EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 02014D0512-20140912

Consolidated text: Decyzja Rady  2014/512/WPZiB z dnia 31 lipca 2014 r. dotycząca środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie

ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2014/512/2014-09-12

2014D0512 — PL — 12.09.2014 — 001.003


Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość

►B

DECYZJA RADY 2014/512/WPZiB

z dnia 31 lipca 2014 r.

dotycząca środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie

(Dz.U. L 229, 31.7.2014, p.13)

zmienione przez:

 

 

Dziennik Urzędowy

  No

page

date

►M1

Decyzja Rady 2014/659/WPZiB z dnia 8 września 2014 r.

  L 271

54

12.9.2014


sprostowane przez:

 C1

Sprostowanie, Dz.U. L 282, 26.9.2014, s. 27 (2014/659/WPZiB)

►C2

Sprostowanie, Dz.U. L 327, 12.11.2014, s. 9 (2014/659/WPZiB)




▼B

DECYZJA RADY 2014/512/WPZiB

z dnia 31 lipca 2014 r.

dotycząca środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie



RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 29,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)

W dniu 6 marca 2014 r. szefowie państw lub rządów Unii Europejskiej stanowczo potępili niesprowokowane pogwałcenie przez Federację Rosyjską suwerenności oraz integralności terytorialnej Ukrainy i wezwali Federację Rosyjską do natychmiastowego wycofania swoich sił zbrojnych do miejsc ich stałego stacjonowania zgodnie ze stosownymi umowami. Oświadczyli oni, że wszelkie dalsze kroki podjęte przez Federację Rosyjską w celu destabilizowania sytuacji na Ukrainie spowodują dodatkowe i daleko idące konsekwencje dla stosunków między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Federacją Rosyjską, z drugiej strony, w wielu obszarach gospodarki.

(2)

W dniu 17 marca 2014 r. Rada przyjęła decyzję 2014/145/WPZiB w sprawie środków ograniczających w związku z działaniami podważającymi integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażającymi ( 1 ); na mocy tej decyzji Rada nałożyła środki polegające na ograniczeniach podróżowania i zamrożeniu aktywów.

(3)

W dniu 21 marca 2014 r. Rada Europejska przywołała oświadczenie szefów państw lub rządów z dnia 6 marca 2014 r. i zwróciła się do Komisji i państw członkowskich o przygotowanie ewentualnych ukierunkowanych środków.

(4)

W dniach 27 maja, 27 czerwca i 16 lipca 2014 r. szefowie państw lub rządów Unii Europejskiej odnotowali, że trwają prace przygotowawcze nad ewentualnymi ukierunkowanymi środkami prowadzone przez Komisję, ESDZ i państwa członkowskie, tak by niezwłocznie można było podjąć dalsze kroki.

(5)

W dniu 22 lipca Rada wezwała Federację Rosyjską, by aktywnie wykorzystała swoje wpływy wśród nielegalnie uzbrojonych ugrupowań, aby zapewnić pełny, natychmiastowy i bezpieczny dostęp do miejsca, gdzie strącono samolot malezyjskich linii lotniczych (lot MH17) w Doniecku, pełną współpracę w zakresie działań służących odzyskaniu szczątków i przedmiotów osobistych oraz pełną współpracę w zakresie niezależnego dochodzenia, obejmującą niezakłócony dostęp do wspomnianego miejsca, na tak długo, jak jest to niezbędne do celów dochodzenia i ewentualnych dochodzeń następczych.

(6)

Ponadto Rada wezwała Rosję do powstrzymania nasilającego się przepływu broni, wyposażenia i bojowników przez granicę, aby doprowadzić do szybkich i wymiernych wyników w zakresie łagodzenia konfliktu. Rada zaapelowała również do Rosji, by wycofała swoje dodatkowe wojska z obszaru przygranicznego.

(7)

Ponadto Rada przywołała wcześniejsze zobowiązania podjęte przez Radę Europejską i wyraziła gotowość do bezzwłocznego wprowadzenia pakietu dalszych poważnych środków ograniczających, jeżeli nie dojdzie do pełnej i natychmiastowej współpracy ze strony Rosji w odniesieniu do wyżej wymienionych żądań. Rada zwróciła się do Komisji i ESDZ, by zakończyły prace przygotowawcze nad ewentualnymi ukierunkowanymi środkami i by przedstawiły do dnia 24 lipca propozycje dotyczące podjęcia działań, w tym w zakresie: dostępu do rynków kapitałowych, obronności, towarów podwójnego zastosowania i wrażliwych technologii, również w sektorze energetycznym.

(8)

Ze względu na powagę sytuacji Rada uważa, że właściwe jest przyjęcie środków ograniczających w odpowiedzi na działania Rosji destabilizujące sytuację na Ukrainie.

(9)

W tym kontekście należy zakazać transakcji w zakresie usług finansowych lub inwestycyjnych lub świadczenia takich usług lub prowadzenia transakcji w zakresie nowych obligacji lub akcji lub podobnych instrumentów finansowych o terminie zapadalności przekraczającym 90 dni, wydanych przez rosyjskie instytucje finansowe będące własnością państwa, z wyłączeniem instytucji o statusie międzynarodowym, mających siedzibę w Rosji, ustanowionych na mocy umów międzyrządowych z Rosją w charakterze jednego z udziałowców. Zakazy te nie mają wpływu na udzielanie tym rosyjskim instytucjom finansowym będącym własnością państwa pożyczek niezależnie od ich okresu wymagalności lub na udzielanie przez nie pożyczek niezależnie od ich okresu wymagalności.

(10)

Ponadto państwa członkowskie powinny zakazać sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu do Rosji broni i materiału pokrewnego wszelkiego rodzaju. Nabywanie od Rosji broni i materiału pokrewnego wszelkiego rodzaju także powinno być zakazane.

(11)

Ponadto powinny być zakazane sprzedaż, dostawa, przekazywanie lub wywóz produktów podwójnego zastosowania przeznaczonych do użytku wojskowego lub dla wojskowych użytkowników końcowych w Rosji. Zakaz ten nie powinien mieć wpływu na wywóz towarów i technologii podwójnego zastosowania, w tym dla aeronautyki i dla przemysłu kosmicznego, do użytku niewojskowego lub dla niewojskowych użytkowników końcowych.

(12)

Powinny być zakazane sprzedaż, dostawa, przekazywanie lub wywóz pewnych wrażliwych towarów i technologii, w przypadku gdy są przeznaczone do głębinowej eksploracji i produkcji ropy naftowej, arktycznej eksploracji i produkcji ropy naftowej lub projektów związanych z olejem łupkowym.

(13)

Unia powinna podjąć dalsze działania, aby wprowadzić w życie niektóre środki,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:



▼M1

Artykuł 1

1.  Zakazuje się bezpośredniego lub pośredniego kupna lub sprzedaży, bezpośredniego lub pośredniego świadczenia usług inwestycyjnych lub pomocy w emisji lub dokonywania wszelkich innych czynności w odniesieniu do obligacji, akcji lub podobnych instrumentów finansowych o terminie zapadalności przekraczającym 90 dni, wyemitowanych po dniu 1 sierpnia 2014 r. do dnia 12 września 2014 r., lub o terminie zapadalności przekraczającym 30 dni, wyemitowanych po dniu 12 września 2014 r., przez:

a) znaczące instytucje kredytowe lub instytucje finansowania rozwoju z siedzibą w Rosji, pozostające w ponad 50 % własnością publiczną lub pod kontrolą publiczną na dzień 1 sierpnia 2014 r., wymienione w załączniku I;

b) wszelkie osoby prawne, podmioty lub organy z siedzibą poza Unią będące w ponad 50 % własnością podmiotu wymienionego w załączniku I; lub

c) wszelkie osoby prawne, podmioty lub organy działające w imieniu lub pod kierunkiem podmiotu należącego do kategorii, o której mowa w lit. b) niniejszego ustępu, lub wymienionego w załączniku I.

2.  Zakazuje się bezpośredniego lub pośredniego kupna lub sprzedaży, bezpośredniego lub pośredniego świadczenia usług inwestycyjnych lub pomocy w emisji lub dokonywania wszelkich innych czynności w odniesieniu do obligacji, akcji lub podobnych instrumentów finansowych o terminie zapadalności przekraczającym 30 dni, wyemitowanych po dniu 12 września 2014 r. przez:

a) podmioty z siedzibą w Rosji zajmujące się głównie, i prowadzące szeroko zakrojone działania związane z opracowywaniem, produkcją, sprzedażą lub wywozem sprzętu wojskowego lub usług wojskowych, wymienione w załączniku II, z wyjątkiem podmiotów działających w sektorze kosmicznym i energii jądrowej;

b) podmioty z siedzibą w Rosji, które pozostają pod kontrolą publiczną lub są w ponad 50 % własnością publiczną i których całość majątku szacuje się na ponad 1 bln rubli rosyjskich, i których szacowane dochody na dzień 12 września 2014 r. pochodzą w co najmniej 50 % ze sprzedaży lub transportu ropy naftowej lub produktów ropopochodnych, wymienione w załączniku III;

c) wszelkie osoby prawne, podmioty lub organy z siedzibą poza Unią, pozostające w ponad 50 % własnością podmiotu, o którym mowa w lit. a) i b); lub

d) wszelkie osoby prawne, podmioty lub organy działające w imieniu lub pod kierunkiem podmiotu należącego do kategorii, o której mowa w lit c), lub wymienionego w załącznikach II lub III.

3.  Zakazuje się bezpośredniego lub pośredniego dokonywania wszelkich uzgodnień, służących udzielaniu nowych pożyczek lub kredytów o terminie zapadalności przekraczającym 30 dni lub bezpośredniego lub pośredniego uczestnictwa w takich uzgodnieniach, jakimkolwiek osobom prawnym, podmiotom lub organom, o których mowa w ust. 1 lub ust. 2, po dniu 12 września 2014 r. z wyjątkiem pożyczek lub kredytów, których szczególnym i udokumentowanym celem jest zapewnienie finansowania do celów niezakazanego przywozu lub wywozu towarów i usług niefinansowych między Unią a Rosją, lub pożyczek, których szczególnym i udokumentowanym celem jest zapewnienie finansowania awaryjnego, tak aby umożliwić spełnienie kryteriów wypłacalności i płynności osób prawnych z siedzibą w Unii, stanowiących w ponad 50 % własność podmiotu, o którym mowa w załączniku I.

▼B

Artykuł 2

1.  Zakazuje się sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu, bezpośrednio lub pośrednio, broni i materiału pokrewnego wszelkiego rodzaju — łącznie z bronią i amunicją, pojazdami i sprzętem wojskowym, sprzętem paramilitarnym oraz częściami zamiennymi do nich — do Rosji przez obywateli państw członkowskich lub z terytoriów państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających pod banderą państw członkowskich lub statków powietrznych państw członkowskich, bez względu na to, czy pochodzą z terytoriów państw członkowskich.

2.  Zakazuje się:

a) świadczenia pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług w związku z działaniami wojskowymi oraz w związku z dostarczaniem, wytwarzaniem, konserwacją i używaniem broni i materiału pokrewnego wszelkiego rodzaju — łącznie z bronią i amunicją, pojazdami i sprzętem wojskowym, sprzętem paramilitarnym oraz częściami zamiennymi do nich — bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji;

b) zapewniania finansowania lub pomocy finansowej w związku z działaniami wojskowymi, w tym zwłaszcza udzielania dotacji, pożyczek i ubezpieczeń lub gwarancji kredytów eksportowych, a także ubezpieczeń i reasekuracji, na jakąkolwiek sprzedaż, dostawę, przekazywanie lub wywóz broni i materiału pokrewnego lub na świadczenie odnośnej pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji.

3.  Zakazuje się przywozu, zakupu lub transportu broni i materiału pokrewnego wszelkiego rodzaju — łącznie z bronią i amunicją, pojazdami i sprzętem wojskowym, sprzętem paramilitarnym oraz częściami zamiennymi do nich — z Rosji przez obywateli państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających pod banderą państw członkowskich lub statków powietrznych państw członkowskich.

4.  Zakazy, o których mowa w ust. 1, 2 i 3, pozostają bez uszczerbku dla wykonania umów lub porozumień zawartych przed dniem 1 sierpnia 2014 r. i dla dostarczania części zamiennych i świadczenia usług niezbędnych do konserwacji i bezpieczeństwa istniejących zdolności w Unii.

Artykuł 3

1.  Zakazuje się sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu, bezpośrednio lub pośrednio, towarów i technologii podwójnego zastosowania, wymienionych w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania ( 2 ), do wojskowego użytku w Rosji lub na rzecz jakiekolwiek wojskowego użytkownika końcowego w Rosji przez obywateli państw członkowskich lub z terytoriów państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających pod banderą państw członkowskich lub statków powietrznych państw członkowskich, bez względu na to, czy pochodzą z terytoriów państw członkowskich.

2.  Zakazuje się:

a) świadczenia pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług w związku z towarami i technologiami określonymi w ust. 1 oraz w związku z dostarczaniem, wytwarzaniem, konserwacją i używaniem tych towarów i technologii, bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji;

b) zapewniania finansowania lub pomocy finansowej w związku z towarami i technologiami określonymi w ust. 1, w tym zwłaszcza udzielania dotacji, pożyczek i ubezpieczeń kredytów eksportowych, na jakąkolwiek sprzedaż, dostawę, przekazywanie lub wywóz tych towarów i technologii lub na świadczenie odnośnej pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług, bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób, podmiotów lub organów w Rosji lub do wykorzystania w Rosji.

3.  Zakazy, o których mowa w ust. 1 i 2, pozostają bez uszczerbku dla wykonywania umów lub porozumień zawartych przed dniem 1 sierpnia 2014 r.

▼M1

Artykuł 3a

1.  Zakazuje się sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu — bezpośrednio lub pośrednio — towarów i technologii podwójnego zastosowania wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009, jakimkolwiek osobom, podmiotom lub organom w Rosji, wymienionym w załączniku IV do niniejszej decyzji przez obywateli państw członkowskich lub z terytoriów państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających pod banderą państw członkowskich lub statków powietrznych państw członkowskich, bez względu na to, czy pochodzą z terytoriów państw członkowskich.

2.  Zakazuje się:

a) świadczenia pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług w związku z towarami i technologiami określonymi w ust. 1 oraz w związku z dostarczaniem, wytwarzaniem, konserwacją i używaniem tych towarów i technologii, bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób, podmiotów lub organów w Rosji, wymienionych w załączniku IV;

b) zapewniania finansowania lub pomocy finansowej w związku z towarami i technologiami określonymi w ust. 1, w tym w szczególności udzielania dotacji, pożyczek i ubezpieczeń kredytów eksportowych, na jakąkolwiek sprzedaż, dostawę, przekazywanie lub wywóz tych towarów i technologii lub na świadczenie odnośnej pomocy technicznej, usług pośrednictwa lub innych usług, bezpośrednio lub pośrednio na rzecz jakichkolwiek osób, podmiotów lub organów w Rosji wymienionych w załączniku IV.

3.  Zakazy, o których mowa w ust. 1 i 2, pozostają bez uszczerbku dla wykonania umów lub porozumień zawartych przed dniem 12 września 2014 r. i świadczenia pomocy niezbędnej do utrzymania i bezpieczeństwa istniejącego potencjału w obrębie UE.

4.  Zakazy, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mają zastosowania do wywozu, sprzedaży, dostawy lub przekazywania towarów i technologii podwójnego zastosowania dla aeronautyki i dla przemysłu kosmicznego lub powiązanego świadczenia pomocy technicznej lub finansowej, do użytku niewojskowego i dla niewojskowych użytkowników końcowych, jak również do zapewnienia utrzymania i bezpieczeństwa istniejącego potencjału jądrowego do zastosowań cywilnych w obrębie UE, wykorzystywanych w celach niewojskowych i przeznaczonych dla niewojskowego użytkownika końcowego.

▼B

Artykuł 4

1.  Uprzedniego zezwolenia właściwego organu w wywożącym państwie członkowskim wymaga sprzedaż, dostawa, przekazywanie lub wywóz, bezpośrednio lub pośrednio, niektórych technologii służących do głębinowej eksploracji i produkcji ropy naftowej, do arktycznej eksploracji i produkcji ropy naftowej lub do projektów związanych z olejem łupkowym w Rosji, przez obywateli państw członkowskich lub z terytoriów państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających lub statków powietrznych podlegających jurysdykcji państw członkowskich.

Unia podejmuje działania konieczne do określenia stosownych produktów, które mają być objęte niniejszym ustępem.

2.  Uprzedniego zezwolenia właściwego organu w wywożącym państwie członkowskim wymaga również:

a) świadczenie pomocy technicznej lub innych usług w związku z technologiami, o których mowa w ust. 1;

b) finansowanie lub udzielanie pomocy finansowej do celów jakiejkolwiek sprzedaży, dostawy, przekazywania lub wywozu technologii, o których mowa w ust. 1, lub do celów udzielania odnośnej pomocy technicznej lub prowadzenia odnośnych szkoleń.

3.  Właściwe organy państw członkowskich nie udzielają zezwolenia na jakąkolwiek sprzedaż, dostawę, przekazywanie lub wywóz technologii ani na świadczenie usług, o których mowa w ust. 1 i 2, jeżeli stwierdzą, że odnośna sprzedaż, dostawa, przekazywanie lub wywóz albo świadczenie odnośnych usług służy głębinowej eksploracji i produkcji ropy naftowej, arktycznej eksploracji i produkcji ropy naftowej lub projektom związanym z olejem łupkowym w Rosji.

4.  Ust. 3 pozostaje bez uszczerbku dla wykonania umów zawartych przed dniem 1 sierpnia 2014 r.

▼M1

Artykuł 4a

1.  Zakazuje się bezpośredniego lub pośredniego świadczenia powiązanych usług niezbędnych do celów głębinowej eksploracji i produkcji ropy naftowej, do arktycznej eksploracji i produkcji ropy naftowej lub do projektów związanych z olejem łupkowym w Rosji, przez obywateli państw członkowskich lub z terytoriów państw członkowskich lub przy użyciu statków pływających lub statków powietrznych podlegających jurysdykcji państw członkowskich.

2.  Zakaz zawarty w ust. 1 pozostaje bez uszczerbku dla wykonywania umów lub porozumień ramowych zawartych przed dniem 12 września 2014 r. lub umów dodatkowych niezbędnych do wykonywania takich umów.

3.  Zakaz zawarty w ust. 1 nie ma zastosowania w przypadku, gdy przedmiotowe usługi są niezbędne do pilnego zapobieżenia wydarzeniu, które najprawdopodobniej miałoby poważny i znaczący wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo ludzi lub na środowisko, albo do złagodzenia skutków takiego wydarzenia.

▼B

Artykuł 5

Aby zapewnić maksymalne oddziaływanie środków określonych w niniejszej decyzji, Unia zachęca państwa trzecie do przyjmowania środków ograniczających podobnych do środków przewidzianych w niniejszej decyzji.

Artykuł 6

Działanie osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów nie stanowi podstawy żadnej odpowiedzialności z ich strony, jeżeli nie wiedziały one i nie miały uzasadnionego powodu do przypuszczenia, że ich działania mogą naruszyć środki określone w niniejszej decyzji.

Artykuł 7

1.  Nie są zaspokajane żadne roszczenia w związku z jakąkolwiek umową lub transakcją, których wykonanie zostało zakłócone, bezpośrednio lub pośrednio, w całości lub części, przez środki nałożone niniejszą decyzją, w tym roszczenia odszkodowawcze lub wszelkie inne roszczenia tego rodzaju, takie jak roszczenia o odszkodowanie lub roszczenia wynikające z gwarancji, w szczególności roszczenia o przedłużenie terminu płatności lub zapłatę zobowiązań, gwarancji lub odszkodowania, w szczególności gwarancji finansowych lub odszkodowań finansowych w jakiejkolwiek formie — o ile zostały one wniesione przez:

▼C2

a) podmioty, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. b) lub c) oraz w art. 1 ust. 2 lit. c) lub d), lub wymienione w załącznikach I, II, III lub IV;

▼B

b) wszelkie inne rosyjskie osoby, podmioty lub organy; lub

c) wszelkie osoby, podmioty lub organy działające za pośrednictwem lub w imieniu którejkolwiek z osób lub któregokolwiek z podmiotów lub organów, o których mowa w lit. a) lub b) niniejszego ustępu.

2.  We wszelkich postępowaniach zmierzających do zaspokojenia roszczenia ciężar dowodu, że zaspokojenie roszczenia nie jest zakazane na mocy ust. 1, spoczywa na osobie dochodzącej zaspokojenia tego roszczenia.

3.  Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla prawa osób, podmiotów i organów, o których mowa w ust. 1, do wystąpienia o sądową kontrolę legalności niewypełnienia zobowiązań umownych zgodnie z niniejszą decyzją.

▼M1

Artykuł 8

Zakazuje się świadomego lub celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście zakazów, o których mowa w art. 1-4a, w tym poprzez działanie w charakterze zastępcy dla podmiotów, o których mowa w art. 1.

▼B

Artykuł 9

1.  Niniejszą decyzję stosuje się do dnia 31 lipca 2015 r.

2.  Niniejsza decyzja jest przedmiotem stałego przeglądu. Termin jej obowiązywania zostanie przedłużony lub zostanie ona odpowiednio zmieniona, jeżeli Rada uzna, że cele niniejszej decyzji nie zostały osiągnięte.

3.  Środki ograniczające ustanowione w niniejszej decyzji zostaną poddane przeglądowi nie później niż dnia 31 października 2014 r., w szczególności z uwzględnieniem ich skutków oraz z uwzględnieniem środków przyjętych przez państwa trzecie.

Artykuł 10

Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.




ZAŁĄCZNIK

WYKAZ INSTYTUCJI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 1 LIT. a)

1. SBERBANK

2. VTB BANK

3. GAZPROMBANK

4. VNESHECONOMBANK (VEB)

5. ROSSELKHOZBANK



( 1 ) Dz.U. L 78 z 17.3.2014, s. 16.

( 2 ) Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1.

Top