This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62015CJ0617
Judgment of the Court (Second Chamber) of 18 May 2017.#Hummel Holding A/S v Nike Inc. and Nike Retail B.V.#Request for a preliminary ruling from the Oberlandesgericht Düsseldorf.#Reference for a preliminary ruling — Intellectual property — Regulation (EC) No 207/2009 — EU trade mark — Article 97(1) — International jurisdiction — Action for infringement brought against an undertaking with its seat in a third country — Second-tier subsidiary with its seat in the Member State of the court seised — Definition of ‘establishment’.#Case C-617/15.
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 maja 2017 r.
Hummel Holding A/S przeciwko Nike Inc. i Nike Retail B.V.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf.
Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 – Znak towarowy Unii Europejskiej – Artykuł 97 ust. 1 – Jurysdykcja międzynarodowa – Powództwo o naruszenie skierowane przeciwko spółce mającej siedzibę w państwie trzecim – Spółka pośrednio zależna mająca siedzibę na terytorium państwa członkowskiego sądu, do którego wniesiono powództwo – Pojęcie „przedsiębiorstwa”.
Sprawa C-617/15.
Wyrok Trybunału (druga izba) z dnia 18 maja 2017 r.
Hummel Holding A/S przeciwko Nike Inc. i Nike Retail B.V.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf.
Odesłanie prejudycjalne – Własność intelektualna – Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 – Znak towarowy Unii Europejskiej – Artykuł 97 ust. 1 – Jurysdykcja międzynarodowa – Powództwo o naruszenie skierowane przeciwko spółce mającej siedzibę w państwie trzecim – Spółka pośrednio zależna mająca siedzibę na terytorium państwa członkowskiego sądu, do którego wniesiono powództwo – Pojęcie „przedsiębiorstwa”.
Sprawa C-617/15.
Court reports – general
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2017:390
z dnia 18 maja 2017 r. ( *1 )
„Odesłanie prejudycjalne — Własność intelektualna — Rozporządzenie (WE) nr 207/2009 — Znak towarowy Unii Europejskiej — Artykuł 97 ust. 1 — Jurysdykcja międzynarodowa — Powództwo o naruszenie skierowane przeciwko spółce mającej siedzibę w państwie trzecim — Spółka pośrednio zależna mająca siedzibę na terytorium państwa członkowskiego sądu, do którego wniesiono powództwo — Pojęcie „przedsiębiorstwa””
W sprawie C‑617/15
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższy sąd krajowy w Düsseldorfie, Niemcy) postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 23 listopada 2015 r., w postępowaniu:
Hummel Holding A/S
przeciwko
Nike Inc.,
Nike Retail BV,
TRYBUNAŁ (druga izba),
w składzie: M. Ilešič (sprawozdawca), prezes izby, A. Prechal, A. Rosas, C. Toader i E. Jarašiūnas, sędziowie,
rzecznik generalny: E. Tanchev,
sekretarz: M. Aleksejev, administrator,
uwzględniając pisemny etap postępowania i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 6 października 2016 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
— |
w imieniu Hummel Holding A/S przez T. Böslinga, Rechtsanwalt, |
— |
w imieniu Nike Retail BV oraz Nike Inc. przez B. Führmeyera oraz F. Kleina, Rechtsanwälte, |
— |
w imieniu rządu włoskiego przez G. Palmieri, działającą w charakterze pełnomocnika, wspieraną przez A. Collabollettę, avvocato dello Stato, |
— |
w imieniu Komisji Europejskiej przez J. Samnaddę, T. Scharfa oraz M. Wilderspina, działających w charakterze pełnomocników, |
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 12 stycznia 2017 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 97 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (Dz.U. 2009, L 78, s. 1). |
2 |
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Hummel Holding A/S a Nike Inc. i jej spółką zależną, Nike Retail BV, w przedmiocie zarzucanego tym ostatnim spółkom naruszenia przysługującego Hummel Holding prawa do międzynarodowego znaku towarowego wywołującego skutki w Unii Europejskiej. |
Ramy prawne
Rozporządzenie nr 44/2001
3 |
Motywy 11–13 rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2001, L 12, s. 1) stanowią:
|
4 |
Artykuł 2 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, co następuje: „Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa członkowskiego”. |
5 |
Artykuł 4 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia przewiduje: „Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, jurysdykcję sądów każdego państwa członkowskiego, z zastrzeżeniem art. 22 i 23, określa prawo tego państwa”. |
Rozporządzenie nr 207/2009
6 |
Rozporządzenie nr 207/2009 zostało zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2424 z dnia 16 grudnia 2015 r. (Dz.U. 2015, L 341, s. 21), które weszło w życie w dniu 23 marca 2016 r. Jednakże ze względu na datę zaistnienia okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym rozpatrywane odesłanie prejudycjalne należy zbadać w świetle rozporządzenia nr 207/2009 w brzmieniu obowiązującym przed tą zmianą. |
7 |
Motywy 15–17 rozporządzenia nr 207/2009 stanowią:
|
8 |
Artykuł 94 tego rozporządzenia, opatrzony nagłówkiem „Stosowanie rozporządzenia [nr 44/2001]”, jest ujęty w tytule X, który zawiera przepisy dotyczące jurysdykcji oraz postępowania w przypadku powództw odnoszących się do unijnych znaków towarowych. Artykuł ten stanowi: „1. Jeżeli niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, postanowienia rozporządzenia [nr 44/2001] stosują się do postępowań odnoszących się do [unijnych] znaków towarowych oraz zgłoszeń [unijnych] znaków towarowych, jak również do postępowań odnoszących się do jednoczesnych i kolejnych powództw na podstawie [unijnych] znaków towarowych i krajowych znaków towarowych. 2. W przypadku postępowań w odniesieniu do powództw i roszczeń określonych w art. 96:
|
9 |
Artykuł 95 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „Sądy w sprawach [unijnych] znaków towarowych”, przewiduje: „Państwa członkowskie wyznaczają na swoich terytoriach możliwie jak najmniejszą liczbę krajowych sądów i trybunałów działających jako sądy pierwszej i drugiej instancji, zwanych dalej »sądami w sprawach [unijnych] znaków towarowych«, które pełnią funkcje powierzone im na mocy niniejszego rozporządzenia”. |
10 |
Artykuł 96 tegoż rozporządzenia, zatytułowany „Jurysdykcja w sprawach naruszenia i ważności”, stanowi: „Sądy w sprawach [unijnych] znaków towarowych mają wyłączną właściwość:
[…]”. |
11 |
Artykuł 97 rozporządzenia nr 207/2009, zatytułowany „Jurysdykcja międzynarodowa”, ma następujące brzmienie: „1. Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia, jak również wszelkich przepisów rozporządzenia [nr 44/2001] mających zastosowanie na mocy art. 94, postępowania w odniesieniu do powództw i roszczeń określonych w art. 96 toczą się przed sądami tego państwa członkowskiego, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania/siedzibę, lub jeżeli nie ma on miejsca zamieszkania/siedziby w żadnym z państw członkowskich, w tym, w którym ma przedsiębiorstwo. 2. Jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania/siedziby ani przedsiębiorstwa w żadnym z państw członkowskich, postępowania takie toczą się przed sądami tego państwa członkowskiego, w którym miejsce zamieszkania/siedzibę ma powód, a jeżeli nie ma on miejsca zamieszkania/siedziby w żadnym z państw członkowskich, w tym, w którym ma przedsiębiorstwo. 3. Jeżeli ani pozwany, ani powód nie mają takiego miejsca zamieszkania/siedziby ani przedsiębiorstwa, wówczas postępowanie toczy się przed sądami tego państwa członkowskiego, w którym ma swoją siedzibę [EUIPO]. […] 5. Postępowania w odniesieniu do powództw i roszczeń określonych w art. 96, z wyjątkiem powództw o stwierdzenie braku naruszenia [unijnego] znaku towarowego, mogą również toczyć się przed sądami państwa członkowskiego, w którym miało miejsce naruszenie lub wystąpiła groźba naruszenia lub w którym została dokonana czynność w rozumieniu art. 9 ust. 3 zdanie drugie”. |
12 |
Artykuł 98 tego rozporządzenia, zatytułowany „Zakres jurysdykcji”, przewiduje w ust. 1: „Sąd w sprawach [unijnych] znaków towarowych, którego właściwość wynika z art. 97 ust. 1–4, ma właściwość w sprawach, których przedmiotem są:
[…]”. |
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
13 |
Spółka Hummel Holding jest mającym siedzibę w Danii przedsiębiorstwem produkującym artykuły sportowe, odzież sportową i rekreacyjną oraz buty sportowe i rekreacyjne. Jest ona właścicielem graficznego międzynarodowego znaku towarowego zarejestrowanego pod numerem 943057 i wywierającego skutki w Unii dla towarów z klasy 25 w rozumieniu Porozumienia nicejskiego dotyczącego międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług dla celów rejestracji znaków z dnia 15 czerwca 1957 r., ze zmianami, odpowiadających następującemu opisowi: „odzież, obuwie, nakrycia głowy”. |
14 |
Nike, mająca siedzibę w Stanach Zjednoczonych, jest dominującą spółką grupy Nike, która zajmuje się sprzedażą artykułów sportowych na całym świecie. Nike Retail, mająca siedzibę w Niderlandach, również należy do wspomnianej grupy. Nike Retail prowadzi witrynę internetową, w której towary Nike są reklamowane i oferowane na sprzedaż między innymi w Niemczech. Poza sprzedażą online w tej witrynie internetowej towary Nike są sprzedawane w Niemczech za pośrednictwem niezależnych sprzedawców, którzy zaopatrują się w Nike Retail. Spółki grupy Nike nie prowadzą bezpośrednio w Niemczech punktów sprzedaży hurtowej ani detalicznej. |
15 |
Nike Deutschland GmbH, której siedziba znajduje się we Frankfurcie nad Menem (Niemcy) i która nie jest stroną postępowania głównego, jest według Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższego sądu krajowego w Düsseldorfie) spółką zależną Nike Retail. Nike Deutschland nie dysponuje własną witryną internetową ani nie prowadzi dystrybucji towarów wśród konsumentów końcowych lub pośredników. Natomiast negocjuje umowy zawierane między pośrednikami a Nike Retail oraz wspiera tę ostatnią spółkę w kwestiach reklamy i wykonywania tych umów. Nike Deutschland zapewnia także obsługę posprzedażową konsumentów końcowych. |
16 |
Hummel Holding uważa, że niektóre towary Nike, w szczególności szorty do koszykówki, naruszają prawo do znaku towarowego, o którym mowa w pkt 13 niniejszego wyroku, i podnosi, że większość naruszeń miała miejsce w Niemczech. Wniosła ona przeciwko Nike i Nike Retail powództwo do Landgericht Düsseldorf (sądu okręgowego w Düsseldorfie, Niemcy), który uznał swoją właściwość na tej podstawie, że Nike Deutschland stanowi przedsiębiorstwo Nike, jednak oddalił powództwo co do istoty. Spółka Hummel Holding wniosła apelację od tego wyroku do sądu odsyłającego. |
17 |
Hummel Holding żąda zaniechania przywozu, wywozu, reklamy, oferowania do sprzedaży i wprowadzania spornych towarów do obrotu lub zezwalania na to, by wprowadzano je do obrotu, po pierwsze, w odniesieniu do terytorium Unii (posiłkowo terytorium Republiki Federalnej Niemiec) względem Nike, a po drugie, w odniesieniu do terytorium Republiki Federalnej Niemiec względem Nike Retail. |
18 |
Nike i Nike Retail podniosły zarzut braku jurysdykcji międzynarodowej sądów niemieckich. |
19 |
Sąd odsyłający uważa, że jurysdykcja międzynarodowa sądów niemieckich do rozpatrzenia obejmującego całą Unię powództwa, które jest skierowane przeciwko spółkom grupy Nike, może wynikać tylko z art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009. Zauważa jednak, że zakres pojęcia „przedsiębiorstwa” w rozumieniu tego przepisu w przypadku spółek zależnych i samodzielnych spółek pośrednio zależnych budzi kontrowersje i nie został jeszcze wyjaśniony przez Trybunał. |
20 |
W tych okolicznościach Oberlandesgericht Düsseldorf (wyższy sąd krajowy w Düsseldorfie) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „W jakich okolicznościach prawnie samodzielna i mająca siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii spółka pośrednio zależna przedsiębiorstwa, które samo nie ma siedziby w Unii, powinna być uznawana za »przedsiębiorstwo« tego podmiotu w rozumieniu art. 97 ust. 1 [rozporządzenia nr 207/2009]?”. |
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
21 |
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować w ten sposób, że prawnie samodzielna spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim, która jest spółką pośrednio zależną spółki dominującej niemającej swojej siedziby w Unii, stanowi „przedsiębiorstwo” tej spółki dominującej w rozumieniu tego przepisu. |
22 |
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału względy zarówno jednolitego stosowania prawa Unii, jak i zasady równości wskazują na to, że treści przepisu prawa Unii, który nie zawiera wyraźnego odesłania do prawa państw członkowskich dla określenia jego znaczenia i zakresu, należy zwykle nadać w całej Unii autonomiczną i jednolitą wykładnię, którą należy ustalić, uwzględniając nie tylko brzmienie, ale również kontekst przepisu i cel danego uregulowania (zob. w szczególności wyroki: z dnia 18 stycznia 1984 r., Ekro, 327/82, EU:C:1984:11, pkt 11; z dnia 3 września 2014 r., Deckmyn i Vrijheidsfonds, C‑201/13, EU:C:2014:2132, pkt 14; z dnia 16 lipca 2015 r., Abcur, C‑544/13 i C‑545/13, EU:C:2015:481, pkt 45). |
23 |
Tak jest w przypadku pojęcia „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, jako że pojęcie to nie zostało zdefiniowane we wspomnianym rozporządzeniu, a rozporządzenie to nie zawiera żadnego odesłania do praw krajowych dla celów określenia jego znaczenia. |
24 |
Przede wszystkim należy zauważyć, że rozporządzenie nr 207/2009 przewiduje z zastrzeżeniem wyjątków, które są w nim wyraźnie określone, stosowanie przepisów rozporządzenia nr 44/2001 do postępowań odnoszących się do unijnych znaków towarowych oraz zgłoszeń takich znaków towarowych, co wyraźnie wynika z motywu 16 rozporządzenia nr 207/2009 oraz z art. 94 i art. 97 ust. 1 tego rozporządzenia. |
25 |
W tym względzie, choć niektóre przepisy rozporządzenia nr 44/2001, takie jak art. 5 pkt 5 i art. 18 ust. 2, odnoszą się także do pojęcia „oddziału”, tak że nie można wykluczyć, iż wskazówki wynikające z orzecznictwa Trybunału dotyczącego tych dwóch przepisów mogłyby w pewnej mierze mieć znaczenie dla celów wykładni pojęcia „przedsiębiorstwa” w rozumieniu rozporządzenia nr 207/2009, nie można jednak uznać, że każde ze wspomnianych pojęć powinno koniecznie mieć ten sam zakres bez względu na to, czy jest używane w ramach jednego czy drugiego z tych dwóch rozporządzeń. |
26 |
Bez względu na zasadę stosowania rozporządzenia nr 44/2001 do postępowań sądowych dotyczących unijnego znaku towarowego stosowanie niektórych przepisów rzeczonego rozporządzenia, a w szczególności przepisów ujętych w art. 4 i art. 5 ust. 1, do postępowań wynikających z powództw i roszczeń określonych w art. 96 rozporządzenia nr 207/2009 jest wyłączone na mocy art. 94 ust. 2 tego ostatniego rozporządzenia. Przy uwzględnieniu wskazanego wyłączenia przewidziana w art. 95 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 właściwość sądów w sprawach unijnych znaków towarowych w zakresie rozpoznania powództw i roszczeń określonych w art. 96 rzeczonego rozporządzenia wynika z przepisów bezpośrednio określonych w tymże rozporządzeniu, które mają charakter lex specialis w stosunku do przepisów zawartych w rozporządzeniu nr 44/2001 (zob. podobnie wyrok z dnia 5 czerwca 2014 r., Coty Germany, C‑360/12, EU:C:2014:1318, pkt 26, 27). |
27 |
Ponadto z jednej strony rozporządzenie nr 44/2001, a z drugiej strony rozporządzenie nr 207/2009, dążą do celów, które nie są identyczne. I tak rozporządzenie nr 44/2001 zmierza według motywów 12 i 13 tego rozporządzenia do uzupełnienia jurysdykcji opartej na łączniku miejsca zamieszkania pozwanego jurysdykcją opartą na innych łącznikach, które powinny zostać dopuszczone ze względu na ścisły związek pomiędzy sądem a sporem prawnym lub w interesie prawidłowego wymiaru sprawiedliwości, a w sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów z udziałem konsumentów i z zakresu prawa pracy – do ochrony strony słabszej przez przepisy jurysdykcyjne dla niej bardziej korzystne niż przepisy ogólne. |
28 |
Rozporządzenie nr 207/2009 ma ze swej strony na celu zgodnie z motywami 15–17 tego rozporządzenia wzmocnienie ochrony unijnych znaków towarowych i uniknięcie sprzecznych orzeczeń sądów, a także naruszania jednolitego charakteru wspomnianych znaków towarowych za pomocą orzeczeń sądów w sprawach unijnych znaków towarowych skutecznych i obejmujących całe terytorium Unii. |
29 |
Należy zatem w celu określenia elementów, które charakteryzują pojęcie „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, uwzględnić zgodnie z orzecznictwem Trybunału przypomnianym w pkt 22 niniejszego wyroku nie tylko brzmienie tego przepisu, lecz również jego kontekst i cele. |
30 |
Brzmienie art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 nie zawiera uściśleń co do pojęcia „przedsiębiorstwa” dla celów jego stosowania. Wynika z niego jednak, że pozwany, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Unii, może w niej mieć jedno lub kilka przedsiębiorstw, co wydaje się a priori sugerować, iż w tym ostatnim przypadku sprawy mogą być wnoszone przed sądy różnych państw członkowskich, na których terytorium znajdują się takie przedsiębiorstwa. |
31 |
Co się tyczy kontekstu, w który wpisuje się art. 97 rozporządzenia nr 207/2009, należy zauważyć, że przepis ten gwarantuje istnienie jurysdykcji sądowej w Unii dla wszystkich sporów dotyczących naruszenia oraz ważności unijnego znaku towarowego. Artykuł ten, który zawiera kilka podstaw jurysdykcji międzynarodowej, wylicza w ust. 1–4 kolejne kryteria umożliwiające określenie państwa członkowskiego, którego sądy na mocy art. 98 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia mają właściwość w zakresie zapewnienia skutecznej ochrony unijnych znaków towarowych na całym terytorium Unii. |
32 |
Artykuł 97 rozporządzenia nr 207/2009 ustanawia jako zasadę w ust. 1 jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania albo siedzibę, lub jeżeli nie ma on miejsca zamieszkania albo siedziby w żadnym z państw członkowskich, w tym, w którym ma przedsiębiorstwo. Tylko jeżeli pozwany nie ma miejsca zamieszkania albo siedziby ani przedsiębiorstwa w żadnym z państw członkowskich Unii, ust. 2 i 3 tego artykułu przewidują, odpowiednio, posiłkowo jurysdykcję sądów miejsca zamieszkania albo siedziby lub przedsiębiorstwa powoda, a w jeszcze dalszej kolejności posiłkowo – jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę EUIPO. |
33 |
Co się tyczy art. 97 ust. 5 omawianego rozporządzenia, ustanawia on w szczególności jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym miało miejsce naruszenie lub wystąpiła groźba naruszenia, przy czym jednak w tym przypadku, jak wynika z art. 98 rozporządzenia nr 207/2009, sąd taki ma właściwość ograniczoną do terytorium państwa członkowskiego, w którym sąd ten ma siedzibę. |
34 |
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 80 opinii, art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 – przewidujący jurysdykcję sądów państwa członkowskiego, w którym położone jest przedsiębiorstwo spółki niemającej siedziby w Unii – wcale nie stanowiąc wyjątku od zasady ustalania jurysdykcji według miejsca zamieszkania pozwanego, która wynika z art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 w związku z motywem 11 tego rozporządzenia, stanowi raczej jej wdrożenie, co przemawia za szeroką wykładnią tego pojęcia. |
35 |
Charakter ogólnej zasady, który przysługuje tej normie jurysdykcyjnej, będącej wyrazem maksymy actor sequitur forum rei, znajduje uzasadnienie w tym, że zasadniczo ułatwia ona pozwanemu prowadzenie obrony (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 lipca 2000 r., Group Josi, C‑412/98, EU:C:2000:399, pkt 35; z dnia 19 lutego 2002 r., Besix, C‑256/00, EU:C:2002:99, pkt 52). Tak jest zaś w przypadku – jak zauważył rzecznik generalny w pkt 82 opinii – gdy strona jest zobowiązana podjąć obronę przed sądami państwa członkowskiego, w którym ma przedsiębiorstwo i względem którego z tego względu znajduje się w bliższym położeniu. |
36 |
Wykładnia ta nie narusza zresztą celów uregulowania dotyczącego unijnego znaku towarowego, przypomnianych w pkt 28 niniejszego wyroku, jako że orzeczenia mających jurysdykcję na podstawie art. 97 rozporządzenia nr 207/2009 sądów w sprawach unijnych znaków towarowych są skuteczne i obejmują całe terytorium Unii. |
37 |
Taka szeroka wykładnia prowadzi do uznania, że są wymagane materialne oznaki umożliwiające w łatwy sposób ustalenie istnienia „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009. Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 52 opinii, takie istnienie wymaga zatem pewnej formy rzeczywistej i stabilnej obecności, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza, a która przejawia się obecnością personelu i materialnego wyposażenia. Ponadto przedsiębiorstwo to powinno znajdować wyraz zewnętrzny w sposób trwały, jako przedłużenie działalności głównego przedsiębiorstwa (zob. podobnie wyroki: z dnia 22 listopada 1978 r., Somafer, 33/78, EU:C:1978:205, pkt 11; z dnia 18 marca 1981 r., Blanckaert & Willems, 139/80, EU:C:1981:70, pkt 12; z dnia 9 grudnia 1987 r., SAR Schotte, 218/86, EU:C:1987:536, pkt 10; z dnia 19 lipca 2012 r., Mahamdia, C‑154/11, EU:C:2012:491, pkt 48). |
38 |
W tym względzie pozbawione jest znaczenia to, czy na terytorium państwa członkowskiego przedsiębiorstwo spółki mającej siedzibę poza Unią ma osobowość prawną, czy jej nie ma (zob. podobnie wyrok z dnia 15 grudnia 2011 r., Voogsgeerd, C‑384/10, EU:C:2011:842, pkt 54). I tak osoby trzecie powinny mieć możliwość zdania się na wrażenie wywierane przez przedsiębiorstwo działające jako przedłużenie działalności głównego przedsiębiorstwa (zob. podobnie wyrok z dnia 9 grudnia 1987 r., SAR Schotte, 218/86, EU:C:1987:536, pkt 15). |
39 |
Okoliczność, że spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim, którego sądy rozpoznają daną sprawę, jest pośrednią spółką zależną spółki, której siedziba znajduje się poza Unią, a nie jej bezpośrednią spółką zależną, także nie ma znaczenia, o ile spełnione są przesłanki wskazane w pkt 37 niniejszego wyroku. |
40 |
Co więcej, dla celów stosowania art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 nie jest istotne w zasadzie to, czy tak określone przedsiębiorstwo uczestniczyło, czy też nie uczestniczyło w zarzucanym naruszeniu. Taki wymóg, który nie jest przewidziany w art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009, nie byłby bowiem ponadto do pogodzenia ze wspomnianą w pkt 34 niniejszego wyroku koniecznością szerokiej wykładni pojęcia „przedsiębiorstwa”. |
41 |
Uwzględniwszy te rozważania, na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 97 ust. 1 rozporządzenia nr 207/2009 należy interpretować w ten sposób, że prawnie samodzielna spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim, która jest spółką pośrednio zależną spółki dominującej niemającej swojej siedziby w Unii, stanowi w rozumieniu tego przepisu „przedsiębiorstwo” tej spółki dominującej, jeśli ta spółka zależna stanowi ośrodek działalności dysponujący w państwie członkowskim, w którym się znajduje, pewną formą rzeczywistej i stabilnej obecności, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza, a która znajduje wyraz zewnętrzny w sposób trwały, jako przedłużenie działalności wspomnianej spółki dominującej. |
W przedmiocie kosztów
42 |
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. |
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje: |
Artykuł 97 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że prawnie samodzielna spółka mająca siedzibę w państwie członkowskim, która jest spółką pośrednio zależną spółki dominującej niemającej swojej siedziby w Unii Europejskiej, stanowi w rozumieniu tego przepisu „przedsiębiorstwo” tej spółki dominującej, jeśli ta spółka zależna stanowi ośrodek działalności dysponujący w państwie członkowskim, w którym się znajduje, pewną formą rzeczywistej i stabilnej obecności, w ramach której prowadzona jest działalność gospodarcza, a która znajduje wyraz zewnętrzny w sposób trwały, jako przedłużenie działalności wspomnianej spółki dominującej. |
Podpisy |
( *1 ) Język postępowania: niemiecki.