This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52025PC0252
Proposal for a COUNCIL DECISION establishing the position to be adopted on the Union’s behalf in the written procedure by the Participants to the Arrangement on Officially Supported Export Credits in relation to the common line to grant tied aid eligibility to Ukraine
Wniosek DECYZJA RADY określająca stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej
Wniosek DECYZJA RADY określająca stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej
COM/2025/252 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 26.5.2025
COM(2025) 252 final
2025/0125(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
określająca stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej
UZASADNIENIE
1.Przedmiot wniosku
Niniejszy wniosek dotyczy decyzji Rady określającej stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej przez Komisję w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych („Porozumienie”). Procedura pisemna służy porozumieniu się co do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej.
2.Kontekst wniosku
2.1.Porozumienie w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych
Porozumienie jest dżentelmeńską umową, która tworzy ramy uporządkowanego stosowania oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych i pomocy wiązanej. W praktyce oznacza to ustanowienie zasad mających na celu wyeliminowanie subsydiów i zakłóceń w handlu związanych z oficjalnie wspieranymi kredytami eksportowymi. Obejmują one przepisy dotyczące pomocy wiązanej, tj. pomocy, która według prawa lub w praktyce powiązana jest z zamówieniami na towary lub usługi z kraju ofiarodawcy lub z ograniczonej liczby krajów. Porozumienie weszło w życie w kwietniu 1978 r. na czas nieokreślony i chociaż otrzymuje wsparcie administracyjne Sekretariatu OECD, nie jest aktem prawnym OECD 1 . Porozumienie jest regularnie aktualizowane, aby uwzględnić zmiany zachodzące na rynkach i w zakresie polityki, mające wpływ na udzielanie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych.
Porozumienie zostało przetransponowane i, co za tym idzie, uznane za prawnie wiążące w UE rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 2 . Zmiany warunków Porozumienia są włączane do prawa UE w drodze aktów delegowanych zgodnie z art. 2 wymienionego rozporządzenia.
2.2.Uczestnicy Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych
Komisja Europejska reprezentuje Unię na posiedzeniach uczestników Porozumienia, jak również w pisemnych procedurach podejmowania decyzji przez uczestników Porozumienia. Decyzje w sprawie wszystkich zmian Porozumienia podejmowane są w drodze konsensusu. Stanowisko Unii jest przyjmowane przez Radę i omawiane przez państwa członkowskie na forum grupy roboczej Rady ds. kredytów eksportowych 3 .
2.3.Uzgodnione warunki
Uzgodnione warunki to instrument w ramach Porozumienia, który umożliwia uczestnikom, w drodze wyjątku, odejście od postanowień Porozumienia w odniesieniu do konkretnej transakcji albo tymczasowe odejście od tych postanowień w odniesieniu do nieokreślonej liczby transakcji. Procedury osiągania porozumienia w sprawie uzgodnionych warunków określono w art. 54–59 Porozumienia.
Art. 59 Porozumienia stanowi, że „Przyjęte uzgodnione warunki obowiązują przez okres dwóch lat od daty ich wejścia w życie”. Jeżeli uczestnicy chcą, aby tymczasowe wyjątki od postanowień Porozumienia obowiązywały dłużej, uzgadniają wiele uzgodnionych warunków.
2.4.Planowany akt Unii Europejskiej
Art. 32 lit. a) Porozumienia stanowi: „Nie udziela się pomocy wiązanej krajom, których wskaźnik DNB na mieszkańca według danych Banku Światowego przekracza górną granicę krajów o niższym średnim dochodzie. Bank Światowy oblicza wspomniany próg corocznie. Zmiana klasyfikacji danego kraju następuje jedynie wówczas, gdy dany kraj pozostaje w danej kategorii Banku Światowego przez dwa kolejne lata”. W czerwcu 2024 r. Bank Światowy po raz pierwszy sklasyfikował Ukrainę jako kraj o wyższym średnim dochodzie. Jeżeli Bank Światowy powtórzy to w swojej kolejnej klasyfikacji (planowanej na czerwiec 2025 r.), Ukraina przestanie kwalifikować się do otrzymania pomocy wiązanej.
Chociaż ukraińska gospodarka znacznie ucierpiała z powodu kryzysu spowodowanego rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, realny wzrost był napędzany działalnością budowlaną (24,6 %), co odzwierciedla znaczny wzrost wydatków inwestycyjnych (52,9 %) w ramach wsparcia wysiłków na rzecz odbudowy Ukrainy w następstwie bieżących zniszczeń. Ponadto stały spadek liczby ludności, o ponad 15 %, ma znaczący wpływ na wzrost DNB na mieszkańca.
W kontekście rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie niektóre państwa członkowskie UE korzystały już z pomocy wiązanej na potrzeby wsparcia Ukrainy lub planują to zrobić w najbliższej przyszłości (przewidywane ramy czasowe to kolejne cztery lata).
Ponieważ zmiana klasyfikacji nie wynika bezpośrednio z rzeczywistego znaczącego rozwoju ukraińskiej gospodarki, a sytuacja Ukrainy jest nadal krytyczna, istotne jest, aby UE i inni uczestnicy mogli nadal korzystać ze wszystkich narzędzi, które mogą okazać się potrzebne. W takim przypadku rozsądne jest zaproponowanie uzgodnionych warunków i porozumienie się co do nich, zwłaszcza że taka sytuacja jest przewidziana w Porozumieniu.
3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii
Unia Europejska powinna poprzeć uzgodnione warunki na mocy art. 54–59 Porozumienia, aby umożliwić kwalifikowanie Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej przez kolejne cztery lata, niezależnie od klasyfikacji Banku Światowego.
4.Podstawa prawna
4.1.Proceduralna podstawa prawna
4.1.1.Zasady
Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa tryb przyjmowania decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.
Pojęcie „akty mające skutki prawne” obejmuje akty, które mają skutki prawne na mocy przepisów prawa międzynarodowego dotyczących danego organu. Obejmuje ono ponadto instrumenty, które nie są wiążące na mocy prawa międzynarodowego, ale mogą „w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść przepisów przyjętych przez prawodawcę Unii” 4 .
4.1.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Zasady określone w uzgodnionych warunkach zastępują zasady Porozumienia jedynie w odniesieniu do transakcji lub okoliczności określonych w uzgodnionych warunkach. Uzgodnione warunki są instrumentami niewiążącymi dla innych uczestników Porozumienia, natomiast dla UE są to akty mające skutki prawne na mocy art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie stosowania niektórych wytycznych w dziedzinie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych oraz uchylającego decyzje Rady 2001/76/WE i 2001/77/WE, który stanowi, że „[w]ytyczne zawarte w Porozumieniu w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych (»Porozumienie«) mają zastosowanie w Unii. Tekst Porozumienia stanowi załącznik do niniejszego rozporządzenia”. Zważywszy, że uzgodnione warunki są ustalane przez uczestników zgodnie z procedurą określoną w art. 54–59 Porozumienia przy udziale sekretariatu OECD ds. kredytów eksportowych, stanowią one również akty przyjęte przez międzynarodowy organ w rozumieniu art. 218 ust. 9 TFUE. W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.
4.2.Materialna podstawa prawna
4.2.1.Zasady
Materialna podstawa prawna decyzji przyjętej w trybie art. 218 ust. 9 TFUE jest uzależniona głównie od celu i treści planowanego aktu, którego dotyczy stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii.
4.2.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Cel i treść planowanego aktu odnoszą się do kredytów eksportowych, co wchodzi w zakres wspólnej polityki handlowej. Materialną podstawą prawną proponowanej decyzji jest w związku z tym art. 207 TFUE.
4.3.Podsumowanie
Podstawą prawną proponowanej decyzji powinny być art. 207 ust. 4 akapit pierwszy TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.
5.Publikacja planowanego aktu
W związku z tym, że uzgodnione warunki proponowane uczestnikom umożliwią skorzystanie z odstępstwa przewidzianego w Porozumieniu w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych, które stanowi załącznik II do rozporządzenia (UE) nr 1233/2011, po przyjęciu należy je opublikować w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2025/0125 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
określająca stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 4 akapit pierwszy w związku z jego art. 218 ust. 9,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Porozumienie w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych („Porozumienie”) zostało zawarte przez Wspólnotę Europejską jako dżentelmeńska umowa wynegocjowana na forum OECD w 1978 r.
(2)Wytyczne zawarte w Porozumieniu zostały transponowane i tym samym stały się prawnie wiążące w Unii na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1233/2011 5 .
(3)W art. 35 Porozumienia przewidziano możliwość zaproponowania przez uczestnika uzgodnionych warunków w celu rozszerzenia zasad kwalifikowania kraju. W art. 55 opisano szczególną procedurę przyjęcia uzgodnień przez uczestników w drodze procedury pisemnej.
(4)Zgodnie z niesłabnącym zobowiązaniem Unii do udzielania wsparcia Ukrainie i jej obywatelom tak długo, jak będzie to potrzebne, w interesie Unii leży dalsze udzielanie Ukrainie pomocy wiązanej.
(5)Porozumienie stanowi, że uzgodnione warunki obowiązują przez okres dwóch lat. Nadzwyczajne wsparcie dla Ukrainy może być jednak potrzebne dłużej, aby możliwe było udzielanie ciągłego wsparcia. W interesie Unii leży, aby w przyszłości móc porozumieć się co do wielu uzgodnionych warunków.
(6)Należy ustalić stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii, gdyż na podstawie art. 2 rozporządzenia (UE) nr 1233/2011 planowana decyzja uczestników Porozumienia będzie wiążąca dla Unii i będzie mogła w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść prawa Unii,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w kontekście Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych, polega na zaakceptowaniu propozycji uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej zgodnie z załącznikiem do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
1.Stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w kontekście Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do przedłużenia tych uzgodnionych warunków za dwa lata, jest zgodne z załącznikiem do niniejszej decyzji.
2.W tym celu Komisja przekazuje Radzie dokument pisemny zawierający szczegółowe informacje o planowanym przedłużeniu. Dokument pisemny musi dotrzeć do Rady z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym omówienie i zatwierdzenie specyfikacji stanowiska, które ma być wyrażone w imieniu Unii, aby określić tę specyfikację na czas przed odpowiednim posiedzeniem specjalnego komitetu lub, w zależności od przypadku, przed zakończeniem procedury pisemnej specjalnego komitetu, w ramach której specjalny komitet ma podjąć decyzję o dostosowaniu standardowych formularzy.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 26.5.2025
COM(2025) 252 final
ZAŁĄCZNIK
do
wniosku dotyczącego decyzji Rady
określającej stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii w ramach procedury pisemnej uczestników Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych w odniesieniu do uzgodnionych warunków kwalifikowania Ukrainy do uzyskania pomocy wiązanej
ZAŁĄCZNIK
PROJEKT UZGODNIONYCH WARUNKÓW
1. Numer referencyjny: do uzupełnienia
2. Nazwa kraju docelowego: Ukraina
3. Nazwa nabywcy/kredytobiorcy: Nie dotyczy
4. Opis transakcji: Nie dotyczy
5. Warunki
Zgodnie ze wszystkimi innymi artykułami Porozumienia
6. Propozycja dotycząca uzgodnionych warunków
Uznanie, że Ukraina kwalifikuje się do otrzymania pomocy wiązanej, niezależnie od kryteriów określonych w art. 32 Porozumienia.
Środek wejdzie w życie natychmiast i pozostanie w mocy przez dwa lata po jego wejściu w życie.
Transakcje objęte zakresem Porozumienia mogą korzystać z oficjalnego wsparcia na warunkach określonych w niniejszych uzgodnionych warunkach, pod warunkiem że:
–wniosek o udzielenie pomocy wiązanej otrzymano najpóźniej do końca okresu obowiązywania niniejszych uzgodnionych warunków oraz
–data ostatecznego zobowiązania przypada w ciągu 18 miesięcy od zakończenia okresu obowiązywania niniejszych uzgodnionych warunków.
7. Okres przetargowy/oferty: Nie dotyczy
8. Przynależność państwowa i nazwy znanych oferentów: Nie dotyczy
9. Inne informacje
Zgodnie z art. 32 Porozumienia, pomocy wiązanej nie udziela się krajom, których DNB na mieszkańca, według danych Banku Światowego, przekracza górną granicę dla krajów o niższym średnim dochodzie. Zmiana klasyfikacji danego kraju na potrzeby kwalifikowania go do otrzymania pomocy wiązanej następuje jedynie wówczas, gdy dany kraj pozostaje w danej kategorii Banku Światowego przez dwa kolejne lata. Publikowana przez Bank Światowy klasyfikacja krajów według dochodu jest aktualizowana co roku, 1 lipca, na podstawie DNB na mieszkańca (metoda Atlas) w poprzednim roku kalendarzowym.
1 lipca 2024 r. na podstawie danych z 2023 r. Bank Światowy po raz pierwszy sklasyfikował Ukrainę jako kraj o wyższym średnim dochodzie (4,950 USD DNB na mieszkańca, przy czym próg dla krajów o wyższym średnim dochodzie ustalono na 4,516 USD 1 ). Jeżeli Bank Światowy podtrzyma tę klasyfikację 1 lipca 2025 r., Ukraina zostanie automatycznie przeklasyfikowana do celów Porozumienia przez Sekretariat OECD jako kraj niekwalifikujący się do otrzymania pomocy wiązanej.
W lipcu 2024 r. Bank Światowy stwierdził, że podwyższenie klasyfikacji Ukrainy wynikało ze wznowienia wzrostu PKB (spowodowanego działalnością budowlaną, 24,6 %, co odzwierciedla znaczny wzrost wydatków inwestycyjnych wspierających odbudowę Ukrainy po bieżących zniszczeniach), ze spadku liczby ludności (o ponad 15 %) oraz wzrostu cen towarów i usług produkowanych w kraju. Biorąc pod uwagę prognozowany wzrost PKB Ukrainy w 2024 r. i dalszy spadek liczby ludności w porównaniu ze stanem sprzed wojny, wydaje się możliwe, że Ukraina utrzyma swoją klasyfikację kraju o wyższym średnim dochodzie.
UE uważa, że postanowienia art. 32 Porozumienia dotyczące metodyki określania statusu kwalifikowania kraju nie są adekwatne do szczególnej sytuacji Ukrainy.
Zawyżony wskaźnik DNB na mieszkańca w Ukrainie i wyższa klasyfikacja Banku Światowego pod względem dochodów nie powinny prowadzić do zmiany klasyfikacji Ukrainy na potrzeby Porozumienia jako kraju niekwalifikującego się do pomocy wiązanej, ponieważ nie odpowiadałoby to głównemu powodowi zakazu pomocy wiązanej w przypadku krajów o wyższym średnim dochodzie, jakim jest unikanie zakłóceń w handlu i zachęcanie do finansowania eksportu na standardowych warunkach Porozumienia, a nie na warunkach pomocy wiązanej. Ukraina jest nadal znacznie osłabiona kryzysem, a nowa klasyfikacja dochodów według Banku Światowego nie odpowiada faktycznemu rzeczywistemu wzrostowi ukraińskiej gospodarki na tyle, aby należało propagować standardową wymianę handlową zamiast pomocy. Wręcz przeciwnie, dla uczestników kluczowe znaczenie ma zapewnienie dostępności wszystkich możliwych źródeł zewnętrznych finansowania odbudowy Ukrainy przez ograniczony czas w okresie odbudowy.
Ponadto UE pragnie podkreślić, że decyzja o niestosowaniu się do klasyfikacji krajów według Banku Światowego przy określaniu statusu kwalifikowalności pomocy wiązanej nie stanowi precedensu dla uczestników. W 1991 r. uczestnicy postanowili, że kraje byłego bloku wschodniego nie będą kwalifikować się do otrzymania pomocy wiązanej, niezależnie od ich klasyfikacji przez Bank Światowy. Postanowienie to (tzw. „miękki zakaz”) obowiązywało w Porozumieniu do 2012 r.
Warto również zauważyć, że Bank Światowy prowadzi obecnie przegląd swojej metodologii klasyfikacji dochodów krajów.
Ponadto UE podkreśla, że przyjęcie tych uzgodnionych warunków nie powinno stanowić „automatycznie stosowanego” precedensu w przyszłych sprawach, dotyczących nadzwyczajnego kontekstu geopolitycznego i gospodarczego, które należy rozpatrywać z taką samą uwagą i poddać je takiej samej analizie.