Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52018DC0036

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie w sprawie ogólnego systemu preferencji taryfowych za okres 2016-2017

COM/2018/36 final

Bruksela, dnia 19.1.2018

COM(2018) 36 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Sprawozdanie w sprawie ogólnego systemu preferencji taryfowych za okres 2016-2017

{SWD(2018) 23 final}
{SWD(2018) 24 final}
{SWD(2018) 25 final}
{SWD(2018) 26 final}
{SWD(2018) 27 final}
{SWD(2018) 28 final}
{SWD(2018) 29 final}
{SWD(2018) 30 final}
{SWD(2018) 31 final}
{SWD(2018) 32 final}


1.Wprowadzenie

Niniejsze sprawozdanie i towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji 1 zawierają ocenę skutków ogólnego systemu preferencji taryfowych („GSP”) w latach 2016–2017, ze szczególnym uwzględnieniem wyników działalności beneficjentów GSP Plus. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie GSP 2 niniejsze sprawozdanie należy składać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie co dwa lata.

Dzięki GSP UE pozostaje w czołówce pod względem wspierania krajów rozwijających się, aby osiągnęły zrównoważony rozwój przy wykorzystaniu handlu jako siły napędowej gospodarki. Preferencje handlowe jako czynniki umożliwiające promowanie uniwersalnych wartości w postaci praw człowieka, sprawiedliwości społecznej i ochrony środowiska stanowią integralną część strategii Komisji „Handel z korzyścią dla wszystkich” 3 . Szeroki dostęp do unijnego rynku umożliwia beneficjentom GSP uzyskiwanie dodatkowych przychodów z handlu międzynarodowego i wspiera ich wysiłki na rzecz ograniczania ubóstwa oraz promowania zrównoważonego rozwoju, praw człowieka i dobrych rządów.

1.1.Trzy rozwiązania w ramach GSP

GSP obejmuje trzy różne rodzaje rozwiązań w zakresie preferencji handlowych, które wyszczególniono w sprawozdaniu w sprawie GSP z 2016 r. 4 i które są podsumowane poniżej:

W ramach rozwiązania ogólnego („standardowy GSP”) krajom o niskim lub średnim niższym dochodzie 5 , które nie korzystają z innego rodzaju preferencyjnego dostępu do rynku UE, przyznaje się niższe stawki celne dla około 66 % wszystkich pozycji taryfowych UE. W okresie sprawozdawczym 2016–2017 ze standardowego GSP korzystały 23 kraje (zob. tabela 1 ).

Szczególne rozwiązanie motywacyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów („GSP Plus”) zapewnia kwalifikującym się krajom narażonym pod kątem zróżnicowania gospodarczego oraz wielkości wywozu pełne zawieszenie ceł dla zasadniczo tych samych 66 % pozycji taryfowych, co w przypadku standardowego GSP. W zamian za to państwa beneficjenci muszą ratyfikować i skutecznie wdrożyć 27 podstawowych międzynarodowych konwencji wymienionych w rozporządzeniu w sprawie GSP, dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych, ochrony środowiska oraz dobrych rządów. W okresie sprawozdawczym 2016–2017 z GSP Plus korzystało 10 krajów (zob. tabela 2).

W ramach rozwiązania szczególnego „Wszystko oprócz broni” („EBA”) udziela się krajom sklasyfikowanym przez ONZ jako kraje najsłabiej rozwinięte („LDC”) pełnego, bezcłowego i bezkontyngentowego dostępu w odniesieniu do wszystkich produktów oprócz broni i amunicji. Inaczej niż w przypadku standardowego GSP i GSP Plus, zawierając z UE umowę o wolnym handlu, kraje nie tracą statusu EBA. W okresie sprawozdawczym 2016–2017 z EBA korzystało 49 krajów (zob. tabela 3 ).

W 2016 r. preferencjami GSP objęty był przywóz do UE o łącznej wartości 62,6 mld EUR, którego podział wyglądał następująco: 31,6 mld EUR przywozu z państw objętych standardowymi preferencjami GSP, około 7,5 mld EUR przywozu z państw beneficjentów GSP Plus oraz 23,5 mld EUR przywozu z krajów korzystających z EBA (szczegółowe informacje podano w tabelach 4–7) 6 .

Wykresy 1 i 2 poniżej przedstawiają przegląd przywozu pod kątem wspomnianych trzech rozwiązań GSP.

Jak pokazano na wykresie 3, dwa państwa, na które przypadła największa część łącznego przywozu do UE z państw beneficjentów GSP (w tym przywozu nieobjętego GSP), to Indie i Wietnam – oba są beneficjentami standardowego GSP. Trzecią pozycję na wykresie zajmuje Bangladesz, beneficjent EBA.

Z wykresu 4 widać, że Bangladesz, Indie i Wietnam są również trzema największymi beneficjentami na podstawie samego przywozu preferencyjnego w ramach GSP.



2.Standardowy GSP

Indie

Począwszy od 2014 r., wykluczono z GSP kilka sekcji produktów, w tym wyroby włókiennicze, ponieważ nie kwalifikowały się już one do preferencji handlowych w ramach GSP. Pomimo wyżej wspomnianego zniesienia preferencji Indie pozostają największym eksporterem do UE w ramach GSP. W 2016 r. Indie dokonały wywozu do UE wyrobów włókienniczych i odzieży o wartości 7,6 mld EUR, w tym 5,7 mld EUR w ramach standardowego GSP.

W okresie sprawozdawczym 2016–2017 ze standardowego GSP korzystały 23 kraje (tabela 1). Pięć państw przestało być w tym okresie objętych standardowym GSP ze względu na zmiany w ich dostępie do rynku UE (uwzględnione w umowie o wolnym handlu) lub zmiany ich statusu ekonomicznego (klasyfikacja przez Bank Światowy jako kraje o wyższym średnim dochodzie lub kraje powyżej tego poziomu przez trzy kolejne lata). Na wykresie 5 poniżej pokazano zestawienie przywozu preferencyjnego 7 do UE w ramach standardowego GSP w 2016 r.

Wietnam

W 2016 r. Wietnam odpowiadał za 23 % łącznego przywozu ze wszystkich państw beneficjentów standardowego GSP. Jeśli przyjrzymy się tylko przywozowi z Wietnamu w ramach systemu GSP, prawie 40 % tego przywozu stanowiło obuwie.

Co trzy lata dokonuje się przeglądu wykazu sekcji produktów pochodzących z państw beneficjentów standardowego GSP. Ostatni przegląd miał miejsce w 2016 r. i doprowadził do wejścia w życie dnia 1 stycznia 2017 r. zmienionego wykazu sekcji produktów 8 . Usunięto z wykazu produktów te, które nie wymagały już wsparcia w postaci preferencji GSP.

3.Rozwiązanie EBA

EBA jest głównym instrumentem handlowym UE mającym na celu pomoc najuboższym i najsłabszym krajom na świecie, to jest krajom najsłabiej rozwiniętym, w wykorzystywaniu możliwości handlowych. W okresie sprawozdawczym 2016–2017 z EBA korzystało 49 krajów (zob. tabela 3).

Na wykresie 6 pokazano zestawienie wartości oraz udziału procentowego przywozu preferencyjnego z państw beneficjentów EBA w 2016 r. Największy udział w przywozie objętym EBA miał Bangladesz (66 %), a następnie – Kambodża (18 %).

3.1.Zwiększone zaangażowanie we współpracę z niektórymi państwami beneficjentami EBA

Jak stwierdzono w strategii Komisji „Handel z korzyścią dla wszystkich”, UE może czasowo cofnąć preferencje standardowego GSP czy EBA, zwłaszcza w przypadkach poważnego i systematycznego naruszania zasad określonych w wymienionych w rozporządzeniu w sprawie GSP konwencjach dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych.

Mjanma/Birma

W 2013 r. Mjanma/Birma została ponownie objęta EBA, w związku z uznaniem dla jej wysiłków zmierzających do wprowadzenia ambitnych reform politycznych, społecznych i dotyczących rynku pracy. Sytuacja humanitarna oraz w zakresie praw człowieka panująca ostatnio w stanie Arakan jest niezwykle poważna. UE wezwała rząd Mjanmy/Birmy do zagwarantowania pełnego dostępu pomocy humanitarnej i umożliwienia bezpiecznego, dobrowolnego, godnego powrotu wszystkim uchodźcom. UE wezwała Mjanmę/Birmę do znalezienia długoterminowego rozwiązania problemów strukturalnych w stanie Arakan, zgodnie z zobowiązaniami międzynarodowymi tego państwa oraz wymaganiami EBA.

Unia wzmogła, w drodze zwiększonego zaangażowania, dialog z niektórymi krajami korzystającymi z EBA, tak aby nalegać na konkretne działania i trwałe rozwiązania w odniesieniu do poważnych problemów z przestrzeganiem podstawowych praw człowieka i praw pracowniczych. Unia zachowuje gotowość do uruchomienia – w ostateczności, jeżeli dialog nie przyniesie rezultatów – procedury wycofania GSP, przy należytym uwzględnieniu skutków gospodarczych i społecznych ich wycofania.

Bangladesz

Rozwiązanie EBA przyczyniło się do rozwoju społeczno-ekonomicznego tego państwa, stwarzając miliony miejsc pracy w przemyśle konfekcyjnym, w którym znaczną większość pracowników stanowią kobiety. Musi temu jednakże towarzyszyć przestrzeganie podstawowych praw człowieka i praw pracowniczych, w szczególności wolności zrzeszania się; celem jest zwiększenie dobrobytu i tworzenie możliwości godnej pracy. Aby uniknąć konieczności podjęcia dalszych kroków, Unia musi zaobserwować rzeczywistą, trwałą poprawę sytuacji.

Jeśli chodzi o Mjanmę/Birmę, UE wraz ze Stanami Zjednoczonymi, Japonią, Danią i MOP uczestniczy w „Inicjatywie na rzecz poprawy praw i praktyk pracowniczych w Mjanmie/Birmie” powziętej w celu promowania przestrzegania międzynarodowych norm pracy MOP i odpowiedzialnych praktyk biznesowych. To międzynarodowe forum zainteresowanych podmiotów wspiera priorytetowe traktowanie kwestii procesu reformowania prawa pracy w Mjanmie/Birmie i rozwijanie relacji pomiędzy partnerami społecznymi.

W następstwie pogarszania się sytuacji w zakresie praw człowieka oraz praw pracowniczych w Bangladeszu i Kambodży Komisja oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) nawiązały aktywniejszy dialog z tymi dwoma krajami przy udziale odpowiednich zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, organizacji międzynarodowych, partnerów społecznych i przedsiębiorstw.

Kambodża

UE prowadzi dialog z Kambodżą, aby zająć się kwestiami dotyczącymi praw człowieka wynikającymi ze sporów o grunty w kontekście koncesji związanych z uprawą trzciny cukrowej, a także kwestiami w obszarze praw pracowniczych, zwłaszcza wolności zrzeszania się. Aby uniknąć podjęcia dalszych kroków, Unia musi zaobserwować rzeczywistą, trwałą poprawę sytuacji.

Komisja wyraziła obawy w kwestii praw pracowniczych w Bangladeszu, w szczególności wolności zrzeszania się oraz wdrożenia wspólnej inicjatywy znanej jako „Porozumienie na rzecz stałej poprawy praw pracowniczych i bezpieczeństwa w fabrykach w przemyśle konfekcyjno-dziewiarskim w Bangladeszu”. UE podniosła w szczególności kwestię dostosowania banglijskiej ustawy o pracy (BLA) i ustawy o Strefie Przetwórstwa Eksportowego (EPZ) do konwencji MOP dotyczących praw pracowniczych, jako jednego z działań priorytetowych.

UE wezwała rząd Kambodży do ustanowienia niezależnego, przejrzystego mechanizmu rozpatrywania roszczeń o odszkodowania wynikających z przyznawania plantacjom trzciny cukrowej koncesji na gospodarcze wykorzystanie gruntów (ELC).

Zwiększone zaangażowanie opiera się w pierwszym rzędzie na dostępnych zaleceniach i wnioskach MOP oraz innych organów ONZ monitorujących przestrzeganie konwencji dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych. Korzystanie z owych zaleceń i wniosków umożliwia obiektywną, przejrzystą ocenę wdrażania podjętych zobowiązań międzynarodowych.

Proces ten przyczynił się do wywarcia nacisku na rządy, aby zajęły się niepokojącymi kwestiami, i doprowadził do pewnych pozytywnych zmian. Kwestie te podnoszono równolegle w spójny, skoordynowany sposób wszystkimi odpowiednimi kanałami (takimi jak komitety ds. handlu, dialog polityczny czy dialog dotyczący praw człowieka).

Postępy w tym zakresie są zachęcające. Mimo to UE gotowa jest w ostateczności uruchomić procedurę wycofania preferencji GSP, w przypadku gdy nasze konstruktywne wysiłki podejmowane w drodze dialogu nie przyniosą zadowalających rezultatów. Decyzja taka podjęta zostanie przy należytym uwzględnieniu negatywnych skutków gospodarczych, społecznych oraz ludzkich związanych z ewentualnym wycofaniem preferencji GSP.

4.Rozwiązanie GSP Plus

GSP Plus jest jednym z podstawowych unijnych narzędzi promowania zrównoważonego rozwoju w podatnych na zagrożenia krajach rozwijających się. Kraje objęte systemem GSP Plus korzystają z łatwiejszego handlu z UE, pod warunkiem że skutecznie wdrażają 27 głównych konwencji międzynarodowych dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych, ochrony środowiska oraz dobrych rządów.

4.1.Beneficjenci GSP Plus

W okresie sprawozdawczym 2016–2017 beneficjentami GSP Plus było 10 krajów: Armenia, Boliwia, Filipiny, Gruzja, Kirgistan, Mongolia, Pakistan, Paragwaj, Republika Zielonego Przylądka i Sri Lanka (zob. tabela 2). 

W dniu 1 stycznia 2017 r. Gruzja przestała być beneficjentem GSP Plus, ponieważ zyskała preferencyjny dostęp do rynku na mocy pogłębionej i kompleksowej umowy o wolnym handlu (DCFTA) z UE. Kirgistan stał się beneficjentem GSP Plus krótko po rozpoczęciu okresu sprawozdawczego (styczeń 2016 r.). Sri Lanka została ponownie objęta GSP Plus w maju 2017 r., po tym jak usunięto ją z tego systemu w 2010 r. Paragwaj przez trzy kolejne lata został sklasyfikowany przez Bank Światowy jako kraj o wyższym średnim dochodzie i w dniu 1 stycznia 2019 r. przestanie być objęty GSP Plus.

Na wykresie 7 poniżej przedstawiono wartość preferencyjnego przywozu 9  z krajów objętych systemem GSP Plus w 2016 r. Największy udział przypadł Pakistanowi, który odpowiadał za 74 % całkowitego przywozu w ramach GSP Plus.



4.2.Monitorowanie GSP Plus

Boliwia

W latach 2016–2017 Boliwia w dalszym ciągu osiągała znaczące postępy w skutecznej realizacji zobowiązań w zakresie praw człowieka, niezależnie od ogólnej sytuacji społeczno-ekonomicznej. Boliwia czyniła w szczególności wysiłki na rzecz likwidacji ubóstwa, poprawy dostępu do kształcenia, opieki zdrowotnej, żywności i mieszkań oraz wysiłki na rzecz rozwiązania kwestii dotyczących zdrowia reprodukcyjnego. Poważne zaniepokojenie budzi jednak nadal najniższy wiek dopuszczenia do zatrudnienia, który nie jest zgodny z konwencją nr 138 MOP.

GSP Plus opiera się na koncepcji zrównoważonego rozwoju. Przystępując do GSP Plus, beneficjenci zobowiązują się do skutecznego wdrożenia 27 głównych konwencji, w zamian za lepszy dostęp do unijnego rynku.

Od beneficjentów GSP Plus oczekuje się okazywania odpowiedzialności i zaangażowania politycznego oraz – co najważniejsze – ciągłego podnoszenia poziomu zgodności, pomimo stwierdzonych niedociągnięć.

W ramach monitorowania GSP Plus UE angażuje się w dialog z państwem beneficjentem dotyczący wszystkich obszarów, w których zobowiązania nie są w zadowalającym stopniu realizowane.

Pakistan

Nastąpiły pozytywne zmiany w aspekcie umacniania ram praw człowieka i działań legislacyjnych w zakresie praw kobiet, dzieci, mniejszości oraz praw pracowniczych, przy czym trwają prace nad ustawodawstwem dotyczącym między innymi tortur, wymiaru sprawiedliwości dla nieletnich oraz praw osób transpłciowych. Obszary te, jak również stosowanie tortur, wykonywanie kary śmierci, duże rozpowszechnienie pracy dzieci i kwestia wolności słowa, budzą jednak poważne zaniepokojenie. Ogólna sytuacja w zakresie praw człowieka jest zatem zróżnicowana, Pakistan musi zaś zwiększyć wysiłki na rzecz zapewnienia przestrzegania i wdrożenia ustawodawstwa.

4.2.1.Współpraca z zainteresowanymi stronami

Sri Lanka

Sri Lanka podjęła ważne kroki zmierzające do poprawy sposobu sprawowania rządów i przestrzegania praw człowieka. Współpraca Sri Lanki z systemem ONZ przebiega dobrze. Rząd tego kraju nie wprowadził jednak jeszcze szeregu ważnych reform o bezpośrednim znaczeniu dla skutecznego wdrożenia konwencji dotyczących praw człowieka zgodnie z GSP Plus, a w szczególności nie uchylił ustawy o zapobieganiu terroryzmowi i nie zapewnił podstawowych gwarancji prawnych ani nie rozwiązał kwestii stosowania tortur.

Ciężar dowodu w odniesieniu do wypełniania wiążących zobowiązań w ramach GSP Plus spoczywa na państwie beneficjencie 10 . Państwa beneficjenci powinny przekazywać wszystkie niezbędne informacje, aby umożliwić UE ocenę zgodności ich działań z GSP Plus. Unijna ocena opiera się w pierwszym rzędzie na najnowszych sprawozdaniach i zaleceniach ze strony międzynarodowych organów monitorujących, takich jak MOP i ONZ. UE aktywnie współpracuje z tymi organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza że sprawozdania ONZ są wydawane co 4–5 lat, co oznacza dłuższy okres przerwy w porównaniu z dwuletnim cyklem sprawozdawczym w przypadku GSP Plus. Spotkania z organami monitorującymi ONZ i MOP oraz z ich lokalnymi przedstawicielami odbywają się przed unijnymi wizytami monitorującymi GSP Plus oraz w ich trakcie.

UE wykorzystuje również szerokie spektrum innych informacji i przeprowadza przed wizytami monitorującymi oraz w ich trakcie spotkania z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w tym ze związkami zawodowymi, obrońcami praw człowieka, przedsiębiorstwami i pracodawcami, zarówno na terenie UE, jak i państwa beneficjenta. W czerwcu 2017 r. odbył się dialog ze społeczeństwem obywatelskim zorganizowany w celu przeprowadzenia konsultacji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i zapoznania się z przedstawionymi przez nie informacjami i opiniami 11 .

Mongolia

Dialog w ramach GSP Plus i wsparcie zapewnione za pośrednictwem finansowanego przez UE projektu MOP zachęciły Mongolię do przeglądu jej prawa pracy. Mongolia zatwierdziła krajowy program na rzecz równouprawnienia płci, aby do 2021 r. opracować politykę uwzględniającą problematykę płci. Nowo przyjęty kodeks karny podaje definicję „tortur” zgodną z konwencją w sprawie zakazu stosowania tortur. Poważne zaniepokojenie budzą możliwość ponownego wprowadzenia kary śmierci oraz rozpowszechnienie korupcji mające głęboki wpływ na sytuację w zakresie praw człowieka.

Parlament Europejski (PE) i Rada aktywnie angażują się w we wdrażanie GSP Plus oraz monitorowanie wywiązywania się beneficjentów z ich zobowiązań. Regularnie organizowane są spotkania z państwami członkowskimi, w formacie Grupy Ekspertów ds. GSP i Grupy Roboczej Rady ds. GSP. Do omawianych z ekspertami państw członkowskich kwestii należały otrzymane od beneficjentów GSP Plus odpowiedzi na karty wyników i informacje na temat wizyt monitorujących GSP Plus.

W okresie 2016–2017 Komisja Handlu Międzynarodowego (INTA) PE kilkakrotnie zorganizowała wymiany poglądów na temat GSP, w tym na temat postępów dokonanych przez beneficjentów GSP Plus, wizyt monitorujących oraz roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego odgrywanej w przypadku wniosków o przyznanie GSP Plus. Komisja oraz ESDZ skorzystały także z wkładu wizyt delegacji PE w poszczególnych krajach objętych systemem GSP Plus.

4.2.2.Wizyty monitorujące GSP Plus

Filipiny

Odnotowano postęp w dziedzinach takich jak równouprawnienie płci, walka z handlem ludźmi, prawa pracownicze, opieka zdrowotna, kształcenie, prawa społeczno-ekonomiczne, ochrona środowiska i walka z korupcją. Prezydent Duterte podpisał umowę o partnerstwie i współpracy UE–Filipiny, która czeka obecnie na zatwierdzenie przez Senat. Poważne zaniepokojenie wciąż budzą jednak egzekucje pozasądowe, w szczególności w ramach walki z niedozwolonymi środkami odurzającymi, i powiązana z tym bezkarność, a także możliwość ponownego wprowadzenia kary śmierci i obniżenia wieku odpowiedzialności karnej.

W monitorowaniu GSP Plus wykorzystuje się dwa powiązane ze sobą narzędzia. Pierwszym z nich jest „karta wyników” będąca wykazem najistotniejszych braków zidentyfikowanych przez poszczególne międzynarodowe organy monitorujące (lub jakiekolwiek inne wiarygodne źródła precyzyjnych informacji) w odniesieniu do każdej konwencji. Wszyscy beneficjenci GSP Plus otrzymują rokrocznie takie karty wyników i są proszeni o udzielenie odpowiedzi na temat wymienionych braków.

Drugim narzędziem jest „dialog GSP Plus” – w tym wizyty monitorujące GSP Plus – w ramach którego UE podejmuje szczerą i otwartą dyskusję z władzami na temat zidentyfikowanych braków oraz działań zaradczych. W okresie sprawozdawczym 2016–2017 Komisja oraz ESDZ przeprowadziły wizyty monitorujące w Armenii, Boliwii, na Filipinach, w Kirgistanie, Mongolii, Pakistanie, Paragwaju, Republice Zielonego Przylądka oraz Sri Lance.

Wizyty monitorujące GSP Plus umożliwiły bezpośrednie kontakty na wysokim szczeblu z rządami, ministerstwami i agencjami, a także z przedsiębiorstwami, lokalnymi organizacjami pozarządowymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Zorganizowano spotkania koordynacyjne z obecnymi w tych krajach wyspecjalizowanymi organizacjami międzynarodowymi ONZ i MOP, takimi jak Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) i Biuro NZ ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC). Poprawiło to ogólne zrozumienie przez zainteresowane strony systemu GSP Plus oraz szczegółowych zobowiązań każdego z beneficjentów GSP Plus, a także ułatwiło zebranie informacji na miejscu od najważniejszych zainteresowanych stron.

Lokalne zainteresowane strony odgrywają ważną rolę w wywieraniu nacisku na władze regionalne i centralne, aby wypełniały swoje zobowiązania w ramach GSP Plus. W szczególności od przedsiębiorstw, jako od bezpośrednich beneficjentów preferencji taryfowych, oczekuje się wspierania władz we wdrażaniu odnośnych 27 konwencji.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Kirgistanie (czerwiec 2016 r.)

Kirgistan został objęty GSP Plus dopiero w styczniu 2016 r., stąd wizyta poświęcona była głównie wprowadzaniu GSP Plus i wstępnemu monitorowaniu. Bardzo skuteczne okazały się odbywające się naprzemiennie spotkania w ramach monitorowania GSP Plus oraz dialogu dotyczącego praw człowieka, ponieważ w trakcie tych drugich poruszano także kwestie związane z GSP Plus, takie jak zapobieganie torturom i złemu traktowaniu w ośrodkach detencyjnych oraz starania zmierzające do poprawy stosunków między grupami etnicznymi, przeciwdziałania dyskryminacji, ograniczenia praktyki zawierania małżeństw przez pojmanie oraz do poprawy sytuacji w zakresie praw dzieci. Przedsiębiorstwa chętnie zapoznawały się z korzyściami gospodarczymi płynącymi z GSP Plus.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Boliwii (czerwiec 2016 r.)

Jako priorytetową sprawę omówiono zjawisko pracy dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii obniżenia wieku dopuszczenia do zatrudnienia w przypadku dzieci. Podkreślono także kwestię prawa ludów tubylczych do uprzednich konsultacji i świadomej zgody na dostęp do ziemi, biorąc pod uwagę największy w Ameryce Południowej odsetek ludów tubylczych (ok. 66 % całkowitej liczby ludności).

Wizyta monitorująca GSP Plus w Republice Zielonego Przylądka (lipiec 2017 r.)

Ogólna sytuacja w zakresie praw człowieka w Republice Zielonego Przylądka jest nadal pozytywna. Do utrzymujących się problemów należą przemoc związana z płcią, kwestia praw dziecka oraz opóźnienia w sprawozdawczości. Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, Republika Zielonego Przylądka czyni istotne wysiłki zmierzające do jej rozwiązania w ścisłej współpracy z MOP w ramach finansowanego przez UE projektu w zakresie budowania zdolności.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Paragwaju (czerwiec 2016 r.)

Do pozytywnych inicjatyw w zakresie praw człowieka należy uruchomienie przy wsparciu OHCHR Systemu Monitorowania Międzynarodowych Zaleceń w sprawie Praw Człowieka (SIMORE). W trakcie wizyty monitorującej omówiono, jako jedną ze szczególnie niepokojących kwestii, problem pracy dzieci, w szczególności powiązany z praktyką „criadazgo” (pracy w gospodarstwie domowym).

Wizyta monitorująca GSP Plus w Pakistanie (listopad 2016 r.)

W ramach drugiej wizyty monitorującej GSP Plus odnotowano pozytywne zmiany instytucjonalne (np. powołanie Narodowej Komisji Praw Człowieka i przyjęcie krajowego planu działania na rzecz praw człowieka) oraz legislacyjne (m.in. przyjęcie ustaw przeciwdziałających gwałtom oraz zabójstwom honorowym). Pozostają jednocześnie poważne wyzwania, między innymi w zakresie praw kobiet, dzieci i mniejszości, wolności słowa, wykonywania kary śmierci, tortur oraz zdolności do wdrażania i egzekwowania ustawodawstwa.

Wizyta monitorująca GSP Plus na Filipinach (styczeń–luty 2017 r.)

Odnotowano pozytywne zmiany w obszarach takich jak równouprawnienie płci, walka z handlem ludźmi, prawa pracownicze, zdrowie reprodukcyjne i ochrona środowiska. Postęp w kluczowych kwestiach jest uzależniony od ustawodawstwa, nad którym trwają jeszcze prace w Kongresie. Poważny niepokój budzą nadal sposób prowadzenia kampanii przeciwko niedozwolonym środkom odurzającym, szczególnie w zakresie prawa do życia, gwarancji prawnych, skutecznego dochodzenia i postępowania karnego, współpraca z mechanizmami ONZ oraz możliwość ponownego wprowadzenia kary śmierci i obniżenia wieku odpowiedzialności karnej.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Mongolii (marzec 2017 r.)

W ramach pierwszej wizyty monitorującej GSP Plus odnotowano pozytywne zmiany ustawodawcze, takie jak wejście w życie nowego kodeksu karnego, zmienionej ustawy o przemocy domowej, ustawy o ochronie dziecka i ustawy o prawach dziecka. Mongolia poczyniła znaczne postępy w sprawozdawczości MOP, w czym pomógł projekt finansowany przez UE. Mongolia stawia sobie także za cel zwiększenie swojej zdolności do pełnego korzystania z korzyści handlowych GSP Plus.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Armenii (czerwiec 2017 r.)

Szczegółowo omówiono najistotniejsze kwestie pozostające do rozwiązania przez Armenię, w tym skuteczne wdrożenie planów działania na lata 2014–2016 i 2017–2019 dotyczących praw człowieka, złożenie do parlamentu projektu nowego kodeksu postępowania cywilnego, kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego, odrębnej ustawy o zwalczaniu przemocy domowej, a także kompleksowych przepisów antydyskryminacyjnych zgodnych z międzynarodowymi standardami, potrzebę (ponownego) ustanowienia systemu inspekcji pracy oraz dokonania postępów na drodze do osiągnięcia statusu kategorii 1 w ramach konwencji CITES.

Wizyta monitorująca GSP Plus w Sri Lance (wrzesień 2017 r.)

W ramach pierwszej wizyty monitorującej po przyznaniu Sri Lance w maju 2017 r. statusu GSP Plus (podczas wizyty tej odwiedzono także Dżafnę) odnotowano, że ogólnie Sri Lanka czyni postępy we wdrażaniu 27 konwencji. Niezbędne są jednak dalsze wysiłki zmierzające do uchylenia ustawy o zapobieganiu terroryzmowi, rozwiązania kwestii powszechnego stosowania tortur, rozliczenia się z wymuszonych zaginięć, zwrotu gruntów na obszarach dotkniętych wcześniej konfliktami i do zwalczania dyskryminacji związków zawodowych oraz zwalczania nieuczciwych praktyk dotyczących pracy.

4.3.Pomoc techniczna i projekty rozwojowe

Komisja i MOP realizowały w okresie sprawozdawczym specjalne projekty GSP Plus 12 mające na celu wspieranie zgodności z wymaganiami MOP w zakresie sprawozdawczości i wdrażania w następujących krajach objętych systemem GSP Plus: Armenii, Filipinach, Mongolii, Pakistanie, Paragwaju i Republice Zielonego Przylądka. Projekty te będą kontynuowane na przestrzeni kolejnych dwóch lat.

W Armenii, na Filipinach i w Paragwaju skupiano się na umacnianiu zdolności administracji publicznych do skutecznego stosowania podstawowych konwencji MOP. W Republice Zielonego Przylądka MOP wspierała administrację lokalną w celu złożenia zaległych sprawozdań MOP. W Pakistanie głównym celem było wspieranie opracowywania prawodawstwa i powiązanych inicjatyw wdrożeniowych na rzecz eliminacji pracy dzieci i pracy przymusowej. W Mongolii zajęto się budowaniem zdolności do terminowego składania sprawozdań, a ponadto MOP pomagała w dostosowywaniu ustawodawstwa do konwencji MOP dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych.

Główne aspekty projektów UE–MOP w krajach objętych systemem GSP Plus

Republika Zielonego Przylądka

W Republice Zielonego Przylądka działanie UE dotyczące GSP Plus przyczyniło się do zwiększenia świadomości na temat podstawowych konwencji MOP wśród trójstronnych delegacji (przedstawicieli rządu, pracodawców i pracowników). Działanie to wsparło również trójstronne dyskusje na temat ustawodawstwa, w świetle uwag organów nadzorczych MOP. Ponadto sprawozdania Republiki Zielonego Przylądka na temat konwencji nr 87 i nr 98 dotyczących wolności zrzeszania się oraz prawa organizowania się i rokowań zbiorowych są obecnie składane terminowo. Partnerzy społeczni stali się bardziej świadomi swojej roli i lepiej przygotowani do reagowania na uwagi organów nadzorczych MOP.

Mongolia

Projekt UE–MOP pomógł Mongolii w poprawie zgodności z międzynarodowymi normami pracy oraz w ulepszeniu sprawozdawczości. W ramach tego projektu dokonano przeglądu mongolskiego tłumaczenia podstawowych konwencji MOP i przyczyniono się do lepszego rozumienia przez Mongolię jej zobowiązań. Skutkiem projektu stały się również trójstronne konsultacje w sprawie przeglądu prawa pracy, które jest obecnie lepiej dostosowane do podstawowych zasad i praw w pracy. Dzięki sporządzonym w językach angielskim i mongolskim wytycznym polityki dotyczącym międzynarodowych norm pracy oraz handlu, a także dzięki dialogom na wysokim szczeblu i warsztatom rząd oraz organizacje pracodawców i pracowników poprawiły swoje zrozumienie podstawowych zasad i praw w pracy. Dzięki pomocy technicznej sprawozdania Mongolii dotyczące międzynarodowych norm pracy są obecnie składane terminowo.

Pakistan

Finansowana przez UE inicjatywa w zakresie budowania zdolności umożliwiła federalnemu departamentowi pracy oraz departamentom pracy w poszczególnych prowincjach poprawę sprawozdawczości w zakresie ratyfikowanych konwencji MOP. Zorganizowane w styczniu, lutym i kwietniu 2017 r. warsztaty MOP przyczyniły się do umocnienia dialogu społecznego w trójstronnych komitetach konsultacyjnych – federalnym oraz w poszczególnych prowincjach. Podczas warsztatów spotykali się przedstawiciele departamentów pracy oraz organizacji pracodawców i pracowników, w celu doprowadzenia do poprawy rozumienia przez te organizacje podstawowych norm pracy.

W ramach działań UE dotyczących GSP Plus oraz w związku z niedawno przekazanymi obowiązkami legislacyjnymi MOP zaoferowała także konkretne wsparcie techniczne rządowi Beludżystanu przy sporządzeniu pakietu projektów zmienionych ustaw dotyczących prawa pracy. Odbyły się konsultacje z partnerami społecznymi w celu zapewnienia lepszej zgodności tych ustaw z zasadami MOP.

Filipiny

W ramach działań UE dotyczących GSP Plus na Filipinach nacisk położono na stworzenie środowiska sprzyjającego wolności zrzeszania się oraz rokowaniom zbiorowym, w następstwie zaleceń misji MOP umożliwiającej bezpośrednie kontakty w lutym 2017 r. Działania UE dotyczące GSP Plus pozwoliły na przeprowadzenie dyskusji pomiędzy departamentem pracy i partnerami społecznymi, w wyniku których ogłoszono trójstronną deklarację wyrażającą zobowiązanie do skutecznego wdrożenia zasad wolności zrzeszania się i rokowań zbiorowych oraz do sporządzenia w tym celu krajowego planu działania.

Ponadto w 2017 r. we wszystkich krajach objętych systemem GSP Plus rozpoczęto realizację projektów mających na celu wspieranie udziału lokalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego 13 oraz partnerów społecznych w GSP Plus. Zespoły projektowe przeprowadziły w ciągu 2017 r. misje informacyjne w celu zidentyfikowania najważniejszych elementów projektów, które będą realizować wraz z lokalnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. W następnym okresie sprawozdawczym Komisja będzie nadal rozważać sposoby wspierania beneficjentów poprzez wiedzę fachową, pomoc techniczną i konkretne projekty w zakresie budowania zdolności.

4.4.Do niniejszego sprawozdania załączono: dokument roboczy służb Komisji w sprawie GSP Plus

Podobnie jak w przypadku sprawozdania w sprawie GSP z 2016 r. niniejszemu drugiemu dwuletniemu sprawozdaniu towarzyszy dokument roboczy służb Komisji w sprawie GSP Plus. Dokument roboczy służb Komisji zawiera kompleksową ocenę wypełniania przez poszczególnych beneficjentów GSP Plus ich obowiązków związanych z GSP Plus w zakresie każdej z grup konwencji: prawa człowieka, prawa pracownicze, środowisko, dobre rządy. W dokumencie tym oceniono postępy, braki, przyszłe działania i priorytety ukierunkowane na skuteczne wdrożenie 27 podstawowych konwencji.

4.5.Sprawozdanie z przeglądu śródokresowego

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie GSP 14 pięć lat po wejściu w życie rozporządzenia w sprawie GSP Komisja musi przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z przeglądu śródokresowego dotyczące stosowania rozporządzenia w sprawie GSP. To sprawozdanie z przeglądu śródokresowego ma zawierać ocenę tego, czy rozporządzenie w sprawie GSP osiąga swoje cele. Wnioski ze sprawozdania zostaną wzięte pod uwagę przy projektowaniu następnego GSP. Oczekuje się, że sprawozdanie to zostanie przyjęte w pierwszej połowie 2018 r.

5.Wnioski

Niniejsze dwuletnie sprawozdanie zawiera informacje na temat realizacji bieżącego systemu GSP, w ramach którego preferencje taryfowe obowiązują od stycznia 2014 r. W towarzyszącym sprawozdaniu dokumencie roboczym służb Komisji przedstawiono sytuację w zakresie praw człowieka, sytuację społeczną oraz sytuację w zakresie środowiska w państwach będących beneficjentami GSP Plus; dokument ten stanowi również platformę dla współpracy społeczeństwa obywatelskiego z rządami państw beneficjentów.

W bieżącym cyklu monitorowania wzywano beneficjentów GSP Plus, aby w coraz większym stopniu przejmowali odpowiedzialność za wdrażanie 27 konwencji i aktywniej rozwiązywali kwestie wymienione w kartach wyników oraz kwestie poruszane w trakcie wizyt monitorujących GSP Plus.

Kirgistan, który został objęty GSP Plus w styczniu 2016 r., po raz pierwszy został wymieniony w niniejszym sprawozdaniu. Sri Lanka została ponownie objęta GSP Plus w maju 2017 r., stąd okres monitorowania w tym przypadku obejmuje mniej niż 6 miesięcy. W Armenii wizyta monitorująca okazała się cennym sposobem na zaangażowanie lokalnego społeczeństwa obywatelskiego. Wizyta monitorująca w Republice Zielonego Przylądka miała kluczowe znaczenie dla zebrania informacji potrzebnych do sporządzenia oceny przez UE, w obliczu braku najnowszych sprawozdań przedkładanych ONZ i MOP. Wizyta monitorująca na Filipinach umożliwiła UE wyrażenie zaniepokojenia w sprawie ostatnich wydarzeń związanych z prawami człowieka, a także wyrażenie uznania dla postępu w zakresie praw pracowniczych i polityki społeczno-ekonomicznej. W Boliwii i Paragwaju otwarcie dyskutowano z wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami (m.in. MOP i UNICEF) o kwestii pracy dzieci. Gruzja jest wymieniona w sprawozdaniu ostatni raz, ponieważ w wyniku zawarcia z UE umowy DCFTA przestała być objęta systemem GSP Plus.

Ogólnie rzecz biorąc, monitorowanie GSP Plus zapewniło ustrukturyzowane podejście i stworzyło solidną podstawę dla oceny każdego beneficjenta GSP Plus w oparciu o ustalenia organów monitorujących ONZ i MOP oraz informacje dostarczane przez osoby trzecie, w tym społeczeństwo obywatelskie, partnerów społecznych, Parlament Europejski i Radę. Monitorowanie GSP Plus jest w pełni włączone w bilateralne ramy i dialogi UE, w tym w dialog dotyczący praw człowieka. W szczególności GSP Plus pomogło państwom takim jak Boliwia, Mongolia, Pakistan i Sri Lanka zwiększyć ich zaangażowanie w unijne dialogi dotyczące praw człowieka. Dialogi dotyczące praw człowieka stanowiły jednocześnie platformę do omawiania kwestii praw człowieka powiązanych z GSP Plus. GSP Plus poprawił synergię i doprowadził do wzajemnie wzmacniającego się wpływu tych dwóch narzędzi.

Choć GSP jest ważnym narzędziem umożliwiającym reagowanie na obawy dotyczące praw człowieka i kwestii związanych z pracą na terenie państw beneficjentów, UE jest zdecydowana korzystać z wszystkich odpowiednich polityk i narzędzi, aby pomagać tym państwom w osiąganiu celów w zakresie zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów. Z uwagi na naturę tych kwestii i potrzebę strukturalnych oraz trwałych rozwiązań współpraca w ramach GSP wymaga stałego, długoterminowego zaangażowania zarówno ze strony UE, jak i państw beneficjentów.

W pierwszej połowie 2018 r. rozpocznie się obejmujący lata 2018 i 2019 następny okres sprawozdawczy oraz nowy dwuletni cykl kart wyników i wizyt monitorujących. Do końca 2019 r. Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie swoje trzecie dwuletnie sprawozdanie w sprawie GSP, ze szczególnym uwzględnieniem oceny tendencji we wszystkich państwach będących beneficjentami GSP Plus.

6.Beneficjenci standardowego GSP i rozwiązania EBA

Tabela 1 – Beneficjenci standardowego GSP w latach 2016–2017

Beneficjenci standardowego GSP w okresie sprawozdawczym 2016–2017

Zmiany w statusie beneficjenta w latach 2016–2017

1.

Kamerun

Przestał być objęty systemem w dniu 1 stycznia 2017 r.

2.

Wyspy Cooka

3.

Wybrzeże Kości Słoniowej

4.

Fidżi

Przestało być objęte systemem w dniu 1 stycznia 2017 r.

5.

Ghana

6.

Indie

7.

Indonezja

8.

Irak

Przestał być objęty systemem w dniu 1 stycznia 2017 r.

9.

Kenia

10.

Wyspy Marshalla

Przestały być objęte systemem w dniu 1 stycznia 2017 r.

11.

Mikronezja (Sfederowane Stany Mikronezji)

12.

Nauru

13.

Nigeria

14.

Niue

15.

Republika Konga

16.

Sri Lanka

Przestała być objęta systemem w dniu 18 maja 2017 r., po przyznaniu jej statusu GSP Plus

17.

Suazi

18.

Syria

19.

Tadżykistan

20.

Tonga

21.

Ukraina

Przestanie być objęta systemem w dniu 1 stycznia 2018 r.

22.

Uzbekistan

23.

Wietnam

 

Beneficjenci GSP Plus w okresie sprawozdawczym 2016–2017

Zmiany w statusie beneficjenta GSP Plus w latach 2016–2017

1.

Armenia

2.

Boliwia

3.

Republika Zielonego Przylądka

4.

Gruzja

Przestała być objęta systemem w dniu 1 stycznia 2017 r.

5.

Kirgistan

Został objęty systemem w dniu 27 stycznia 2016 r.

6.

Mongolia

7.

Pakistan

8.

Paragwaj

9.

Filipiny

10.

Sri Lanka

Została objęta systemem w dniu 18 maja 2017 r.

Tabela 2 – Beneficjenci GSP Plus w latach 2016–2017

Tabela 3 – Beneficjenci EBA w latach 2016–2017

Beneficjenci EBA w okresie sprawozdawczym 2016–2017

1.

Afganistan

27.

Mauretania

2.

Angola

28.

Malawi

3.

Bangladesz

29.

Mjanma/Birma

4.

Bhutan

30.

Mozambik

5.

Burkina Faso

31.

Nepal

6.

Burundi

32.

Niger

7.

Benin

33.

Rwanda

8.

Kambodża

34.

Samoa

9.

Czad

35.

Sierra Leone

10.

Demokratyczna Republika Konga

36.

Senegal

11.

Republika Środkowoafrykańska

37.

Wyspy Salomona

12.

Komory

38.

Somalia

13.

Dżibuti

39.

Sudan Południowy

14.

Erytrea

40.

Sudan

15.

Etiopia

41.

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca

16.

Gambia

42.

Tanzania

17.

Gwinea

43.

Timor Wschodni

18.

Gwinea Równikowa

44.

Togo

19.

Gwinea Bissau

45.

Tuvalu

20.

Haiti

46.

Uganda

21.

Kiribati

47.

Vanuatu

22.

Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna

48.

Jemen

23.

Liberia

49.

Zambia

24.

Lesotho

25.

Madagaskar

26.

Mali

7.Tabele zawierające dane statystyczne obejmujące kraje korzystające z GSP w dniu 1 grudnia 2016 r.

Tabela 4 – Wartość przywozu preferencyjnego dla wszystkich krajów objętych GSP (w tys. EUR)

Tabela 5 – Wartość przywozu preferencyjnego do UE przez kraje objęte standardowym GSP (w tys. EUR)


Tabela 6 – Wartość przywozu preferencyjnego do UE przez kraje objęte rozwiązaniem EBA (w tys. EUR)*

* „Przywóz ogółem” obejmuje całość przywozu, w tym produkty, które automatycznie korzystają z zerowych stawek celnych w ramach klauzuli najwyższego uprzywilejowania („KNU”). „Przywóz kwalifikowalny do rozwiązania EBA” stanowi jedynie odniesienie do tych produktów w ramach systemu EBA, wobec których nie stosuje się zerowej stawki celnej KNU.



Tabela 6 (ciąg dalszy) – Wartość przywozu preferencyjnego do UE przez kraje objęte rozwiązaniem EBA (w tys. EUR)*

Tabela 7 – Wartość przywozu preferencyjnego do UE przez kraje objęte GSP Plus (w tys. EUR)*

(1) Pierwsze dwuletnie sprawozdanie w sprawie GSP za lata 2014 i 2015 opublikowano w styczniu 2016 r.: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016DC0029&from=PL .
(2) Rozporządzenie (UE) nr 978/2012 wprowadzające ogólny system preferencji taryfowych.
(3) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2016/january/tradoc_154149.pdf
(4) http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016DC0029&from=PL
(5) http://databank.worldbank.org/data/download/site-content/CLASS.xls
(6)      Źródło wszystkich zawartych w niniejszym sprawozdaniu danych statystycznych: dane Eurostatu według stanu z września 2017 r. Łączny przywóz z państw trzecich może być niższy niż rzeczywisty łączny przywóz, z powodu nieuwzględnienia: handlu objętego poufnością, działu 99 Nomenklatury scalonej nieobjętego umowami GSP oraz handlu na potrzeby uszlachetniania czynnego i biernego.
(7)      Przywóz preferencyjny jest przywozem kwalifikowalnym, w odniesieniu do którego rzeczywiście stosowano preferencje GSP.
(8)      Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2016/330 z dnia 8 marca 2016 r. (Dz.U. L 62 z 9.3.2016, s. 9).
(9)      Przywóz preferencyjny jest przywozem kwalifikowalnym, w odniesieniu do którego rzeczywiście stosowano preferencje GSP Plus.
(10) Art. 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie GSP (rozporządzenia (UE) nr 978/2012).
(11) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/august/tradoc_155993.07.17%20report%20for%20web%20page.pdf
(12) http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/july/tradoc_155843.pdf  
(13)   http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/july/tradoc_155843.pdf
(14) Rozporządzenie (UE) nr 978/2012 wprowadzające ogólny system preferencji taryfowych.
Top