KOMISJA EUROPEJSKA

Strasburg, dnia 16.12.2025

COM(2025) 991 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Europejska strategia na rzecz budownictwa mieszkaniowego: bardziej konkurencyjny i wydajny przemysł budowlany

1Zwiększenie konkurencyjności ekosystemu budowlanego 

Europa stoi w obliczu wyzwania strukturalnego, jakim jest przystępność cenowa mieszkań. Europejska strategia na rzecz budownictwa mieszkaniowego jest zasadniczym elementem – filarem przemysłowym – pakietu Komisji dotyczącego przystępnych cenowo mieszkań, którego celem jest zwiększenie przystępności cenowej mieszkań dla wszystkich Europejczyków. Strategia ta koncentruje się na zwiększeniu konkurencyjności, wydajności i innowacyjności w przemyśle budowlanym. Chociaż zharmonizowane przepisy dotyczące wyrobów i usług budowlanych na jednolitym rynku przyczyniają się do tworzenia ram UE, mieszkalnictwo leży przede wszystkim w zakresie kompetencji i obowiązków państw członkowskich, regionów i miast. Wspólne wysiłki instytucji Unii, rządów krajowych, regionalnych i lokalnych, instytucji finansowych i zainteresowanych stron z sektora przemysłu mają zatem kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu mieszkaniowego.

Kryzys mieszkaniowy jest spowodowany kilkoma czynnikami, z których część związana jest z przemysłem budowlanym. Do niedoboru mieszkań przyczyniły się zmiany popytu, ograniczona podaż mieszkań, rosnące koszty budowy i utrzymujące się różnice w wydajności. W jednej trzeciej regionów UE budownictwo nie zdołało nadążyć za rosnącym popytem demograficznym. Prognozy Komisji sugerują dalszy wzrost liczby gospodarstw domowych na tych obszarach. Aby sprostać tej presji demograficznej w następnym dziesięcioleciu, w Europie rocznie powinno się budować o 650 000 lokali mieszkalnych więcej, w uzupełnieniu do 1,6 mln obecnie budowanych 1 . Aby przyczynić się do zapewnienia przystępnych cenowo, zrównoważonych, odpornych i wysokiej jakości mieszkań, konieczne jest również podwojenie obecnego wskaźnika renowacji i ogólna poprawa charakterystyki energetycznej zasobów mieszkaniowych o 16 % do 2030 r.

Niedobór mieszkań znajduje odzwierciedlenie w rosnących cenach zarówno lokali mieszkalnych przeznaczonych na wynajem, jak i lokali mieszkalnych zajmowanych przez właścicieli. Od 2013 r. ceny nieruchomości mieszkalnych w ujęciu nominalnym wzrosły w całej UE o ponad 60 % i rosły szybciej niż dochody, wywierając bezpośredni wpływ na włączenie społeczne i mobilność pracowników. Wiele obszarów metropolitalnych i ośrodków turystycznych to obszary w trudnej sytuacji, które znajdują się pod największą presją.

Aby sprostać temu wyzwaniu, jakim jest przystępność cenowa mieszkań, Unia Europejska musi zniwelować lukę między podażą mieszkań a popytem na nie – obok innych środków zawartych w planie na rzecz przystępnych cenowo mieszkań 2 . Musimy stworzyć warunki ramowe, dzięki którym sektor budowlany będzie mógł odgrywać swoją rolę jako czynnik sprzyjający tworzeniu przystępnych cenowo, zrównoważonych, odpornych i wysokiej jakości mieszkań. Zwiększenie wydajności, zdolności i konkurencyjności całego ekosystemu budowlanego 3 umożliwi zwiększenie podaży mieszkań i osiągnięcie celów gospodarczych, społecznych i środowiskowych Unii.

Oprócz ważnej roli, jaką ekosystem budowlany odgrywa w zapewnianiu obywatelom UE wysokiej jakości mieszkań, wnosi on istotny wkład w europejską gospodarkę i wzrost gospodarczy. Jest to jeden z trzech największych ekosystemów przemysłowych w UE. Dominują w nim MŚP – głównie mikroprzedsiębiorstwa, które stanowią 99 % aktywnych przedsiębiorstw. Ekosystem ten obejmuje złożony i współzależny łańcuch wartości, od surowców i wyrobów budowlanych po projektowanie, inżynierię, budownictwo, renowację i utrzymanie budynków. Znaczna część ekosystemu działa w sferze publicznej poprzez zamówienia publiczne na roboty budowlane oraz inwestycje w inżynierię lądową i mieszkalnictwo socjalne. Dzięki 6,6 mln przedsiębiorstw zapewnia on miejsca pracy dla ponad 27 mln osób i zwiększa wartość dodaną brutto UE o 12 % 4 .

Obecnie ekosystem nie osiąga jednak swojego pełnego potencjału. Spośród wszystkich sektorów przemysłu budownictwo odnotowało największy spadek wydajności od 2019 r. Koszty budowy rosły szybciej niż inflacja, co wynikało z wysokich kosztów materiałów i kosztów pracy, które nie zostały zrównoważone poprawą efektywności. Ponadto ten ekosystem przemysłowy pozostaje najmniej zdigitalizowany w Europie – tylko 55 % przedsiębiorstw korzysta z zaawansowanych technologii cyfrowych, podczas gdy średnia w pozostałych ekosystemach wynosi 76 % 5 . Mniej niż 10 % przedsiębiorstw planuje długoterminowe inwestycje w transformację cyfrową. Wydajność pracy na godzinę w budownictwie spadła od 2019 r. o 8 % 6 , podczas gdy cała gospodarka UE odnotowała niewielki wzrost. Ta luka w wydajności zmniejszyła zarówno przystępność cenową mieszkań, jak i konkurencyjność przemysłu.

Jednocześnie sektor budowlany ma ogromny potencjał w zakresie redukcji emisji. Odpowiada za ponad 35 % wytwarzanych odpadów w UE i 5–12 % całkowitych krajowych emisji gazów cieplarnianych 7 . Wykorzystanie niskoemisyjnych materiałów budowlanych oraz materiałów budowlanych pochodzenia biologicznego może przyczynić się do zmniejszenia wbudowanej emisji dwutlenku węgla w budynkach 8 o około 40 % 9 . Przyspieszenie renowacji naszych istniejących zasobów budowlanych ma zasadnicze znaczenie dla dalszego zmniejszenia naszej zależności od paliw kopalnych, ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i poprawy jakości powietrza.

Kluczowym wyzwaniem, któremu należy sprostać, jest zmniejszenie kosztów dla wszystkich zainteresowanych stron działających w ekosystemie budowlanym. W tym celu potrzebujemy środków upraszczających, realizowanych poprzez zwiększenie cyfryzacji w całym łańcuchu wartości i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla wszystkich zaangażowanych podmiotów. Ponadto potrzebujemy dalszej harmonizacji przepisów, aby obniżyć koszty ich przestrzegania, w szczególności poprzez przyspieszenie normalizacji. Komisja i krajowe organy ochrony konkurencji zachowają czujność w odniesieniu do wszelkich praktyk antykonkurencyjnych w tym sektorze.

Istnieje wiele dźwigni mających na celu zwiększenie konkurencyjności ekosystemu budowlanego. Zmniejszenie obciążeń administracyjnych i przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń może przyspieszyć realizację robót budowlanych zarówno na prywatnym, jak i publicznym rynku mieszkaniowym. Zwiększenie skali innowacji i upowszechnienie nowych technologii wciągnie mikroprzedsiębiorstwa w proces cyfryzacji i zwiększenia wydajności. Zwiększona penetracja rynku przez innowacyjne wyroby budowlane i metody konstrukcyjne może zwiększyć wydajność i umożliwić zwiększenie skali. Rozwój rynków materiałów o obiegu zamkniętym i odpadów budowlanych zwiększy odporność i dostęp do czynników produkcji. Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników w łańcuchu wartości, w tym na umiejętności związane z cyfryzacją i automatyzacją, prawdopodobnie doprowadzi do poprawy wizerunku sektora jako miejsca pracy, a tym samym do przyciągnięcia większej liczby kobiet i osób młodych. Ponadto rozwiązanie problemu utrzymujących się rozbieżności regulacyjnych przyczyni się do utworzenia prawdziwego jednolitego rynku usług budowlanych i instalacyjnych.

Aby uwolnić pełny potencjał produktywności ekosystemu budowlanego, musimy podjąć działania w czterech obszarach priorytetowych. Należą do nich:

·uproszczenie i cyfryzacja procedur udzielania pozwoleń na budowę budynków mieszkalnych oraz procedur administracyjnych;

·wspieranie innowacji i zwiększanie skali w budownictwie w celu wprowadzania innowacyjnych produktów i nowych technologii na dużą skalę na jednolitym rynku;

·zagwarantowanie dostępu do surowców i surowców wtórnych w celu zapewnienia stabilnych, przystępnych cenowo i zrównoważonych dostaw materiałów;

·zapewnienie dostępu do usług i umiejętności poprzez rozwiązanie problemu niedoborów, usunięcie barier w transgranicznym świadczeniu usług oraz promowanie mobilności specjalistów i pracowników.

Niniejsza strategia opiera się na niedawnej modernizacji rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych 10 . Normy przyjęte na podstawie rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych, zgodnie z opublikowanym dziś planem prac dotyczącym rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych na lata 2026–2029 11 , będą miały kluczowe znaczenie dla wspierania harmonizacji na całym jednolitym rynku. Przyczynia się ona do osiągnięcia celów strategii jednolitego rynku 12 i zaleceń ścieżki transformacji budownictwa 13 zmierzających do stworzenia bardziej ekologicznego, cyfrowego, odpornego i konkurencyjnego ekosystemu budowlanego.

2Uproszczenie i cyfryzacja ekosystemu

Aby uwolnić pełny potencjał ekosystemu budowlanego, musimy najpierw zastanowić się, w jaki sposób ułatwiamy i przyspieszamy funkcjonowanie wszystkich zaangażowanych podmiotów. Należy priorytetowo zająć się złożonością i restrykcyjnością ram prawnych oraz niskim poziomem wykorzystania cyfryzacji.

Projektowanie i budowa mieszkań podlegają przepisom, które przybierają różne formy, w tym kodeksom budowlanym, polityce użytkowania gruntów i zagospodarowania przestrzennego oraz normom środowiskowym. Większość przepisów, które mają wpływ na podaż mieszkań, jest ustanawiana przez państwa członkowskie, w tym na szczeblu regionalnym i lokalnym. Przepisy te chronią nasze bezpieczeństwo i jakość życia, promują cele społeczne i gospodarcze oraz chronią nasze środowisko i dziedzictwo kulturowe. Ich nagromadzenie, złożoność i fragmentacja często prowadzą jednak do istotnych ograniczeń, wydatków, opóźnień i niepewności, które zwiększają całkowity koszt budowy. Złożoność administracyjna często prowadzi do niezamierzonych ograniczeń podaży mieszkań.

Złożone, restrykcyjne, powolne i niepewne procedury wydawania pozwoleń dodatkowo przyczyniają się do wzrostu kosztów budowy mieszkań i ograniczenia ogólnej produkcji w budownictwie, zarówno w przypadku nowych budynków, jak i renowacji 14 . Chociaż pozwolenia na budowę odgrywają zasadniczą rolę regulacyjną, zapewniając zgodność z wielowarstwowymi ramami regulacyjnymi 15 , ich złożoność, fragmentacja i powielanie prowadzą do nieefektywności, zniechęcają do inwestycji i utrudniają przyjmowanie innowacyjnych metod budowlanych, takich jak produkcja z prefabrykatów i drukowanie przestrzenne 16 .

Wyzwanie polega zatem na znalezieniu właściwej równowagi między niezbędnym nadzorem, warunkami i ograniczeniami a efektywnością proceduralną.

Realizatorzy projektów w całej UE napotykają liczne wyzwania podczas procesu ubiegania się o pozwolenie na budowę budynków mieszkalnych 17 . Przepisy krajowe i lokalne są często fragmentaryczne i złożone, a organy publiczne nie mają jasnych terminów na udzielenie odpowiedzi. Wnioskodawcy są często zobowiązani do uzyskania wielu odrębnych „podrzędnych pozwoleń”, a interpretacja przepisów krajowych i lokalnych jest często niespójna. Etap składania wniosków może trwać od trzech do 24 miesięcy, przy czym występują duże różnice zarówno między państwami członkowskimi, jak i wewnątrz nich. Etap odwoławczy może wydłużyć ten proces jeszcze bardziej. Opóźnienia te znacznie zwiększają koszty i niepewność, zwłaszcza dla MŚP, co sprawia, że projekty mieszkaniowe są bardziej ryzykowne i mniej atrakcyjne dla inwestorów. Pomimo powszechnej zgody co do potrzeby reformy nie ma kompleksowego przeglądu wydawania pozwoleń w całej UE ani solidnego i porównywalnego poziomu odniesienia na potrzeby monitorowania postępów i ukierunkowania polityki.

Pod względem cyfryzacji i w porównaniu z innymi ekosystemami europejski ekosystem budowlany pozostaje w tyle pod względem każdej części cyklu życia budynków i obiektów budowlanych. Obejmuje to projektowanie, planowanie i wydawanie pozwoleń, budowę, eksploatację, renowację i możliwości wycofania z eksploatacji. Postęp cyfryzacji w całej UE pozostaje nierównomierny, ponieważ poszczególne państwa członkowskie przyjmują różne podejścia do zarządzania i działają na różnych poziomach dojrzałości technologicznej 18 . Ponadto brak integracji i interoperacyjności między systemami utrudnia gromadzenie i analizę wiarygodnych danych dotyczących budynków i materiałów, co ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów zrównoważonego budownictwa i gospodarki o obiegu zamkniętym oraz dla zwiększenia skali działalności. Istnieje niewykorzystany potencjał w zakresie tworzenia spójnych ram łączących cyfrowe wydawanie pozwoleń, cyfrowy paszport produktu (na podstawie nowego rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych) i cyfrowe dzienniki budynków.

Modernizacja procedur administracyjnych i zmniejszenie ograniczeń, zwłaszcza tych związanych z wydawaniem pozwoleń zarówno na budowę, jak i renowację, mogłyby stanowić potężny katalizator poprawy wydajności wynikającej z szerszej cyfryzacji sektora, zwłaszcza dla MŚP. Pozwoliłoby to nie tylko przyspieszyć i usprawnić wydawanie pozwoleń, ale także przyczyniłoby się do lepszej wymiany danych i większej przejrzystości w całym łańcuchu wartości w budownictwie.

2.1Uproszczenie procesu wydawania pozwoleń

Uproszczenie wymogów dotyczących wydawania pozwoleń oraz cyfryzacja procesów wydawania pozwoleń mogłyby zagwarantować większą pewność, a tym samym znaczne korzyści gospodarcze. W studium przypadku w Pradze oszacowano, że długotrwały proces wydawania pozwoleń na budowę budynków mieszkalnych zwiększa o około 16,5 % koszty budowy budynków mieszkalnych 19 . Narzędzia cyfrowe, takie jak modelowanie informacji o budynku (BIM) 20 , wykazały już swój potencjał w zakresie zmniejszenia obciążeń administracyjnych i skrócenia czasu podejmowania decyzji zarówno w projektach mieszkalnictwa publicznego, jak i prywatnego. W państwach członkowskich, które poczyniły w tej dziedzinie znaczące postępy, widoczne są już konkretne korzyści. Systemy wydawania pozwoleń oparte na BIM, które wdrożono w Finlandii 21 , przyczyniły się do skrócenia czasu rozpatrywania wniosków, zwiększenia przejrzystości i poprawy jakości danych.

Pierwsze kroki w kierunku uproszczenia wydawania pozwoleń podejmuje się poprzez uproszczenie obciążeń administracyjnych w przepisach o ochronie środowiska 22 , w tym wniosek ustawodawczy w sprawie przyspieszenia ocen oddziaływania na środowisko 23 . Zachęca się państwa członkowskie do maksymalnego wykorzystania przepisów zawartych w niniejszym pakiecie w celu przyspieszenia procesów planowania, zagospodarowania przestrzennego i wydawania pozwoleń w odniesieniu do inwestycji mieszkaniowych i powiązanej infrastruktury.

Aby sprostać wyzwaniom mającym szczególny wpływ na projekty mieszkaniowe, Komisja przeprowadzi badanie w celu zapewnienia kompleksowej oceny procedur wydawania pozwoleń na budowę we wszystkich 27 państwach członkowskich. W ramach tego działania, trwającego od grudnia 2025 r. do października 2026 r., oceniony zostanie stopień cyfryzacji krajowych procedur wydawania pozwoleń oraz zbadany zostanie wpływ wymogów prawnych i technicznych na podaż mieszkań, zarówno w przypadku nowych budynków, renowacji, jak i przekształcenia. Komisja oceni przypadki nakładania się obowiązujących przepisów oraz główne niedociągnięcia tych procedur oraz związane z nimi wąskie gardła. Przeanalizowane zostanie również, w jaki sposób wymogi te wpływają na konkurencyjność sektora budowlanego w całej UE-27, i określone zostaną odpowiednie inicjatywy krajowe mające na celu uproszczenie, przyspieszenie lub cyfryzację procesów wydawania pozwoleń. Uwaga zostanie poświęcona przeszkodom napotykanym przez małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa.

Badanie zostanie uwzględnione w przyszłych pracach Komisji, w tym w przygotowaniu pakietu uproszczeń dotyczących mieszkalnictwa w 2027 r. oraz aktu o przystępnym cenowo mieszkalnictwie. Ponadto na podstawie wyników tej oceny Komisja może również opracować wytyczne i najlepsze praktyki, aby pomóc państwom członkowskim, z poszanowaniem zasady pomocniczości, we wprowadzeniu usprawnionych, w pełni cyfrowych systemów wydawania pozwoleń na całym jednolitym rynku. Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi na rzecz dalszego uproszczenia i monitorowania postępów w państwach członkowskich, w tym, w stosownych przypadkach, za pośrednictwem przyszłego Europejskiego Sojuszu na rzecz Mieszkalnictwa.

Państwa członkowskie mogą korzystać ze wsparcia UE w działaniach na rzecz usprawnienia i cyfryzacji procedur udzielania pozwoleń. Instrument Wsparcia Technicznego (TSI) 24 może zapewnić pomoc techniczną i finansową, aby pomóc państwom członkowskim w budowaniu niezbędnych zdolności administracyjnych i przeprowadzaniu wymaganych reform. „Zestaw narzędzi cyfrowych pozwoleń na budowę dla organów publicznych” z 2024 r. zapewnia praktyczne wsparcie i promuje przyjmowanie pozwoleń opartych na BIM oraz oferuje konkretne narzędzia dla administracji lokalnych.

2.2Wspieranie cyfryzacji w ekosystemie budowlanym

Uproszczenie w ekosystemie budowlanym musi nastąpić dzięki cyfryzacji, aby zwiększyć przewidywalność i szybkość dla wszystkich zaangażowanych podmiotów. Komisja Europejska jest zaangażowana w dalsze wspieranie zwiększonego wykorzystania technologii cyfrowych w ekosystemie budowlanym. 

Chociaż istnieje już wiele narzędzi cyfrowych, a kolejne są opracowywane, ich interoperacyjność jest nadal nieoptymalna. Poprawa interoperacyjności odblokuje znaczny przyrost efektywności. Ułatwi to stosowanie jednorazowych systemów danych i wymianę informacji w całym cyklu życia projektu budowlanego, od etapu projektowania po procedury wydawania pozwoleń, etap instalacji na miejscu, etap eksploatacji i koniec przydatności do użycia. Interoperacyjność ta nie tylko zwiększa efektywność wydawania pozwoleń, ale również umożliwia bardziej spójne stosowanie przepisów oraz wspiera cele w zakresie efektywności energetycznej i obieg zamknięty. Ponowne wykorzystywanie zatwierdzonych danych w różnych systemach zmniejsza obciążenie administracyjne architektów, inżynierów i programistów. Jednocześnie organy będą mogły skuteczniej monitorować zgodność z wymogami w zakresie bezpieczeństwa, dostępności, efektywności energetycznej, odporności wodnej i zrównoważonego rozwoju.

Nowe rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych stanowi podstawę wsparcia na rzecz zwiększenia cyfrowych przepływów danych w budownictwie. W rozporządzeniu w sprawie wyrobów budowlanych wymaga się, aby wszystkie informacje o wyrobie budowlanym (w tym informacje techniczne, informacje dotyczące odporności na ogień, bezpieczeństwa i wpływu na środowisko oraz inne istotne informacje) były podawane w cyfrowej interoperacyjnej deklaracji właściwości użytkowych i zgodności.

Cyfrowy paszport produktu, który od 2028 r. stanie się obowiązkowy na mocy nowego rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych 25 , umożliwi wykorzystanie tych informacji do różnych zastosowań, takich jak projektowanie budynków, nadzór rynku lub cyfrowe dzienniki budynków na potrzeby późniejszych renowacji. Dzięki zastąpieniu dokumentów papierowych, krajowych baz danych i rozproszonej dokumentacji w formacie PDF jednolitym, ogólnounijnym cyfrowym systemem cyfrowy paszport produktu zapewni wszystkim zainteresowanym stronom dostęp do wiarygodnych i zweryfikowanych danych o produkcie w formie nadającej się do odczytu maszynowego. Rozwiązanie to pozwoli uprościć procedury, zmniejszyć koszty administracyjne i zwiększyć przejrzystość 26 . Cyfrowy paszport produktu umożliwi projektantom, wykonawcom i organom publicznym znalezienie porównywalnych informacji na temat efektywności technicznej i środowiskowej produktów. Wzmocni on obieg zamknięty w sektorze budowlanym, ponieważ ułatwi wymianę informacji na temat możliwości ponownego użycia i recyklingu materiałów w ramach audytów przeprowadzanych przed rozbiórką. Lepsza wymiana informacji na temat śladu węglowego materiałów budowlanych przyczyni się do rozwoju pionierskich rynków niskoemisyjnych wyrobów budowlanych, w tym produktów pochodzenia biologicznego.

W uzupełnieniu cyfrowego paszportu produktu i w oparciu o najlepsze praktyki i zgromadzone materiały Komisja będzie promować zharmonizowane wdrażanie cyfrowych dzienników budynków 27 (DBL) w całej UE. DBL mogą stać się jednym źródłem informacji na temat budynków – od projektowania i budowy po renowację i rozbiórkę – co doprowadzi do lepszego podejmowania decyzji na każdym etapie ich cyklu życia. Aby urzeczywistnić wzajemnie połączony ekosystem cyfrowy, Komisja będzie pracować nad wnioskiem o normalizację normy DBL. Ponadto Komisja będzie promować mechanizm wymiany i agregacji danych w ramach DBL, aby jeszcze bardziej ułatwić efektywność energetyczną i wodną, budownictwo o obiegu zamkniętym i renowację.

Ostatecznym celem jest pełne połączenie narzędzi cyfrowych, takich jak cyfrowy paszport produktu dla wyrobów budowlanych, DBL, cyfrowe systemy wydawania pozwoleń i audyty przeprowadzane przed rozbiórką, aby zapewnić pełną interoperacyjność i uwolnić wszelkie potencjalne korzyści płynące z cyfryzacji w ekosystemie budowlanym. W przyszłości przedsiębiorstwa działające w ekosystemie budowlanym skorzystałyby również z funkcji oferowanych przez portfel biznesowy, aby jeszcze bardziej ułatwić i przyspieszyć swoją działalność, na przykład poprzez wykorzystanie portfela biznesowego – w synergii z cyfrowym paszportem produktu – w ramach formularzy i zezwoleń w celu umożliwienia sprawnych procedur interoperacyjnych na jednolitym rynku. Należy to osiągnąć w pełnej zgodności z przepisami dotyczącymi ochrony danych i z uwzględnieniem wysokich standardów cyberbezpieczeństwa.

Aby przyspieszyć transformację cyfrową sektora, Komisja promuje podejście „AI na pierwszym miejscu” w ramach strategii w sprawie zastosowania AI 28 . Podejście to zachęca do przyjmowania technologii sztucznej inteligencji w produkcji, inżynierii i budownictwie w celu poprawy projektowania, planowania budowy i procesów związanych z wycofaniem z eksploatacji. Kluczowe priorytetowe zastosowania obejmują generowane przez sztuczną inteligencję modele BIM dla istniejących budynków, zautomatyzowane sprawdzanie zgodności pozwoleń na budowę oraz planowanie i optymalizację projektu obiektów wspomaganych sztuczną inteligencją.

Ponadto Komisja nadal ściśle współpracuje z unijną grupą zadaniową ds. BIM oraz społecznością ds. BIM i zamówień publicznych w ramach inicjatywy na rzecz nabywców publicznych 29 . Współpraca ta koncentruje się na zwiększeniu wykorzystania BIM przez organy publiczne, ponieważ odgrywają one kluczową rolę w ustanawianiu norm cyfrowych poprzez praktyki w zakresie zamówień publicznych i wydawania pozwoleń.

Komisja wzywa państwa członkowskie i zainteresowane strony do optymalnego wykorzystania wielu dostępnych instrumentów finansowania 30 wspierających reformy cyfrowe w sektorze budowlanym, takie jak tworzenie cyfrowych systemów pozwoleń na budowę, modernizacja infrastruktury danych publicznych, wdrażanie przestrzeni danych i narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, które mogą stanowić podstawę zautomatyzowanej kontroli zgodności i cyfrowych bliźniaków budynków – wszystkie te instrumenty przyczyniają się do stworzenia wydajniejszego, opartego na danych i zrównoważonego ekosystemu budowlanego.

3Przyspieszenie innowacji i modernizacja rynku budowlanego

Według badania dotyczącego inwestycji przeprowadzonego przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) w 2024 r. 31 tylko 24 % przedsiębiorstw budowlanych zgłosiło wprowadzenie nowych produktów, procesów lub usług w 2023 r. – wynik ten jest znacznie poniżej średniej UE wynoszącej 32 % w innych sektorach. Sektor ten zajmuje również ostatnie miejsce wśród wszystkich 14 ekosystemów przemysłowych UE zarówno pod względem niedawno zrealizowanych inwestycji, jak i długoterminowych oczekiwanych inwestycji w transformację cyfrową 32 . Czynnikiem jest wysoki udział MŚP w unijnym ekosystemie budowlanym, ponieważ MŚP zazwyczaj borykają się z większymi ograniczeniami pod względem kapitału finansowego i ludzkiego, które hamują przyspieszenie transformacji cyfrowej 33 .

Ten deficyt innowacji hamuje wydajność i ogranicza zdolność sektora do odpowiedzi na rosnące potrzeby mieszkaniowe, a także na cele klimatyczne i energetyczne. Bez silniejszego ekosystemu innowacji UE może stracić przewagę nad globalnymi konkurentami w obszarach takich jak budownictwo modułowe, materiały niskoemisyjne (w tym materiały pochodzenia biologicznego, materiały ponownie wykorzystane i pochodzące z recyklingu) oraz inteligentne technologie budowlane.

Odblokowanie strony podaży: potrzeba zwiększenia skali innowacji przemysłowych i cyfrowych

Zwiększenie wykorzystania zaawansowanych technologii w całym budownictwie może radykalnie poprawić szybkość, opłacalność i zrównoważoność. Kluczowe innowacje obejmują zautomatyzowane i robotyczne technologie budowlane, drukowanie przestrzenne, budownictwo z prefabrykatów i budownictwo modułowe, materiały niskoemisyjne (w tym materiały pochodzenia biologicznego) oraz zastosowania sztucznej inteligencji do projektowania, zarządzania projektami i obsługi obiektów, z których wiele tworzonych jest przez cyfrowe przedsiębiorstwa typu scale-up i MŚP.

Spośród tych innowacji najbardziej widoczny potencjał pod względem szybkiego zwiększenia podaży mieszkań mają rozwiązania w zakresie budowy i renowacji z użyciem prefabrykatów oraz modułowe rozwiązania budowlane i renowacyjne 34 35 . Przesunięcie dużych części procesu budowy do kontrolowanego środowiska fabrycznego 36 pozwala ograniczyć błędy, usprawnić produkcję i skrócić czas budowy. Sprawia to, że rozwiązania z zakresu budownictwa z prefabrykatów są szczególnie atrakcyjne dla mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo, w przypadku których kluczowe znaczenie mają szybkość, jakość i opłacalność 37 . Ponadto komponenty modułowe często można demontować i ponownie wykorzystywać, co przyczynia się do tworzenia obiegu zamkniętego i zasobooszczędności. W ramach nowego europejskiego Bauhausu Komisja opracuje katalog planów działania, który będzie wspierał wymianę najlepszych praktyk i który ma na celu ułatwienie wydawania pozwoleń.

Poza budownictwem mieszkaniowym systemy modułowe i prefabrykowane są w coraz większym stopniu wykorzystywane w działaniach na rzecz odbudowy w regionach dotkniętych kryzysem, takich jak Ukraina i Strefa Gazy, a także na obszarach dotkniętych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi i klimatycznymi lub innymi klęskami żywiołowymi. Przedsiębiorstwa z UE dysponują już dużymi zdolnościami technologicznymi i – o ile bariery zostaną zmniejszone, a normy zharmonizowane – mogą stać się światowymi liderami na tym rozwijającym się rynku 38 .

Zwiększenie skali tych innowacji pozostaje jednak trudne. Współistnienie 27 krajowych kodeksów budowlanych i różnych przepisów regionalnych prowadzi do fragmentacji rynku i ogranicza skalowalność. Brak norm zharmonizowanych podważa wiarygodność oraz zwiększa ryzyko i koszty finansowania ponoszone przez producentów i właścicieli projektów. Wzrost utrudniają dodatkowo wysokie początkowe koszty inwestycji, jakie należy ponieść w przypadku budowy obiektów z prefabrykatów, w połączeniu z niepewnym popytem i ograniczoną ochroną ubezpieczeniową 39 . Aby w pełni wykorzystać potencjał wzrostu, który szacuje się na 4,5 % rocznie w przypadku budynków mieszkalnych 40 , należy ograniczyć bariery dla budownictwa z prefabrykatów.

Napędzanie strony popytu: tworzenie rynku dla zrównoważonego i odpornego budownictwa

Aby uzupełnić innowacje po stronie podaży, UE musi również zwiększyć popyt rynkowy na zrównoważone, odporne i innowacyjne produkty. Przejście na neutralność klimatyczną zwiększa zapotrzebowanie na materiały niskoemisyjne, takie jak cement niskoemisyjny, beton niskoemisyjny, stal niskoemisyjna, zawartość materiałów z recyklingu w produktach, produkty pochodzenia biologicznego i produkty ponownie wykorzystane.

Komisja wzmocni tę transformację, wprowadzając do Aktu w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu wymogi w zakresie zrównoważonego rozwoju i odporności w odniesieniu do zamówień publicznych na produkty niskoemisyjne produkowane w UE. Środki te będą nagradzać innowacje przy jednoczesnym przestrzeganiu unijnych norm środowiskowych i standardów społecznych. Kryteria, definicje i etykiety wyrobów budowlanych zostaną określone w rozporządzeniu w sprawie wyrobów budowlanych.

Jednocześnie zbliżający się przegląd dyrektywy w sprawie zamówień publicznych, dzięki ułatwieniu uwzględniania w przetargach kwestii zrównoważonego rozwoju, pomoże stworzyć stabilny popyt na niskoemisyjne wyroby budowlane (również pochodzenia biologicznego) i innowacyjne metody, takie jak nowatorskie modułowe rozwiązania budowlane, które często są produkowane przez MŚP. W procesie przeglądu rozważona zostanie również między innymi kwestia podwykonawstwa, w tym obowiązki i kwalifikacje wykonawców oraz przejrzystość w łańcuchach dostaw, co może pomóc w zwalczaniu nadużyć i wspieraniu działających w dobrej wierze pracodawców w sektorze budowlanym. Wykorzystanie potencjału ogromnego rynku zamówień publicznych w UE może zmniejszyć ryzyko inwestycji prywatnych, przyspieszyć zwiększanie zdolności produkcyjnych i obniżyć koszty dzięki korzyściom skali 41 . Ponadto inicjatywy w ramach strategii dotyczącej biogospodarki 42 będą wspierać budownictwo jako jeden z rynków pionierskich produktów pochodzenia biologicznego.

Zgodnie z celami strategii dotyczącej biogospodarki w ramach certyfikacji pochłaniania dwutlenku węgla i technik węglochłonnych opracowana zostanie certyfikacja długotrwałego magazynowania biogenicznego dwutlenku węgla w budynkach. Przyczyni się to do zwiększenia widoczności korzyści dla środowiska rozwiązań opartych na surowcach pochodzenia biologicznego w tym sektorze, a tym samym do wzrostu popytu rynkowego na te rozwiązania.

3.1Modernizacja ram regulacyjnych w celu zwiększenia wykorzystania innowacji

Nowe rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych stanowi ważny krok w kierunku bardziej nowoczesnych i sprzyjających innowacjom ram regulacyjnych. Nowe ramy prawne mogą zaspokoić wszystkie potrzeby techniczne i regulacyjne, w tym w dziedzinie środowiskowa i cyfryzacji.

W procesie tworzenia dorobku prawnego UE związanego z rozporządzeniem w sprawie wyrobów budowlanych 43 Komisja zamierza zaktualizować do 2033 r. wszystkie normy zharmonizowane opracowane na przestrzeni ostatnich 25 lat i rozszerzyć ich zakres na wszystkie odpowiednie rodziny wyrobów. Proces ten stanowi kompleksową podstawę do zagwarantowania efektywnego i szybkiego rozwoju normalizacji. Normy dotyczące kluczowych materiałów, takich jak cement, są opracowywane w trybie priorytetowym, aby umożliwić ich terminowe przyjęcie. Przyspieszy to harmonizację norm dotyczących wyrobów na całym jednolitym rynku, ograniczając tym samym obciążenia administracyjne oraz ułatwiając dostęp do rynku bardziej zrównoważonym produktom, co ma kluczowe znaczenie zwłaszcza dla MŚP w ekosystemie budowlanym.

Nowe normy przyczynią się do budowy bezpiecznych, dostępnych i przyjaznych dla środowiska budynków, wzmocnią jednolity rynek i zmniejszą koszty dzięki ekonomii skali. Co istotne, rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych zapewni ramy prawne sprzyjające odejściu od normatywnych krajowych przepisów budowlanych na rzecz norm opartych na parametrach użytkowych, co pozwoli na większą elastyczność w stosowaniu innowacyjnych metod budowlanych. Aby umożliwić transgraniczne wdrażanie systemów budownictwa z prefabrykatów i systemów modułowych, Komisja priorytetowo potraktuje opracowanie szczegółowych norm dotyczących produktów prefabrykowanych, zestawów budowlanych i elementów modułowych, tworząc jednolity rynek dla tych produktów. MŚP są należycie reprezentowane w procesie opracowywania norm, a Komisja dopilnuje, aby normy zharmonizowane i mające zastosowanie akty delegowane nie obciążały nadmiernie MŚP.

Aby wprowadzić przepisy w życie, Komisja wyda wytyczne dotyczące budownictwa modułowego i budownictwa z prefabrykatów. Wytyczne będą zawierać najlepsze praktyki i udane demonstracje weryfikacji poprawności projektu pod względem zwiększenia bezpieczeństwa, dostępności, zrównoważoności, szybkiej rozbiórki i przystępności cenowej za pomocą rozwiązań modułowych, wspierając ich szersze zastosowanie w nowych budynkach i renowacjach 44 . Wytyczne te będą opierać się na udanych projektach realizowanych w ramach podprogramu „Przejście na czystą energię” programu LIFE w obszarze budownictwa modułowego i budownictwa z prefabrykatów 45 . Działania te będą również wpisywać się w międzynarodowy filar NEB, obejmujący projekty poświęcone odbudowie Ukrainy oraz upowszechnianiu najlepszych praktyk w zakresie zrównoważonej i odpornej powojennej odbudowy.

Ponadto Komisja dopilnuje, aby eurokody drugiej generacji 46 wspierały innowacje, na przykład poprzez włączenie instrumentów oceny i ponownego wykorzystania istniejących struktur oraz wykorzystania innowacyjnych materiałów, takich jak materiały kompozytowe z polimerów włókien i napięte struktury membranowe.

Łącznie działania te przyczynią się do powstania pozytywnego sprzężenia zwrotnego między innowacjami a popytem: zharmonizowany jednolity rynek zrównoważonych wyrobów budowlanych da innowatorom pewność inwestowania, natomiast ekologiczne zamówienia publiczne i polityka przemysłowa wygenerują impuls rynkowy niezbędny do zwiększenia produkcji. Dzięki modernizacji zarówno regulacyjnych, jak i technologicznych podstaw budownictwa Europa może zapewnić bardziej przystępne cenowo, zrównoważone i wysokiej jakości mieszkania znacznie szybciej niż do tej pory.

3.2Zwiększenie wykorzystania innowacyjnych materiałów i wyrobów budowlanych

Aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na szybsze, bardziej ekologiczne i tańsze budynki, europejski sektor budowlany musi pilnie przyspieszyć inwestycje w innowacyjne materiały, produkty i technologie. Działania te wspomogą zasobooszczędny, opłacalny i innowacyjny wzrost przy jednoczesnym zapewnieniu zrównoważonego wykorzystania ograniczonych zasobów naturalnych.

Postępy są nadal powolne, ograniczone wysokimi kosztami prac rozwojowych, fragmentacją regulacyjną i ostrożnym finansowaniem. W rezultacie powiększa się przepaść między obecnymi potrzebami rynkowymi a tym, co przemysł może dziś osiągnąć. Dotyczy to przede wszystkim MŚP ze względu na ich ograniczoną zdolność inwestycyjną w porównaniu z dużymi przedsiębiorstwami.

Aby zniwelować tę lukę, Europejski Bank Inwestycyjny ogłosił, że przeznaczy pulę środków na pożyczki w wysokości 400 mln EUR skierowaną do przedsiębiorstw, w tym MŚP, w całym łańcuchu wartości nieruchomości mieszkaniowych, od producentów materiałów po przedsiębiorstwa budowlane i producentów sprzętu. Inicjatywa ta zostanie wdrożona przy wsparciu InvestEU i będzie finansować nowe technologie, które mogą rozwiązać problem wysokich kosztów budowy i prac rozwojowych oraz przyspieszyć dostarczanie nowych zasobów mieszkaniowych. Wesprze ona innowacje w zakresie cyfryzacji, automatyzacji i zastosowań sztucznej inteligencji w celu poprawy jakości podczas planowania i budowy. Zakres obejmie innowacyjne techniki budowlane, nowatorskie rozwiązania w zakresie efektywności energetycznej i energii odnawialnej, innowacje materiałowe (m.in. szkło, cement, beton, stal konstrukcyjną, ceramikę, wyroby z drewna itp.) oraz inwestycje producentów sprzętu w badania, rozwój i innowacje, w tym w robotykę i inteligentne maszyny budowlane.

Oprócz puli środków na pożyczki EBI nowa paneuropejska platforma inwestycyjna na rzecz przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań, obejmująca grupę EBI, krajowe banki prorozwojowe, Bank Rozwoju Rady Europy, EBOR i inne instytucje finansowe, będzie realizować podejście oparte na łańcuchu wartości, od innowacji w budownictwie po szerszy zakres rozwoju nieruchomości, maksymalizując inwestycje publiczne w celu pozyskania dodatkowych inwestycji prywatnych. Platforma zwiększy widoczność możliwości inwestycyjnych w zakresie przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań oraz mieszkań socjalnych, aby skuteczniej przyciągnąć inwestorów i promotorów projektów.

Odblokowanie inwestycji prywatnych wymaga również usunięcia barier regulacyjnych, które obecnie uniemożliwiają rozwój nowych technologii ponad granicami. Aby rozwiązać ten problem, Komisja uruchomi, w ramach narzędzia koordynacji konkurencyjności, projekt pilotażowy ukierunkowany na budownictwo z prefabrykatów i budownictwo modułowe. Wspomniany projekt pilotażowy będzie miał na celu promowanie transgranicznych projektów wielokrajowych i rozwiązanie problemu fragmentacji regulacyjnej, która utrudnia budownictwu z prefabrykatów i budownictwu modułowemu osiągnięcie wystarczającej skali.

Pomoże on uczestniczącym państwom członkowskim w dostosowaniu ich ram regulacyjnych, ułatwiając tym samym swobodny przepływ wyrobów i komponentów budowlanych na potrzeby budownictwa z prefabrykatów na całym jednolitym rynku. Jednocześnie narzędzie koordynacji konkurencyjności zapewni ukierunkowane wsparcie finansowe w celu wzmocnienia łańcuchów dostaw i zwiększenia zdolności przemysłowych. Po stronie popytu wprowadzi środki uzupełniające, aby zwiększyć atrakcyjność i konkurencyjność innowacyjnych rozwiązań budowlanych na rynkach publicznych i prywatnych, przyczyniając się również do zapewnienia przystępnych cenowo mieszkań w całej UE szybko i po konkurencyjnych kosztach.

Istniejące programy UE będą nadal odgrywać kluczową rolę w przyspieszaniu innowacji w sektorze budowlanym. Nowy europejski Bauhaus 47 będzie nadal wspierał – poprzez politykę, wiedzę i finansowanie – zapewnianie przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań wysokiej jakości, ułatwiając wprowadzanie innowacji i zapewniając ukierunkowane wsparcie dla ekosystemu budowlanego na potrzeby wdrożenia zintegrowanych i inkluzywnych rozwiązań. Jednocześnie w ramach programu „Horyzont Europa” (za pośrednictwem instrumentu nowego europejskiego Bauhausu i partnerstwa Built4People) nadal finansowane będą projekty badawcze, rozwojowe i demonstracyjne koncentrujące się na materiałach zaawansowanych, budownictwie o obiegu zamkniętym i transformacji cyfrowej. Instrumenty te pomogą przenieść innowacje z laboratoriów do zastosowań na dużą skalę, wzmacniając wiodącą pozycję Europy w zrównoważonym budownictwie.

Ponadto polityka spójności może również odegrać rolę w przyspieszeniu wdrażania innowacyjnych materiałów i produktów budowlanych poprzez wspieranie ukierunkowanych inwestycji w regionalne ekosystemy innowacji i ułatwianie wdrażania najnowocześniejszych rozwiązań. Łącznie środki te zwiększą zarówno podaż innowacyjnych rozwiązań budowlanych, jak i popyt na te rozwiązania, co umożliwi Europie szybsze, bardziej inteligentne i bardziej zrównoważone realizowanie inwestycji budowlanych, a jednocześnie stworzy nowe możliwości dla przedsiębiorstw i pracowników w całym łańcuchu wartości w budownictwie.

4Zapewnienie stabilnego dostępu do materiałów budowlanych

Rosnące koszty materiałów i bariery w wykorzystaniu surowców wtórnych

Europejski sektor budowlany stoi w obliczu rosnącej presji ze strony niestabilnych dostaw surowców, rosnących kosztów i fragmentarycznego dostępu do surowców wtórnych. W latach 2020–2024 ceny kluczowych wyrobów budowlanych gwałtownie wzrosły, np. o 28 % w przypadku betonu i o 45 % w przypadku materiałów ceramicznych, takich jak cegły i dachówki 48 . Z uwagi na fakt, że koszty materiałów stanowią 30–40 % całkowitych kosztów budowy budynków mieszkalnych, tendencje te bezpośrednio przekładają się wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i sprawiają, że planowanie budowy jest nieprzewidywalne. Zakłócenia w łańcuchu dostaw, niedobór kluczowych czynników produkcji oraz brak kompleksowych informacji na temat dostępności materiałów jeszcze bardziej pogłębiają ten problem, utrudniając wykonawcom przewidywanie niedoborów lub skoków cen.  49

Wyzwanie dotyczy również surowców wtórnych: szereg aktów prawnych, takich jak nowe rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych, dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków 50 i inne przepisy dotyczące klimatu 51 , zachęca do produkcji i stosowania produktów pochodzących z recyklingu lub produktów niskoemisyjnych. W szczególności współczynnik globalnego ocieplenia w cyklu życia dotyczący nowych budynków będzie obliczany na podstawie ram UE 52 , w oparciu o dane dotyczące rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych, co zwiększy popyt na zrównoważone wyroby budowlane. Pomimo rosnących zachęt gospodarczych ich wykorzystanie pozostaje ograniczone: jedynie 0,7 % odpadów z budowy i rozbiórki przygotowuje się do ponownego użycia, a współczynniki recyklingu pozostają niskie w przypadku kluczowych materiałów, np. 10 % w przypadku gipsu i 6 % w przypadku szkła 53 . Dwie główne bariery to niewystarczające informacje na temat materiałów uwalnianych w miejscach rozbiórki na rynkach europejskich, co uniemożliwia rozwój solidnych rynków wtórnych oraz fragmentacja lub brak kryteriów utraty statusu odpadu 54 , tworzące przeszkody administracyjne, które blokują transgraniczny obieg surowców wtórnych.

Środki ukierunkowane na zwiększenie dostępności surowców pierwotnych i wtórnych

Zapewnienie stabilnego dostępu do pierwotnych materiałów budowlanych ma kluczowe znaczenie dla zaspokojenia rosnącego popytu na mieszkania i ambicji klimatycznych UE. Komisja w odpowiedzi na tę kwestię stosuje podejście wielopoziomowe. Istniejące inicjatywy, w tym akt w sprawie surowców krytycznych 55 , Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii 56 , europejski plan działania w zakresie stali i metali 57 oraz Plan działania ReSourceEU 58 , mają na celu zmniejszenie kosztów nakładów i zwiększenie przewidywalności w odniesieniu do materiałów budowlanych.

W ciągu ostatnich 15 lat sporządzanie map surowców krytycznych dla sektorów strategicznych UE oraz śledzenie tych surowców umożliwiło przewidywanie niedoborów i wprowadzanie środków mających na celu ograniczenie ryzyka zakłóceń dostaw 59 . Niektóre z tych materiałów, w tym skaleń, bor, kruszywa, gips, piasek kwarcowy, wapień i perlit, mają szczególne znaczenie dla budownictwa. Za pośrednictwem Europejskiego Obserwatorium Sektora Budowlanego 60 Komisja będzie śledzić wymienione i inne istotne materiały i produkty – takie jak stal – z większą szczegółowością oraz składać sprawozdania na temat ich dostępności i ceny 61 .

Jeżeli chodzi o surowce wtórne, Komisja pracuje nad stworzeniem funkcjonującego jednolitego rynku produktów ponownie użytych i poddanych recyklingowi. Zharmonizowane kryteria utraty statusu odpadu przekształcą materiały z odpadów w wartościowe produkty, ułatwiając handel transgraniczny i umożliwiając ich wykorzystanie zarówno w nowych budownictwie, jak i renowacjach. Wspólne Centrum Badawcze opracowuje kryteria utraty statusu odpadu w odniesieniu do kruszyw z odpadów z budowy i rozbiórki. Ponadto akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym pomoże rozwiązać problem fragmentacji kryteriów utraty statusu odpadu, ułatwiając wykorzystanie surowców wtórnych również w wyrobach budowlanych.

Na mocy dyrektywy ramowej w sprawie odpadów 62 państwa członkowskie mają obowiązek propagowania ponownego użycia odpadów z budowy i rozbiórki. W tym celu wiele państw członkowskich wdrożyło już obowiązkowe audyty przeprowadzane przed rozbiórką i renowacją, gromadząc dane na temat dostępnych materiałów. Audyty przeprowadzane przed rozbiórką zwiększają przejrzystość i ułatwiają powstawanie rynków surowców wtórnych, łącząc podaż materiałów z miejsc rozbiórki z popytem ze strony producentów. Pełny potencjał tych informacji zostanie jednak uwolniony dopiero wtedy, gdy zostaną one dostarczone w formie cyfrowej i podane do wiadomości publicznej, co umożliwi przemysłowi gromadzenie, nabywanie i przewidywanie dostępności surowców wtórnych.

Z zastrzeżeniem wyników trwającej oceny skutków, w drodze aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym Komisja opracuje platformę cyfrowej oceny europejskich zasobów budowlanych (DECRA), łączącą krajowe bazy danych zawierające informacje na temat audytów przeprowadzanych przed rozbiórką. Zapewni to udostępnienie istotnych danych w formacie umożliwiającym wyszukiwanie oraz przetwarzanie maszynowe. Większa przejrzystość umożliwi producentom szybką identyfikację źródeł surowców wtórnych, co zmniejszy zależność od zasobów pierwotnych i obniży koszty produkcji. W przypadku państw członkowskich, które nie dysponują jeszcze systemem do celów audytów przeprowadzanych przed rozbiórką, będzie to inwestycja, której koszty w dużej mierze zostaną zrekompensowane korzyściami wynikającymi ze zwiększonego wykorzystania surowców wtórnych w budownictwie. Do III kwartału 2026 r. Komisja przeanalizuje również zalety wprowadzenia obowiązku przeprowadzania takich audytów poprzez wdrożenie minimalnego zestawu obowiązkowych i dobrowolnych punktów danych, które mają być dostępne w formie cyfrowej, przy jednoczesnym ograniczeniu do minimum obciążeń administracyjnych.

Ponadto nowe rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych wyeliminuje pozostałe luki poprzez włączenie do norm dotyczących produktów kwestii odnoszących się do zawartości materiałów z recyklingu oraz obiegu zamkniętego (możliwość naprawy, możliwość ponownego użycia, zdolność do recyklingu i wydłużenie okresu eksploatacji), dzięki czemu produkty ponownie wykorzystane i poddane recyklingowi będą mogły konkurować na równych zasadach z nowymi materiałami w całej UE. Łącznie środki te ustabilizują podaż materiałów, uwolnią potencjał zasobów wtórnych, obniżą koszty i wesprą bardziej zrównoważony, odporny i oparty na obiegu zamkniętym sektor budowlany.

Pełne uwzględnienie kwestii związanych z obiegiem zamkniętym uwolni oszczędności dla przedsiębiorstw, ograniczy zależność od państw trzecich w zakresie surowców potrzebnych sektorowi i przyczyni się do jego dekarbonizacji poprzez ograniczenie wydobycia i przetwarzania surowców pierwotnych.

5Zapewnienie dostępu do usług i doskonalenie umiejętności 

Integracja jednolitego rynku UE w zakresie usług budowlanych i instalacyjnych utrzymuje się na niskim poziomie. Budownictwo pozostaje głównie działalnością krajową, przy czym 90 % przedsiębiorstw, zazwyczaj MŚP, świadczy usługi budowlane wyłącznie lokalnie. Chociaż ekosystem budowlany stanowi około 12 % wartości dodanej brutto UE, działalność transgraniczna w sektorze usług budowlanych jest ograniczona: szacuje się, że integracja handlowa usług sektora budowlanego wynosi jedynie 1 %. Przyczyny niskiego poziomu integracji usług budowlanych obejmują restrykcyjne przepisy krajowe dotyczące zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej, dużą liczbę zawodów regulowanych w tym sektorze oraz złożoność wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych, świadectw i dowodów kompetencji. Bariery te ograniczają możliwości rynkowe i wybór dla klientów oraz utrudniają transgraniczny przepływ usług budowlanych do miejsca, w którym zapotrzebowanie na nie jest największe. Zmniejszenie barier w sektorze usług budowlanych znacząco zwiększy unijną wartość dodaną brutto 63 .

Jeśli chodzi o siłę roboczą, niedobór pracowników i umiejętności od dawna stanowi problem strukturalny w budownictwie, utrudniając produkcję w tym sektorze. Odsetek przedsiębiorstw wskazujących niedobór siły roboczej jako czynnik ograniczający ich całkowitą produkcję utrzymuje się w ostatnich latach na wysokim poziomie, a od początku 2023 r. oscyluje w granicach 25–30 % 64 . Ponadto ekosystem budowlany zmaga się z ogólnie niekorzystnym postrzeganiem społecznym, związanym z niskim poziomem bezpieczeństwa i stabilności zatrudnienia, trudnymi warunkami pracy oraz zagrożeniami dla zdrowia i bezpieczeństwa, a budownictwo nadal postrzegane jest stereotypowo jako „męska praca” 65 . Skutkuje to niepewnością i wysokimi kosztami pracy dla przedsiębiorstw budowlanych, co znajduje odzwierciedlenie w rosnących kosztach budownictwa mieszkaniowego.

Zarówno zwiększone zapotrzebowanie na mieszkania, jak i transformacja ekologiczna i cyfrowa znacznie zwiększają zapotrzebowanie na specjalistyczne i wymagające wysokich kwalifikacji miejsca pracy w sektorze usług 66 . Jednocześnie ta transformacja pod względem wymaganych umiejętności, przy zwiększonym zapotrzebowaniu na umiejętności związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, robotów i projektowania modułowego, może przyciągnąć młodych ludzi i poprawić równowagę płci. W tym względzie zasadnicze znaczenie mają stałe wysiłki na rzecz wspierania przygotowania zawodowego, w tym ukierunkowane działania informacyjne skierowane do kobiet. Podnoszenie i zmiana kwalifikacji pracowników budowlanych mających konkretne umiejętności, na które istnieje największe zapotrzebowanie, oraz stworzenie jednolitego rynku usług budowlanych przyczynią się do zwiększenia podaży pracy i zapewnienia zdolności w zakresie budownictwa mieszkaniowego.

Ponadto, uzupełniając wysiłki na rzecz wykorzystania talentów z Unii, ważną rolę do odegrania ma również ukierunkowana legalna mobilność z państw trzecich. Niedawno przyjęta unijna pula talentów ma na celu ułatwienie rekrutacji osób poszukujących pracy z państw trzecich w zawodach deficytowych w całej UE na wszystkich poziomach umiejętności, przy czym budownictwo jest jednym z sektorów, w których występują największe niedobory 67 . Inne sposoby usprawnienia legalnych dróg migracji do UE to partnerstwa w zakresie talentów 68 , zmieniona unijna dyrektywa w sprawie jednego zezwolenia oraz pierwsza strategia UE w zakresie polityki wizowej. 69 . W ramach pakietu dotyczącego sprawiedliwej mobilności pracowników (III kwartał 2026 r.) Komisja zaproponuje ponadto wspólne przepisy dotyczące uproszczonych procedur uznawania kwalifikacji i walidacji umiejętności obywateli państw trzecich w celu zwiększenia spójności i przejrzystości, a tym samym zwiększenia jasności dla pracowników, a także dla pracodawców i organów.

5.1Usuwanie barier dla usług budowlanych na jednolitym rynku

Komisja zobowiązała się do zmniejszenia barier dla transgranicznego świadczenia usług budowlanych. Celem jest maksymalizacja potencjału jednolitego rynku usług budowlanych i instalacyjnych oraz przyczynienie się do zwiększenia wydajności tego sektora. Dotyczy to w szczególności regionów przygranicznych, w których MŚP z sektora budowlanego napotykają bariery utrudniające wykorzystanie bliskości rynku po drugiej stronie granicy. Ponadto w komunikacie Komisji dotyczącym unii umiejętności 70 ogłoszono inicjatywę na rzecz przenoszenia umiejętności, aby otworzyć więcej możliwości dla pracowników i przedsiębiorstw, a dzięki temu w pełni wykorzystać potencjał jednolitego rynku. Jednym z kluczowych działań w ramach tej inicjatywy – które mają zostać przedstawione w ramach pakietu dotyczącego sprawiedliwej mobilności pracowników – będzie rozszerzenie automatycznego uznawania dodatkowych zawodów regulowanych za pomocą wspólnych ram kształcenia oraz modernizacja i usprawnienie procesów uznawania zawodów regulowanych, w szczególności poprzez wykorzystanie narzędzi cyfrowych, w tym w celu ułatwienia i skrócenia procedur.

Drugim działaniem będzie zbadanie możliwości zwiększenia przejrzystości i porównywalności kwalifikacji w przypadku zawodów nieregulowanych oraz rozwoju skoordynowanych, interoperacyjnych ram UE na rzecz bezpiecznego transgranicznego uznawania kwalifikacji.

Akt o usługach budowlanych ma na celu wspieranie swobodnego przepływu usług budowlanych i instalacyjnych na jednolitym rynku poprzez zapewnienie, aby przedsiębiorstwa, przedsiębiorcy i specjaliści, którzy uzyskali zezwolenie w swoim państwie członkowskim pochodzenia, mogli łatwiej świadczyć usługi w innych państwach członkowskich, przy jednoczesnym poszanowaniu praw socjalnych. Celem tej inicjatywy jest wspieranie przewidywalnego i stabilnego otoczenia biznesowego dla przedsiębiorstw i przedsiębiorców, a także wspieranie transgranicznej działalności MŚP.

5.2Rozwiązanie problemu niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej w ekosystemie budowlanym

Komisja pragnie wspierać ekosystem budowlany w rozwijaniu odpowiednich umiejętności w celu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na siłę roboczą i umiejętności w budowie mieszkań i innych obiektów budowlanych. Na przykład w ramach partnerstwa na rzecz umiejętności na dużą skalę w budownictwie 71 ustanowiono model wspólnego zaangażowania: główne podmioty w ekosystemach przemysłowych, w tym stowarzyszenia i odpowiednie organy publiczne, zobowiązują się do współpracy i inwestowania w podnoszenie i zmianę kwalifikacji. W szczególności tworzone są synergie, aby umożliwić wysoki udział pracowników MŚP w takich szkoleniach. Działania w ramach partnerstwa na rzecz umiejętności na dużą salę będą promować podnoszenie i zmianę kwalifikacji 30 % siły roboczej każdego roku do 2030 r. w całym przemyśle, przy czym celem jest przeszkolenie 3 mln osób rocznie wśród siły roboczej z sektora budownictwa w UE do 2030 r.

Sojusz na rzecz planu działania „Modernizacja szkoleń zawodowych w sektorze budowlanym” 72 opracuje działania szkoleniowe w celu zaspokojenia pilnych potrzeb w zakresie umiejętności w 2026 r. i długoterminowych potrzeb w zakresie umiejętności w 2028 r., w tym inicjatywy mające na celu poprawę wizerunku ekosystemu oraz skuteczniejsze przyciągnięcie młodych talentów i kobiet, w tym dzięki wzmocnieniu oferty przygotowania zawodowego. Wraz z niniejszym komunikatem Komisja opublikowała sprawozdanie analityczne przedstawiające obecne i przyszłe potrzeby w zakresie umiejętności i siły roboczej w sektorze budowlanym 73 z perspektywą do 2030 r. Sprawozdanie to zaradzi fragmentarycznemu gromadzeniu informacji na temat umiejętności i dostarczy dowodów na potrzeby przyszłej polityki związanej z umiejętnościami w ekosystemie budowlanym.

Wysiłki te będą wspierane przez inne działania Komisji na rzecz rozwoju umiejętności pilotażowych, wdrażania i wymiany dobrych praktyk w zakresie gruntownej renowacji, BIM i budownictwa o obiegu zamkniętym. Są one wdrażane za pośrednictwem różnych inicjatyw Komisji, takich jak BUILD UP Skills, centra doskonałości zawodowej w sektorze budowlanym i europejski sojusz na rzecz przygotowania zawodowego. Komisja zachęca państwa członkowskie do optymalnego wykorzystania Europejskiego Funduszu Społecznego Plus i krajowego finansowania publicznego w celu wdrożenia gotowych na przyszłość szkoleń w zakresie zmiany i podnoszenia kwalifikacji.

Akademia NEB przyspieszy podnoszenie i zmianę kwalifikacji w ekosystemie budowlanym, aby wspierać przejście na system wykorzystania materiałów oparty w większym stopniu na odzysku i obiegu zamkniętym. Rozbudowa i konsolidacja Akademii NEB będzie nadal wspierać rozwój wiedzy, umiejętności i innowacji, w tym wsparcie dla przedsiębiorstw typu start-up i piaskownic dla innowacyjnych produktów.

6Współpraca w zakresie wdrażania

Ożywienie ekosystemu budowlanego w celu pobudzenia konkurencyjności Europy wymaga przekształcenia go z rozdrobnionego i zasobochłonnego sektora w nowoczesny, konkurencyjny, cyfrowy i zrównoważony ekosystem przemysłowy. Bardziej produktywny ekosystem budowlany przekłada się na większą intensywność budownictwa, w tym na bardziej przystępną cenowo podaż mieszkań.

Komisja będzie stale monitorować sytuację w tym sektorze, jego odporność, wydajność i trwającą dekarbonizację, w ścisłej współpracy ze wszystkimi odpowiednimi podmiotami. Forum budownictwa wysokiego szczebla 74 będzie stanowić główną platformę dalszej komunikacji na temat działań określonych w strategii, a także monitorowania wyników gospodarczych sektora i jego wkładu w zmniejszenie luki w podaży mieszkań. HLCF zapewni synergię z Europejskim Sojuszem na rzecz Mieszkalnictwa zapowiedzianym w europejskim planie na rzecz przystępnych cenowo mieszkań. Sojusz zapewni platformę do monitorowania wdrażania krajowych środków dotyczących procedur wydawania pozwoleń oraz procedur administracyjnych.

Jest to wspólne przedsięwzięcie. Państwa członkowskie, władze regionalne i lokalne, przemysł, partnerzy społeczni oraz instytucje finansowe – wszyscy mają do odegrania swoją rolę. Dzięki wspólnym działaniom Europa może przekształcić swój ekosystem budowlany w prawdziwą siłę napędową konkurencyjności, budującą nie tylko domy, lecz także odporność i zaufanie do przyszłości Europy, a także zapewniającą nowe możliwości.

(1)

Zob. Balouktsi i in. (2025), Housing investment needs in the EU [Potrzeby inwestycyjne w mieszkalnictwie w UE]. Dokument orientacyjny JRC z serii „Nauka dla polityki”.

(2)

COM(2025) 1025 – Mieszkania dla wszystkich – Europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań.

(3)

Definicja i szczegóły dotyczące struktury ekosystemu: swd-annual-single-market-report-2021_en.pdf.

(4)

Tablica wskaźników ekosystemów przemysłowych (na podstawie danych Eurostatu).

(5)

  EIB Investment Survey – European Union Overview [Badanie EBI dotyczące inwestycji – podsumowanie sytuacji w Unii Europejskiej], 2024.

(6)

Europejski Bank Centralny.

(7)

  Budynki i budownictwo – rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP.

(8)

  Projekt BioBuild – rozwiązania termiczne na rzecz zielonych budynków.

(9)

  Torowanie drogi do obniżenia wbudowanych emisji dwutlenku węgla w sektorze budowlanym. Czyste technologie i polityka ochrony środowiska.

(10)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 305/2011, Dz.U. L, 2024/3110, 18.12.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/3110/oj .

(11)

COM(2025) 772.

(12)

Jednolity rynek: nasz europejski rynek wewnętrzny w niepewnym świecie. Strategia na rzecz prostszego, płynniejszego i silniejszego jednolitego rynku – komunikat Komisji Europejskiej, COM(2025) 500.

(13)

Ścieżka transformacji budownictwa, dokument roboczy służb Komisji Europejskiej (2023) – DocsRoom – Komisja Europejska.

(14)

Projekt „B-Ready in the EU” https://openknowledge.worldbank.org/collections/9969d01c-9434-483c-bb5d-d8a8416e77b3 .

(15)

Zastosowanie mogą mieć inne procedury wydawania pozwoleń: decyzja o warunkach zabudowy umożliwiająca realizację określonej funkcji, pozwolenie na podział działki na mniejsze części, pozwolenie środowiskowe na duże inwestycje lub pozwolenie na prowadzenie określonej działalności gospodarczej.

(16)

  https://doi.org/10.1080/09613218.2024.2400467 .

(17)

„Kwestionariusz dotyczący procesu wydawania pozwoleń na budowę i cyfrowych pozwoleń na budowę – sprawozdanie podsumowujące”, Komisja Europejska, 2025 + zaproszenie do zgłaszania uwag.

(18)

Podczas gdy niektóre państwa stosują system zdecentralizowany, w ramach którego władze gminne wydają pozwolenia na budowę (np. Austria), inne opracowały scentralizowane platformy krajowe (np. Estonia). Ponadto tylko niektóre państwa członkowskie (np. Estonia, Finlandia) polegają na internetowych systemach wydawania pozwoleń i w coraz większym stopniu włączają modelowanie informacji o budynku do swoich procesów.

(19)

Lukavec, M., Čáp, V. i Čermáková, K. (2024). „How permitting process length influences development costs and real estate prices” [W jaki sposób czas trwania procesu wydawania pozwoleń wpływa na koszty prac rozwojowych i ceny nieruchomości]. Ekonomia i środowisko, t. 89, nr 2, s. 768–768.

(20)

Wydawanie pozwoleń w oparciu o BIM polega na stosowaniu modelowania informacji o budynku (BIM) w procesie wydawania pozwoleń na budowę. Wnioskodawcy składają trójwymiarowy model BIM, który umożliwia automatyczne sprawdzanie zgodności z kodeksami budowlanymi i przepisami, potencjalnie łącząc model z cyfrowym bliźniakiem otaczających budynków i infrastruktury. System ten umożliwia przekształcenie procesu weryfikacji zgodności z procesu ręcznego na półautomatyczny.

(21)

Zgodnie z szacunkami miasta Järvenpää średni czas przeprowadzania zautomatyzowanych kontroli można skrócić do 1–5 minut w przypadku przeciętnego budynku wielorodzinnego w porównaniu z 1–2 dniami na przeprowadzenie ręcznych kontroli na podstawie rysunków 2D w formacie pdf. Stosowanie zautomatyzowanych kontroli i modeli zapisanych w standardzie IFC o wymaganej zawartości danych skraca średni czas rozpatrywania kompletnego wniosku o pozwolenie na budowę z szacowanych 40 dni roboczych do 10 dni roboczych.

(22)

COM(2025) 980 Uproszczenie na rzecz zrównoważonej konkurencyjności.

(23)

COM(2025) 984 – obejmuje to zmiany przepisów i wniosek mający na celu przyspieszenie i usprawnienie ocen oddziaływania na środowisko, na przykład poprzez unikanie wielokrotnych ocen w przypadku niewielkich zmian lub rozbudowy, w tym w odniesieniu do planowania i budowy nowych budynków mieszkalnych, przystępnych cenowo lub socjalnych, a także powiązanej infrastruktury społecznej bezpośrednio obsługującej te budynki mieszkalne.

(24)

Instrument Wsparcia Technicznego jest programem UE, który zapewnia państwom członkowskim UE dostosowaną do potrzeb wiedzę fachową w zakresie opracowywania i wdrażania reform. Instrument Wsparcia Technicznego wykorzystano niedawno do wdrożenia BIM w zamówieniach publicznych, w tym do ustanowienia projektów pilotażowych w Grecji i Hiszpanii.

(25)

Oczekuje się, że horyzontalny system cyfrowych paszportów produktów zostanie ustanowiony na początku 2027 r. Akt delegowany do rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych dotyczący wdrażania cyfrowego paszportu produktu zostanie przyjęty w późniejszym terminie, a cyfrowy paszport produktu stanie się obowiązkowy dla wyrobów budowlanych objętych normami zharmonizowanymi i europejskimi dokumentami oceny 18 miesięcy później, do 2028 r. Pierwszymi wyrobami będą cement i konstrukcyjne wyroby metalowe, a następnie okna i drzwi.

(26)

W ramach działań na rzecz cyfryzacji na podstawie zmienionego rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych przewiduje się wprowadzenie internetowego systemu informacyjnego, w którym przechowywane będą deklaracja właściwości użytkowych, deklaracja zgodności i instrukcje użytkowania wszystkich zharmonizowanych wyrobów. System ten ułatwi dostęp do deklaracji i skróci czas potrzebny użytkownikom wyrobów budowlanych na znalezienie informacji. Oczekuje się, że zmniejszy to obciążenie administracyjne o 310 mln EUR.

(27)

Cyfrowy dziennik budynku to scentralizowane cyfrowe repozytorium, w którym przechowuje się wszystkie istotne informacje na temat budynku – od jego projektu i budowy przez cały cykl życia, w tym dotyczące eksploatacji, konserwacji i potencjalnej renowacji. Poprzez stworzenie jednego źródła informacji na potrzeby danych dotyczących budynków DBL mają usprawnić zarządzanie informacjami, zwiększyć przejrzystość i ułatwić podejmowanie świadomych decyzji zainteresowanym stronom, takim jak właściciele, użytkownicy, instytucje finansowe i organy publiczne.

(28)

„Strategia w sprawie zastosowania AI”, COM(2025) 723 final.

(29)

  https://public-buyers-community.ec.europa.eu/communities/bim-and-public-procurement .

(30)

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, program „Cyfrowa Europa”, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i program „Horyzont Europa”.

(31)

  EIB Investment Survey – European Union Overview [Badanie EBI dotyczące inwestycji – podsumowanie sytuacji w Unii Europejskiej], 2024.

(32)

Roczne sprawozdanie dotyczące jednolitego rynku z 2022 r., Komisja Europejska.

(33)

  https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/digitalisation-2025 .

(34)

W szczególności w krajach takich jak Irlandia i Zjednoczone Królestwo, które borykają się z poważnymi niedoborami mieszkań, metody budowy z prefabrykatów stają się realnym rozwiązaniem pozwalającym budować domy szybko i w sposób opłacalny.

(35)

Komisja Europejska: DG ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP, Market potential of offsite construction for housing supply – Report [Potencjał rynkowy budownictwa z prefabrykatów w kontekście zwiększania podaży mieszkań – sprawozdanie], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2025.

(36)

Przejście na produkcję fabryczną umożliwi wprowadzenie nowych profili zawodowych w sektorze budownictwa oraz zwiększy jego atrakcyjność, co przyczyni się do ograniczenia niedoborów siły roboczej, w tym poprzez zwiększenie udziału kobiet.

(37)

Potencjał rynkowy budownictwa z prefabrykatów w kontekście zwiększania podaży mieszkań – Ecorys – na zlecenie DG GROW, 2025.

(38)

Trwająca odbudowa Ukrainy prowadzi do przydatnych wniosków: praktyka budowy nowych domów często obejmuje innowacje w zakresie przetwarzania i ponownego użycia odpadów z rozbiórki, ponownego użycia materiałów budowlanych i budowy modułowej. W wielu przypadkach rozwiązania te można by powielić w procesie odbudowy innych obszarów ogarniętych wojną, takich jak Strefa Gazy. Wiele innowacji może okazać się przydatnych również w unijnej praktyce budowlanej i może pomóc w zniwelowaniu luki w podaży mieszkań w UE.

(39)

Zaproszenie do zgłaszania uwag.

(40)

  Monitoring industrial ecosystems – Construction Analytical Report 2024 [Monitorowanie ekosystemów przemysłowych – sprawozdanie analityczne dotyczące budownictwa za 2024 r.] (Komisja Europejska) .

(41)

Na przykład akt w sprawie materiałów zaawansowanych, zaplanowany na IV kwartał 2026 r., będzie wspierać badania naukowe i innowacje, zwiększać zdolności produkcyjne w UE i usprawniać procesy regulacyjne dotyczące materiałów zaawansowanych. Skupi się on w szczególności na materiałach, które mają zasadnicze znaczenie dla transformacji ekologicznej i cyfrowej we wszystkich sektorach, w tym w budownictwie. W strategii dotyczącej biogospodarki określono środki mające na celu zmniejszenie barier technicznych, a tym samym zwiększenie komercyjnego wykorzystania innowacyjnych rozwiązań budowlanych pochodzenia biologicznego.

Plan przemysłowy Zielonego Ładu na miarę epoki neutralności emisyjnej, COM(2023) 62.

(42)

Ramy strategiczne na potrzeby konkurencyjnej i zrównoważonej biogospodarki UE – SWD(2025) 895.

(43)

Proces tworzenia dorobku prawnego UE związanego z rozporządzeniem w sprawie wyrobów budowlanych to wspólny wysiłek Komisji, państw członkowskich, zainteresowanych stron i organizacji normalizacyjnych mający na celu wspieranie opracowywania wniosków o normalizację i aktów prawnych niezbędnych do skutecznego wdrożenia rozporządzenia w sprawie wyrobów budowlanych.

(44)

Więcej informacji na temat aktualnie realizowanych projektów można znaleźć pod adresem: https://joint-research-centre.ec.europa.eu/projects-and-activities/iresist-home/ongoing-projects_en.

(45)

Na przykład: LIFE Giga Regio Factory – https://www.energiesprong.org/projects/giga-regio-factory.

(46)

Eurokody to seria 10 dobrowolnych norm europejskich – od EN 1990 do EN 1999 – zapewniających wspólne podejście do projektowania budynków i innych obiektów inżynierii lądowej i wodnej oraz wyrobów budowlanych.

(47)

  https://new-european-bauhaus.europa.eu/index_pl . 

(48)

Źródło: Eurostat.

(49)

Zaproszenie do zgłaszania uwag.

(50)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona), Dz.U. L, 2024/1275, 8.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1275/oj .

(51)

Takie jak europejski system handlu uprawnieniami do emisji dla dużych emitentów (ETS1), dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej oraz unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju i przepisy krajowe związane z planami działania na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla.

(52)

Rozporządzenie delegowane Komisji zmieniające załącznik III do dyrektywy (UE) 2024/1275 i ustanawiające unijne ramy dla krajowego obliczania współczynnika globalnego ocieplenia w cyklu życia.

(53)

  Baza publikacji JRC – Techno-economic and environmental assessment of construction and demolition waste management in the European Union [Ocena techniczno-ekonomiczna i środowiskowa gospodarowania odpadami z budowy i rozbiórki w Unii Europejskiej].

(54)

Aby materiały pochodzące z rozbiórki obiektów budowlanych mające status prawny „odpadów” były ponownie dostępne do dalszego wykorzystania, muszą być spełnione tzw. kryteria utraty statusu odpadu. W dyrektywie ramowej w sprawie odpadów określono pewne elementy, które należy uwzględnić w kryteriach (kryteria jakościowe, materiały wsadowe, procesy przetwarzania itp.), które państwa członkowskie mogą ustanowić. Brak kryteriów utraty statusu odpadu lub rozbieżne kryteria w poszczególnych państwach członkowskich lub regionach utrudniają wykorzystanie surowców wtórnych oraz obieg takich surowców.

(55)

 Akt w sprawie surowców krytycznych (2024 r.) ma na celu zapewnienie dostępu do bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych dla sektorów strategicznych UE, takich jak czysta energia i technologie cyfrowe.

(56)

Z uwagi na fakt, że ceny energii są głównym czynnikiem wpływającym na wzrost cen materiałów, Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii (2025 r.) ma na celu zwiększenie przewidywalności i przystępności cenowej kosztów energii, zmniejszenie kosztów materiałów i zwiększenie konkurencyjności.

(57)

W Europejskim planie działania w zakresie stali i metali (2025 r.) skoncentrowano się na stworzeniu pionierskiego rynku stali miękkiej, zwiększeniu obiegu zamkniętego, wyrównaniu warunków działania na poziomie międzynarodowym i zwiększaniem inwestycji w tych sektorach.

(58)

COM(2025) 945, Plan działania RESourceEU. Przyspieszenie realizacji unijnej strategii w zakresie surowców krytycznych w celu dostosowania się do nowej rzeczywistości.

(59)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych.

(60)

https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/construction/european-construction-observatory-eco_en.

(61)

Szczególny nacisk zostanie położony na przywóz, produkcję, wywóz i ceny każdego z wybranych materiałów. Określone zostaną rodziny wyrobów wykorzystujących te surowce oraz sektory najbardziej narażone na wahania w tych surowcach.

(62)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów.

(63)

Instytut IFO: Building a Stronger Single Market: Potential for Deeper Integration of the Services Sector within the EU [Budowa silniejszego jednolitego rynku: potencjał w zakresie głębszej integracji sektora usług w UE]; Econpol Policy Report 52/2024.

(64)

Eurostat.

(65)

Odsetek kobiet pracujących w sektorze budowlanym (NACE F) wyniósł 10,6 % w 2024 r. (Eurostat).

(66)

  Ekologizacja sektora budowlanego w UE | CEDEFOP.  

(67)

Po jej utworzeniu będzie to pierwsza ogólnounijna platforma internetowa dostępna dla wszystkich obywateli państw trzecich, którzy chcą legalnie pracować w Unii, na której uczestniczące państwa członkowskie będą rejestrować wolne miejsca pracy u pracodawców mających siedzibę na ich terytorium.

(68)

Dotychczas ustanowiono partnerstwa w zakresie talentów z Marokiem, Tunezją, Egiptem, Pakistanem i Bangladeszem. Partnerstwa te zapewniają ramy polityczne i finansowe służące zacieśnieniu współpracy między Unią Europejską, państwami członkowskimi i kluczowymi krajami partnerskimi w zakresie mobilności i rozwoju umiejętności.

(69)

Planowana na styczeń 2026 r. – obejmie środki wspierające przyjazd wyszkolonych pracowników z państw trzecich.

(70)

https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/union-skills_pl.

(71)

W ramach partnerstwa dotyczącego paktu na rzecz umiejętności – https://pact-for-skills.ec.europa.eu/about/industrial-ecosystems-and-partnerships_en.

(72)

  Plan działania na rzecz współpracy sektorowej w zakresie umiejętności – zatrudnienie, sprawy społeczne i włączenie społeczne.

(73)

Sprawozdanie analityczne na temat umiejętności w europejskim sektorze budowlanym – Europejskie Obserwatorium Sektora Budowlanego.

(74)

  https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/construction/construction-transition-pathway_pl .