zależna lub oddział sporządziły i upubliczniły wszystkie informacje, które ta jednostka lub ten oddział posiadają, uzyskały lub nabyły, zgodnie z niniejszą dyrektywą. W przypadku gdy informacje lub sprawozdanie są niekompletne, zakres odpowiedzialności tych członków lub tych osób powinien obejmować opublikowanie oświadczenia stwierdzającego, że jednostka dominująca najwyższego szczebla lub jednostka samodzielna nie udostępniła niezbędnych informacji.

(20)

W celu poinformowania ogółu społeczeństwa o zakresie obowiązków sprawozdawczych wprowadzonych do dyrektywy 2013/34/UE niniejszą dyrektywą oraz ich przestrzeganiu państwa członkowskie powinny wymagać, aby biegli rewidenci i firmy audytorskie stwierdzali, czy dana jednostka była zobowiązana do opublikowania sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym, i jeśli była – czy takie sprawozdanie zostało opublikowane.

(21)

Obowiązki państw członkowskich w zakresie ustanowienia kar i podejmowania wszystkich środków niezbędnych do zapewnienia egzekwowania tych kar zgodnie z dyrektywą 2013/34/UE mają zastosowanie do naruszeń przepisów krajowych w odniesieniu do ujawniania informacji o podatku dochodowym przez niektóre jednostki i oddziały, przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy.

(22)

Niniejsza dyrektywa ma na celu poprawę przejrzystości korporacyjnej oraz przejrzystości i kontroli publicznej w odniesieniu do informacji o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez dostosowanie istniejących ram prawnych dotyczących obowiązków nałożonych na spółki i przedsiębiorstwa w odniesieniu do publikowania sprawozdań, dla ochrony interesów wspólników i osób trzecich, w rozumieniu art. 50 ust. 2 lit. g) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, w szczególności w sprawie C-97/96 Verband deutscher Daihatsu-Händler (14), art. 50 ust. 2 lit. g) TFUE odnosi się do potrzeby ochrony interesów „osób trzecich” ogólnie, bez rozróżniania lub wyłączania jakichkolwiek kategorii objętych tym terminem. W związku z tym termin „osoby trzecie” nie obejmuje tylko inwestorów i wierzycieli, ale również inne zainteresowane strony trzecie, w tym konkurentów i ogół społeczeństwa. Ponadto osiągnięcie celu polegającego na urzeczywistnieniu swobody przedsiębiorczości, co zostało w bardzo szeroki sposób powierzone instytucjom w art. 50 ust. 1 TFUE, nie może zostać ograniczone przez postanowienia art. 50 ust. 2 TFUE. Ponieważ niniejsza dyrektywa dotyczy jedynie obowiązków publikowania sprawozdań na temat informacji o podatku dochodowym, i nie dotyczy harmonizacji podatków, art. 50 ust. 1 TFUE stanowi odpowiednią podstawę prawną.

(23)

Aby zapewnić pełne funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz równe warunki działania jednostkom z Unii i przedsiębiorstwom wielonarodowym z państw trzecich, Komisja powinna nadal badać możliwości zwiększenia sprawiedliwości i przejrzystości podatkowej. W szczególności Komisja powinna przeanalizować, w ramach klauzuli przeglądowej, czy – między innymi – pełna dezagregacja zwiększyłaby skuteczność niniejszej dyrektywy.

(24)

Ponieważ cel niniejszej dyrektywy nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na jego skutki możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(25)

Niniejsza dyrektywa stanowi odpowiedź na obawy zainteresowanych stron dotyczące potrzeby przeciwdziałania zakłóceniom na rynku wewnętrznym bez szkody dla konkurencyjności Unii. Nie powinna nakładać na jednostki zbędnych obciążeń administracyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, w ramach niniejszej dyrektywy, zakres ujawnianych informacji jest proporcjonalny do celów zwiększenia publicznej przejrzystości i kontroli publicznej. W związku z tym niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

(26)

Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających, państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o transpozycji, jednego lub większej liczby dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy, prawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione.

(27)

Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2013/34/UE,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Zmiany w dyrektywie 2013/34/UE

W dyrektywie 2013/34/UE wprowadza się następujące zmiany:

1)

w art. 1 dodaje się ustęp w brzmieniu:

„1a.   Środki koordynacyjne określone w art. 48a–48e i art. 51 stosuje się również do przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do oddziałów utworzonych w danym państwie członkowskim przez jednostkę, która nie podlega prawu państwa członkowskiego, lecz której forma prawna jest porównywalna z rodzajami jednostek wymienionymi w załączniku I. Art. 2 stosuje się w odniesieniu do tych oddziałów w zakresie, w jakim art. 48a–48e i art. 51 mają zastosowanie do takich oddziałów.”;

2)

po art. 48 dodaje się rozdział w brzmieniu:

„ROZDZIAŁ 10a

SPRAWOZDANIE NA TEMAT INFORMACJI O PODATKU DOCHODOWYM

Artykuł 48a

Definicje odnoszące się do sprawozdawczości na temat informacji o podatku dochodowym

1.   Do celów niniejszego rozdziału stosuje się następujące definicje:

1)

»jednostka dominująca najwyższego szczebla« oznacza jednostkę, która sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe grupy kapitałowej najwyższego szczebla;

2)

»skonsolidowane sprawozdanie finansowe« oznacza sprawozdanie finansowe sporządzone przez jednostkę dominującą grupy, w którym aktywa, pasywa, kapitał własny, przychody i koszty są prezentowane w taki sposób, jakby dotyczyły pojedynczego podmiotu gospodarczego;

3)

»jurysdykcja podatkowa« oznacza jurysdykcję państwa lub terytorium, która posiada autonomię fiskalną w odniesieniu do podatku dochodowego od osób prawnych;

4)

»jednostka samodzielna« oznacza jednostkę, która nie jest częścią żadnej grupy zgodnie z definicją w art. 2 pkt 11.

2.   Do celów art. 48b niniejszej dyrektywy, »przychody« mają takie samo znaczenie jak:

a)

»przychody netto ze sprzedaży« w odniesieniu do jednostek podlegających prawu państwa członkowskiego, które nie stosują międzynarodowych standardów rachunkowości przyjętych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1606/2002; lub

b)

»przychody« – w odniesieniu do innych jednostek – zgodnie z definicją zawartą w ramach sprawozdawczości finansowej, na podstawie których sporządzane są sprawozdania finansowe, lub w rozumieniu ram sprawozdawczości finansowej, na podstawie których sporządzane są sprawozdania finansowe.

Artykuł 48b

Jednostki i oddziały zobowiązane do przedstawiania sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym

1.   Państwa członkowskie nakładają na jednostki dominujące najwyższego szczebla podlegające przepisom ich prawa krajowego – w przypadku gdy skonsolidowane przychody na dzień bilansowy przekroczyły dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych łączną kwotę 750 000 000 EUR, odzwierciedloną w ich skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym – obowiązek sporządzenia, opublikowania i udostępnienia sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym w odniesieniu do późniejszego z tych dwóch kolejnych lat obrotowych.

Państwa członkowskie zapewniają, aby jednostka dominująca najwyższego szczebla przestała podlegać obowiązkom sprawozdawczym określonym w akapicie pierwszym, w przypadku gdy dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych kwota całkowitych skonsolidowanych przychodów na dzień bilansowy, odzwierciedlona w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, jest niższa niż 750 000 000 EUR.

Państwa członkowskie nakładają na jednostki samodzielne podlegające przepisom ich prawa krajowego – w przypadku gdy przychody na ich dzień bilansowy przekroczyły dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych łączną kwotę 750 000 000 EUR, odzwierciedloną w ich rocznym sprawozdaniu finansowym – obowiązek sporządzenia, opublikowania i udostępnienia sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym w odniesieniu do późniejszego z tych dwóch kolejnych lat obrotowych.

Państwa członkowskie zapewniają, aby jednostka samodzielna przestała podlegać obowiązkom sprawozdawczym określonym w akapicie trzecim, w przypadku gdy dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych kwota całkowitych przychodów na dzień bilansowy, odzwierciedlona w jej sprawozdaniu finansowym, jest niższa niż 750 000 000 EUR.

2.   Państwa członkowskie zapewniają niestosowanie przepisu określonego w ust. 1 do jednostek samodzielnych lub jednostek dominujących najwyższego szczebla i ich jednostek powiązanych, w przypadku gdy takie jednostki, w tym ich oddziały, mają siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności lub stałą działalność gospodarczą na terytorium jednego państwa członkowskiego i w żadnej innej jurysdykcji podatkowej.

3.   Państwa członkowskie zapewniają niestosowanie przepisu określonego w ust. 1 niniejszego artykułu do jednostek samodzielnych i jednostek dominujących najwyższego szczebla, w przypadku gdy takie jednostki lub ich jednostki powiązane ujawniają sprawozdanie zgodnie z art. 89 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (*1), które zawiera informacje o całej ich działalności oraz – w przypadku jednostek dominujących najwyższego szczebla – o całej działalności prowadzonej przez wszystkie jednostki powiązane objęte skonsolidowanymi sprawozdaniami finansowymi.

4.   Państwa członkowskie nakładają na średnie i duże jednostki zależne, o których mowa w art. 3 ust. 3 i 4, oraz podlegające przepisom ich prawa krajowego i kontrolowane przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla, która nie podlega przepisom prawa państwa członkowskiego – w przypadku gdy skonsolidowane przychody jednostki dominującej najwyższego szczebla na jej dzień bilansowy przekroczyły dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych łączną kwotę 750 000 000 EUR, odzwierciedloną w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym – obowiązek publikowania i udostępniania sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym tej jednostki dominującej najwyższego szczebla w odniesieniu do późniejszego z tych kolejnych dwóch lat obrotowych.

W przypadku gdy takie informacje lub sprawozdanie nie są dostępne, jednostka zależna zwraca się do swojej jednostki dominującej najwyższego szczebla o przekazanie jej wszystkich informacji niezbędnych tej jednostce do wywiązania się z jej obowiązków na podstawie akapitu pierwszego. W przypadku gdy jednostka dominująca najwyższego szczebla nie przekaże wszystkich niezbędnych informacji, jednostka zależna sporządza, publikuje i udostępnia sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym zawierające wszystkie informacje, które posiada, uzyskała lub nabyła, oraz oświadczenie stwierdzające, że jej jednostka dominująca najwyższego szczebla nie udostępniła niezbędnych informacji.

Państwa członkowskie zapewniają, aby średnie i duże jednostki zależne przestały podlegać obowiązkom sprawozdawczym określonym w niniejszym ustępie, w przypadku gdy dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych kwota całkowitych skonsolidowanych przychodów jednostki dominującej najwyższego szczebla na dzień bilansowy, odzwierciedlona w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, jest niższa niż 750 000 000 EUR.

5.   Państwa członkowskie nakładają na oddziały utworzone na ich terytoriach przez jednostki, która nie podlegają przepisom prawa państwa członkowskiego, obowiązek opublikowania i udostępnienia sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej, o której mowa w akapicie szóstym lit. a), w odniesieniu do późniejszego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych.

W przypadku gdy takie informacje lub sprawozdanie nie są dostępne, osoba lub osoby, które wyznaczono do dokonywania formalności dotyczących ujawniania informacji i o których mowa w art. 48e ust. 2, zwracają się do jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej, o której mowa w akapicie szóstym lit. a) niniejszego ustępu, o przekazanie wszystkich informacji niezbędnych tym osobom do wywiązania się ze swoich obowiązków.

W przypadku gdy nie zostały przekazane wszystkie niezbędne informacje, oddział sporządza, publikuje i udostępnia sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym zawierające wszystkie informacje, które posiada, uzyskał lub nabył, oraz oświadczenie stwierdzające, że jednostka dominująca najwyższego szczebla lub jednostka samodzielna nie udostępniły niezbędnych informacji.

Państwa członkowskie zapewniają, aby obowiązki sprawozdawcze określone w niniejszym ustępie miały zastosowanie wyłącznie do oddziałów, których przychody netto ze sprzedaży przekroczyły próg transponowany zgodnie z art. 3 ust. 2 dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych.

Państwa członkowskie zapewniają, aby oddział podlegający obowiązkom sprawozdawczym określonym w niniejszym ustępie przestał podlegać tym obowiązkom w przypadku gdy dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych jego przychody netto ze sprzedaży są niższe niż próg transponowany zgodnie z art. 3 ust. 2.

Państwa członkowskie przewidują, że przepisy określone w niniejszym ustępie stosuje się do danego oddziału jedynie w przypadku, gdy spełnione są następujące kryteria:

a)

jednostka, która utworzyła oddział, jest jednostką powiązaną grupy, której jednostka dominująca najwyższego szczebla nie podlega przepisom prawa państwa członkowskiego i której skonsolidowane przychody na dzień bilansowy przekroczyły dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych łączną kwotę 750 000 000 EUR, odzwierciedloną w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, albo jednostką samodzielną, której przychody na dzień bilansowy przekroczyły dla każdego z ostatnich dwóch kolejnych lat obrotowych łączną kwotę 750 000 000 EUR, odzwierciedloną w jej sprawozdaniu finansowym; oraz

b)

jednostka dominująca najwyższego szczebla, o której mowa w lit. a) niniejszego akapitu, nie posiada średniej lub dużej jednostki zależnej, o której mowa w ust. 4.

Państwa członkowskie zapewniają, aby oddział przestał podlegać obowiązkom sprawozdawczym określonym w niniejszym ustępie, w przypadku gdy kryterium przewidziane w lit. a) nie jest już spełniane przez dwa kolejne lata obrotowe.

6.   Państwa członkowskie nie stosują przepisów określonych w ust. 4 i 5 niniejszego artykułu w przypadku gdy sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym jest sporządzone w sposób zgodny z art. 48c przez jednostkę dominującą najwyższego szczebla lub jednostkę samodzielną niepodlegającą przepisom prawa państwa członkowskiego, oraz spełnia następujące kryteria:

a)

jest udostępniane ogółowi społeczeństwa nieodpłatnie i w elektronicznym formacie raportowania nadającym się do odczytu maszynowego:

(i)

na stronie internetowej jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej;

(ii)

w co najmniej jednym języku urzędowym Unii;

(iii)

nie później niż 12 miesięcy po dniu bilansowym roku obrotowego, za który sporządzono sprawozdanie; oraz

b)

wskazuje nazwę i siedzibę statutową jednej jednostki zależnej lub nazwę i adres jednego oddziału, które podlegają przepisom prawa państwa członkowskiego, które opublikowały sprawozdanie zgodnie z art. 48d ust. 1.

7.   Państwa członkowskie nakładają na jednostki zależne lub oddziały, które nie podlegają przepisom ust. 4 i 5 niniejszego artykułu, obowiązek opublikowania i udostępnienia sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym, w przypadku gdy takie jednostki zależne lub oddziały zostały utworzone wyłącznie w celu obejścia wymogów sprawozdawczych określonych w niniejszym rozdziale.

Artykuł 48c

Treść sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym

1.   Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym wymagane na mocy art. 48b zawiera informacje dotyczące całej działalności jednostki samodzielnej lub jednostki dominującej najwyższego szczebla, w tym działalności wszystkich jednostek powiązanych skonsolidowanych w sprawozdaniach finansowych w odniesieniu do danego roku obrotowego.

2.   Informacje, o których mowa w ust. 1, obejmują:

a)

nazwę jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej, dany rok obrotowy, walutę stosowaną na potrzeby przedstawiania sprawozdania oraz, w stosownych przypadkach, wykaz wszystkich jednostek zależnych skonsolidowanych w sprawozdaniach finansowych jednostki dominującej najwyższego szczebla, w odniesieniu do danego roku obrotowego, mających siedzibę w Unii lub w jurysdykcjach podatkowych wymienionych w załącznikach I i II do konkluzji Rady w sprawie zmienionego unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych;

b)

krótki opis charakteru ich działalności;

c)

liczbę pracowników w przeliczeniu na pełne etaty;

d)

przychody, które stanowią:

(i)

sumę przychodów netto ze sprzedaży, pozostałych przychodów operacyjnych, przychodów z tytułu udziałów kapitałowych, z wyłączeniem dywidend otrzymanych od jednostek powiązanych, przychodów z tytułu innych inwestycji i pożyczek wchodzących w skład aktywów trwałych, pozostałych odsetek należnych i podobnych przychodów, jak wymieniono w załącznikach V i VI do niniejszej dyrektywy; lub

(ii)

przychody zgodnie z definicją zawartą w ramach sprawozdawczości finansowej, na podstawie których sporządzane są sprawozdania finansowe, z wyłączeniem korekt wartości i dywidend otrzymanych od jednostek powiązanych;

e)

kwotę zysków lub strat przed opodatkowaniem;

f)

kwotę podatku dochodowego należnego w danym roku obrotowym, która stanowi bieżące obciążenie podatkowe z tytułu podlegających opodatkowaniu zysków lub strat w roku obrotowym rozpoznanym przez jednostki i oddziały w danej jurysdykcji podatkowej;

g)

kwotę podatku dochodowego zapłaconego na zasadzie kasowej, która jest kwotą podatku dochodowego zapłaconego w danym roku obrotowym przez jednostki i oddziały w danej jurysdykcji podatkowej; oraz

h)

kwota niepodzielonego zysku z lat ubiegłych na koniec danego roku obrotowego.

Do celów lit. d) przychody obejmują transakcje z podmiotami powiązanymi.

Do celów lit. f) bieżące obciążenia podatkowe dotyczą jedynie działalności jednostki w danym roku obrotowym i nie obejmują odroczonych podatków dochodowych ani rezerw na warunkowe zobowiązania podatkowe.

Do celów lit. g) podatki zapłacone obejmują podatki u źródła zapłacone przez inne jednostki w odniesieniu do płatności na rzecz jednostek i oddziałów w ramach grupy.

Do celów lit. h) niepodzielony zysk z lat ubiegłych oznacza sumę zysków z ubiegłych lat obrotowych i danego roku obrotowego, o której podziale jeszcze nie zadecydowano. W odniesieniu do oddziałów niepodzielony zysk z lat ubiegłych stanowi zysk jednostki, która utworzyła dany oddział.

3.   Państwa członkowskie zezwalają, aby informacje wymienione w ust. 2 niniejszego artykułu były raportowane zgodnie z instrukcjami dotyczącymi sprawozdań, o których mowa w sekcji III części B i C załącznika III do dyrektywy Rady 2011/16/UE (*2).

4.   Informacje, o których mowa w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu, przedstawia się przy użyciu wspólnego wzoru i elektronicznych formatów raportowania nadających się do odczytu maszynowego. Komisja ustanawia w drodze aktów wykonawczych ten wspólny wzór i te elektroniczne formaty raportowania. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 50 ust. 2.

5.   W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym przedstawia się informacje, o których mowa w ust. 2 lub 3, odrębnie dla każdego państwa członkowskiego. W przypadku gdy państwo członkowskie obejmuje większą liczbę jurysdykcji podatkowych, informacje przedstawia się łącznie na poziomie państwa członkowskiego.

W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym przedstawia się również informacje, o których mowa w ust. 2 lub 3 niniejszego artykułu, odrębnie dla każdej jurysdykcji podatkowej, która w dniu 1 marca roku obrotowego, za który ma być sporządzone sprawozdanie, jest wymieniona w załączniku I do zmienionych konkluzji Rady w sprawie unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych, oraz dostarcza się takie informacje odrębnie dla każdej jurysdykcji podatkowej, która w dniu 1 marca roku obrotowego, za który ma być sporządzone sprawozdanie oraz w dniu 1 marca poprzedniego roku obrotowego, była wymieniona w załączniku II do zmienionych konkluzji Rady w sprawie unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych.

W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym przedstawia się również informacje, o których mowa w ust. 2 lub 3, w ujęciu zagregowanym dla pozostałych jurysdykcji podatkowych.

Informacje przedstawia się w odniesieniu do każdej odpowiedniej jurysdykcji podatkowej na podstawie siedziby, istnienia stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałej działalności gospodarczej, która – z uwagi na działalność grupy lub jednostki samodzielnej – może podlegać podatkowi dochodowemu w tej jurysdykcji podatkowej.

W przypadku gdy działalność większej liczby jednostek powiązanych może podlegać podatkowi dochodowemu w jednej jurysdykcji podatkowej, informacje przedstawione w odniesieniu do tej jurysdykcji podatkowej stanowią sumę informacji dotyczących takiej działalności każdej jednostki powiązanej i jej oddziałów w tej jurysdykcji podatkowej.

Informacji o jakiejkolwiek szczególnej działalności nie można przypisać równocześnie do więcej niż jednej jurysdykcji podatkowej.

6.   Państwa członkowskie mogą zezwolić, aby jedna lub większa liczna konkretnych informacji, których ujawnienie wymagane jest zgodnie z ust. 2 lub 3, była tymczasowo pominięta w sprawozdaniu, w przypadku gdy ich ujawnienie poważnie zaszkodziłoby sytuacji handlowej jednostek, których sprawozdanie dotyczy. Każde pominięcie zostaje wskazane w sprawozdaniu wraz z należycie uzasadnionym wyjaśnieniem odnoszącym się do jego przyczyn.

Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie informacje pominięte zgodnie z akapitem pierwszym były podawane do wiadomości publicznej w późniejszym sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym w terminie nie dłuższym niż pięć lat od dnia ich pierwotnego pominięcia.

Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje dotyczące jurysdykcji podatkowych wymienionych w załącznikach I i II do zmienionych konkluzji Rady w sprawie unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych, o których mowa w ust. 5 niniejszego artykułu, nigdy nie mogły zostać pominięte.

7.   Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym może obejmować, w stosownych przypadkach na poziomie grupy, ogólny opis zawierający wyjaśnienia wszelkich istotnych rozbieżności między kwotami ujawnionymi zgodnie z ust. 2 lit. f) i g), z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, odpowiednich kwot dotyczących poprzednich lat obrotowych.

8.   Waluta stosowana w sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym jest walutą, którą zastosowano w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych jednostki dominującej najwyższego szczebla lub w rocznych sprawozdaniach finansowych jednostki samodzielnej. Państwa członkowskie nie wymagają, aby sprawozdanie to zostało opublikowane z zastosowaniem innej waluty niż waluta zastosowana w sprawozdaniu finansowym.

Jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 48b ust. 4 akapit drugi, waluta stosowana w sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym jest walutą, którą zastosowano w rocznych sprawozdaniach finansowych jednostki zależnej.

9.   Państwa członkowskie, które nie przyjęły euro, mogą przeliczyć próg 750 000 000 EUR na swoje waluty krajowe. Do takiego przeliczenia państwa członkowskie stosują kurs wymiany obowiązujący na dzień 21 grudnia 2021 r. opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Państwa członkowskie mogą zwiększyć lub zmniejszyć progi o nie więcej niż 5 % w celu otrzymania okrągłej sumy w walutach krajowych.

Progi, o których mowa w art. 48b ust. 4 i 5, przelicza się na równoważną kwotę w walucie krajowej wszelkich odnośnych państw trzecich według kursu wymiany obowiązującego na dzień 21 grudnia 2021 r., a następnie zaokrągla się ją do najbliższego tysiąca.

10.   W sprawozdaniu na temat informacji o podatku dochodowym określa się, czy zostało ono sporządzone zgodnie z ust. 2 czy ust. 3 niniejszego artykułu.

Artykuł 48d

Publikacja i udostępnianie

1.   Sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym oraz oświadczenie, o którym mowa w art. 48b niniejszej dyrektywy, publikuje się w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego roku obrotowego, za który sporządza się sprawozdanie, jak określono w przepisach prawa każdego państwa członkowskiego zgodnie z art. 14–28 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 (*3) oraz, w stosownych przypadkach, zgodnie z art. 36 dyrektywy Rady (UE) 2017/1132.

2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym oraz oświadczenie opublikowane przez jednostki zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu zostały udostępnione ogółowi społeczeństwa w co najmniej jednym języku urzędowym Unii, nieodpłatnie, nie później niż 12 miesięcy po dniu bilansowym roku obrotowego, za który sporządza się sprawozdanie, na stronie internetowej:

a)

danej jednostki, w przypadku gdy zastosowanie ma art. 48b ust. 1;

b)

danej jednostki zależnej lub jednostki powiązanej, w przypadku gdy zastosowanie ma art. 48b ust. 4; lub

c)

danego oddziału lub jednostki, która utworzyła dany oddział, lub jednostki powiązanej, w przypadku gdy zastosowanie ma art. 48b ust. 5.

3.   Państwa członkowskie mogą zwolnić jednostki ze stosowania przepisów określonych w ust. 2 niniejszego artykułu, w przypadku gdy sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym opublikowane zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu jest równocześnie udostępniane ogółowi społeczeństwa w elektronicznym formacie raportowania nadającym się do odczytu maszynowego, na stronie internetowej rejestru, o którym mowa w art. 16 dyrektywy (UE) 2017/1132, oraz nieodpłatnie każdej stronie trzeciej znajdującej się w Unii. Strona internetowa jednostek i oddziałów, o której mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, zawiera informacje na temat takiego zwolnienia oraz odniesienie do strony internetowej odpowiedniego rejestru.

4.   Sprawozdanie, o którym mowa w art. 48b ust. 1, 4, 5, 6 i 7, oraz w stosownych przypadkach oświadczenie, o którym mowa w ust. 4 i 5 niniejszego artykułu, pozostają dostępne na odpowiedniej stronie internetowej przez co najmniej pięć kolejnych lat.

Artykuł 48e

Odpowiedzialność za sporządzanie, publikowanie i udostępnianie sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym

1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby członkowie organów administracyjnych, zarządzających i nadzorczych jednostki dominującej najwyższego szczebla lub jednostki samodzielnej, o których mowa w art. 48b ust. 1, działając w ramach kompetencji przyznanych im na mocy prawa krajowego, wspólnie odpowiadali za zapewnienie sporządzenia, opublikowania i udostępnienia sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym zgodnie z art. 48b, 48c i 48d.

2.   Państwa członkowskie zapewniają, aby członkowie organów administrujących, zarządzających i nadzorujących jednostek zależnych, o których mowa w art. 48b ust. 4 niniejszej dyrektywy, oraz osoba lub osoby wyznaczone do dokonywania formalności dotyczących ujawniania informacji przewidzianych w art. 41 dyrektywy (UE) 2017/1132 dla oddziałów, o których mowa w art. 48b ust. 5 niniejszej dyrektywy, działając w ramach kompetencji przyznanych im na mocy prawa krajowego, wspólnie odpowiadali za zapewnienie, aby – według ich najlepszej wiedzy i najlepszych możliwości – sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym zostało sporządzone w sposób spójny z lub zgodnie z, w stosownych przypadkach, art. 48b i art. 48c oraz zostało opublikowane i udostępnione zgodnie z art. 48d.

Artykuł 48f

Oświadczenie biegłego rewidenta

Państwa członkowskie wymagają, aby – w przypadku gdy sprawozdania finansowe jednostki podlegającej przepisom prawa państwa członkowskiego muszą być badane przez co najmniej jednego biegłego rewidenta lub co najmniej jedną firmę audytorską – w sprawozdaniu z badania zamieszczano informację, czy – w odniesieniu do roku obrotowego poprzedzającego rok obrotowy, za który przygotowano sprawozdania finansowe objęte badaniem – dana jednostka miała obowiązek opublikowania sprawozdanie na temat informacji o podatku dochodowym zgodnie z art. 48b, a jeżeli tak, czy sprawozdanie to zostało opublikowane zgodnie z art. 48d.

Artykuł 48g

Data rozpoczęcia sprawozdawczości na temat informacji o podatku dochodowym

Państwa członkowskie zapewniają, aby przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne stanowiące transpozycję art. 48a–48f miały zastosowanie nie później niż od dnia rozpoczęcia pierwszego roku obrotowego rozpoczynającego się w dniu 22 czerwca 2024 r. lub po tym dniu.

Artykuł 48h

Klauzula przeglądowa

Do dnia 22 czerwca 2027 r. Komisja przedłoży sprawozdanie dotyczące przestrzegania obowiązków sprawozdawczych określonych w art. 48a–48f oraz wpływu tych obowiązków sprawozdawczych, a także – uwzględniając sytuację na poziomie OECD, potrzebę zapewnienia wystarczającego poziomu przejrzystości oraz potrzebę zachowania i zapewnienia konkurencyjnego otoczenia dla jednostek i prywatnych inwestycji – dokona przeglądu i oceny, w szczególności, czy właściwe byłoby rozszerzenie obowiązku raportowania informacji o podatku dochodowym określonego w art. 48b na duże jednostki i duże grupy zgodnie z definicją, odpowiednio, w art. 3 ust. 4 i ust. 7 oraz rozszerzenie treści sprawozdania na temat informacji o podatku dochodowym określonej w art. 48c, tak aby objęła dodatkowe informacje. W sprawozdaniu tym Komisja oceni również wpływ, jaki przedstawienie informacji podatkowych w ujęciu zagregowanym dla jurysdykcji podatkowych państw trzecich przewidzianym w art. 48c ust. 5 oraz tymczasowe pominięcie informacji przewidziane w art. 48c ust. 6 mają na skuteczność niniejszej dyrektywy.

Komisja przedłoży to sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w stosownych przypadkach wraz z wnioskiem ustawodawczym.

(*1)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338)."

(*2)  Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64 z 11.3.2011, s. 1)."

(*3)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz.U. L 169 z 30.6.2017, s. 46).”;"

3)

w art. 49 dodaje się ustęp w brzmieniu:

„3a.   Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa (*4).

(*4)  Dz.U. L 123 z 12.5.2016, s. 1.”."

Artykuł 2

Transpozycja

1.   Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 22 czerwca 2023 r. Niezwłocznie przekazują one Komisji tekst tych przepisów.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Sposób dokonywania takiego odniesienia określany jest przez państwa członkowskie.

2.   Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty najważniejszych przepisów prawa krajowego w dziedzinie objętej zakresem niniejszej dyrektywy.

Artykuł 3

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 4

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Strasburgu dnia 24 listopada 2021 r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego

Przewodniczący

D.M. SASSOLI

W imieniu Rady

Przewodniczący

A. LOGAR


(1)  Dz.U. C 487 z 28.12.2016, s. 62.

(2)  Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 27 marca 2019 r. (Dz.U. C 108 z 26.3.2021, s. 623) oraz stanowisko Rady w pierwszym czytaniu z dnia 28 września 2021 r. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym). Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 11 listopada 2021 r. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).

(3)  Dz.U. C 108 z 26.3.2021, s. 8.

(4)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG (Dz.U. L 182 z 29.6.2013, s. 19).

(5)  Dyrektywa 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiająca ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej (Dz.U. L 80 z 23.3.2002, s. 29).

(6)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z 27.6.2013, s. 338).

(7)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie niektórych aspektów prawa spółek (Dz.U. L 169 z 30.6.2017, s. 46).

(8)  Dyrektywa Rady 86/635/EWG z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych (Dz.U. L 372 z 31.12.1986, s. 1).

(9)  Dyrektywa Rady 91/674/EWG z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń (Dz.U. L 374 z 31.12.1991, s. 7).

(10)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz.U. L 176 z 27.6.2013. s. 1).

(11)  Dyrektywa Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylająca dyrektywę 77/799/EWG (Dz.U. L 64 z 11.3.2011, s. 1).

(12)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13).

(13)  Zob. konkluzje Rady w sprawie zmienionego unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych wraz z załącznikami (Dz.U. C 413 I z 12.10.2021, s. 1).

(14)  Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 4 grudnia 1997 r., Verband deutscher Daihatsu-Händler, C-97/96, ECLI:EU:C:1997:581.


II Akty o charakterze nieustawodawczym

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

1.12.2021   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 429/15


DECYZJA RADY (UE) 2021/2102

z dnia 28 czerwca 2021 r.

w sprawie podpisania, w imieniu Unii Europejskiej, i tymczasowego stosowania Umowy o wspólnym obszarze lotniczym między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 100 ust. 2, w związku z jego art. 218 ust. 5 i 7,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)

W dniu 1 grudnia 2016 r. Rada upoważniła Komisję do podjęcia negocjacji z Republiką Armenii w sprawie umowy o wspólnym obszarze lotniczym.. Negocjacje zostały pomyślnie zakończone parafowaniem Umowy o wspólnym obszarze lotniczym między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony (zwanej dalej „Umową”) w dniu 24 listopada 2017 r.

(2)

Podpisanie Umowy w imieniu Unii i jej tymczasowe stosowanie nie ma wpływu na podział kompetencji między Unię a jej państwa członkowskie. Niniejszej decyzji nie należy interpretować jako korzystanie przez Unię z możliwości wykonywania jej kompetencji zewnętrznych w odniesieniu do dziedzin objętych Umową wchodzących w zakres kompetencji dzielonych w zakresie, w jakim kompetencje te nie zostały jeszcze wykonane wewnętrznie przez Unię.

(3)

Należy podpisać i tymczasowo stosować Umowę do czasu zakończenia procedur niezbędnych do jej wejścia w życie.

(4)

Należy ustanowić procedurę, która ma być stosowana w odniesieniu do stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii w odniesieniu do decyzji Wspólnego Komitetu na mocy art. 27 ust. 7 Umowy dotyczącego włączenia prawodawstwa Unii do załącznika II do Umowy,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Niniejszym upoważnia się do podpisania w imieniu Unii Umowy o wspólnym europejskim obszarze lotniczym między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony, z zastrzeżeniem jej zawarcia (1).

Artykuł 2

Przewodniczący Rady zostaje niniejszym upoważniony do wyznaczenia osoby lub osób umocowanych do podpisania Umowy w imieniu Unii.

Artykuł 3

Umowę stosuje się tymczasowo zgodnie z jej art. 30 ust. 4 i 5 do czasu zakończenia procedur niezbędnych do jej wejścia w życie.

Artykuł 4

Komisję jest upoważniona do przyjęcia – po skonsultowaniu się z odpowiednim wyprzedzeniem z Radą lub jej organami przygotowawczymi, stosownie do decyzji Rady – stanowiska, jakie ma być zajęte w imieniu Unii w odniesieniu do decyzji Wspólnego Komitetu na mocy art. 27 ust. 7 Umowy dotyczącego zmiany załącznika II do Umowy w zakresie, w jakim zmiana ta dotyczy włączenia prawodawstwa Unii do tego załącznika, z zastrzeżeniem wszelkich niezbędnych dostosowań technicznych.

Artykuł 5

Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.

Sporządzono w Luksemburgu dnia 28 czerwca 2021 r.

W imieniu Rady

M. do C. ANTUNES

Przewodniczący


(1)  Zob. s. 17 niniejszego Dziennika Urzędowego.


1.12.2021   

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 429/17


UMOWA O WSPÓLNYM OBSZARZE LOTNICZYM

między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony

SPIS TREŚCI

Artykuł 1: Cel

Artykuł 2: Definicje

TYTUŁ I: POSTANOWIENIA GOSPODARCZE

Artykuł 3: Przyznanie praw

Artykuł 4: Zezwolenie eksploatacyjne i zezwolenie techniczne

Artykuł 5: Odmowa udzielenia, cofnięcie, zawieszenie lub ograniczenie zezwolenia eksploatacyjnego i zezwolenia technicznego

Artykuł 6: Inwestowanie w przewoźników lotniczych

Artykuł 7: Przestrzeganie przepisów ustawowych i wykonawczych

Artykuł 8: Uczciwa konkurencja

Artykuł 9: Możliwości handlowe

Artykuł 10: Opłaty celne i opodatkowanie

Artykuł 11: Opłaty od użytkownika

Artykuł 12: Taryfy lotnicze i stawki lotnicze

Artykuł 13: Dane statystyczne

TYTUŁ II: WSPÓŁPRACA REGULACYJNA

Artykuł 14: Bezpieczeństwo lotnictwa

Artykuł 15: Ochrona lotnictwa

Artykuł 16: Zarządzanie ruchem lotniczym

Artykuł 17: Środowisko

Artykuł 18: Odpowiedzialność przewoźników lotniczych

Artykuł 19: Ochrona konsumentów

Artykuł 20: Komputerowe systemy rezerwacji

Artykuł 21: Aspekty społeczne

TYTUŁ III: POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE I KOŃCOWE

Artykuł 22: Interpretacja i wykonanie

Artykuł 23: Wspólny Komitet

Artykuł 24: Rozstrzyganie sporów i arbitraż

Artykuł 25: Środki zabezpieczające

Artykuł 26: Związek z innymi umowami

Artykuł 27: Zmiany

Artykuł 28: Wypowiedzenie

Artykuł 29: Rejestracja

Artykuł 30: Wejście w życie i tymczasowe stosowanie

Artykuł 30: Teksty autentyczne

ZAŁĄCZNIK I: Postanowienia przejściowe

ZAŁĄCZNIK II: Przepisy mające zastosowanie w dziedzinie lotnictwa cywilnego

KRÓLESTWO BELGII,

REPUBLIKA BUŁGARII,

REPUBLIKA CZESKA,

KRÓLESTWO DANII,

REPUBLIKA FEDERALNA NIEMIEC,

REPUBLIKA ESTOŃSKA,

IRLANDIA,

REPUBLIKA GRECKA,

KRÓLESTWO HISZPANII,

REPUBLIKA FRANCUSKA,

REPUBLIKA CHORWACJI,

REPUBLIKA WŁOSKA,

REPUBLIKA CYPRYJSKA,

REPUBLIKA ŁOTEWSKA,

REPUBLIKA LITEWSKA,

WIELKIE KSIĘSTWO LUKSEMBURGA,

WĘGRY,

REPUBLIKA MALTY,

KRÓLESTWO NIDERLANDÓW,

REPUBLIKA AUSTRII,

RZECZPOSPOLITA POLSKA,

REPUBLIKA PORTUGALSKA,

RUMUNIA,

REPUBLIKA SŁOWENII,

REPUBLIKA SŁOWACKA,

REPUBLIKA FINLANDII,

KRÓLESTWO SZWECJI,

będące stronami Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwanych dalej „Traktatami UE”, oraz będące państwami członkowskimi Unii Europejskiej, zwanymi dalej łącznie „państwami członkowskimi UE” lub indywidualnie – „państwem członkowskim UE”,

i UNIA EUROPEJSKA,

z jednej strony,

oraz REPUBLIKA ARMENII, zwana dalej „Armenią”,

z drugiej strony;

zwane dalej łącznie „Stronami”,

Państwa członkowskie UE i Armenia będące stronami Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, otwartej do podpisu w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r., wraz z Unią Europejską;

UWZGLĘDNIAJĄC Umowę o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, z drugiej strony, sporządzoną w Luksemburgu dnia 22 kwietnia 1996 r.;

DĄŻĄC do utworzenia wspólnego obszaru lotniczego (WOL) w oparciu o cel, jakim jest otwarcie dostępu do rynków Stron na zasadzie równych warunków konkurencji, niedyskryminacji oraz z poszanowaniem tych samych zasad – w tym w dziedzinie bezpieczeństwa, ochrony, zarządzania ruchem lotniczym, konkurencji, kwestii społecznych i środowiska;

DĄŻĄC do wzrostu przewozów lotniczych i propagowania międzynarodowego systemu lotnictwa opartego na niedyskryminacji oraz otwartej i uczciwej konkurencji między przewoźnikami lotniczymi na rynku;

PRAGNĄC działać na rzecz swoich interesów w zakresie transportu lotniczego;

UZNAJĄC znaczenie efektywnej sieci połączeń transportu lotniczego dla wspierania handlu, turystyki, inwestycji oraz rozwoju gospodarczego i społecznego;

ZGADZAJĄC SIĘ, że zasady funkcjonowania WOL należy oprzeć na odpowiednich przepisach obowiązujących w Unii Europejskiej, określonych w załączniku II do niniejszej Umowy;

UZNAJĄC, że pełna zgodność z zasadami funkcjonowania WOL umożliwia Stronom pełne wykorzystanie oferowanych przez WOL możliwości, w tym otwarcia dostępu do rynków i zapewnienia maksymalnych korzyści konsumentom, podmiotom branży lotniczej i pracownikom obu Stron;

UZNAJĄC, że stworzenie WOL oraz wdrożenie zasad jego funkcjonowania nie będą możliwe do osiągnięcia bez wprowadzenia – tam, gdzie to niezbędne – postanowień przejściowych, a także uznając znaczenie odpowiedniego wsparcia w tym zakresie;

PRAGNĄC zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa i ochrony transportu lotniczego oraz potwierdzając swoje poważne zaniepokojenie w związku z aktami lub zagrożeniami skierowanymi przeciwko bezpieczeństwu statków powietrznych, które zagrażają bezpieczeństwu osób lub mienia, utrudniają eksploatację statków powietrznych i podważają zaufanie podróżnych do bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego;

ZDECYDOWANE zmaksymalizować potencjalne korzyści płynące ze współpracy regulacyjnej i harmonizacji swoich odpowiednich przepisów ustawowych i wykonawczych mających zastosowanie w dziedzinie lotnictwa cywilnego;

UZNAJĄC znaczące potencjalne korzyści, które mogą wyniknąć z konkurencyjnych przewozów lotniczych i dobrze prosperujących podmiotów branży transportu lotniczego;

PRAGNĄC wspierać wolną, uczciwą i niezakłóconą konkurencję, uznając, że subwencje mogą wywrzeć niekorzystny wpływ na konkurencję i zagrozić podstawowym celom niniejszej Umowy, oraz uznając, że w przypadku niezapewnienia przewoźnikom lotniczym równych warunków działania na zasadach wolnej, uczciwej i niezakłóconej konkurencji potencjalne korzyści mogą okazać się niemożliwe do uzyskania;

ZAMIERZAJĄC wykorzystać ramy ustanowione istniejącymi umowami i porozumieniami między Stronami w celu otwarcia dostępu do rynków i zapewnienia maksymalnych korzyści konsumentom, nadawcom ładunków, przewoźnikom lotniczym, portom lotniczym i ich pracownikom, społecznościom oraz innym podmiotom odnoszącym pośrednie korzyści;

POTWIERDZAJĄC znaczenie ochrony środowiska przy opracowywaniu i realizacji międzynarodowej polityki w zakresie lotnictwa;

POTWIERDZAJĄC potrzebę pilnego podjęcia działań na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu oraz kontynuowania współpracy na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotnictwa, w sposób zgodny z umowami wielostronnymi w tej kwestii, a w szczególności zgodnie z odpowiednimi instrumentami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) oraz z porozumieniem paryskim z dnia 12 grudnia 2015 r., zawartym na podstawie Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu;

POTWIERDZAJĄC znaczenie zapewnienia konsumentom ochrony, w tym ochrony zapewnionej na mocy Konwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzonej w Montrealu w dniu 28 maja 1999 r., oraz znaczenie osiągnięcia odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów w zakresie przewozów lotniczych, a także uznając konieczność wzajemnej współpracy w tej dziedzinie;

UZNAJĄC, że poszerzenie możliwości handlowych nie ma na celu podważania ich standardów pracy lub standardów związanych z pracą, a także potwierdzając znaczenie wymiaru społecznego lotnictwa międzynarodowego oraz znaczenie uwzględniania skutków otwarcia dostępu do rynków dla pracowników, zatrudnienia i warunków pracy;

UWZGLĘDNIAJĄC znaczenie zapewnienia podmiotom działającym w branży transportu lotniczego lepszego dostępu do kapitału na potrzeby dalszego rozwoju transportu lotniczego;

UZNAJĄC potencjalne korzyści wynikające z umożliwienia przystąpienia państw trzecich do niniejszej Umowy;

PRAGNĄC zawrzeć umowę o transporcie lotniczym uzupełniającą Konwencję o międzynarodowym lotnictwie cywilnym;

UZGADNIAJĄ, CO NASTĘPUJE:

Artykuł 1

Cel

Celem niniejszej Umowy jest utworzenie wspólnego obszaru lotniczego między Stronami w oparciu o stopniowe otwieranie rynku, liberalizację w kwestiach własności i kontroli przewoźników lotniczych, sprawiedliwe i równe warunki konkurencji, niedyskryminację oraz wspólne zasady, w tym w dziedzinie bezpieczeństwa, ochrony, zarządzania ruchem lotniczym, kwestii społecznych i środowiska. W tym celu niniejsza Umowa określa zasady mające zastosowanie między Stronami. Zasady te obejmują przepisy zawarte w aktach prawnych wymienionych w załączniku II.

Artykuł 2

Definicje

O ile nie określono inaczej, do celów niniejszej Umowy stosuje się następujące definicje:

1)

„Umowa” oznacza niniejszą Umowę, wszelkie załączniki i dodatki do niej oraz wszelkie zmiany do nich;

2)

„transport lotniczy” oznacza przewóz statkiem powietrznym pasażerów, bagażu, ładunków i poczty, osobno lub łącznie, oferowany publicznie za wynagrodzeniem lub na zasadzie najmu, obejmujący regularne i nieregularne przewozy lotnicze;

3)

„ustalenie przynależności państwowej” oznacza stwierdzenie, że przewoźnik lotniczy, który planuje wykonywać przewozy lotnicze w ramach niniejszej Umowy, spełnia wymogi określone w art. 4 dotyczące jego struktury własności, skutecznej kontroli i głównego miejsca prowadzenia działalności;

4)

„ustalenie zdolności” oznacza stwierdzenie, że przewoźnik lotniczy, który planuje wykonywać przewozy lotnicze w ramach niniejszej Umowy, posiada wystarczającą zdolność finansową i odpowiednie kompetencje w dziedzinie zarządzania, aby wykonywać tego rodzaju przewozy, oraz że jest przygotowany do przestrzegania przepisów ustawowych i wykonawczych oraz wymogów regulujących wykonywanie tego rodzaju przewozów;

5)

„właściwa władza” oznacza agencję rządową lub organ państwowy odpowiedzialne za funkcje administracyjne wynikające z niniejszej Umowy;

6)

„Konwencja” oznacza Konwencję o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, otwartą do podpisu w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r., i obejmuje:

a)

każdą zmianę, która weszła w życie zgodnie z art. 94 lit. a) Konwencji i została ratyfikowana zarówno przez Armenię, jak i przez państwo członkowskie UE lub państwa członkowskie UE, w zależności od danej kwestii; oraz

b)

każdy załącznik lub każdą zmianę do załącznika, przyjęte zgodnie z art. 90 Konwencji, o ile taki załącznik lub taka zmiana są w danym czasie obowiązujące w odniesieniu zarówno do Armenii, jak i państwa członkowskiego UE lub państw członkowskich UE, w zależności od danej kwestii;

7)

„całkowity koszt” oznacza koszt świadczenia usługi powiększony o uzasadnioną opłatę z tytułu ogólnych kosztów administracyjnych;

8)

„międzynarodowy transport lotniczy” oznacza transport lotniczy wykonywany w przestrzeni powietrznej nad terytorium więcej niż jednego państwa;

9)

„główne miejsce prowadzenia działalności” oznacza siedzibę główną lub siedzibę statutową przewoźnika lotniczego na terytorium Strony, gdzie wykonywane są główne czynności finansowe i prowadzona jest kontrola działalności przewoźnika lotniczego, w tym zarządzanie ciągłą zdatnością do lotu;

10)

„lądowanie w celach niehandlowych” oznacza lądowanie w jakimkolwiek celu innym niż zabranie na pokład pasażerów lub opuszczenie przez nich pokładu, załadunek lub wyładunek bagażu, ładunków lub poczty w ramach transportu lotniczego;

11)

„taryfy lotnicze” oznaczają ceny płacone przewoźnikom lotniczym lub ich agentom lub innym sprzedawcom biletów za przewóz pasażerów w ramach przewozów lotniczych (w tym wszelki inny rodzaj transportu związany z tym przewozem) oraz wszelkie warunki stosowania tych cen, w tym wynagrodzenie i warunki oferowane agencji oraz inne usługi pomocnicze;

12)

„stawki lotnicze” oznaczają ceny płacone za przewóz ładunków w ramach przewozów lotniczych (w tym wszelki inny rodzaj transportu związany z tym przewozem) oraz warunki stosowania tych cen, w tym wynagrodzenie i warunki oferowane agencji oraz inne usługi pomocnicze;

13)

„terytorium” oznacza, w przypadku Armenii, terytorium Republiki Armenii, oraz, w przypadku Unii Europejskiej i państw członkowskich UE, terytorium lądowe, wody wewnętrzne i morza terytorialne państw członkowskich UE, do których mają zastosowanie Traktaty UE, na warunkach określonych w tych Traktatach UE, a także przestrzeń powietrzną nad nimi;

14)

„opłata od użytkownika” oznacza opłatę nakładaną na przewoźników lotniczych z tytułu udostępnienia infrastruktury portu lotniczego lub świadczenia usług związanych z otoczeniem portu lotniczego, żeglugą powietrzną lub ochroną lotnictwa, w tym powiązanych usług i urządzeń;

15)

„własna obsługa naziemna” oznacza sytuację, w której użytkownik portu lotniczego bezpośrednio świadczy na własne potrzeby usługi obsługi naziemnej należące do co najmniej jednej kategorii takich usług i nie zawiera z osobą trzecią żadnego rodzaju umowy dotyczącej świadczenia takich usług; do celów niniejszej definicji przyjmuje się, że użytkownicy portów lotniczych nie są dla siebie osobami trzecimi, jeżeli:

a)

jeden z nich posiada udział większościowy w drugim z nich; lub

b)

ten sam podmiot posiada udział większościowy w każdym z nich;

16)

„prawo piątej wolności” oznacza prawo lub przywilej, przyznane przez jedno państwo („państwo przyznające”) przewoźnikom lotniczym z innego państwa („państwo otrzymujące”), pozwalające wykonywać międzynarodowe przewozy lotnicze pomiędzy terytorium państwa przyznającego a terytorium państwa trzeciego, pod warunkiem że przewozy takie rozpoczynają się lub kończą na terytorium państwa otrzymującego;

17)

„państwo trzecie” oznacza państwo niebędące państwem członkowskim UE ani Armenią.

TYTUŁ I

POSTANOWIENIA GOSPODARCZE

Artykuł 3

Przyznanie praw

1.   Prawa określone w niniejszym artykule podlegają postanowieniom przejściowym zawartym w załączniku I do niniejszej Umowy.

Prawa przewozowe i wykaz tras

2.   Każda Strona przyznaje drugiej Stronie następujące prawa w celu wykonywania międzynarodowego transportu lotniczego przez przewoźników lotniczych drugiej Strony na zasadzie niedyskryminacji:

a)

prawo do przelotu nad jej terytorium bez lądowania;

b)

prawo do lądowania na jej terytorium w celach niehandlowych;

c)

prawo do wykonywania regularnych i nieregularnych przewozów pasażerskich, łączonych i wyłącznie towarowych w ramach międzynarodowego transportu lotniczego między punkami (1) na następujących trasach:

(i)

w przypadku przewoźników lotniczych z Unii Europejskiej:

 

punkty w Unii Europejskiej – punkty pośrednie na terytoriach partnerów w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa (2), stron wielostronnej umowy w sprawie ustanowienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Lotniczego (3) lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (4) – punkty w Armenii – punkty położone dalej;

(ii)

w przypadku przewoźników lotniczych z Armenii:

 

punkty w Armenii – punkty pośrednie na terytoriach partnerów w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, stron wielostronnej umowy w sprawie ustanowienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Lotniczego lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu – punkty w Unii Europejskiej;

d)

inne prawa określone w niniejszej Umowie.

Swoboda operacyjna

3.   Przewoźnicy lotniczy każdej Strony mogą – w odniesieniu do któregokolwiek lotu lub do wszystkich wykonywanych przez nich lotów, i według własnego uznania – na trasach określonych w ust. 2:

a)

wykonywać loty w jednym kierunku lub w obu kierunkach;

b)

łączyć różne numery lotów w ramach jednej operacji statku powietrznego;

c)

obsługiwać punkty pośrednie, punkty położone dalej oraz punkty na terytoriach Stron, w dowolnej kombinacji i w dowolnej kolejności zgodnie z postanowieniami ust. 2;

d)

rezygnować z lądowania w dowolnym punkcie lub dowolnych punktach;

e)

przekazywać ruch z któregokolwiek swojego statku powietrznego na którykolwiek inny ze swoich statków powietrznych w dowolnym punkcie (zmiana statku powietrznego);

f)

wykonywać międzylądowania w dowolnych punktach położonych na lub poza terytorium którejkolwiek ze Stron;

g)

wykonywać przewozy tranzytowe przez terytorium drugiej Strony;

h)

łączyć ruch na pokładzie jednego statku powietrznego niezależnie od miejsca rozpoczęcia takiego ruchu; oraz

i)

obsługiwać więcej niż jeden punkt w ramach tego samego przewozu (tzw. „koterminalizacja”).

Ze swobody operacyjnej przewidzianej w niniejszym ustępie można korzystać bez ograniczeń co do kierunku lub ograniczeń geograficznych oraz bez utraty prawa do wykonywania innych przewozów dozwolonych na mocy niniejszej Umowy, pod warunkiem że:

a)

przewozy oferowane przez przewoźników lotniczych z Armenii obsługują punkt w Armenii;

b)

przewozy oferowane przez przewoźników lotniczych z Unii Europejskiej obsługują punkt w Unii Europejskiej.

4.   Każda Strona umożliwia przewoźnikom lotniczym określenie częstotliwości i zdolności przewozowej, które oferują w międzynarodowym transporcie lotniczym czynników ekonomicznych i zapotrzebowania rynku.. Zgodnie z tym prawem żadna ze Stron nie ogranicza jednostronnie natężenia ruchu, częstotliwości ani regularności przewozów, planów podróży, punktów początkowych lub docelowych ruchu ani typu lub typów statków powietrznych eksploatowanych przez przewoźników lotniczych drugiej Strony, z wyjątkiem przypadków, w których jest to wymagane z przyczyn celnych, technicznych, operacyjnych, ze względu na bezpieczeństwo zarządzania ruchem lotniczym, ochronę środowiska lub ochronę zdrowia, chyba że w niniejszej Umowie postanowiono inaczej.

5.   Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron mogą obsługiwać, w tym także w ramach umów o dzieleniu oznaczeń linii, dowolny punkt położony w państwie trzecim, który nie jest ujęty w ramach określonych tras, pod warunkiem że nie wykonują oni praw piątej wolności.

6.   Żadnego z postanowień niniejszej Umowy nie można traktować jako:

a)

przyznania przewoźnikom lotniczym z Armenii prawa do przyjmowania na pokład, w dowolnym państwie członkowskim UE, pasażerów, bagażu, ładunków lub poczty, przewożonych za wynagrodzeniem, do innego punktu w tym samym państwie członkowskim UE;

b)

przyznania przewoźnikom lotniczym z Unii Europejskiej prawa do przyjmowania na pokład, w Armenii, pasażerów, bagażu, ładunków lub poczty, przewożonych za wynagrodzeniem, przeznaczonych do innego punktu w Armenii.

7.   Wykonując swoje odpowiednie prawa i obowiązki wynikające z niniejszej Umowy, Strony powstrzymują się od jakiejkolwiek formy dyskryminacji przewoźników lotniczych drugiej Strony, w szczególności ze względu na przynależność państwową.

8.   Niezależnie od jakichkolwiek innych postanowień niniejszej Umowy każda Strona ma prawo odmówić wykonania międzynarodowego transportu lotniczego do, z lub przez terytorium państwa trzeciego, z którym ta Strona nie utrzymuje stosunków dyplomatycznych.

Artykuł 4

Zezwolenie eksploatacyjne i zezwolenie techniczne

1.   Po otrzymaniu wniosku o zezwolenie eksploatacyjne od przewoźnika lotniczego jednej ze Stron druga Strona udziela odpowiednich zezwoleń eksploatacyjnych i zezwoleń technicznych w najkrótszym przewidzianym przez procedury terminie, pod warunkiem że:

a)

w przypadku przewoźnika lotniczego z Armenii:

(i)

główne miejsce prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego znajduje się w Armenii, a przewoźnik lotniczy posiada ważną koncesję wydaną zgodnie z prawem Armenii;

(ii)

Armenia, po wydaniu przewoźnikowi lotniczemu certyfikatu przewoźnika lotniczego, sprawuje i utrzymuje skuteczną kontrolę regulacyjną nad tym przewoźnikiem lotniczym, a właściwa władza jest wyraźnie określona; oraz

(iii)

o ile nie ustalono inaczej zgodnie z art. 6, przewoźnik lotniczy jest własnością, bezpośrednio lub poprzez udział większościowy, oraz pozostaje pod skuteczną kontrolą Armenii lub jej obywateli, albo zarówno Armenii, jak i jej obywateli;

b)

w przypadku przewoźnika lotniczego z Unii Europejskiej:

(i)

główne miejsce prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego znajduje się na terytorium Unii Europejskiej, a przewoźnik lotniczy posiada ważną koncesję wydaną zgodnie z prawem Unii Europejskiej;

(ii)

państwo członkowskie UE odpowiedzialne za wydanie przewoźnikowi lotniczemu certyfikatu przewoźnika lotniczego sprawuje i utrzymuje skuteczną kontrolę regulacyjną nad tym przewoźnikiem lotniczym, a właściwa władza jest wyraźnie określona; oraz

(iii)

o ile nie ustalono inaczej zgodnie z art. 6, przewoźnik lotniczy jest własnością, bezpośrednio lub poprzez udział większościowy, oraz pozostaje pod skuteczną kontrolą jednego lub większej liczby państw członkowskich UE lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, lub ich obywateli, albo zarówno tego państwa lub państw, jak i jego lub ich obywateli;

c)

przestrzega się art. 14 i 15; oraz

d)

przewoźnik lotniczy spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawowych i wykonawczych stosowanych zwykle do wykonywania międzynarodowego transportu lotniczego przez Stronę rozpatrującą wniosek.

2.   Wydając zezwolenia eksploatacyjne i zezwolenia techniczne, każda Strona traktuje wszystkich przewoźników drugiej Strony w sposób niedyskryminacyjny.

3.   Po otrzymaniu wniosku o udzielenie zezwolenia eksploatacyjnego od przewoźnika lotniczego jednej ze Stron druga Strona uznaje wszelkiego rodzaju ustalenia dotyczące określenia zdolności lub przynależności państwowej dokonane przez pierwszą ze Stron w odniesieniu do tego przewoźnika lotniczego, tak jakby ustalenia takie zostały dokonane przez jej własne właściwe władze, i nie bada dalej tych kwestii, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w akapicie drugim i trzecim.

Jeżeli po otrzymaniu wniosku o udzielenie zezwolenia eksploatacyjnego od przewoźnika lotniczego lub po udzieleniu takiego zezwolenia, właściwe władze Strony otrzymującej mają określoną wątpliwość, że pomimo ustaleń dokonanych przez drugą Stronę jakikolwiek warunek udzielenia odpowiednich zezwoleń eksploatacyjnych lub technicznych przewidziany w ust. 1 nie został spełniony, Strona otrzymująca niezwłocznie informuje o tym drugą Stronę, podając należyte uzasadnienie swojej wątpliwości. W takim wypadku każda ze Stron może zwrócić się o przeprowadzenie konsultacji, w których mogą brać udział przedstawiciele właściwych władz Stron, lub zwrócić się o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących tej wątpliwości, przy czym wniosek o konsultacje rozpatruje się w możliwie najkrótszym terminie. Jeżeli sprawa pozostaje nierozstrzygnięta, każda ze Stron może wnieść sprawę do Wspólnego Komitetu o którym mowa w art. 23 (zwanego dalej „Wspólnym Komitetem”).

Niniejszy ustęp nie obejmuje uznawania ustaleń dotyczących certyfikatów bezpieczeństwa lub licencji, uzgodnień w dziedzinie ochrony ani ochrony ubezpieczeniowej.

Artykuł 5

Odmowa udzielenia, cofnięcie, zawieszenie lub ograniczenie zezwolenia eksploatacyjnego i zezwolenia technicznego

1.   Każda ze Stron może odmówić udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego lub zezwolenia technicznego, cofnąć je, zawiesić, nałożyć na nie warunki lub ograniczyć albo w inny sposób odmówić wykonywania operacji przez przewoźnika lotniczego drugiej Strony, zawiesić takie operacje, nałożyć na nie warunki lub ograniczyć je, jeżeli:

a)

w przypadku przewoźnika lotniczego z Armenii:

(i)

główne miejsce prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego nie znajduje się w Armenii lub przewoźnik lotniczy nie posiada ważnej koncesji wydanej zgodnie z prawem Armenii;

(ii)

w przypadku gdy Armenia odpowiada za wydanie przewoźnikowi lotniczemu certyfikatu przewoźnika lotniczego, nie sprawuje ona lub nie utrzymuje skutecznej kontroli regulacyjnej nad tym przewoźnikiem lotniczym lub właściwa władza nie jest wyraźnie określona; lub

(iii)

o ile nie ustalono inaczej zgodnie z art. 6, przewoźnik lotniczy nie jest własnością, bezpośrednio lub poprzez udział większościowy, lub nie pozostaje pod skuteczną kontrolą Armenii, lub jej obywateli, albo zarówno Armenii, jak i jej obywateli;

b)

w przypadku przewoźnika lotniczego z Unii Europejskiej:

(i)

główne miejsce prowadzenia działalności przewoźnika lotniczego nie znajduje się na terytorium Unii Europejskiej lub przewoźnik lotniczy nie posiada ważnej koncesji zgodnie z prawem Unii Europejskiej; lub

(ii)

państwo członkowskie UE odpowiedzialne za wydanie przewoźnikowi lotniczemu certyfikatu przewoźnika lotniczego nie sprawuje lub nie utrzymuje skutecznej kontroli regulacyjnej nad tym przewoźnikiem lotniczym lub właściwa władza nie jest wyraźnie określona; lub

(iii)

o ile nie ustalono inaczej zgodnie z art. 6 niniejszej Umowy, przewoźnik lotniczy nie jest własnością, bezpośrednio lub poprzez udział większościowy, lub nie pozostaje pod skuteczną kontrolą państwa członkowskiego lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, lub ich obywateli, albo zarówno tego państwa lub państw, jak i jego lub ich obywateli;

c)

nie przestrzega się art. 8, 14 i 15; lub

d)

przewoźnik lotniczy nie przestrzegał przepisów ustawowych i wykonawczych, o których mowa w art. 7, lub przepisów ustawowych i wykonawczych stosowanych zwykle do międzynarodowego transportu lotniczego przez Stronę rozpatrującą wniosek.

2.   Prawa określone w niniejszym artykule są wykonywane jedynie po przeprowadzeniu konsultacji z drugą Stroną, chyba że konieczne jest podjęcie niezwłocznego działania w celu zapobieżenia dalszemu nieprzestrzeganiu ust. 1 lit. c) lub d).

3.   Niniejszy artykuł nie ogranicza praw którejkolwiek ze Stron do odmowy udzielenia, cofniecia, zawieszenia, ograniczenia zezwolenia eksploatacyjnego lub zezwolenia technicznego lub nałożenia na nie warunków zgodnie z art. 14 lub 15.

Artykuł 6

Inwestowanie w przewoźników lotniczych

1.   Niezależnie od art. 4 i 5 oraz po potwierdzeniu przez Wspólny Komitet zgodnie z art. 23 ust. 8, że każda ze Stron lub ich obywatele, na mocy swoich odpowiednich przepisów, mogą nabyć udział własnościowy w przedsiębiorstwie przewoźnika lotniczego drugiej Strony lub objąć nad nim skuteczną kontrolę, Strony mogą zezwolić na posiadanie przez państwa członkowskie UE lub ich obywateli większościowego udziału w przedsiębiorstwie przewoźnika lotniczego z Armenii lub na sprawowanie przez nich skutecznej kontroli nad nim, lub na posiadanie przez Armenię lub jej obywateli większościowego udziału w przedsiębiorstwie przewoźnika lotniczego z Unii Europejskiej lub na sprawowanie przez nich skutecznej kontroli nad nim zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu.

2.   W odniesieniu do ust. 1 niniejszego artykułu inwestycje w przewożników lotniczych przez Strony lub ich obywateli będą dopuszczone w poszczególnych przypadkach na mocy wcześniejszej decyzji Wspólnego Komitetu zgodnie z art. 23 ust. 2.

Decyzja ta określa warunki związane z eksploatacją uzgodnionych linii na podstawie niniejszej Umowy oraz przewozów pomiędzy państwami trzecimi i Stronami. Do tego rodzaju decyzji nie stosuje się art. 23 ust. 11.

Artykuł 7

Przestrzeganie przepisów ustawowych i wykonawczych

1.   Przekraczając granice terytorium jednej ze Stron, podczas pobytu na nim lub przy jego opuszczaniu przewoźnicy lotniczy drugiej Strony przestrzegają przepisów ustawowych i wykonawczych mających zastosowanie na tym terytorium w zakresie dopuszczania na to terytorium statków powietrznych wykonujących międzynarodowy transport lotniczy lub opuszczania przez nie tego terytorium lub wykonywania przez nie operacji na tym terytorium.

2.   Przekraczając granice terytorium jednej ze Stron, podczas pobytu na tym terytorium lub przy jego opuszczaniu przez ten statek powietrzny pasażerowie, załoga, bagaż, ładunki lub poczta przewoźnika lotniczego drugiej Strony spełniają wymogi przepisów ustawowych i wykonawczych mających zastosowanie na tym terytorium w zakresie dopuszczania na to terytorium pasażerów, załogi, bagażu, ładunków lub poczty znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, opuszczania przez nich tego terytorium i przebywania przez nich na tym terytorium (w tym przepisów dotyczących wjazdu, odprawy, przepisów imigracyjnych, paszportowych, celnych i przepisów dotyczących kwarantanny lub, w przypadku poczty, przepisów pocztowych), lub wymogi te są spełniane w ich imieniu.

3.   Na swoim terytorium Strony zezwalają przewoźnikom lotniczym drugiej Strony na stosowanie środków mających na celu zapewnienie, aby przewożone były wyłącznie osoby posiadające dokumenty podróży wymagane do wjazdu na terytorium drugiej Strony lub tranzytu przez jej terytorium.

Artykuł 8

Uczciwa konkurencja

1.   Strony potwierdzają, że ich wspólnym celem jest stworzenie sprawiedliwego i konkurencyjnego środowiska oraz sprawiedliwych i równych możliwości dla przedsiębiorstw zaangażowanych w usługi transportu lotniczego obu Stron, aby mogły one konkurować w zakresie eksploatacji uzgodnionych linii na określonych trasach. W związku z powyższym Strony podejmują wszelkie odpowiednie środki, aby zapewnić pełne egzekwowanie tego celu.

2.   Strony potwierdzają, że swobodna, uczciwa i niezakłócona konkurencja ma znaczenie dla propagowania celów niniejszej Umowy, oraz zauważają, że istnienie kompleksowego prawa konkurencji i niezależnego organu ds. konkurencji, a także należyte i sprawne egzekwowanie ich odpowiednich przepisów prawa konkurencji mają znaczenie dla efektywnego świadczenia usług transportu lotniczego. Przepisy prawa konkurencji każdej ze Stron dotyczące kwestii objętych niniejszym artykułem, wraz z ich okresowymi zmianami, mają zastosowanie do działalności przewoźników lotniczych w granicach jurysdykcji danej Strony. Stronom przyświeca ten sam cel, jakim jest zgodność i zbieżność prawa konkurencji oraz jego skuteczne stosowanie. Będą one współpracować w stosownych przypadkach w zakresie skutecznego stosowania prawa konkurencji, w tym poprzez zezwalanie swoim odpowiednim przedsiębiorstwom lub innym obywatelom na ujawnianie, zgodnie ze swoimi odpowiednimi przepisami i orzecznictwem, informacji istotnych dla działań z zakresu prawa konkurencji podejmowanych przez organy ds. konkurencji drugiej ze Stron.

3.   Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie może w jakikolwiek sposób wpływać na uprawnienia i kompetencje organów ds. konkurencji i sądów którejkolwiek ze Stron (oraz Komisji Europejskiej), ograniczać ich lub podwazać, a wszystkie kwestie związane z egzekwowaniem prawa konkurencji nadal pozostają w wyłącznej kompetencji tych organów i sądów. W związku z tym każde działanie podjęte na mocy niniejszego artykułu przez Stronę pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich ewentualnych działań podjętych przez te organy i sądy.

4.   Każde działanie podejmowane na mocy niniejszego artykułu podlegają wyłącznej odpowiedzialności Stron i jest skierowane wyłącznie do drugiej Strony lub przedsiębiorstw świadczących usługi transportu lotniczego z punktem docelowym lub początkowym na terytorium Stron. Takie działanie nie podlega procedurze rozstrzygania sporów przewidzianej w art. 24.

5.   Każda Strona eliminuje wszelkie formy dyskryminacji lub nieuczciwych praktyk, które mogłyby mieć negatywny wpływ na sprawiedliwe i równe możliwości konkurowania w świadczeniu usług transportu lotniczego przez przedsiębiorstwa drugiej Strony zaangażowane w ich świadczenie.

6.   Żadna ze Stron nie udziela ani nie zezwala na udzielanie subwencji publicznych lub wsparcia jakiemukolwiek przedsiębiorstwu, jeżeli takie subwencje lub wsparcie miałyby znaczący i negatywny wpływ na sprawiedliwe i równe możliwości konkurowania przedsiębiorstw drugiej Strony w świadczeniu usług transportu lotniczego. Takie subwencje publiczne lub wsparcie mogą obejmować między innymi subsydiowanie krzyżowe; wyrównywanie strat operacyjnych; wniesienie kapitału; dotacje; zabezpieczenia; pożyczki lub ubezpieczenia na uprzywilejowanych warunkach; ochronę na wypadek upadłości; odstąpienie od odzyskania kwot należnych; zrzeczenie się zwykłego zysku z tytułu wykorzystanych funduszy publicznych; ulgi podatkowe lub zwolnienia podatkowe; rekompensatę z tytułu obciążeń finansowych nałożonych przez organy publiczne; oraz dostęp na dyskryminujących lub niekomercyjnych zasadach do urządzeń i usług żeglugi powietrznej lub portów lotniczych, paliwa, obsługi naziemnej, ochrony, komputerowych systemów rezerwacji, przydziału czasu na start lub lądowanie lub do innych powiązanych urządzeń i usług niezbędnych do wykonywania przewozów lotniczych.

7.   Jeżeli Strona udziela subwencji publicznych lub wsparcia przedsiębiorstwu, zapewnia ona przejrzystość takiego środkaza pomocą wszelkich właściwych środków, które mogą obejmować wymóg, aby przedsiębiorstwo jasno i oddzielnie określiło te subwencje lub wsparcie w swoich rozliczeniach.

8.   Każda Strona, na wniosek drugiej Strony, przekazuje tej drugiej Stronie, z zachowaniem rozsądnych terminów, sprawozdania finansowe dotyczące podmiotów podlegających jurysdykcji pierwszej Strony oraz wszelkie inne informacje, których druga Strona może zasadnie żądać, aby upewnić się, że przestrzegane są postanowienia niniejszego artykułu. Może to obejmować szczegółowe informacje dotyczące subwencji lub wsparcia. Takie informacje mogą zostać objęte warunkiem ich poufnego traktowania przez Stronę występującą o dostęp do tych informacji.

9.   Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek działania podjętego przez właściwy organ ds. konkurencji lub sąd odpowiedzialny za egzekwowanie zasad, o których mowa w ust. 5 i 6:

a)

jeżeli jedna ze Stron stwierdzi, że przedsiębiorstwo jest dyskryminowane lub narażone na nieuczciwe praktyki w rozumieniu ust. 5 lub 6 i że można to poprzeć dowodami, może ona przedstawić uwagi na piśmie drugiej Stronie. Po poinformowaniu drugiej Strony, Strona może również zwrócić się do odpowiednich jednostek rządowych na terytorium drugiej Strony, w tym do jednostek na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym, w celu przedyskutowania kwestii związanych z niniejszym artykułem. Ponadto Strona może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie konsultacji w tej kwestii z drugą Stroną w celu rozwiązania problemu. Takie konsultacje rozpoczynają się w terminie 30 dni od daty otrzymania wniosku. Przed przystąpieniem do konsultacji Strony dokonują wymiany informacji wystarczających, aby umożliwić dokładne zbadanie zastrzeżeń wyrażonych przez jedną ze Stron;

b)

jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia w drodze konsultacji w terminie 30 dni od daty rozpoczęcia konsultacji lub jeżeli konsultacje nie rozpoczną się w terminie 30 dni od daty otrzymania wniosku dotyczącego domniemanego naruszenia ust. 5 lub 6, Strona, która wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie konsultacji, ma prawo zawiesić wykonywanie praw przyznanych na mocy niniejszej Umowy przedsiębiorstwom drugiej Strony, których to dotyczy, odmawiając udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego, cofając je lub zawieszając, nakładając na korzystanie z tych praw warunki, które uzna za niezbędne, nakładając opłaty lub podejmując inne działania. Każde działanie podjęte na mocy niniejszego ustępu musi być odpowiednie, proporcjonalne i ograniczone do absolutnie niezbędnego zakresu i czasu trwania.

10.   Każda Strona stosuje skutecznie przepisy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym zgodnie z ust. 2 oraz zabrania przedsiębiorstwom:

a)

działającym wspólnie z jakimikolwiek innym przedsiębiorstwem zawierania porozumień, podejmowania decyzji lub stosowania uzgodnionych praktyk, które mogą wpływać na usługi transportu lotniczego z punktem docelowym lub początkowym na terytorium tej Strony i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji. Zakaz ten może zostać uznany za niemający zastosowania, jeżeli te porozumienia, decyzje lub praktyki przyczyniają się do usprawnienia produkcji lub dystrybucji usług lub do wspierania postępu technicznego lub gospodarczego, umożliwiając jednocześnie konsumentom należyty udział w wynikających z tego korzyściach, oraz: (i) nie nakładają na zainteresowane przedsiębiorstwa ograniczeń, które nie są niezbędne do osiągnięcia tych celów; (ii) nie umożliwiają tym przedsiębiorstwom eliminowania konkurencji w stosunku do znacznej części danych usług; oraz

b)

nadużywania pozycji dominującej w sposób mogący wpływać na usługi transportu lotniczego, których punktem docelowym lub początkowym jest terytorium tej Strony.

11.   Każda ze Stron powierza egzekwowanie przepisów o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, o których mowa w ust. 10, wyłącznie swojemu odpowiedniemu i niezależnemu organowi ds. konkurencji lub sądowi.

12.   Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek działania podjętego przez właściwy organ ds. konkurencji lub sąd odpowiedzialne za egzekwowanie zasad, o których mowa w ust. 10, jeżeli jedna ze Stron stwierdzi, że przedsiębiorstwo doświadczyło domniemanego naruszenia ust. 10 i że można to poprzeć dowodami, Strona ta może przedstawić drugiej Stronie swoje uwagi na piśmie. Po poinformowaniu drugiej Strony, Strona może również zwrócić się do odpowiednich jednostek rządowych na terytorium drugiej Strony, w tym do jednostek na szczeblu centralnym, regionalnym lub lokalnym, w celu przedyskutowania kwestii związanych z niniejszym artykułem. Ponadto Strona może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie konsultacji w tej kwestii z drugą Stroną w celu rozwiązania problemu. Takie konsultacje rozpoczynają się w terminie 30 dni od daty otrzymania wniosku. Przed przystąpieniem do konsultacji Strony dokonują wymiany informacji wystarczających, aby umożliwić dokładne zbadanie zastrzeżeń wyrażonych przez jedną ze Stron.

13.   Jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia w drodze konsultacji w terminie 30 dni od daty rozpoczęcia konsultacji lub jeżeli konsultacje nie rozpoczną się w terminie 30 dni od daty otrzymania wniosku dotyczącego domniemanego naruszenia ust. 10, oraz pod warunkiem, że właściwy organ ds. konkurencji lub sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa antymonopolowego, Strona, która wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie konsultacji, ma prawo zawiesić wykonywanie praw przyznanych na mocy niniejszej Umowy przedsiębiorstwom drugiej Strony, których to dotyczy, odmawiając udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego, cofając je lub zawieszając, obwarowując korzystanie z tych praw warunkami, które uzna za niezbędne, nakładając opłaty lub podejmując inne działania. Każde działanie podjęte na mocy niniejszego ustępu musi być odpowiednie, proporcjonalne i ograniczone do absolutnie niezbędnego zakresu i czasu trwania.

Artykuł 9

Możliwości handlowe

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części A załącznika II.

2.   Strony zgodnie uważają, że przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej napotykane przez podmioty prowadzące działalność zarobkową utrudniłyby uzyskanie korzyści wynikających z niniejszej Umowy. Strony angażują się zatem w proces skutecznego i wzajemnego usuwania przeszkód w prowadzeniu działalności gospodarczej przez podmioty prowadzące działalność zarobkową obu Stron, w przypadku gdy takie przeszkody mogą utrudniać działalność zarobkową, powodować zakłócenie konkurencji lub negatywnie wpływać na równe możliwości konkurowania.

3.   Przewoźnicy lotniczy obu Stron nie są zobowiązani do posiadania sponsora lokalnego.

4.   Wspólny Komitet określa zasady współpracy dotyczącej prowadzenia działalności gospodarczej i możliwości handlowych, monitoruje postępy w skutecznym usuwaniu przeszkód, jakie w prowadzeniu działalności gospodarczej napotykają podmioty prowadzące działalność zarobkową, oraz regularnie dokonuje przeglądu rozwoju sytuacji, w tym zmian w przepisach ustawowych i wykonawczych. Zgodnie z art. 23 Strona może wystąpić z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Wspólnego Komitetu w celu przedyskutowania wszelkich kwestii dotyczących stosowania niniejszego artykułu.

5.   Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron mają prawo do swobodnego zakładania biur i placówek na terytorium drugiej Strony, w przypadku gdy takie biura i placówki są wymagane do wykonywania transportu lotniczego, a także promocji i sprzedaży przewozów w ramach transportu lotniczego oraz powiązanych działań, w tym prawo do sprzedaży i wystawiania biletów lub lotniczych listów przewozowych, własnych lub jakiegokolwiek innego przewoźnika lotniczego.

6.   Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron są uprawnieni, zgodnie z przepisami ustawowymi i wykonawczymi drugiej Strony dotyczącymi wjazdu, pobytu i zatrudnienia, do sprowadzenia i utrzymywania na terytorium drugiej Strony kadry kierowniczej, pracowników działu sprzedaży, personelu technicznego, personelu operacyjnego oraz innych specjalistów niezbędnych do wspierania świadczenia usług transportu lotniczego. Obie Strony ułatwiają i przyspieszają wydawanie zezwoleń na pracę – o ile takie są wymagane – pracownikom zatrudnionym w biurach zgodnie z niniejszym ustępem, w tym pracownikom wykonującym określone zadania tymczasowe przez okres nieprzekraczający 90 dni, z zastrzeżeniem odpowiednich obowiązujących przepisów ustawowych i wykonawczych.

7.   Bez uszczerbku dla akapitu drugiego, każdy przewoźnik lotniczy ma następujące prawa w odniesieniu do obsługi naziemnej na terytorium drugiej Strony:

a)

prawo do wykonywania własnej obsługi naziemnej (własna obsługa naziemna); lub

b)

prawo wyboru – spośród konkurujących podmiotów, w tym innych przewoźników lotniczych – dostawców świadczących kompleksowe lub częściowe usługi obsługi naziemnej, w przypadku gdy przepisy ustawowe i wykonawcze każdej ze Stron zapewniają takim dostawcom dostęp do rynku i w przypadku gdy tacy dostawcy są obecni na rynku.

Prawa określone w akapicie pierwszym lit. a) i b) podlegają jedynie szczególnym ograniczeniom dotyczącym dostępnej powierzchni lub zdolności przewozowej, które wynikają z potrzeby utrzymania bezpiecznego funkcjonowania portu lotniczego. W przypadku gdy prowadzą one do ograniczenia własnej obsługi naziemnej, uniemożliwiają ją lub wykluczają oraz w przypadku gdy nie istnieje skuteczna konkurencja między dostawcami usług obsługi naziemnej, Strona, której to dotyczy, zapewnia, aby wszystkie tego rodzaju usługi były dostępne na równych i odpowiednich warunkach dla wszystkich przewoźników lotniczych; ceny za takie usługi ustala się zgodnie z odpowiednimi, obiektywnymi, przejrzystymi i niedyskryminacyjnymi kryteriami.

8.   Każdy dostawca usług obsługi naziemnej, niezależnie do tego, czy jest to przewoźnik lotniczy, ma prawo – w odniesieniu do obsługi naziemnej na terytorium drugiej Strony – do świadczenia usług obsługi naziemnej na rzecz przewoźników lotniczych działających w tym samym porcie lotniczym, jeżeli posiada odpowiednie zezwolenie i jest to zgodne z mającymi zastosowanie przepisami ustawowymi i wykonawczymi.

9.   Każda ze Stron zapewnia, aby jej przepisy, wytyczne i procedury dotyczące przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych na jej terytorium były stosowane w sposób niezależny, przejrzysty, skuteczny, niedyskryminacyjny oraz terminowy.

10.   Strona może wymagać powiadomienia, wyłącznie w celach informacyjnych, o planach operacyjnych, programach lub rozkładach lotów w odniesieniu do przewozów lotniczych wykonywanych na podstawie niniejszej Umowy, aby móc sprawdzić, czy prawa przyznane na podstawie niniejszej Umowy są przestrzegane. Jeżeli Strona wymaga takiego powiadomienia, ogranicza ona do minimum obciążenia administracyjne związane z wymogami i procedurami dotyczącymi powiadomień w odniesieniu do pośredników w zakresie transportu lotniczego oraz przewoźników lotniczych drugiej Strony.

11.   Każdy przewoźnik lotniczy każdej ze Stron może prowadzić na terytorium drugiej Strony sprzedaż przewozów lotniczych i powiązanych usług bezpośrednio lub, według własnego uznania, poprzez agentów sprzedaży, innych pośredników wyznaczonych przez przewoźnika lotniczego lub przez internet lub za pośrednictwem dowolnego innego dostępnego kanału. Każdy przewoźnik lotniczy ma prawo do sprzedaży takich przewozów i powiązanych usług, a każda osoba ma swobodę ich zakupu w walucie obowiązującej na danym terytorium lub w innych swobodnie wymienialnych walutach.

12.   Przewoźnikom lotniczym każdej ze Stron zezwala się na pokrywanie w walucie lokalnej wydatków lokalnych, w tym między innymi zakupów paliwa i opłat lotniskowych, na terytorium drugiej Strony. Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron mogą wedle własnego uznania pokrywać takie wydatki na terytorium drugiej Strony w swobodnie wymienialnych walutach po rynkowym kursie wymiany.

13.   Każdy przewoźnik lotniczy ma prawo dokonać – na żądanie – wymiany uzyskanych na miejscu dochodów na swobodnie wymienialne waluty oraz przelewu takich dochodów, w dowolnej chwili i w dowolny sposób, z terytorium drugiej Strony do wybranego przez siebie państwa. Na dokonanie wymiany i przelewu zezwala się bezzwłocznie, bez ograniczeń ani opodatkowania, po rynkowym kursie wymiany stosowanym do bieżących transakcji i przelewów w dniu złożenia przez przewoźnika lotniczego pierwotnego wniosku o dokonanie przelewu, przy czym nie podlegają one żadnym opłatom, z wyjątkiem opłat zwykle pobieranych przez banki z tytułu takich transakcji wymiany lub przelewu.

14.   Przy wykonywaniu lub oferowaniu usług na podstawie niniejszej Umowy każdy przewoźnik lotniczy jednej ze Stron może zawierać porozumienia o współpracy handlowej, takie jak porozumienia dotyczące dzielenia pojemności statku powietrznego lub umowy o dzieleniu oznaczeń linii z:

a)

dowolnym przewoźnikiem lotniczym lub dowolnymi przewoźnikami lotniczymi Stron;

b)

dowolnym przewoźnikiem lotniczym lub dowolnymi przewoźnikami lotniczymi państwa trzeciego; oraz

c)

dowolnym dostawcą usług transportu naziemnego (lądowego lub morskiego) z dowolnego państwa;

pod warunkiem że: (i) przewoźnik faktyczny posiada odpowiednie prawa przewozowe; (ii) przewoźnicy marketingowi posiadają odpowiednie podstawowe prawa trasowe; oraz (iii) porozumienia te spełniają wymogi w zakresie bezpieczeństwa i konkurencji stosowane zwykle do takich porozumień.

15.   W przypadku sprzedaży usług transportu pasażerów w ramach porozumień o współpracy handlowej, nabywcę informuje się w punkcie sprzedaży, a w każdym razie przy odprawie lub przed wejściem na pokład, gdy w ramach przesiadki nie jest wymagana odprawa do kolejnego lotu, o tym, który z przewoźników obsługuje każdy odcinek przewozu.

16.   W odniesieniu do transportu pasażerów dostawcy usług transportu naziemnego nie podlegają przepisom ustawowym i wykonawczym regulującym transport lotniczy jedynie z tego względu, że takie usługi transportu naziemnego są zapewniane przez przewoźnika lotniczego pod jego własną nazwą.

17.   Niezależnie od wszelkich innych postanowień niniejszej Umowy zezwala się bez ograniczeń przewoźnikom lotniczym oraz pośrednim dostawcom usług transportu towarowego Stron na wykorzystywanie w związku z międzynarodowym transportem lotniczym wszelkich środków transportu naziemnego w celu przewozu ładunków do lub z dowolnych punktów położonych na terytoriach Stron lub w państwach trzecich, w tym przewozu do i ze wszystkich międzynarodowych portów lotniczych wyposażonych w urządzenia do odprawy celnej, włącznie z – w stosownych przypadkach – prawem do przewozu ładunków pod zamknięciem celnym zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami ustawowymi i wykonawczymi. Dla takich ładunków, niezależnie od tego, czy przewożone są drogą naziemną czy lotniczą, udostępnia się procedury rejestracji celnej i urządzenia do odprawy celnej w portach lotniczych. Przewoźnicy lotniczy mogą wykonywać usługi transportu naziemnego we własnym zakresie lub realizować je poprzez zawieranie porozumień z innymi dostawcami usług transportu naziemnego, w tym transportu naziemnego wykonywanego przez innych przewoźników lotniczych i pośrednich dostawców usług lotniczego transportu towarowego. Takie usługi intermodalnych przewozów towarowych mogą być oferowane za jedną łączną cenę obejmującą transport lotniczy i naziemny, pod warunkiem że nadawcy ładunków nie są wprowadzani w błąd co do okoliczności takiego przewozu.

18.   Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron są uprawnieni do zawierania porozumień dotyczących franczyzy lub oznaczania marką z przedsiębiorstwami, w tym z przewoźnikami lotniczymi, którejkolwiek Strony lub państw trzecich, pod warunkiem że przewoźnicy lotniczy posiadają odpowiednie upoważnienie i spełniają warunki przewidziane w przepisach ustawowych i wykonawczych zwykle stosowanych przez Strony do takich porozumień, a w szczególności w przepisach zawierających wymóg ujawnienia tożsamości przewoźnika lotniczego wykonującego przewóz.

19.   Przewoźnicy lotniczy każdej ze Stron mogą zawierać porozumienia w sprawie leasingu statków powietrznych z załogą lub bez załogi w celu wykonywania międzynarodowego transportu lotniczego z:

a)

dowolnym przewoźnikiem lotniczym lub dowolnymi przewoźnikami lotniczymi Stron; oraz

b)

dowolnym przewoźnikiem lotniczym lub dowolnymi przewoźnikami lotniczymi państwa trzeciego,

pod warunkiem że wszystkie podmioty uczestniczące w takich porozumieniach posiadają odpowiednie zezwolenie i spełniają warunki przewidziane w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych stosowanych przez Strony do takich porozumień. Żadna ze Stron nie wymaga od przewoźnika lotniczego, który oddaje w leasing statki powietrzne, aby posiadał prawa przewozowe na mocy niniejszej Umowy na trasach, na których te statki powietrzne będą eksploatowane. Strony mogą wymagać, aby porozumienia te zostały zatwierdzone przez ich właściwe władze. W przypadku gdy Strona wymaga takiego zatwierdzenia, ogranicza do minimum obciążenia administracyjne dla przewoźników lotniczych wynikające z procedur zatwierdzenia.

Artykuł 10

Opłaty celne i opodatkowanie

1.   Po przybyciu na terytorium jednej ze Stron statki powietrzne eksploatowane w międzynarodowym transporcie lotniczym przez przewoźników lotniczych drugiej Strony, ich normalne wyposażenie pokładowe, paliwo, smary, zapasy techniczne podlegające zużyciu, sprzęt naziemny, części zapasowe (w tym silniki), zapasy pokładowe (w tym między innymi żywność, napoje alkoholowe i bezalkoholowe, wyroby tytoniowe i inne produkty w ograniczonych ilościach przeznaczone na sprzedaż pasażerom lub do wykorzystania przez nich podczas lotu), oraz inne produkty przeznaczone do użycia lub wykorzystywane wyłącznie w związku z eksploatacją lub obsługą statku powietrznego wykonującego międzynarodowy transport lotniczy, są zwolnione – na zasadzie wzajemności oraz pod warunkiem, że tego rodzaju wyposażenie i zapasy pozostają na pokładzie statku powietrznego – z wszelkich ograniczeń przywozowych, podatków od majątku i od kapitału, opłat celnych i podatków akcyzowych oraz innych podobnych opłat i należności, które są:

a)

nakładane przez władze krajowe lub lokalne lub przez Unię Europejską; oraz

b)

nie są związane z kosztem świadczonej usługi.

2.   Z podatków, należności, ceł, opłat lub obciążeń, o których mowa w ust. 1, z wyjątkiem opłat związanych z kosztem świadczonej usługi, są również zwolnione na zasadzie wzajemności:

a)

zapasy pokładowe, w ramach rozsądnych limitów, wwiezione lub dostarczone na terytorium jednej ze Stron i zabrane na pokład wylatującego statku powietrznego przewoźnika lotniczego drugiej Strony wykonującego międzynarodowy transport lotniczy, w tym w przypadkach, gdy takie zapasy są przeznaczone do wykorzystania na odcinku lotu wykonywanego nad tym terytorium;

b)

sprzęt naziemny i części zapasowe (w tym silniki), wwiezione na terytorium jednej ze Stron w celu wykonania obsługi bieżącej, konserwacyjnej lub naprawy statku powietrznego przewoźnika lotniczego drugiej Strony wykonującego międzynarodowy transport lotniczy;

c)

paliwo, smary i zapasy techniczne podlegające zużyciu, wwiezione lub dostarczone na terytorium jednej ze Stron, przeznaczone do wykorzystania na statku powietrznym przewoźnika lotniczego drugiej Strony wykonującego międzynarodowy transport lotniczy, w tym w przypadkach, gdy takie zapasy są przeznaczone do wykorzystania na odcinku lotu mającym miejsce nad wspomnianym terytorium;

d)

materiały drukowane, zgodnie z przepisami celnymi każdej ze Stron, wwiezione lub dostarczone na terytorium jednej ze Stron i zabrane na pokład wylatującego statku powietrznego przewoźnika lotniczego drugiej Strony wykonującego międzynarodowy transport lotniczy, w tym także do przypadków, w którychtakie produkty są przeznaczone do wykorzystania na odcinku lotu wykonywanego nad tym terytorium.

3.   Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia Stronie nakładania, w sposób niedyskryminacyjny, podatków, należności, ceł, opłat lub obciążeń na paliwo dostarczane na jej terytorium w celu wykorzystania przez statek powietrzny przewoźnika lotniczego obsługującego połączenie między dwoma punktami znajdującymi się na jej terytorium.

4.   Normalne wyposażenie pokładowe, a także materiały, zapasy i części zapasowe, o których mowa w ust. 1 i 2, przechowywane zwykle na pokładzie statku powietrznego eksploatowanego przez przewoźnika lotniczego jednej ze Stron, mogą być wyładowywane na terytorium drugiej Strony jedynie za uprzednią zgodą organów celnych tej Strony oraz mogą pozostawać pod nadzorem lub kontrolą tych organów do czasu ich ponownego wywozu lub uzyskania innego przeznaczenia zgodnie z przepisami celnymi.

5.   Zwolnienia przewidziane w niniejszym artykule mają także zastosowanie w przypadku, gdy przewoźnicy lotniczy jednej ze Stron zawarli z innym przewoźnikiem lotniczym, który korzysta z podobnych zwolnień udzielonych przez drugą Stronę, umowę w celu użyczenia lub przekazania na terytorium drugiej Strony przedmiotów wyszczególnionych w ust. 1 i 2.

6.   Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie uniemożliwia Stronie nakładania podatków, należności, ceł, opłat lub obciążeń na towary sprzedawane w innych celach niż do zużycia przez pasażerów na pokładzie statku powietrznego na odcinku przewozu lotniczego między dwoma punktami położonymi na jej terytorium, w których dozwolone jest wejście na pokład statku powietrznego lub jego opuszczenie.

7.   Bagaże i ładunki przewożone w tranzycie bezpośrednim przez terytorium jednej ze Stron są zwolnione z podatków, opłat celnych, opłat oraz innych podobnych należności, które nie są związane z kosztem świadczonej usługi.

8.   Wyposażenie i zapasy, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą wymagać umieszczenia pod nadzorem lub poddania kontroli właściwych władz.

9.   Postanowienia niniejszej Umowy nie mają wpływu na system podatku od wartości dodanej (VAT).

10.   Niniejsza Umowa pozostaje bez uszczerbku dla postanowień odpowiednich konwencji między państwami członkowskimi UE a Armenią o unikaniu podwójnego opodatkowania dochodów i kapitału.

Artykuł 11

Opłaty od użytkownika

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części A załącznika II.

2.   Każda ze Stron zapewnia, aby opłaty od użytkownika, jakie mogą być nakładane przez jej właściwe władze lub podmioty nakładające opłaty na przewoźników lotniczych drugiej Strony z tytułu korzystania ze służb żeglugi powietrznej i służb kontroli ruchu lotniczego, były oparte na kosztach i niedyskryminacyjne. W żadnym przypadku warunki ustalania tego rodzaju opłat od użytkownika nakładanych na przewoźników lotniczych drugiej Strony nie mogą być mniej korzystne od najbardziej korzystnych warunków zapewnionych jakiemukolwiek innemu przewoźnikowi lotniczemu.

3.   Każda ze Stron zapewnia, aby opłaty od użytkownika, jakie mogą być nakładane przez jej właściwe władze lub podmioty nakładające opłaty na przewoźników lotniczych drugiej Strony z tytułu korzystania z portu lotniczego, infrastruktury i usług w zakresie ochrony lotnictwa oraz związanej z nimi infrastruktury i usług, z wyjątkiem opłat nakładanych za świadczenie usług opisanych w art. 9 ust. 7, były wolne od nieuzasadnionej dyskryminacji, nie wprowadzały dyskryminacji ze względu na przynależność państwową i były równomiernie rozdzielone między kategorie użytkowników. Bez uszczerbku dla art. 16 ust. 1, takie opłaty od użytkownika odzwierciedlają całkowite koszty ponoszone przez właściwe władze lub podmioty nakładające opłaty w związku z zapewnianiem odpowiednich urządzeń i usług portów lotniczych oraz w zakresie ochrony lotnictwa w danym porcie lotniczym lub portach lotniczych, w których stosuje się wspólny system opłat, ale nie mogą przekraczać tych kosztów. Opłaty takie mogą uwzględniać racjonalną stopę zwrotu z aktywów po amortyzacji. Urządzenia i usługi, za korzystanie z których pobierane są opłaty od użytkownika, są udostępniane w sposób wydajny i ekonomiczny. W żadnym przypadku stosowanie tego rodzaju opłat wobec przewoźników lotniczych drugiej Strony nie może odbywać się na warunkach mniej korzystnych od najkorzystniejszych warunków zapewnionych jakiemukolwiek innemu przewoźnikowi lotniczemu w czasie stosowania tych opłat.

4.   Każda Strona wymaga od właściwych władz lub podmiotów nakładających opłaty na jej terytorium i od przewoźników lotniczych korzystających z jej usług i infrastruktury podjęcia konsultacji i wymiany informacji niezbędnych do dokładnego zbadania zasadności opłat od użytkownika zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2 i 3. Każda Strona zapewnia, aby właściwe władze lub podmioty nakładające opłaty informowały użytkowników z odpowiednim wyprzedzeniem o wszelkich propozycjach zmian w opłatach od użytkownika, aby umożliwić użytkownikom wyrażenie opinii i przedstawienie uwag przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian.

Artykuł 12

Taryfy lotnicze i stawki lotnicze

1.   Każda Strona zezwala przewoźnikom lotniczym Stron na swobodne ustalanie taryf lotniczych i stawek lotniczych w oparciu o swobodną i uczciwą konkurencję.

2.   Każda Strona może wymagać, w sposób niedyskryminacyjny, powiadomienia swoich właściwych władz, w sposób uproszczony i wyłącznie w celach informacyjnych, o taryfach lotniczych i stawkach lotniczych oferowanych za usługi rozpoczynające się na jej terytorium i wykonywane przez przewoźników lotniczych obu Stron. Takiego powiadomienia można wymagać od przewoźników lotniczych najwcześniej w chwili pierwotnego ogłoszenia taryfy lotniczej lub stawki lotniczej.

3.   Właściwe władze mogą prowadzić dyskusje dotyczące kwestii takich jak, między innymi, wymogi i procedury dotyczące powiadamiania o stawkach lotniczych i taryfach lotniczych, oraz taryf lotniczych i stawek lotniczych, które mogą być niesprawiedliwe, nieuzasadnione, dyskryminujące lub subsydiowane.

Artykuł 13

Dane statystyczne

1.   Każda Strona udostępnia drugiej Stronie dostępne dane statystyczne dotyczące transportu lotniczego objętego niniejszą Umową, zgodnie z odpowiednimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi, w sposób niedyskryminacyjny i zgodnie z uzasadnionymi potrzebami.

2.   Strony współpracują ze sobą, w tym w ramach Wspólnego Komitetu, w celu ułatwienia wymiany informacji statystycznych potrzebnych do celów monitorowania rozwoju transportu lotniczego objętego niniejszą Umową.

TYTUŁ II

WSPÓŁPRACA REGULACYJNA

Artykuł 14

Bezpieczeństwo lotnictwa

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części B załącznika II.

2.   W celu zapewnienia wdrożenia przez Strony postanowień niniejszego artykułu oraz wymogów regulacyjnych i norm, o których mowa w ust. 1, Armenia uczestniczy w pracach Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego w charakterze obserwatora od dnia wejścia w życie niniejszej Umowy.

Postępy Armenii w osiąganiu zgodności z wymogami regulacyjnymi i normami dotyczącymi transportu lotniczego, wskazanymi w części B załącznika II, podlegają stałemu monitorowaniu i ocenom okresowym, które Unia Europejska przeprowadza we współpracy z Armenią.

W przypadku gdy Armenia uzna, że spełnia wymogi regulacyjne i normy dotyczące transportu lotniczego, wskazane w części B załącznika II, informuje Unię Europejską o potrzebie przeprowadzenia oceny.

Po osiągnięciu przez Armenię pełnej zgodności z wymogami regulacyjnymi i normami dotyczącymi transportu lotniczego, wskazanymi w części B załącznika II, Wspólny Komitet określa dokładny status i warunki uczestnictwa Armenii w Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz jej statusu obserwatora.

3.   Strony zapewniają, aby statki powietrzne zarejestrowane w jednej ze Stron, podejrzewane o nieprzestrzeganie międzynarodowych norm bezpieczeństwa lotnictwa ustanowionych zgodnie z Konwencją, lądujące w portach lotniczych otwartych dla międzynarodowego ruchu lotniczego na terytorium drugiej Strony, podlegały inspekcjom rampowym przeprowadzanym przez właściwe władze drugiej Strony, na pokładzie i w otoczeniu statku powietrznego w celu sprawdzenia zarówno ważności dokumentów statku powietrznego i jego załogi, jak i widocznego stanu statku powietrznego i jego wyposażenia.

4.   Właściwe władze Strony mogą w każdej chwili wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie konsultacji dotyczących norm bezpieczeństwa utrzymywanych przez drugą Stronę.

5.   Właściwe władze Strony wprowadzają wszelkie odpowiednie i natychmiastowe środki w każdym przypadku, gdy stwierdzą, że:

a)

statek powietrzny, produkt lub operacja mogą nie spełniać minimalnych norm ustanowionych zgodnie z Konwencją lub wymogami regulacyjnymi i normami dotyczącymi transportu lotniczego, wskazanymi w części B załącznika II, w zależności od tego, które z tych wymogów i norm mają zastosowanie;

b)

istnieją poważne obawy, że statek powietrzny lub eksploatacja statku powietrznego nie spełniają minimalnych wymogów ustanowionych zgodnie z Konwencją lub wymogów regulacyjnych i norm dotyczących transportu lotniczego, wskazanych w części B załącznika II, w zależności od tego, które z tych wymogów i norm mają zastosowanie; lub

c)

istnieją poważne obawy dotyczące braku skutecznego utrzymywania i stosowania minimalnych norm ustanowionych zgodnie z Konwencją lub wymogów regulacyjnych i norm dotyczących transportu lotniczego, wskazanych w części B załącznika II, w zależności od tego, które z tych wymogów i norm mają zastosowanie.

6.   W przypadku gdy jedna Strona podejmuje działania na podstawie ust. 5, niezwłocznie informuje o tym drugą Stronę, podając powody podjęcia takich działań.

7.   Jakiekolwiek działanie podjęte przez Stronę zgodnie z ust. 5 zostaje przerwane z chwilą ustania okoliczności stanowiących podstawę do jego podjęcia.

Artykuł 15

Ochrona lotnictwa

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi ochrony lotnictwa wskazanymi w części C załącznika II.

2.   Armenia może być poddana inspekcji Komisji Europejskiej zgodnie z odpowiednimi przepisami Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony lotnictwa wskazanymi w części C załącznika II. Strony ustanawiają mechanizm niezbędny do wymiany informacji o wynikach takich inspekcji w zakresie ochrony lotnictwa.

3.   W związku z tym, że zapewnienie bezpieczeństwa cywilnym statkom powietrznym, ich pasażerom i załodze jest podstawowym warunkiem wstępnym wykonywania międzynarodowych przewozów lotniczych, Strony potwierdzają swoje wzajemne zobowiązania dotyczące zapewnienia ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji, a w szczególności zobowiązania wynikające z postanowień Konwencji, Konwencji w sprawie przestępstw i niektórych innych czynów popełnionych na pokładzie statków powietrznych, podpisanej w Tokio w dniu 14 września 1963 r., Konwencji o zwalczaniu bezprawnego zawładnięcia statkami powietrznymi, podpisanej w Hadze w dniu 16 grudnia 1970 r., Konwencji o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego, podpisanej w Montrealu w dniu 23 września 1971 r., Protokołu o zwalczaniu bezprawnych czynów przemocy w portach lotniczych obsługujących międzynarodowe lotnictwo cywilne, podpisanego w Montrealu w dniu 24 lutego 1988 r., oraz Konwencji w sprawie znakowania plastycznych materiałów wybuchowych w celu ich wykrywania, podpisanej w Montrealu w dniu 1 marca 1991 r., w zakresie w jakim obie Strony są stronami tych konwencji, a także wszelkich innych konwencji i protokołów dotyczących ochrony lotnictwa cywilnego, których Strony są stronami.

4.   Na żądanie Strony udzielają sobie nawzajem wszelkiej niezbędnej pomocy w celu zapobiegania aktom bezprawnego zawładnięcia cywilnymi statkami powietrznymi i innym bezprawnym aktom skierowanym przeciw bezpieczeństwu takich statków powietrznych, ich pasażerów i załogi, portów lotniczych oraz urządzeń nawigacji lotniczej, a także jakiemukolwiek innemu zagrożeniu dla ochrony lotnictwa cywilnego.

5.   W przypadkach, których nie przewidziano w wymogach regulacyjnych i normach dotyczących ochrony lotnictwa wskazanych w części C załącznika II, Strony we wzajemnych stosunkach postępują zgodnie z międzynarodowymi normami ochrony lotnictwa i odpowiednimi zalecanymi praktykami ustanowionymi przez ICAO. Obie Strony nakładają na zarejestrowanych przez siebie użytkowników statków powietrznych lub na użytkowników statków powietrznych, którzy mają główne miejsce prowadzenia działalności lub stałe miejsce zamieszkania na ich terytorium, oraz na operatorów portów lotniczych, które znajdują się na ich terytorium, wymóg działania zgodnie z takimi przepisami dotyczącymi ochrony lotnictwa.

6.   Każda Strona zapewnia stosowanie na swoim terytorium skutecznych środków w celu ochrony lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji, w tym między innymi kontroli bezpieczeństwa pasażerów i ich bagażu podręcznego, kontroli bezpieczeństwa bagażu rejestrowanego, kontroli bezpieczeństwa i środków kontroli w zakresie ochrony stosowanych wobec osób niebędących pasażerami, w tym załogi, oraz przenoszonych przez nie przedmiotów, kontroli bezpieczeństwa i środków kontroli w zakresie ochrony stosowanych wobec ładunków, poczty, zaopatrzenia pokładowego i zaopatrzenia portu lotniczego oraz kontroli dostępu do strefy operacyjnej lotniska i stref zastrzeżonych lotniska. Środki te dostosowuje się w celu sprostania rosnącemu zagrożeniu dla ochrony lotnictwa cywilnego. Każda Strona wyraża zgodę na to, aby jej przewoźnicy lotniczy mogli być objęci wymogiem przestrzegania przepisów dotyczących ochrony lotnictwa, o których mowa w ust. 1 i 5, oraz innych przepisów dotyczących ochrony lotnictwa, wymaganych przez drugą Stronę przy wjeździe na terytorium tej drugiej Strony, opuszczaniu go lub przebywaniu na nim.

7.   Z pełnym uwzględnieniem i wzajemnym poszanowaniem suwerenności drugiej Strony, każda Strona może przyjąć środki ochrony stosowane przy wjeździe na jej terytorium, a także środki nadzwyczajne w celu sprostania konkretnemu zagrożeniu bezpieczeństwa, o których należy niezwłocznie powiadomić drugą Stronę. Każda Strona pozytywnie rozpatruje wszelkie wnioski drugiej Strony o zastosowanie uzasadnionych szczególnych środków ochrony oraz uwzględnia środki ochrony już stosowane przez drugą Stronę oraz wszelkie opinie, które druga Strona może przedstawić. Każda Strona uznaje jednak, że żadne z postanowień niniejszego artykułu nie ogranicza możliwości odmowy przez jedną ze Stron dopuszczenia na swoje terytorium lotu lub lotów, które uważa ona za zagrożenie dla swojego bezpieczeństwa. Z wyjątkiem sytuacji, gdy nie jest to racjonalnie możliwe w nagłych przypadkach, każda Strona informuje z wyprzedzeniem drugą Stronę o wszelkich szczególnych środkach ochrony, które zamierza wprowadzić, mogących mieć znaczący wpływ finansowy lub operacyjny na usługi transportu lotniczego świadczone na podstawie niniejszej Umowy. Każda ze Stron może wystąpić z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Wspólnego Komitetu w celu przedyskutowania takich środków ochrony, zgodnie z art. 23.

8.   W przypadku zaistnienia lub groźby zaistnienia aktu bezprawnego zawładnięcia cywilnym statkiem powietrznym lub innych bezprawnych aktów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu takich statków powietrznych, ich pasażerów i załogi, portów lotniczych lub urządzeń nawigacji lotniczej, Strony udzielają sobie nawzajem pomocy poprzez ułatwienie łączności oraz inne odpowiednie środki mające na celu szybkie i bezpieczne położenie kresu takiemu aktowi lub groźbie zaistnienia aktu.

9.   Każda Strona wprowadza wszelkie środki, jakie uzna za wykonalne, w celu zapewnienia, aby statek powietrzny będący przedmiotem bezprawnego zawładnięcia lub innych aktów bezprawnej ingerencji, znajdujący się na ziemi na jej terytorium, został zatrzymany, chyba że odlot tego statku powietrznego jest konieczny ze względu na nadrzędny obowiązek ochrony życia ludzkiego. Jeżeli jest to wykonalne, środki takie wprowadza się na podstawie wzajemnych konsultacji.

10.   Jeżeli Strona ma uzasadnione powody, by sądzić, że druga Strona odstąpiła od postanowień niniejszego artykułu dotyczących ochrony lotnictwa, Strona ta występuje z wnioskiem o natychmiastowe przeprowadzenie konsultacji z drugą Stroną. Takie konsultacje rozpoczynają się w terminie 30 dni od dnia otrzymania takiego wniosku.

11.   Bez uszczerbku dla art. 5, nieosiągnięcie zadowalającego porozumienia w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia takich konsultacji lub przed upływem uzgodnionego dłuższego okresu stanowi podstawę do odmowy udzielenia zezwolenia eksploatacyjnego jednego lub większej liczby przewoźników lotniczych drugiej Strony, a także do cofnięcia, ograniczenia,takiego zezwolenia lub nałożenia na nie warunków.

12.   W przypadku nagłego i nadzwyczajnego zagrożenia Strona może podjąć natychmiastowe działania tymczasowe.

13.   Jakiekolwiek działanie podjęte na podstawie ust. 11 zostaje zakończone z chwilą spełnienia przez drugą Stronę postanowień niniejszego artykułu.

Artykuł 16

Zarządzanie ruchem lotniczym

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części D załącznika II, a w przypadku gdy nie zostało to przewidziane w ramach regulacyjnych UE, przynajmniej z odpowiednimi normami ICAO i zalecanymi praktykami, na warunkach określonych w niniejszym artykule.

2.   Strony współpracują w dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym w celu rozszerzenia jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej na Armenię, w celu poprawy obecnych norm bezpieczeństwa i ogólnej efektywności operacji ruchu lotniczego w Europie, optymalizacji zdolności kontroli ruchu lotniczego, minimalizacji opóźnień i zwiększenia skuteczności w zakresie ochrony środowiska. W tym celu, od dnia wejścia w życie niniejszej Umowy, Armenia będzie zaangażowana w charakterze obserwatora w prace Komitetu ds. Jednolitej Przestrzeni Powietrznej oraz innych organów związanych z jednolitą europejską przestrzenią powietrzną. Wspólny Komitet jest odpowiedzialny za monitorowanie i ułatwianie współpracy w dziedzinie zarządzania ruchem lotniczym.

3.   Mając na względzie uproszczenie stosowania przepisów dotyczących jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej na swoich terytoriach:

a)

Armenia wprowadza niezbędne środkiw celu przystosowania swoich struktur instytucjonalnych i nadzorczych w zakresie służb żeglugi powietrznej i zarządzania ruchem lotniczym, tak aby były zgodne z wymogami jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej;

b)

Armenia ustanawia w szczególności właściwy krajowy organ nadzorczy, niezależny przynajmniej funkcjonalnie od instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej;

c)

Unia Europejska włącza Armenię do odpowiednich inicjatyw operacyjnych dotyczących służb żeglugi powietrznej, przestrzeni powietrznej i interoperacyjności, podejmowanych w związku z jednolitą europejską przestrzenią powietrzną, w szczególności poprzez:

(i)

zbadanie możliwości współpracy z istniejącym funkcjonalnym blokiem przestrzeni powietrznej lub włączenia jej w ten blok lub utworzenia nowego;

(ii)

uczestnictwo w funkcjach sieciowych jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej;

(iii)

dostosowanie do planów wdrożenia projektu SESAR;

(iv)

zwiększenie interoperacyjności; oraz

d)

Armenia wprowadza niezbędne środki, aby wdrożyć system skuteczności działania Unii Europejskiej w celu optymalizacji ogólnej efektywności lotu, zmniejszenia kosztów oraz zwiększenia bezpieczeństwa i zdolności istniejących systemów.

Artykuł 17

Środowisko

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części E załącznika II.

2.   Strony zgadzają się co do konieczności ochrony środowiska poprzez propagowanie zrównoważonego rozwoju lotnictwa. Strony zamierzają współpracować w celu określenia zagrożeń związanych z wpływem lotnictwa na środowisko.

3.   Strony uznają znaczenie współpracy w celu uwzględnienia i zminimalizowania wpływu lotnictwa na środowisko w sposób zgodny z celami niniejszej Umowy.

4.   Strony uznają znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu, a tym samym redukcji emisji gazów cieplarnianych związanych z lotnictwem zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Strony postanawiają zacieśnić współpracę w tym zakresie, w tym w ramach odpowiednich porozumienień wielostronnych, a w szczególności poprzez wdrożenie globalnego środka rynkowego, który uzgodniono podczas 39. Zgromadzenia ICAO, oraz stosowanie mechanizmu ustanowionego na mocy art. 6 ust. 4 Porozumienia paryskiego zawartego na podstawie Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, w celu opracowania globalnych środków rynkowych służących redukcji emisji gazów cieplarnianych w sektorze lotnictwa oraz rozpatrzenia wszelkich innych kwestii, o których mowa w art. 6, będących przedmiotem szczególnego zainteresowania w związku z emisjami powodowanymi przez lotnictwo międzynarodowe.

5.   Strony zobowiązują się do wymiany informacji oraz prowadzenia regularnej bezpośredniej komunikacji i dialogu między ekspertami w celu zacieśnienia współpracy w zakresie ograniczenia wpływu lotnictwa na środowisko, w tym w obszarze:

a)

badań i rozwoju w odniesieniu do przyjaznych dla środowiska technologii lotniczych;

b)

innowacji w obszarze zarządzania ruchem lotniczym służącej ograniczeniu wpływu lotnictwa na środowisko;

c)

badań i rozwoju zrównoważonych paliw alternatywnych dla lotnictwa;

d)

kwestii dotyczących wpływu lotnictwa na środowisko oraz ograniczenia emisji lotniczych mających wpływ na klimat; oraz

e)

zmniejszenia i monitorowania hałasu w celu ograniczenia wpływu lotnictwa na środowisko.

6.   Strony również, zgodnie ze swoimi wielostronnymi prawami i obowiązkami dotyczącymi środowiska, skutecznie zacieśniają współpracę, w tym finansową i technologiczną, w odniesieniu do środków ukierunkowanych na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z lotnictwa międzynarodowego.

7.   Strony uznają konieczność wprowadzenia odpowiednich środków w celu zapobiegania wpływowi transportu lotniczego na środowisko lub w inny sposób ograniczania takiego wpływu, pod warunkiem że środki te są w pełni zgodne z ich prawami i zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego.

Artykuł 18

Odpowiedzialność przewoźnika lotniczego

Strony potwierdzają swoje zobowiązania wynikające z Konwencji o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, sporządzonej w Montrealu dnia 28 maja 1999 r. (konwencja montrealska).

Artykuł 19

Ochrona konsumentów

Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części F załącznika II.

Artykuł 20

Komputerowe systemy rezerwacji

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części A załącznika II.

2.   Sprzedawcy komputerowych systemów rezerwacji (zwanych dalej „KSR”) prowadzący działalność na terytorium jednej Strony są uprawnieni do dostarczania, utrzymywania i swobodnego udostępniania swoich KSR biurom podróży lub przedsiębiorstwom turystycznym, których podstawową działalność stanowi dystrybucja na terytorium drugiej Strony produktów związanych z podróżowaniem, pod warunkiem że każdy KSR jest zgodny z odpowiednimi wymogami regulacyjnymi drugiej Strony.

3.   Każda Strona znosi wszelkie istniejące wymogi, które mogłyby ograniczać swobodny dostęp KSR jednej Strony do rynku drugiej Strony lub w inny sposób ograniczać konkurencję. Strony powstrzymują się od przyjmowania jakichkolwiek takich wymogów.

4.   Żadna ze Stron, na swoim terytorium, nie nakłada ani nie dopuszcza nakładania na sprzedawców KSR drugiej Strony wymogów w odniesieniu do sposobu wyświetlania KSR, innych niż te nałożone na ich własnych sprzedawców KSR lub każdy inny KSR funkcjonujący na ich rynku. Żadna ze Stron nie zapobiega zawieraniu umów między sprzedawcami KSR, ich dostawcami a ich abonentami, które dotyczą wymiany informacji o usługach turystycznych oraz ułatwiają wyświetlanie kompleksowych i obiektywnych informacji konsumentom lub które dotyczą spełniania wymogów regulacyjnych dotyczących neutralnych sposobów wyświetlania.

5.   Strony zapewniają, aby właścicielom i operatorom KSR jednej Strony, którzy spełniają odpowiednie wymogi regulacyjne drugiej Strony, przysługiwała taka sama możliwość posiadania KSR na terytorium drugiej Strony, jaką mają właściciele i operatorzy każdego innego KSR funkcjonującego na rynku tej Strony.

Artykuł 21

Aspekty społeczne

1.   Z zastrzeżeniem postanowień przejściowych określonych w załączniku I, Strony zapewniają, aby ich odpowiednie przepisy ustawowe i wykonawcze lub procedury były zgodne z wymogami regulacyjnymi oraz normami dotyczącymi transportu lotniczego wskazanymi w części G załącznika II.

2.   Strony uznają znaczenie uwzględnienia wpływu niniejszej Umowy na pracę, zatrudnienie i warunki pracy. Strony zobowiązują się do współpracy w kwestiach związanych z pracą wchodzących w zakres stosowania niniejszej Umowy, między innymi w odniesieniu do wpływuna zatrudnienie, prawa podstawowe w pracy, warunki pracy, ochronę socjalną i dialog społeczny.

3.   Strony, poprzez swoje przepisy ustawodawcze, wykonawcze oraz praktyki, propagują wysoki poziom ochrony w dziedzinie pracy i spraw społecznych w sektorze lotnictwa cywilnego.

4.   Strony uznają znaczenie korzyści uzyskiwanych w przypadku gdy znaczne zyski gospodarcze wynikające z otwartych i konkurencyjnych rynków połączy się z wysokimi standardami pracy dla pracowników. Strony wykonują niniejszą Umowę w sposób, który przyczynia się do przestrzegania wysokich standardów pracy, niezależnie od statusu własnościowego lub charakteru danych przewoźników lotniczych, oraz tak, aby zapewnić, by prawa i zasady określone w odpowiednich przepisach ustawowych i wykonawczych Stron nie były naruszane, lecz skutecznie egzekwowane.

5.   Strony zobowiązują się do propagowania i skutecznego wdrażania w swoich przepisach ustawowych i praktykach podstawowych standardów pracy uznanych na poziomie międzynarodowym, zawartych w podstawowych konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy ratyfikowanych przez Armenię i państwa członkowskie UE.

6.   Strony zobowiązują się również do propagowania innych uzgodnionych na poziomie międzynarodowym standardów i umów w dziedzinie pracy i spraw społecznych, mających znaczenie dla sektora lotnictwa cywilnego, oraz do ich skutecznego wdrażania i egzekwowania w swoim prawie krajowym.

7.   Każda ze Stron może wystąpić z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Wspólnego Komitetu w celu podjęcia kwestii związanych z pracą, które określi ona jako znaczące.

TYTUŁ III

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE I KOŃCOWE

Artykuł 22

Interpretacja i wykonanie

1.   Strony wprowadzają wszelkie odpowiednie środki, ogólne lub szczególne, aby zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z niniejszej Umowy, oraz powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów niniejszej Umowy.

2.   Każda ze Stron jest odpowiedzialna na swoim terytorium za prawidłowe wykonanie niniejszej Umowy.

3.   Każda Strona przekazuje drugiej Stronie wszelkie niezbędne informacje i udziela jej pomocy, z zastrzeżeniem mających zastosowanie przepisów ustawowych i wykonawczych danej Strony, w odniesieniu do dochodzeń dotyczących ewentualnych naruszeń, prowadzonych przez drugą Stronę na mocy jej odpowiednich uprawnień zgodnie z niniejszą Umową.

4.   W każdym przypadku, gdy Strony działają w ramach uprawnień nadanych im na mocy niniejszej Umowy w kwestiach, które mają znaczenie dla drugiej Strony i które dotyczą właściwych władz lub przedsiębiorstw drugiej Strony, właściwe władze drugiej Strony otrzymują pełne informacje i mają możliwość wyrażenia opinii, zanim zostanie podjęta ostateczna decyzja.

5.   W zakresie, w jakim postanowienia niniejszej Umowy oraz przepisy aktów prawnych wyszczególnionych w załączniku II są co do istoty tożsame z odpowiednimi zasadami Traktatów UE, a także z aktami przyjętymi na mocy Traktatów UE, te postanowienia i przepisy interpretuje się, w zakresie ich wykonania i stosowania, zgodnie z odpowiednimi orzeczeniami i decyzjami Trybunału Sprawiedliwości oraz Komisji Europejskiej.

Artykuł 23

Wspólny Komitet

1.   Niniejszym ustanawia się Wspólny Komitet składający się z przedstawicieli Stron. Wspólny Komitet jest odpowiedzialny za nadzorowanie zarządzania niniejszą Umową oraz zapewnia jej prawidłowe wykonanie. Wspólny Komitet formułuje zalecenia i podejmuje decyzje w przypadkach wyraźnie przewidzianych w niniejszej Umowie.

2.   Wspólny Komitet prowadzi swoje prace i podejmuje decyzje na zasadzie konsensusu. Decyzje podjęte przez Wspólny Komitet są wiążące dla Stron.

3.   Wspólny Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

4.   Wspólny Komitet zbiera się w zależności od potrzeb i przynajmniej raz w roku. Każda Strona może wystąpić z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Wspólnego Komitetu.

5.   Strona może wystąpić z wnioskiem o zwołanie posiedzenia Wspólnego Komitetu w celu dążenia do rozwiązania wszelkich kwestii związanych z interpretacją lub stosowaniem niniejszej Umowy. Posiedzenie takie rozpoczyna się w najwcześniejszym możliwym terminie, nie później jednak niż dwa miesiące od dnia otrzymania wniosku, chyba że Strony uzgodniły inaczej.

6.   W celu prawidłowego wykonywania niniejszej Umowy Strony wymieniają informacje, a na wniosek jednej ze Stron przeprowadzają konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu.

7.   Na podstawie przyznania praw określonych w art. 3 Wspólny Komitet zatwierdza w drodze decyzji przeprowadzoną przez Unię Europejską ocenę wdrożenia i stosowania przez Armenię przepisów UE, o których mowa w pkt 1 załącznika I.

8.   Zgodnie z art. 6 Wspólny Komitet rozpatruje kwestie związane z inwestycjami w przewoźników lotniczych Stron oraz zmianami w zakresie skutecznej kontroli nad przewoźnikami lotniczymi Stron.

9.   Zgodnie z art. 14, Wspólny Komitet monitoruje proces stopniowego wycofywania – podczas okresu przejściowego opisanego w załączniku I – statków powietrznych zarejestrowanych w Armenii i użytkowanych przez operatorów znajdujących się pod kontrolą regulacyjną Armenii, które nie posiadają certyfikatu typu wydanego zgodnie z odpowiednimi przepisami UE wskazanymi w części B załącznika II, w celu zapewnienia stopniowego wycofania takich statków powietrznych zgodnie z pkt 7 załącznika I.

10.   Wspólny Komitet rozwija również współpracę, w szczególności poprzez:

a)

ocenę warunków rynkowych mających wpływ na przewozy lotnicze objęte zakresem niniejszej Umowy;

b)

podejmowanie działań w celu skutecznego rozwiązywania problemów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz możliwościami handlowymi, o których mowaw art. 9, które mogą między innymi utrudnić dostęp do rynku oraz sprawne wykonywanie przewozów lotniczych w ramach niniejszej Umowy, jako środki mające na celu celu zapewnienie uczciwej konkurencji, zbieżności przepisów oraz zminimalizowania obciążeń regulacyjnych związanych z wykonywaniem przewozów lotniczych;

c)

wymianę informacji, w tym doradztwo dotyczące zmian w przepisach ustawowych, wykonawczych i w politykach Stron, które mogą mieć wpływ na przewozy lotnicze;

d)

rozważanie potencjalnych obszarów dalszego rozwoju niniejszej Umowy, w tym zaleceń dotyczących zmian w niniejszej Umowie lub warunków i procedur przystąpienia państw trzecich do niniejszej Umowy;

e)

poddawanie pod dyskusję ogólnych kwestii związanych z inwestycjami, strukturą własności i kontrolą;

f)

rozwój współpracy regulacyjnej i obustronne zaangażowanie na rzecz wzajemnego uznania oraz zbieżności przepisów i środków;

g)

zachęcanie do konsultacji, w stosownych przypadkach, w sprawach związanych z transportem lotniczym rozpatrywanych przez organizacje międzynarodowe, w stosunkach z państwami trzecimi i w ramach porozumień wielostronnych, w tym w celu zbadania możliwości przyjęcia wspólnego stanowiska;

h)

ułatwianie wymiany informacji statystycznych między Stronami do celów monitorowania rozwoju przewozów lotniczych objętych zakresem niniejszej Umowy; oraz

i)

badanie społecznych skutków niniejszej Umowy w miarę jej stosowania oraz przedstawianie odpowiednich odpowiedzi na obawy uznane za uzasadnione.

11.   Jeżeli Wspólny Komitet nie rozpatrzy przekazanej mu kwestii w ciągu sześciu miesięcy od dnia jej wniesienia, Strony mogą wprowadzić odpowiednie środki zabezpieczające na podstawie art. 25.

12.   Niniejsza Umowa nie wyklucza współpracy i rozmów między właściwymi władzami Stron poza Wspólnym Komitetem, w tym w dziedzinach ochrony, bezpieczeństwa, środowiska, zarządzania ruchem lotniczym, infrastruktury lotniczej, konkurencji i ochrony konsumentów. Strony informują Wspólny Komitet o wynikach takiej współpracy i dyskusji, które mogą mieć wpływ na wykonanie niniejszej Umowy.

Artykuł 24

Rozstrzyganie sporów i arbitraż

1.   Wszelkie spory dotyczące stosowania lub interpretacji niniejszej Umowy, z wyjątkiem kwestii wynikających z art. 8, które nie zostaną rozstrzygnięte na posiedzeniu Wspólnego Komitetu, mogą, na wniosek każdej ze Stron, zostać skierowane do arbitrażu zgodnie z procedurami określonymi w niniejszym artykule.

2.   Wniosek o arbitraż przedkłada się na piśmie drugiej Stronie. Strona skarżąca wskazuje w swoim wniosku sporny środek i wyjaśnia powody, dla których uważa taki środek za niezgodny z niniejszą Umowa.

3.   O ile Strony nie uzgodnią inaczej, rozstrzygnięcia w trybie arbitrażu dokonuje trybunał, w skład którego wchodzi trzech arbitrów i który powołuje się w następujący sposób:

a)

w terminie 20 dni od daty otrzymania wniosku o arbitraż każda ze Stron wyznacza jednego arbitra. W terminie 30 dni od wyznaczenia tych dwóch arbitrów, wyznaczają oni za porozumieniem trzeciego arbitra, który obejmuje funkcję przewodniczącego trybunału;

b)

jeżeli którakolwiek ze Stron nie mianuje arbitra lub jeżeli trzeci arbiter nie został wyznaczony zgodnie z lit. a), każda ze Stron może zwrócić się do przewodniczącego Rady ICAO z wnioskiem o wyznaczenie niezbędnego arbitra lub arbitrów w terminie 30 dni od daty otrzymania tego wniosku. Jeżeli przewodniczący Rady ICAO jest obywatelem Armenii lub państwa członkowskiego UE, wyznaczenia dokonuje najstarszy rangą zastępca przewodniczącego Rady ICAO, który nie jest obywatelem Armenii ani państwa członkowskiego UE.

4.   Datą powołania trybunału jest dzień, w którym ostatni z trzech arbitrów zaakceptuje wyznaczenie, zgodnie z procedurami, które ustanowi Wspólny Komitet.

5.   Na wniosek Strony trybunał, w terminie 10 dni od jego powołania, wydaje wstępną decyzję o uznaniu sprawy za pilną.

6.   Na wniosek jednej ze Stron trybunał może nakazać drugiej Stronie wprowadzenie tymczasowych środków zaradczych do chwili wydania przez trybunał ostatecznego orzeczenia.

7.   Trybunał przekazuje Stronom wstępne sprawozdanie przedstawiające ustalenia faktyczne, możliwość zastosowania odpowiednich postanowień oraz ogólne uzasadnienie każdego z jego ustaleń i zaleceń, nie później niż w terminie 90 dni po dniu jego powołania. Jeżeli trybunał uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący trybunału powiadamia o tym Strony na piśmie, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin przedłożenia przez trybunał wstępnego sprawozdania. W żadnym przypadku sprawozdanie wstępne nie może zostać przekazane później niż w terminie 120 dni po dniu powołania trybunału.

8.   W terminie 14 dni od przekazania sprawozdania wstępnego Strona może złożyć pisemny wniosek do trybunału o dokonanie przeglądu konkretnych aspektów tego sprawozdania.

9.   W pilnych przypadkach trybunał dokłada wszelkich starań, aby przedłożyć wstępne sprawozdanie w terminie 45 dni, a w każdym razie nie później niż w terminie 60 dni po dacie jego powołania. W ciągu siedmiu7 dni od przekazania wstępnego sprawozdania Strona może złożyć pisemny wniosek do trybunału o dokonanie przeglądu konkretnych aspektów tego sprawozdania. Po rozważeniu wszelkich pisemnych uwag dotyczących wstępnego sprawozdania przedstawionych przez Strony trybunał może zmienić swoje sprawozdanie oraz przeprowadzić wszelkie dalsze badania, jakie uzna za stosowne. Ustalenia zawarte w ostatecznym orzeczeniu muszą zawierać wystarczające omówienie argumentów przedstawionych na etapie wstępnego przeglądu oraz jasno odpowiadać na pytania i uwagi Stron.

10.   Trybunał przedstawia Stronom swoje ostateczne orzeczenie w terminie 120 dni od dnia, w którym został powołany. Jeżeli trybunał uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący trybunału powiadamia o tym Strony na piśmie, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin doręczenia przez trybunał orzeczenia. W żadnym przypadku orzeczenie nie może zostać doręczone później niż w terminie 150 dni po dniu powołania trybunału.

11.   W pilnych przypadkach trybunał dokłada wszelkich starań, aby doręczyć orzeczenie w terminie 60 dni od dnia, w którym został powołany. Jeżeli trybunał uzna, że nie zdoła dotrzymać tego terminu, przewodniczący trybunału powiadamia o tym Strony na piśmie, podając przyczyny opóźnienia oraz przewidywany termin doręczenia przez trybunał orzeczenia. W żadnym przypadku orzeczenie nie może zostać doręczone później niż w terminie 75 dni po dniu powołania trybunału.

12.   Strony mogą składać wnioski o wyjaśnienie ostatecznego orzeczenia w ciągu 10 dni od jego doręczenia, a każdego takiego wyjaśnienia udziela się w terminie 15 dni od daty złożenia takiego wniosku.

13.   W przypadku gdy trybunał ustali, że doszło do naruszenia niniejszej Umowy, a Strona odpowiedzialna nie zastosowała się do ostatecznego orzeczenia trybunału lub nie osiągnęła porozumienia z drugą Stroną w sprawie rozwiązania zadowalającego obie Strony w terminie 40 dni od doręczenia przez trybunał ostatecznego orzeczenia, druga Strona może zawiesić stosowanie porównywalnych korzyści wynikających z niniejszej Umowy lub może częściowo lub, w stosownych przypadkach, całkowicie zawiesić wykonywanie niniejszej Umowy do czasu, gdy Strona odpowiedzialna zastosuje się do ostatecznego orzeczenia trybunału lub do czasu osiągnięcia przez Strony porozumienia w sprawie rozwiązania zadowalającego obie Strony.

Artykuł 25

Środki zabezpieczające

1.   Jeśli jedna ze Stron uważa, że druga Strona nie wypełniła zobowiązania wynikającego z niniejszej Umowy, może ona zastosować odpowiednie środki zabezpieczające. Zakres i czas trwania środków zabezpieczających ograniczone są do tego, co jest absolutnie niezbędne w celu zaradzenia zaistniałej sytuacji lub utrzymania równowagi niniejszej Umowy. W pierwszej kolejności stosuje się środki, które w najmniejszym stopniu zakłócają funkcjonowanie niniejszej Umowy.

2.   Strona rozważająca zastosowanie środków zabezpieczających powiadamia o tym drugą Stronę za pośrednictwem Wspólnego Komitetu oraz przekazuje wszelkie stosowne informacje.

3.   Strony niezwłocznie rozpoczynają konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu w celu osiągnięcia rozwiązania zadowalającego obie Strony.

4.   Bez uszczerbku dla art. 4 ust. 1 lit. c) i art. 5 ust. 1 lit. c), Strona, której to dotyczy, nie może stosować środków zabezpieczających przed upływem jednego miesiąca od dnia powiadomienia dokonanego na podstawie ust. 2 niniejszego artykułu, chyba że procedura konsultacji na podstawie ust. 3 niniejszego artykułu została zakończona przed upływem tego terminu.

5.   Strona, której to dotyczy, niezwłocznie powiadamia Wspólny Komitet o zastosowanych środkach oraz przekazuje wszystkie stosowne informacje.

6.   Jakiekolwiek działanie podjęte na podstawie niniejszego artykułu zostaje zakończone z chwilą, gdy Strona niewypełniająca dotąd zobowiązań spełni postanowienia niniejszej Umowy.

Artykuł 26

Związek z innymi umowami

1.   W okresie tymczasowego stosowania na podstawie art. 30 istniejące umowy dwustronne oraz porozumienia między Armenią a państwami członkowskimi, które obowiązują w momencie podpisywania niniejszej Umowy, zostają zawieszone, z wyjątkiem zakresu określonego w ust. 2 niniejszego artykułu.

2.   Bez uszczerbku dla ust. 1 i 3 oraz pod warunkiem, że nie ma miejsca dyskryminacja przewoźników lotniczych z Unii Europejskiej ze względu na ich przynależność państwową:

a)

istniejące prawa i korzystniejsze postanowienia lub traktowanie w zakresie własności, praw przewozowych, zdolności przewozowej, częstotliwości połączeń, typu lub zmiany statków powietrznych, dzielenia oznaczeń linii oraz ustalania cen wynikające z umów dwustronnych lub porozumień między Armenią i państwami członkowskimi UE, obowiązujących w chwili podpisania niniejszej Umowy, nieobjęte niniejszą Umową lub korzystniejsze lub bardziej elastyczne w zakresie swobody danych przewoźników lotniczych niż ma to miejsce w ramach niniejszej Umowy, mogą być w dalszym ciągu wykonywane;

b)

spór między Stronami dotyczący tego, czy postanowienia lub traktowanie wynikające z umów dwustronnych lub porozumień między Armenią a państwami członkowskimi UE są korzystniejsze lub bardziej elastyczne, rozstrzyga się w ramach mechanizmu rozstrzygania sporów, o którym mowa w art. 24. Spory dotyczące sposobu ustalania stosunku między sprzecznymi postanowieniami lub sposobami traktowania również rozstrzyga się w ramach mechanizmu rozstrzygania sporów, o którym mowa w art. 24.

3.   Po wejściu w życie niniejszej Umowy zgodnie z art. 30 oraz z zastrzeżeniem ust. 2 niniejszego artykułu, niniejsza Umowa staje się nadrzędna wobec odpowiednich postanowień istniejących dwustronnych umów i porozumień między Armenią a państwami członkowskimi UE, które obowiązują w momencie podpisywania niniejszej Umowy.

4.   Jeżeli Strony stają się stronami umowy wielostronnej lub zatwierdzają decyzję podjętą przez ICAO lub inną organizację międzynarodową, a ta umowa lub decyzja dotyczy kwestii objętych zakresem stosowania niniejszej Umowy, przeprowadzają konsultacje w ramach Wspólnego Komitetu zgodnie z art. 23 w celu ustalenia, czy niniejszą Umowę należy zmienić w celu uwzględnienia takiego rozwoju sytuacji.

Artykuł 27

Zmiany

1.   Jakakolwiek zmiana niniejszej Umowy może być uzgadniana przez Strony na podstawie konsultacji przeprowadzonych zgodnie z art. 23. Zmiany wchodzą w życie zgodnie z warunkami określonymi w art. 30.

2.   Jeżeli jedna ze Stron chce zmienić postanowienia niniejszej Umowy, powiadamia o swojej decyzji Wspólny Komitet.

3.   Wspólny Komitet może, na wniosek jednej ze Stron oraz zgodnie z niniejszym artykułem, podejmować na zasadzie konsensusu decyzje dotyczące zmian w załącznikach do niniejszej Umowy.

4.   Niniejsza Umowa pozostaje bez uszczerbku dla prawa każdej ze Stron, z zastrzeżeniem przestrzegania zasady niedyskryminacji i postanowień niniejszej Umowy, do jednostronnego przyjmowania nowych przepisów lub wprowadzania zmian w swoich obowiązujących przepisach w dziedzinie transportu lotniczego lub w obszarach pokrewnych wymienionych w załączniku II.

5.   Gdy jedna ze Stron rozważa przyjęcie nowych przepisów lub wprowadzenie zmian w swoich obowiązujących przepisach w dziedzinie transportu lotniczego lub w obszarach pokrewnych wymienionych w załączniku II, informuje o tym drugą Stronę w odpowiednim zakresie i w miarę możliwości. Na wniosek którejkolwiek ze Stron może odbyć się wymiana poglądów we Wspólnym Komitecie.

6.   Każda ze Stron regularnie i w stosownym terminie informuje drugą Stronę o przyjęciu nowych przepisów lub wprowadzeniu zmian w swoich obowiązujących przepisach w dziedzinie transportu lotniczego lub w obszarach pokrewnych wymienionych w załączniku II. Na wniosek którejkolwiek ze Stron Wspólny Komitet w terminie 60 następujących po tym dni przeprowadza wymianę poglądów na temat skutków przyjęcia takich nowych przepisów lub wprowadzenia takich zmian dla należytego funkcjonowania niniejszej Umowy.

7.   W następstwie wymiany poglądów, o której mowa w ustępie 6, Wspólny Komitet:

a)

przyjmuje decyzję zmieniającą załącznik II, tak aby wprowadzić do niego, w stosownych przypadkach na zasadzie wzajemności, dane nowe przepisy lub zmiany;

b)

przyjmuje decyzję skutkującą tym, że dane nowe przepisy lub zmiany uznaje się za zgodne z niniejszą Umową; lub

c)

zaleca wszelkiego rodzaju inne środki, które zostaną zastosowane w rozsądnym terminie w celu zapewnienia należytego funkcjonowania niniejszej Umowy.

Artykuł 28

Wypowiedzenie

Każda ze Stron może w dowolnym czasie powiadomić na pisemnie drogą dyplomatyczną drugą Stronę o swojej decyzji w sprawie wypowiedzeniu niniejszej Umowy. Powiadomienie takie przesyła się jednocześnie do ICAO i do Sekretariatu Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Niniejsza Umowa wygasa o północy czasu GMT na koniec sezonu lotniczego Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu Lotniczego (IATA), który jest w toku po upływie jednego roku od daty pisemnego powiadomienia o wypowiedzeniu Umowy, chyba że powiadomienie zostanie wycofane przed upływem tego terminu za zgodą Stron.

Artykuł 29

Rejestracja

Niniejszą Umowę oraz wszelkie zmiany do niej – po ich wejściu w życie – rejestruje się w Radzie ICAO, zgodnie z art. 83 Konwencji, oraz w Sekretariacie Organizacji Narodów Zjednoczonych, zgodnie z art. 102 Karty Narodów Zjednoczonych.

Artykuł 30

Wejście w życie i tymczasowe stosowanie

1.   Niniejsza Umowa podlega ratyfikacji lub zatwierdzeniu przez Strony zgodnie z ich procedurami wewnętrznymi. Instrumenty ratyfikacji lub zatwierdzenia składa się u Depozytariusza, który powiadamia o tym drugą Stronę.

2.   Depozytariuszem niniejszej Umowy jest Sekretariat Generalny Rady Unii Europejskiej.

3.   Niniejsza Umowa wchodzi w życie pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po powiadomieniu Stron przez Depozytariusza o otrzymaniu ostatniego instrumentu ratyfikacji lub zatwierdzenia.

4.   Bez uszczerbku dla ust. 3, Strony zgadzają się tymczasowo stosować niniejszą Umowę, jak określono w ust. 5, zgodnie ze swoimi odpowiednimi procedurami wewnętrznymi i prawem krajowym.

5.   Tymczasowe stosowanie staje się skuteczne od pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po powiadomieniu Stron przez Depozytariusza o otrzymaniu:

a)

powiadomienia ze strony Unii Europejskiej o zakończeniu procedur istotnych dla Unii Europejskiej i jej państw członkowskich oraz niezbędnych w tym celu; oraz

b)

instrumentu ratyfikacji lub zatwierdzenia złożonego przez Armenię, o którym mowa w ust. 1.

Artykuł 31

Teksty autentyczne

Niniejszą Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach w językach: angielskim, bułgarskim, chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, irlandzkim, litewskim, łotewskim, maltańskim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim, włoskim oraz w języku armeńskim, przy czym wszystkie teksty są jednakowo autentyczne.

W przypadku jakiejkolwiek rozbieżności między wersjami językowymi Wspólny Komitet zadecyduje, którą wersję językową należy zastosować.

W DOWÓD CZEGO niżej podpisani pełnomocnicy, należycie do tego upoważnieni, podpisali niniejszą Umowę.

Съставено в Брюксел на петнадесети ноември две хиляди двадесет и първа година.

Hecho en Bruselas, el quince de noviembre de dos mil veintiuno.

V Bruselu dne patnáctého listopadu dva tisíce dvacet jedna.

Udfærdiget i Bruxelles den femtende november to tusind og enogtyve.

Geschehen zu Brüssel am fünfzehnten November zweitausendeinundzwanzig.

Kahe tuhande kahekümne esimese aasta novembrikuu viieteistkümnendal päeval Brüsselis.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις δέκα πέντε Νοεμβρίου δύο χιλιάδες είκοσι ένα.

Done at Brussels on the fifteenth day of November in the year two thousand and twenty one.

Fait à Bruxelles, le quinze novembre deux mille vingt et un.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an cúigiú lá déag de mhí na Samhna sa bhliain dhá mhíle fiche agus a haon.

Sastavljeno u Bruxellesu petnaestog studenoga godine dvije tisuće dvadeset prve.

Fatto a Bruxelles, addì quindici novembre duemilaventuno.

Briselē, divi tūkstoši divdesmit pirmā gada piecpadsmitajā novembrī.

Priimta du tūkstančiai dvidešimt pirmų metų lapkričio penkioliktą dieną Briuselyje.

Kelt Brüsszelben, a kétezer-huszonegyedik év november havának tizenötödik napján.

Magħmul fi Brussell, fil-ħmistax-il jum ta’ Novembru fis-sena elfejn u wieħed u għoxrin.

Gedaan te Brussel, vijftien november tweeduizend eenentwintig.

Sporządzono w Brukseli dnia piętnastego listopada roku dwa tysiące dwudziestego pierwszego.

Feito em Bruxelas, em quinze de novembro de dois mil e vinte e um.

Întocmit la Bruxelles la cincisprezece noiembrie două mii douăzeci și unu.

V Bruseli pätnásteho novembra dvetisícdvadsaťjeden.

V Bruslju, dne petnajstega novembra leta dva tisoč enaindvajset.

Tehty Brysselissä viidentenätoista päivänä marraskuuta vuonna kaksituhattakaksikymmentäyksi.

Som skedde i Bryssel den femtonde november år tjugohundratjugoett.

Կատարված՝ Բրյուսելում երկու հազար քսանմեկ թվականի նոյեմբերի տասնհինգին:

Image 1

Image 2

Image 3

Image 4

Image 5

Image 6

Image 7