KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 30.1.2025

COM(2025) 19 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) 2021/821 ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania

{SWD(2025) 8 final}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) 2021/821 ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania

1.    Wprowadzenie

Niniejsze sprawozdanie zawiera informacje na temat wdrażania unijnej kontroli wywozu i zaktualizowanego rozporządzenia (UE) 2021/821 z dnia 19 maja 2021 r. („rozporządzenie w sprawie produktów podwójnego zastosowania” lub „rozporządzenie”) 1 w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania w latach 2022–2023, a także na temat niektórych kluczowych zmian w 2024 r., wraz z zagregowanymi danymi UE i danymi dotyczącymi kontroli wywozu państw członkowskich za 2022 r.

Jest to pierwsze sprawozdanie roczne przygotowane zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu, które weszło w życie 9 września 2021 r. Jest ważnym krokiem w rozwoju unijnej polityki kontroli wywozu z uwagi na zwiększenie zakresu przekazywania informacji na temat decyzji państw członkowskich dotyczących zezwoleń w obszarze kontroli wywozu z myślą o zwiększeniu przejrzystości w tym obszarze.

Zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu oraz aby usprawnić proces gromadzenia danych, 17 stycznia 2024 r. Komisja opublikowała uzgodnione z państwami członkowskimi wytyczne w sprawie gromadzenia i przetwarzania danych dotyczących kontroli wywozu (wytyczne dotyczące przejrzystości) 2 . Dzięki tym wytycznym państwa członkowskie mogły gromadzić dane statystyczne do celów przygotowania rocznego sprawozdania UE w sprawie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania. W okresie od 27 stycznia do 28 lutego 2023 r. Komisja przeprowadziła również konsultacje z zainteresowanymi stronami na temat sposobu gromadzenia danych dotyczących kontroli wywozu. W tym kontekście Komisja wykorzystała do przygotowania niniejszego sprawozdania informacje uzyskane od państw członkowskich 3 w ramach prac Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania (DUCG). Przekazane przez państwa członkowskie dane za rok 2022 ze względu na ich objętość przedstawiono w formacie skonsolidowanym w dokumencie roboczym służb Komisji, który dołączono do niniejszego sprawozdania rocznego. Sprawozdanie to zostanie uzupełnione o dane za rok 2023, które zostaną opublikowane osobno jako dokument roboczy służb Komisji w pierwszym kwartale 2025 r.

W okresie objętym niniejszym sprawozdaniem zaszły znaczące zmiany w krajobrazie geopolitycznym. Wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie, a także pogłębiający się konflikt na Bliskim Wschodzie jeszcze bardziej uwydatniły znaczenie skutecznych kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania, bowiem kontrole te zyskują na znaczeniu jako element odpowiedzi Komisji na bieżącą sytuację geopolityczną, w szczególności w formie sankcji. W tym samym okresie zaczęto coraz częściej stosować jednostronne kontrole wywozu, które nie mieściły się w zakresie międzynarodowych systemów kontroli wywozu, na przykład w odniesieniu do półprzewodników i sprzętu do produkcji półprzewodników lub surowców krytycznych wykorzystywanych w produkcji wrażliwych technologii prorozwojowych.

2.    Rozwój polityki i ram prawnych

2.1.    Polityka kontroli wywozu

2.1.1.    Modernizacja unijnej kontroli wywozu na podstawie rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania

W związku z przyjęciem bardziej zaawansowanego rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania Komisja i państwa członkowskie rozpoczęły jego skuteczne wykonywanie w szeregu nowych obszarów, takich jak przejrzystość, egzekwowanie i budowanie zdolności. W sekcji 3 poniżej opisano ważną rolę, którą odegrała DUCG, polegającą na rozszerzeniu „infrastruktury instytucjonalnej” unijnej kontroli wywozu w wyniku działań kilku grup ekspertów opracowujących nowe polityki, wytyczne, procedury itp.

Działania te obejmowały między innymi (i) powołanie „grupy ekspertów ds. powstających technologii” (ETEG) na potrzeby wymiany informacji z państwami członkowskimi na temat oceny ryzyka związanego z powstającymi technologiami; (ii) ustanowienie mechanizmu koordynacji egzekwowania prawa w celu wsparcia pracy krajowych organów ścigania w całej UE; (iii) opracowanie elektronicznego systemu rejestracji produktów podwójnego zastosowania (DUeS) w celu usprawnienia wymiany informacji między odpowiednimi służbami Komisji i państw członkowskich oraz (iv) zintensyfikowanie działań informacyjnych skierowanych do przemysłu i lepsze przestrzeganie przepisów w ramach „partnerstwa z sektorem prywatnym”.

Komisja i państwa członkowskie opracowały wytyczne mające na celu zapewnienie przejrzystości krajowych decyzji w sprawie zezwoleń w ramach rocznych sprawozdań państw członkowskich 4 . Wytyczne te zostały przygotowane przez działającą pod przewodnictwem Komisji Europejskiej grupę ekspertów technicznych ds. gromadzenia i przejrzystości danych, złożoną z przedstawicieli organów kontroli wywozu państw członkowskich.

W bardziej zaawansowanym rozporządzeniu położono też dodatkowy nacisk na wywóz produktów służących do cyberinwigilacji. Zwrócono uwagę na potencjalne ryzyko, jakie stwarza wywóz takich produktów z Unii i ich niewłaściwe użycie do celów poważnych naruszeń praw człowieka lub międzynarodowego prawa humanitarnego. W tym kontekście na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) 2021/821 16 października 2024 r. Komisja opublikowała wytyczne dotyczące wywozu produktów służących do cyberinwigilacji 5 , aby zapewnić informacje, głównie dla eksporterów, na temat sposobu dochowania należytej staranności i stosowania wewnętrznych systemów kontroli przed wywozem takich produktów.

2.1.2    Konsultacje i działania informacyjne

6 grudnia 2022 r. Komisja i czeska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej zorganizowały, przy wsparciu DUCG, Forum Kontroli Wywozu 2022. Stworzyło ono możliwość wymiany poglądów na temat wdrażania unijnego systemu kontroli wywozu i zmodernizowanego unijnego systemu kontroli wywozu z niemal 1 000 zainteresowanych stron z przemysłu i społeczeństwa obywatelskiego 6 . Komisja współpracowała z komisją śledczą Parlamentu Europejskiego ds. zbadania stosowania oprogramowania Pegasus 7 i równoważnego oprogramowania szpiegowskiego służącego inwigilacji (komisja PEGA 8 ) i uczestniczyła w wysłuchaniu przed tą komisją.

2.1.3    Współpraca z państwami trzecimi w 2022 r.

16 maja 2022 r. w Paris-Saclay odbyło się drugie posiedzenie Rady UE–USA ds. Handlu i Technologii (TTC UE–USA) 9 , a jego gospodarzem była prezydencja francuska w Radzie UE. TTC UE–USA wyraziła na tym posiedzeniu wspólną chęć wykorzystywania narzędzi kontroli wywozu w obronie bezpieczeństwa. UE i USA zobowiązały się w szczególności do poszerzenia współpracy i wspierania wymiany informacji na temat technologii podwójnego zastosowania i kontroli wywozu. Uznano, że prace TTC UE–USA mają zasadnicze znaczenie dla wypracowania wspólnych stanowisk Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej w odpowiedzi na rosyjską wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie, między innymi przez ułatwienie współpracy w dziedzinie kontroli wywozu. Współpraca ta sprzyja przyjmowaniu dalszych wspólnych stanowisk, w tym aktualizacji wykazu towarów podlegających kontroli z uwzględnieniem decyzji podejmowanych w ramach wielostronnych reżimów kontroli eksportu, współpracy z partnerami oraz regularnym konsultacjom w sprawie nowych działań, które mogą mieć wpływ na UE lub Stany Zjednoczone.

Po drugim posiedzeniu ministerialnym TTC UE–USA UE i Stany Zjednoczone zaprosiły zainteresowane strony do udziału w drugim wydarzeniu informacyjnym poświęconym kontroli wywozu. Odbyło się ono 19 lipca 2022 r. i zaprezentowano na nim postępy, które poczyniono od października 2021 r. w ramach grupy roboczej 7 ds. kontroli wywozu, działającej w ramach TTC UE–USA. Było też okazją do przedstawienia przez przedstawicieli przemysłu, środowisk akademickich i społeczeństwa obywatelskiego opinii i pomysłów dotyczących przyszłych inicjatyw oraz omówienia priorytetów współpracy z organami UE i Stanów Zjednoczonych w zakresie kontroli wywozu.

Gospodarzem trzeciego posiedzenia ministerialnego, które odbyło się 5 grudnia 2022 r. niedaleko Waszyngtonu, były Stany Zjednoczone. W kontekście współpracy w zakresie kontroli wywozu TTC UE–USA rozważała, w jaki sposób uprościć wywóz i powrotny wywóz produktów i technologii podwójnego zastosowania w ramach handlu transatlantyckiego poprzez pilotażową wymianę informacji. TTC UE–USA podjęła też starania o ułatwienie wzajemnej wymiany handlowej przez lepszą koordynację wprowadzania i publikowania zmian w wielostronnych wykazach kontrolnych, prowadzenie konsultacji w sprawie nowych działań regulacyjnych oraz koordynowanie z innymi partnerami działań informacyjnych w zakresie kontroli wywozu. Strony zobowiązały się do zacieśnienia współpracy w zakresie egzekwowania, w tym poprzez konsekwentne stosowanie ograniczeń wywozowych wynikających z sankcji wobec Rosji i Białorusi. Ponadto UE i Stany Zjednoczone zadeklarowały, że mają zamiar współpracować w dziedzinie kontroli wywozu wrażliwych i powstających technologii, z jednoczesnym zapewnieniem odpowiedniej ochrony przed ich niewłaściwym użyciem.

Dodatkowo Komisja i państwa członkowskie aktywnie uczestniczyły w działaniach 39 członków światowej koalicji na rzecz sankcji przeciwko Rosji („GECC” 10 ), którzy w odpowiedzi na inwazję Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r. wdrożyli zasadniczo zbliżone kontrole wywozu. GECC dąży do odcięcia dostępu Rosji i Białorusi do towarów, technologii i oprogramowania, które są niezbędne, aby kontynuować agresję wobec Ukrainy, i do pozbawienia sektorów obrony, lotnictwa i gospodarki morskiej agresorów kluczowych materiałów.

Ponadto 13 czerwca i 17 listopada 2022 r. UE i Norwegia przeprowadziły dialogi na temat kontroli wywozu odpowiednio broni i produktów podwójnego zastosowania. Strony omówiły nowe rozporządzenie UE w sprawie produktów podwójnego zastosowania i zmiany legislacyjne w Norwegii oraz wymieniły poglądy na temat najnowszych zmian w zakresie kontroli wywozu, planowanych spotkań w ramach systemów kontroli wywozu oraz informacji o odmowach. UE i Norwegia omówiły również ograniczenia wywozowe dotyczące produktów podwójnego zastosowania i zaawansowanych technologii.

2.2.    Aktualizacje wykazu kontrolnego UE

Wykaz kontrolny UE w załączniku I do rozporządzenia zasadniczo zawiera wykaz produktów podwójnego zastosowania, w tym oprogramowania i technologii, które podlegają kontroli ze względu na ich potencjalne wykorzystanie do celów zarówno cywilnych, jak i wojskowych. Wykaz podlega regularnej aktualizacji, aby uwzględniać zmiany w wielostronnych reżimach kontroli eksportu, takich jak porozumienie z Wassenaar, Grupa Australijska, Grupa Dostawców Jądrowych i Reżim Kontrolny Technologii Rakietowych (MTCR).

Aby zaktualizować wykaz kontrolny UE, 21 października 2022 r. Komisja przyjęła rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/66 11 , dostosowujące rozporządzenie UE w sprawie produktów podwójnego zastosowania do decyzji podjętych do grudnia 2021 r. w ramach międzynarodowych systemów kontroli wywozu. Zaktualizowany wykaz zawiera nowe produkty z obszaru elektroniki, półprzewodników i komputerów, sektorów chemicznych i biologicznych oraz z kategorii kosmonautyka, aeronautyka i napęd. 3 maja 2022 r., w następstwie rosyjskiej inwazji wojskowej na Ukrainę i wynikającego z tego przyjęcia unijnych środków ograniczających mających na celu ograniczenie wywozu produktów i technologii podwójnego zastosowania do Rosji, Komisja przyjęła też rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/699 12 , w którym usunięto Rosję z zakresu generalnych unijnych zezwoleń na wywóz określonych w rozporządzeniu w sprawie produktów podwójnego zastosowania.

2.3.    Krajowe środki wykonawcze i egzekucyjne

2.3.1. Środki wykonawcze

Rozporządzenie w sprawie produktów podwójnego zastosowania wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Przewidziano w nim jednak, że państwa członkowskie mogą zastosować konkretne środki w celu wprowadzenia w życie konkretnych przepisów, oraz że informacje dotyczące tych środków muszą być publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W związku z tym 8 lutego 2022 r. Komisja opublikowała notę informacyjną 13 zawierającą opis środków przedsięwziętych przez państwa członkowskie, dotyczących m.in. rozszerzenia kontroli pośrednictwa i tranzytu, rozszerzenia kontroli na produkty niewymienione w wykazie ze względów bezpieczeństwa publicznego oraz ze względu na prawa człowieka, wprowadzenia krajowych generalnych zezwoleń na wywóz oraz stosowania kontroli transferów wewnątrzunijnych w przypadku produktów niewymienionych w wykazie. Takie noty informacyjne zapewniają przejrzystość obowiązujących przepisów i odzwierciedlają wysiłki UE zmierzające do wspierania spójnego i skutecznego wdrażania kontroli przez eksporterów w całej UE.

2.3.2. Środki egzekucyjne

Komisja nie otrzymała informacji o żadnych zmianach w wykazie krajowych środków egzekucyjnych opublikowanym z rocznym sprawozdaniem na temat kontroli wywozu za rok 2019 14 .

2.4    Wywóz z Irlandii Północnej

Wraz z wystąpieniem Zjednoczonego Królestwa z Unii 1 stycznia 2021 r. wywóz produktów podwójnego zastosowania z UE do Zjednoczonego Królestwa zaczął podlegać kontroli na podstawie rozporządzenia 15 .

Szczególne ustalenia określono w Protokole w sprawie Irlandii Północnej (NI) 16 , który stanowi, że rozporządzenie ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do Irlandii Północnej 17 , przy czym Zjednoczone Królestwo działa jako właściwy organ na mocy rozporządzenia w odniesieniu do wywozu z Irlandii Północnej do państw trzecich spoza UE. Komisja opracowała specjalne bezpieczne narzędzie elektroniczne, aby wspierać wymianę informacji z właściwym organem Zjednoczonego Królestwa odpowiedzialnym za stosowanie rozporządzenia w Irlandii Północnej i z tego kraju; narzędzie to wykorzystywano przez cały rok 2022. Umożliwia ono organom Zjednoczonego Królestwa dostęp do informacji o odmowach wydanych przez państwa członkowskie UE i dotyczących zasadniczo identycznych transakcji, a także prowadzenie dwustronnych konsultacji z państwem członkowskim wydającym decyzję, jak przewidziano w rozporządzeniu.

3.    Działalność Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania

DUCG skupia ekspertów z Komisji i państw członkowskich, której zadaniem jest zbadanie wszelkich kwestii dotyczących stosowania kontroli wywozu 18 . W 2022 r. odbyło się siedem posiedzeń DUCG: 20 stycznia, 15 marca, 24 maja, 14 lipca, 11 października i 8 grudnia, a także 6 grudnia 2022 r. w formie Forum Kontroli Wywozu z udziałem zainteresowanych stron. 14 lipca 2022 r. odbyła się specjalna sesja poświęcona przeglądowi projektu rozporządzenia delegowanego z 2021 r. aktualizującego załącznik I do rozporządzenia. W 2022 r. konsultowano się również z DUCG w sprawie nadzwyczajnej aktualizacji załącznika I, mającej na celu włączenie produktów objętych kontrolą na podstawie decyzji Grupy Australijskiej.

3.1.    Konsultacje w sprawie kwestii dotyczących wdrażania – ogólna wymiana informacji

Komisja i przedstawiciele państw członkowskich w DUCG przeprowadzili ogólną wymianę informacji na temat kwestii związanych z kontrolą wywozu. W szczególności wymiana poglądów DUCG dotyczyła aspektów wykonania, takich jak rozróżnienie między „środkami krajowymi” a „krajowymi wykazami kontrolnymi” na podstawie art. 9 rozporządzenia, zezwolenia dla dużych projektów oraz kontroli wywozu/transferu wartości niematerialnych i prawnych.

3.2    Wytyczne i noty z wytycznymi

DUCG zainicjowała badanie ankietowe skierowane do właściwych organów, którego przedmiotem było wdrażanie wytycznych z 23 września 2021 r. 19 w zakresie badań dotyczących produktów podwójnego zastosowania, zatwierdziła plan monitorowania stosowania wytycznych w zakresie przestrzegania przepisów przez przemysł, wymieniała informacje na temat krajowych środków wykonawczych na potrzeby aktualizacji oficjalnej noty informacyjnej dotyczącej środków krajowych oraz rozpoczęła dyskusje na temat przygotowania wytycznych dotyczących niematerialnego transferu technologii.

3.3    Wymiana informacji technicznych – grupy ekspertów technicznych

Właściwe organy państw członkowskich wniosły do DUCG specjalistyczną wiedzę techniczną, którą wykorzystywano podczas aktualizacji wykazu kontrolnego UE, i wzięły udział w dyskusjach na temat szeregu konkretnych kwestii dotyczących wdrażania, o których wspomniano powyżej.

Pod nadzorem Komisji DUCG zastosowała też inicjatywy mające na celu rozwiązanie niektórych problemów technicznych związanych z wdrożeniem i powołała specjalne grupy ekspertów w celu wdrożenia wymogów nowego rozporządzenia. Szczególną rolę grup ekspertów technicznych opisano obecnie w art. 24 ust. 3 nowego rozporządzenia.

W 2022 r. aktywnie działały następujące grupy ekspertów:

a)grupa ekspertów ds. nadzoru nad technologiami (STEG) umożliwia ekspertom z państw członkowskich wniesienie wkładu w rozwój unijnego systemu kontroli produktów służących do cyberinwigilacji. Mandat STEG obejmuje dyskusje o charakterze technicznym na temat ryzyka związanego z wywozem produktów służących do cyberinwigilacji – w szczególności ryzyka wykorzystywania takich produktów do celów wewnętrznych represji lub poważnych naruszeń praw człowieka lub międzynarodowego prawa humanitarnego. Od 2021 r. STEG pracuje nad przygotowaniem wytycznych dotyczących wywozu produktów służących do cyberinwigilacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) 2021/821 20 . W 2022 r. prace skoncentrowano na zakresie definicji produktów służących do cyberinwigilacji;

b)grupa ekspertów technicznych ds. powstających technologii (ETEG) kontynuowała wymianę informacji na temat zagrożeń związanych z wywozem powstających technologii i wyzwań związanych z kontrolą takiego wywozu. Członkowie ETEG uznali, że głównym priorytetem jest opracowanie i stosowanie operacyjnego narzędzia oceny ryzyka. ETEG zorganizowała również dyskusje na temat technologii kwantowej, obejmujące prezentacje przedstawicieli sektora prywatnego;

c)mechanizm koordynacji egzekwowania prawa (ECM), uruchomiony zgodnie z art. 25 rozporządzenia, który ma wspierać wymianę informacji i bezpośrednią współpracę między właściwymi organami i organami ścigania państw członkowskich;

d)grupa ekspertów technicznych ds. gromadzenia danych i przejrzystości (DCT-TEG), która w 2022 r. była szczególnie aktywna i spotkała się siedem razy, aby przygotować wytyczne dotyczące przejrzystości. Eksperci omówili kilka projektów i przeprowadzili szeroko zakrojone dyskusje na temat nowej metodologii gromadzenia i raportowania danych na temat wydawania zezwoleń, przed zaplanowanymi na początek 2023 r. publicznymi konsultacjami 21 z zainteresowanymi stronami oraz

e)grupa ekspertów technicznych ds. budowania zdolności (CB-TEG), powołana w celu wspierania regularnych szkoleń i dzielenia się wiedzą specjalistyczną w ramach unijnej społeczności użytkowników produktów podwójnego zastosowania, w tym opracowywania wspólnych programów szkoleniowych dla urzędników państw członkowskich. CB-TEG gromadziła od państw członkowskich informacje na temat potrzeb szkoleniowych i poczyniła postępy w przygotowywaniu sprawozdania dotyczącego wykonalności.

3.4    Wsparcie techniczne w przygotowywania aktualizacji wykazu kontrolnego UE i krajowych środków wykonawczych

Zgodnie z art. 17 rozporządzenia DUCG organizowała techniczne sesje informacyjne, aby wspierać opracowanie wniosku dotyczącego rozporządzenia delegowanego Komisji aktualizującego wykaz kontrolny UE. 14 lipca 2022 r. eksperci krajowi i obserwatorzy z Parlamentu Europejskiego wzięli udział w specjalnym posiedzeniu DUCG, podczas którego przedstawiciele niemieckiego Federalnego Urzędu ds. Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA) zaprezentowali kluczowe zmiany wprowadzone do wykazu kontrolnego UE. Komisja przyjęła akt delegowany w październiku 2022 r.

DUCG przeprowadziła wymianę informacji dotyczących krajowych środków wykonawczych i przygotowała aktualizację noty informacyjnej w sprawie środków krajowych, którą opublikowano 8 lutego 2022 r.

3.5    Wymiana danych dotyczących zezwoleń i wdrażania

DUCG zakończyła gromadzenie danych na temat wydawania zezwoleń za rok 2020 w oparciu o uzgodniony kwestionariusz wymiany danych (DEQ), aby zapewnić przegląd wdrażania kontroli wywozu w całej UE i umożliwić publikację zagregowanych danych w rocznym sprawozdaniu z kontroli wywozu w UE za rok 2019 22 . DUCG zainicjowała również gromadzenie danych dotyczących wydawania zezwoleń za rok 2021.

3.6    Narzędzia informatyczne do wymiany informacji między państwami członkowskimi i do elektronicznego wydawania zezwoleń

Komisja, wspierana przez DUCG, w dalszym ciągu pracowała nad rozwijaniem elektronicznego systemu rejestracji produktów podwójnego zastosowania (DUeS) jako głównego systemu informatycznego unijnej sieci kontroli wywozu. Platforma ta odgrywa kluczową rolę w skutecznym stosowaniu rozporządzenia.

Nowe funkcje opracowano w celu wsparcia wymiany informacji na temat odmów transferów wewnątrzunijnych oraz w celu wsparcia regularnych przeglądów i aktualizacji informacji o odmowach. W szczególności DUCG zakończyła przegląd odmów udzielonych w 2013 r. i kontynuowała przegląd danych z 2014 r.

Udoskonalono również inne funkcje DUeS:

a)w styczniu 2022 r. wdrożono nową funkcję przeglądu odmów;

b)w marcu 2022 r. utworzono nowy moduł usprawniający wymianę informacji związanych z powiadomieniami/zezwoleniami i odmowami na podstawie przepisów dotyczących sankcji wobec Rosji i Białorusi. Wprowadzono kolejne aktualizacje, aby wdrożyć niezbędne zmiany po aktualizacji pakietów sankcji oraz

c)nowa funkcja umożliwiła wymianę informacji z państwami członkowskimi na temat wdrażania sankcji wobec Rosji.

Rok 2022 był również drugim rokiem funkcjonowania systemu zezwoleń elektronicznych dotyczących produktów podwójnego zastosowania – eLicensing, który umożliwia właściwym organom i eksporterom przeprowadzanie kontroli on-line i zmniejszenie obciążeń administracyjnych związanych z tymi kontrolami. Ma on na celu zastąpienie systemów off-line lub przestarzałych krajowych systemów elektronicznych, aby umożliwić sprawniejszą wymianę informacji, w tym w zakresie przekazywania Komisji danych dotyczących wydawania zezwoleń w kontekście art. 26 rozporządzenia. W 2021 r. system eLicensing został uruchomiony na Łotwie i w Rumunii. W 2022 r. system ten dodatkowo ulepszono i dostosowano do obsługi włoskiego organu wydającego zezwolenia (od lipca 2022 r.); trwały też przygotowania do włączenia jako użytkowników systemu organów ze Słowenii i Walonii w 2023 r. Zainteresowanie dołączeniem do projektu wyraziły również Węgry i Belgia (Region Brukseli).

W ramach dialogów z krajami partnerskimi Komisja analizuje możliwości udostępnienia narzędzia eLicensing swoim partnerom spoza UE. Zainteresowanie wykorzystaniem tego narzędzia wyraziły Mołdawia, Bośnia i Hercegowina oraz Serbia.

Projekt eLicensing rozwija się również w nowych kierunkach, aby zwiększyć skuteczność kontroli, na przykład przez połączenie systemu eLicensing z krajowymi systemami celnymi za pośrednictwem środowiska jednego okienka w dziedzinie ceł. Dzięki temu wymiana informacji ponad granicami i z organami celnymi staje się znacznie łatwiejsza, co zmniejsza obciążenia regulacyjne dla podmiotów i umożliwia automatyczne zarządzanie zezwoleniami. Odbywa się to za pośrednictwem platformy wymiany świadectw „CERTEX” zarządzanej przez DG TAXUD. Wzajemne połączenie między systemem eLicensing a krajowymi organami celnymi funkcjonuje od grudnia 2022 r.

Na wniosek państw członkowskich, które korzystają już z systemów elektronicznego wydawania zezwoleń, w kwietniu 2022 r. Komisja zainicjowała nowy projekt „eLicensing bridge”, który ma umożliwić połączenie krajowych systemów wydawania zezwoleń z systemami celnymi za pośrednictwem systemu eLicensing. W projekcie pilotażowym bierze udział Finlandia. Zainteresowanie przystąpieniem do projektu wyraziła Belgia (Flandria).

3.7    Przejrzystość i działania informacyjne

DUCG brała udział w przygotowaniu rocznego sprawozdania dotyczącego kontroli wywozu za 2022 r. – opublikowanego z drugim sprawozdaniem rocznym na temat monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii 23 – które zawiera informacje dla zainteresowanych strony na temat wdrażania kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania w UE, w tym o działaniach Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania.

3.8    Wsparcie na rzecz współpracy międzynarodowej

W kontekście działającej w ramach Rady UE–USA ds. Handlu i Technologii grupy roboczej ds. kontroli wywozu ze Stanami Zjednoczonymi DUCG wspierała odnośne dyskusje na temat uproszczenia wywozu powrotnego, w szczególności (i) analizę krajowych praktyk w zakresie stosowania generalnego unijnego zezwolenia na wywóz EU001 oraz (ii) ukierunkowane dyskusje ekspertów na temat amerykańskich wyjątków od zezwoleń, które dopuszczają powrotny wywóz z UE produktów podwójnego zastosowania pochodzących ze Stanów Zjednoczonych.

3.9    Badania dotyczące produktów podwójnego zastosowania i kontrola wywozu wartości niematerialnych i prawnych

DUCG zorganizowała ukierunkowane dyskusje na temat wzajemnych powiązań między kontrolą wywozu a badaniami dotyczącymi technologii podwójnego zastosowania. Dyskusje takie odbywały się w ramach strategii Komisji dotyczącej międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań naukowych i innowacji („Horyzont Europa”) przy wsparciu ekspertów Komisji z DG ds. Badań Naukowych i Innowacji oraz ekspertów zewnętrznych.

3.10    Przegląd wydarzeń związanych z produktami podwójnego zastosowania w latach 2023 i 2024

1.Aktualizacje załącznika I do rozporządzenia:

·11 stycznia 2023 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Komisja opublikowała rozporządzenie delegowane (UE) 2023/66 zmieniające załącznik I do rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania. W ramach corocznej aktualizacji wykaz dostosowano do decyzji podjętych w ramach wielostronnych reżimów kontroli eksportu, niezależnie od unijnych ograniczeń wywozowych wobec Rosji lub Białorusi.

·23 lutego 2023 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej Komisja opublikowała rozporządzenie delegowane (UE) 2023/996, aby przeprowadzić nadzwyczajną aktualizację załącznika I do rozporządzenia i włączyć do niego produkty podlegające kontroli na podstawie decyzji Grupy Australijskiej.

·15 września 2023 r. Komisja opublikowała rozporządzenie delegowane 2023/2616, będące regularną roczną aktualizacją załącznika I do rozporządzenia. Rozporządzenie obowiązuje od 16 września 2023 r.

·5 września 2024 r. Komisja przyjęła roczną aktualizację załącznika I, która ma wejść w życie dwa miesiące później.

2.Krajowe wykazy kontrolne państw członkowskich

·20 października 2023 r. Komisja opublikowała pierwsze unijne zestawienie krajowych wykazów kontrolnych, które obejmuje kontrole krajowe wdrożone przez Hiszpanię i Niderlandy w odniesieniu do niektórych powstających technologii. Zestawienie zostało zmienione 27 września 2024 r., aby uwzględnić w nim kontrole krajowe przyjęte przez Francję. Odzwierciedla ono kontrole produktów na szczeblu krajowym, które nie zostały przyjęte w ramach reżimów wielostronnych obejmujących niektóre powstające technologie. Jest to pierwsze zestawienie krajowych wykazów kontrolnych sporządzone na podstawie rozporządzenia. Umożliwia państwom członkowskim nakładanie wymogów w zakresie zezwoleń przez odwoływanie się do krajowych wykazów kontrolnych innych państw członkowskich, które opublikowano w zestawieniu, bez konieczności przyjmowania własnych kontroli krajowych.

3.Kontrole wywozu w ramach strategii bezpieczeństwa gospodarczego

·Po przyjęciu 20 czerwca 2023 r. strategii bezpieczeństwa gospodarczego 24 Komisja opublikowała 24 stycznia 2024 r. białą księgę w sprawie kontroli wywozu 25 określającą sposób, w jaki należy zwiększyć skuteczność unijnej kontroli wywozu w kontekście rosnących napięć geopolitycznych, z myślą o lepszym utrzymaniu bezpieczeństwa międzynarodowego i lepszej ochronie interesów bezpieczeństwa UE. W białej księdze zaproponowano krótko- i średnioterminowe działania mające na celu poprawę koordynacji kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania w UE. Działania te obejmują: jednolite kontrole unijne w odniesieniu do produktów, w przypadku których kontrole nie zostały przyjęte na szczeblu wielostronnym ze względu na blokady lub opóźnienia w systemach kontroli wywozu; forum koordynacji politycznej wysokiego szczebla ds. kontroli wywozu; mechanizm lepszej koordynacji nowych krajowych wykazów kontrolnych oraz ocenę rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania w 2025 r. Biała księga była przedmiotem konsultacji publicznych, które przeprowadzono od 2 lutego do 30 kwietnia 2024 r. i w ramach których uzyskano 23 odpowiedzi, wykorzystane w wewnętrznych obradach Komisji.

4.Ograniczenia wywozowe wobec Rosji

·W latach 2023 i 2024 Komisja aktywnie kontynuowała zaostrzanie ograniczeń eksportowych dotyczących produktów podwójnego zastosowania w kontekście sankcji wobec Rosji, w szczególności przyjęła 14. pakiet sankcji w czerwcu 2024 r. 26 Komisja opublikowała również wytyczne w celu wsparcia wdrażania i egzekwowania oraz przeciwdziałania obchodzeniu sankcji. W szczególności Komisja opracowała we współpracy z partnerami – Japonią, Zjednoczonym Królestwem i Stanami Zjednoczonymi – wykaz tzw. wspólnych produktów o wysokim priorytecie (ostatnio zaktualizowany w lutym 2024 r.) 27 , obejmujący produkty podwójnego zastosowania i zaawansowane technologie wykorzystywane w rosyjskich systemach uzbrojenia, które znaleziono na polu walki w Ukrainie, lub mające kluczowe znaczenie dla rozwoju, produkcji lub użytkowania tych rosyjskich systemów wojskowych.

5.Działania na arenie międzynarodowej

·Przez cały rok 2023 Komisja omawiała kwestie związane z kontrolą wywozu ze swoimi partnerami, m.in. ze Stanami Zjednoczonymi. W szczególności na czwartym posiedzeniu TTC UE–USA, które odbyło się 10 maja 2023 r., omówiono kwestie takie jak ułatwienia w handlu i wypracowano solidną podstawę do współpracy w zakresie sankcji związanych z Rosją. Ostatnie spotkanie zainteresowanych stron w ramach TTC UE–USA odbyło się 19 lipca 2023 r., a jego głównym tematem był powrotny wywóz produktów podwójnego zastosowania. Ponadto 26 października 2023 r. Komisja przeprowadziła pierwszy wirtualny dialog w sprawie kontroli wywozu z Chinami oraz drugi taki dialog 24 października 2024 r.

4.    Unijne kontrole wywozu – kluczowe dane

W niniejszej sekcji przedstawiono zagregowane unijne dane dotyczące kontroli wywozu za rok referencyjny 2022. Przekazane przez państwa członkowskie dane bazowe ze względu na ich objętość przedstawiono w formie skonsolidowanej w dokumencie roboczym służb Komisji, który dołączono do sprawozdania. Dane te udostępniono zgodnie z nowymi wytycznymi dotyczącymi sprawozdawczości 28 , które niniejszym stosuje się po raz pierwszy.

Przyjęcie rozporządzenia (UE) 2021/821 było wyrazem zaangażowania UE na rzecz poprawy sprawozdawczości publicznej i zwiększenia przejrzystości. Art. 26 rozporządzenia stanowi, że roczne sprawozdanie Unii dotyczące wykonywania kontroli wywozu zawiera istotne informacje na temat zezwoleń, odmów i zakazów, a także informacje na temat administracji oraz egzekwowania kontroli.

Od 2013 r. DUCG opracowała na zasadzie dobrowolności mechanizm gromadzenia danych dotyczących zezwoleń i wspierała przygotowywanie rocznego sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady, które zawierało zagregowane unijne dane dotyczące zezwoleń oraz inne informacje związane z kontrolą wywozu. Gromadzenie danych odbywało się co roku i format ten był stopniowo rozszerzany w celu pozyskiwania danych dotyczących różnych rodzajów zezwoleń, a także dotyczących administracji oraz wykonywania i egzekwowania kontroli.

Zgodnie z niedawno przyjętymi wytycznymi dotyczącymi przejrzystości metodologię gromadzenia danych opracowano w taki sposób, aby zapewnić jej długotrwały charakter i umożliwić państwom członkowskim dostarczanie Komisji istotnych informacji w sposób wydajny i racjonalny pod względem kosztów, a przy tym rzetelny pod względem statystycznym i zapewniający należytą ochronę informacji osobowych, szczególnie chronionych informacji handlowych lub chronionych informacji dotyczących obronności, polityki zagranicznej lub bezpieczeństwa narodowego.

4.1.    Rodzaje produktów 

Rozporządzenie ma zastosowanie przede wszystkim do wywozu ponad 1 800 produktów podwójnego zastosowania wymienionych w wykazie kontrolnym UE i sklasyfikowanych w 10 kategoriach (wykres 1). Jest to podstawowe uzasadnienie, które skłoniło ekspertów UE do grupowania produktów w załączniku I według „rodzajów produktów” do celów sprawozdania rocznego UE 29 .

Wykres 1: Liczba produktów podwójnego zastosowania wymienionych w 10 kategoriach w załączniku I do rozporządzenia

W celu zapewnienia wymaganego poziomu przejrzystości sprawozdawczości publicznej, a zarazem zagwarantowania wydajnego i zrównoważonego gromadzenia danych w dłuższym okresie, zdecydowano, że punktem odniesienia dla określenia rodzajów produktów będzie klasyfikacja produktów podwójnego zastosowania na poziomie 5-cyfrowym 30 , a jednocześnie dopilnowanie, aby określenie rodzajów produktów ułatwiało dostarczanie istotnych informacji z punktu widzenia bezpieczeństwa, polityki i handlu. Załącznik A do wytycznych zawiera wykaz 52 rodzajów produktów, który wykorzystano do gromadzenia danych dotyczących zezwoleń i sporządzenia niniejszego sprawozdania rocznego. Zezwolenia przedstawiono w podziale na rodzaje produktów i odpowiednie miejsca przeznaczenia zgodnie z wymogami rozporządzenia, z uwzględnieniem charakteru, celu i cech poszczególnych rodzajów zezwoleń, a także różnych praktyk stosowanych przez państwa członkowskie w dziedzinie udzielania zezwoleń i gromadzenia danych. Ponadto należało dostosować sposób gromadzenia odpowiednich danych i przekazywania ich Komisji przez państwa członkowskie zgodnie ze specyfiką poszczególnych rodzajów zezwoleń i praktyk krajowych. Z tego powodu dane liczbowe przedstawione w niniejszym sprawozdaniu odzwierciedlają liczbę państw członkowskich, które dostarczyły dane bazowe dotyczące każdego rodzaju zezwolenia. W metodologii uwzględniono również to, że zezwolenia mogą odnosić się do wielu produktów należących do wielu rodzajów produktów.

W odniesieniu do produktów służących do cyberinwigilacji definicja zawarta w art. 2 pkt 20 obejmuje zarówno produkty wymienione w załączniku I, jak i produkty niewymienione w wykazie. W załączniku B do wytycznych wskazano pięć produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia, które odpowiadają definicji zawartej w art. 2 pkt 20. Decyzję o tym, czy konkretny produkt niewymieniony w wykazie spełnia wymogi definicji prawnej, podejmują w każdym indywidualnym przypadku państwa członkowskie i Komisja w ramach STEG. Zgodnie z art. 26 ust. 2 rozporządzenia, w oparciu o dane przekazane przez państwa członkowskie, w sprawozdaniu rocznym należy uwzględnić również wnioski i zezwolenia dotyczące produktów służących do cyberinwigilacji niewymienionych w wykazie. Wnioski i zezwolenia dotyczące innych wymienionych w wykazie produktów mogą zostać włączone do sprawozdania na podstawie decyzji odpowiedniego właściwego organu.

4.2    Przegląd zezwoleń według rodzaju zezwolenia 31

W 2022 r. łączna wartość handlu produktami podwójnego zastosowania, który był przedmiotem zezwoleń 32 , wyniosła 57,3 mld EUR, co stanowiło 2 % wywozu towarów poza UE (wykres 2). Przekłada się to na 138 764 zezwolenia i powiadomienia 33 . W odniesieniu do rodzajów zezwoleń większość transakcji dotyczy generalnych unijnych zezwoleń na wywóz (93 311), krajowych generalnych zezwoleń na wywóz (26 953) i indywidualnych zezwoleń (17 072). Pod względem wartości najwyższą pozycję zajmują globalne zezwolenia na wywóz (27,3 mld EUR), indywidualne zezwolenia na wywóz (17,1 mld EUR) i generalne unijne zezwolenia na wywóz (9,6 mld EUR).

4.3    Odmowy i zakazy

W 2022 r. zgłoszono 813 odmów w odniesieniu do wywozu o wartości 0,98 mld EUR. Z danych tych wynika, że odmowy wydano w odniesieniu do jedynie niewielkiej części wywozu z UE (0,04 % wartości całkowitego wywozu towarów poza UE-27 w tym roku).

Wykres 2: Zezwolenia na wywóz według rodzaju zezwolenia

4.4    Zezwolenia indywidualne

Zezwolenia indywidualne są zezwoleniami udzielonymi jednemu określonemu eksporterowi w odniesieniu do jednego użytkownika końcowego lub odbiorcy w państwie trzecim i obejmującymi jeden lub więcej produktów podwójnego zastosowania. Do celów niniejszego sprawozdania za zezwolenia indywidualne uznaje się indywidualne zezwolenia na wywóz, zezwolenia na pośrednictwo, zezwolenia na świadczenie pomocy technicznej, zezwolenia na tranzyt, zezwolenia na transfer wewnątrzunijny, zezwolenia na podstawie krajowego środka kontroli oraz zezwolenia dotyczące produktów niewymienionych w wykazie, jak określono w wytycznych.

Z przeglądu indywidualnych zezwoleń w 2022 r. podziale na 10 kategorii produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia, jak również niewymienionych w wykazie produktów podlegających kontroli (wykres 3) wynika, że największą liczbę zezwoleń pod względem wartości rynkowej udzielono w odniesieniu do produktów kategorii 0 – Materiały, instalacje i urządzenia jądrowe (8,1 mld EUR, 41 % łącznej wartości), a następnie kategorii 2 – Przetwarzanie materiałów (2,5 mld EUR, 13 % łącznej wartości) oraz kategorii 5 – Telekomunikacja i „ochrona informacji” (2,3 mld EUR, 12 % łącznej wartości). Najwięcej indywidualnych zezwoleń dotyczyło produktów kategorii 2 – Przetwarzanie materiałów (5 592, co stanowi 29 % ich całkowitej liczby), a następnie kategorii 1 – Materiały specjalne i związane z nimi urządzenia (4 501, co stanowi 23 % całkowitej liczby) oraz kategorii 5 – Telekomunikacja i „ochrona informacji” (3 205, co stanowi 17 % całkowitej liczby).

Wykres 3: Indywidualne zezwolenia na wywóz według kategorii produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2021/821

Podział według wartości poszczególnych zezwoleń według rodzajów produktów (wykres 4.1 i 4.2) wskazuje, że 5 najważniejszych produktów to: 0EC1 – Materiały, instalacje, zakłady i urządzenia jądrowe (6,4 mld EUR, 33 % łącznej wartości), 2EC1 – Obrabiarki oraz układy i elementy do urządzeń przemysłowych (1,8 mld EUR, 9 % łącznej wartości), 5EC2 – Ochrona informacji oraz produkty i urządzenia do kryptoanalizy (1,3 mld EUR, 7 % łącznej wartości), 9EC1 – Silniki do rakiet kosmicznych i turbiny gazowe (z wyłączeniem UAV) (1,1 mld EUR, 6 % łącznej wartości) oraz XEC1 – Inne/niewymienione (1,1 mld EUR, 6 % łącznej wartości).

Wykres 4.1: Indywidualne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 1)

Wykres 4.2: Indywidualne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 2)

W odniesieniu do miejsc przeznaczenia objętych indywidualnymi zezwoleniami (wykresy 5 i 6) głównym miejscem przeznaczenia pod względem wartości były Chiny (5,6 mld EUR, 28 % łącznej wartości), a następnie Korea Południowa (1,7 mld EUR, 9 % łącznej wartości), Stany Zjednoczone (1,3 mld EUR, 7 % łącznej wartości), Japonia (1,04 mld EUR, 5 % łącznej wartości) i Singapur (994 mln EUR, 5 % łącznej wartości). Ogółem na 25 głównych miejsc przeznaczenia poza UE przypada 90 % indywidualnych zezwoleń według ich wartości 34 . W odniesieniu do transferów wewnątrzunijnych głównymi miejscami przeznaczenia były Francja (301 mln EUR), Belgia (251 mln EUR), Szwecja (188 mln EUR), Węgry (141 mln EUR) i Hiszpania (113 mln EUR). Transfery wewnątrzunijne wydają się ograniczone w porównaniu z miejscami przeznaczenia poza UE, ponieważ zgodnie z rozporządzeniem większość wewnątrzunijnego wywozu produktów podwójnego zastosowania nie wymaga zezwolenia.

Wykres 5: Indywidualne zezwolenia na wywóz według miejsca przeznaczenia

Wykres 6: Indywidualne zezwolenia na wywóz w podziale na główne miejsca przeznaczenia poza UE i miejsca przeznaczenia w UE

4.5    Globalne zezwolenia na wywóz

Mając na uwadze charakter, cel i cechy każdego rodzaju zezwolenia, w wytycznych uznaje się, że globalne zezwolenia na wywóz najczęściej zawierają szacunkowe lub otwarte wartości wywozu i są udzielane w odniesieniu do jednego lub wielu produktów i jednego miejsca przeznaczenia bądź dla jednego lub wielu produktów i wielu miejsc przeznaczenia. W związku z tym globalne zezwolenia zmniejszają obciążenie administracyjne właściwych organów i eksporterów w przypadku podobnych lub regularnych transakcji. Aby zagwarantować osiągnięcie celów w zakresie nierozprzestrzeniania, eksporterzy, którzy chcą kwalifikować się do globalnego zezwolenia, są zobowiązani do opracowania i przedłożenia wewnętrznego systemu kontroli. Ponieważ w rozporządzeniu kwestię konkretnego określenia konfiguracji globalnych zezwoleń pozostawiono państwom członkowskim, w różnych państwach członkowskich stosowane są również różne praktyki. W celu zapewnienia społeczeństwu istotnych informacji przy jednoczesnym uwzględnieniu różnych praktyk krajowych i uzasadnienia globalnych zezwoleń na wywóz w wytycznych dostosowano odpowiednie sposoby gromadzenia danych i sprawozdawczości. Państwa członkowskie przekazują Komisji odpowiednio dane dotyczące wydawania zezwoleń ze szczególnym uwzględnieniem: (i) łącznej wartości globalnych zezwoleń na wywóz (27,3 mld EUR, co odpowiada 48 % wartości zezwoleń w 2022 r.) oraz (ii) podziału łącznej liczby globalnych zezwoleń według rodzajów produktów (wykresy 8.1 i 8.2) i miejsc przeznaczenia (wykresy 9.1 i 9.2).

Według kategorii produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (wykres 7) większość zezwoleń w ujęciu ilościowym przyznano produktom kategorii 5 – Telekomunikacja i „ochrona informacji” (39 %), kategorii 2 – Materiały specjalne i związane z nimi urządzenia (11 %) oraz kategorii 6 – Czujniki i lasery (11 %).

Pięć najważniejszych rodzajów produktów według liczby globalnych zezwoleń na wywóz (wykresy 8.1 i 8.2) to: 5EC2 – Ochrona informacji oraz produkty i urządzenia do kryptoanalizy (18 %), 5EC3 – Oprogramowanie do telekomunikacji i ochrony informacji (14 %), 6EC1 – Urządzenia optyczne i akustyczne, powiązane części składowe i materiały; pozostałe czujniki (10 %), 4EC1 – Komputery (8 %) i 5EC4 – Technologia do telekomunikacji i ochrony informacji (7 %).

Wykres 7: Globalne zezwolenia na wywóz według kategorii produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2021/821

Wykres 8.1: Globalne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 1)

Wykres 8.2: Globalne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 2)

Jeżeli chodzi o miejsca przeznaczenia (wykresy 9 i 10), większość zezwoleń według ich liczby dotyczy wywozu z miejscem przeznaczenia w Chinach (3 %), Tajwanie (2 %), Indiach (2 %), Hongkongu (1 %) i Singapurze (1 %). W ogólnym ujęciu liczbowym na 25 największych miejsc przeznaczenia przypada jedynie 31 % globalnych zezwoleń na wywóz, ponieważ pojedyncze globalne zezwolenie często obejmuje wiele miejsc przeznaczenia 35 .

Wykres 9: Globalne zezwolenia na wywóz według miejsca przeznaczenia

Wykres 10: Globalne zezwolenia na wywóz według głównych miejsc przeznaczenia

4.6    Krajowe i unijne generalne zezwolenia na wywóz

Krajowe i unijne generalne zezwolenia na wywóz wydaje się w celu ułatwienia handlu produktami podwójnego zastosowania a jednocześnie zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla eksporterów i organów kontroli wywozu.

Unia Europejska przyznaje generalne unijne zezwolenia na wywóz eksporterom, którzy powiadamiają właściwe organy i spełniają odpowiednie warunki wstępnie określone w rozporządzeniu. W rozporządzeniu przewidziano osiem rodzajów generalnych unijnych zezwoleń na wywóz 36 .

Zdecydowana większość generalnych unijnych zezwoleń na wywóz w 2022 r. należała do kategorii EU001 (86 % pod względem wartości, 95 % pod względem liczby) do 10 miejsc przeznaczenia, w tym kilku ważnych partnerów handlowych UE.

Wykres 11: Generalne unijne zezwolenia na wywóz

Państwa członkowskie przyznają krajowe generalne zezwolenia na wywóz eksporterom, którzy powiadamiają właściwe organy i spełniają odpowiednie warunki wstępne określone w obowiązujących przepisach krajowych. Wykaz krajowych generalnych zezwoleń na wywóz przekazany przez państwa członkowskie za 2022 r. zawarto w załączniku do niniejszego sprawozdania, z wyszczególnieniem miejsc przeznaczenia i rodzajów produktów objętych każdym krajowym generalnym zezwoleniem na wywóz.

Na wykresie 12 przedstawiono wartość generalnych unijnych zezwoleń na wywóz i krajowych generalnych zezwoleń na wywóz w podziale na kategorie wymienione w załączniku I do rozporządzenia. Najwyższą wartość mają zezwolenia na wywóz kategorii 5 – Telekomunikacja i „ochrona informacji” (4,98 mld EUR, 46 % łącznej wartości), kategorii 3 – Elektronika (1,64 mld EUR), kategorii 2 – Przetwarzanie materiałów (1,56 mld EUR, 15 % łącznej wartości) i kategorii 9 – Kosmonautyka, aeronautyka i napęd (1,30 mld EUR, 15 % łącznej wartości).

Wykres 12: Generalne unijne zezwolenia na wywóz i krajowe generalne zezwolenia na wywóz według kategorii produktów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2021/821

Pięć najważniejszych produktów według wartości generalnych unijnych zezwoleń na wywóz i krajowych generalnych zezwoleń na wywóz w podziale na rodzaje produktów (wykres 13.1 i 13.2) to: 5EC2 – Ochrona informacji oraz produkty i urządzenia do kryptoanalizy (4,81 mld EUR, 45 % łącznej wartości), 3EC4 – Sprzęt do produkcji i testowania urządzeń lub materiałów półprzewodnikowych (1,32 mld EUR, 12 % łącznej wartości), 9EC3 – Silniki do rakiet kosmicznych i turbiny gazowe (z wyłączeniem UAV) (961 mln EUR, 9 % łącznej wartości), 2EC1 – Obrabiarki oraz układy i elementy do urządzeń przemysłowych (860 mln EUR, 8 % łącznej wartości) oraz 2EC2 – Sprzęt do produkcji chemicznej i biologicznej (675 mln EUR, 6 % łącznej wartości).

Wykres 13.1: Generalne unijne zezwolenia na wywóz i krajowe generalne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 1)

Wykres 13.2: Generalne unijne zezwolenia na wywóz i krajowe generalne zezwolenia na wywóz według rodzaju produktu (część 2)

Pięć głównych miejsc przeznaczenia w generalnych unijnych zezwoleniach na wywóz i krajowych generalnych zezwoleniach na wywóz to: Stany Zjednoczone (6,60 mld EUR, 51 % łącznej wartości), Zjednoczone Królestwo (2,21 mld EUR, 17 % łącznej wartości), Szwajcaria (1,16 mld EUR, 9 % łącznej wartości), Chiny (512 mln EUR, 4 % łącznej wartości) i Japonia (432 mln EUR, 3 % łącznej wartości). Oznacza to, że zdecydowana większość wywozu produktów podwójnego zastosowania objętego generalnymi zezwoleniami jest kierowana do krajów wymienionych w generalnym unijnym zezwoleniu na wywóz nr EU001. Wynika to również z faktu, że wartość wywozu objętego generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz jest znacznie wyższa niż w przypadku krajowych generalnych zezwoleń na wywóz (odpowiednio 9,65 mld EUR w porównaniu z 846 mln EUR, jak pokazano na wykresie 2).

Wykres 14: Generalne unijne zezwolenia na wywóz i krajowe generalne zezwolenia na wywóz według miejsca przeznaczenia

Wykres 15: Generalne unijne zezwolenia na wywóz i krajowe generalne zezwolenia na wywóz według głównych miejsc przeznaczenia

4.7    Zarejestrowani użytkownicy krajowych generalnych zezwoleń na wywóz i generalnych unijnych zezwoleń na wywóz

Aby przedstawić w rocznym sprawozdaniu informacje na temat powiadomień eksporterów zgodnie z rozporządzeniem 37 , w sprawozdaniu ujęto dane dotyczące liczby eksporterów, którzy dokonali powiadomienia lub zostali zarejestrowani przez właściwy organ na potrzeby korzystania z unijnych lub krajowych generalnych zezwoleń na wywóz.

W 2022 r. łącznie 7 033 eksporterów zastosowało generalne unijne zezwolenia na wywóz, przy czym 80,57 % tych eksporterów zastosowało EU001, a 3 492 eksporterów zastosowało krajowe generalne zezwolenia na wywóz. W odniesieniu do powiadomień o pierwszym zastosowaniu lub rejestracji w 2022 r. odnotowano je odpowiednio w przypadku 676 unijnych generalnych zezwoleń na wywóz (73 % dotyczyło EU001) i 218 krajowych generalnych zezwoleń na wywóz.

Wykres 16: Eksporterzy, którzy zarejestrowali zastosowanie generalnego unijnego zezwolenia na wywóz i krajowego generalnego zezwolenia na wywóz lub powiadomili o takim zastosowaniu

4.8    Dane dotyczące produktów podwójnego zastosowania sklasyfikowanych jako produkty służące do cyberinwigilacji zgodnie z art. 2 pkt 20 rozporządzenia

W 2022 r. państwa członkowskie otrzymały łącznie 288 wniosków (wykres 17) dotyczących wywozu produktów służących do cyberinwigilacji, głównie w odniesieniu do systemów przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych (216 wniosków), oprogramowania do monitorowania komunikacji (28 wniosków) i złośliwego oprogramowania (20 wniosków). Na wykresach 18.1 i 18.2 przedstawiono miejsca przeznaczenia wskazane we wnioskach o wywóz produktów służących do cyberinwigilacji. W 2022 r. wydano 224 zezwolenia i 37 odmów. Świadczy to o wzroście liczby zezwoleń na wywóz produktów służących do cyberinwigilacji (w porównaniu ze 115 zezwoleniami wydanymi w 2021 r.) i tendencja ta utrzymuje się od 2020 r. Liczba odmów wywozu produktów służących do cyberinwigilacji 38 wydaje się dość stabilna (35 odmów w 2021 r.).

Wykres 17: Wnioski o wywóz produktów służących do cyberinwigilacji 39

Wykres 18.1: Wnioski o wywóz produktów służących do cyberinwigilacji według miejsca przeznaczenia

Wykres 18.2: Wnioski o wywóz produktów służących do cyberinwigilacji według miejsca przeznaczenia

4.9    Informacje na temat administracji i egzekwowania

Państwa członkowskie przekazały następujące informacje na temat administracji i egzekwowania w 2022 r. w związku z rozporządzeniem:

a)Liczba pracowników (ekwiwalent pełnego czasu pracy) bezpośrednio zaangażowanych w administrowanie kontrolami w UE: 392.

b)Liczba wydarzeń informacyjnych zorganizowanych w roku referencyjnym: 129.

c)Liczba kontroli zgodności przeprowadzonych w odnośnym roku, w tym kontrole przeprowadzone przez organy celne lub inne agencje: 1062.

d)Liczba zgłoszonych naruszeń: 110.

e)Liczba nałożonych sankcji administracyjnych i karnych (przez właściwy krajowy organ odpowiedzialny za egzekwowanie) w przypadku naruszenia przepisów dotyczących kontroli wywozu: 30.

f)Korzystanie z narzędzi kontroli wywozu:

-Państwa członkowskie korzystające z systemu e-Licensing: 18.

-Państwa członkowskie stosujące narzędzia klasyfikacji: 24.

-Państwa członkowskie korzystające z innych narzędzi lub oprogramowania w celu ułatwienia stosowania kontroli: 24.

5.    Wnioski

Sprawozdanie przygotowano na podstawie nowej metodologii, która zapewnia większą szczegółowość i wiarygodność informacji. Zmiana metodologii utrudnia jednak porównanie szeregów czasowych ze sprawozdaniami z poprzednich lat. Niemniej zasadniczo w 2022 r. można zauważyć tendencję wzrostową zarówno w przypadku handlu produktami podwójnego zastosowania, który był przedmiotem zezwoleń 40 , jak i w przypadku odmów 41 .

W 2022 r. łączna wartość handlu produktami podwójnego zastosowania, który był przedmiotem zezwoleń, wyniosła 57,3 mld EUR, co stanowiło 2 % wywozu towarów poza UE. Pod względem wielkości odpowiada to 138 764 zezwoleniom, przy czym większość z tych transakcji obejmuje zastosowanie generalnych unijnych zezwoleń na wywóz (93 311), krajowych generalnych zezwoleń na wywóz (26 953) i indywidualnych zezwoleń (17 072). W tym samym roku odnotowano 813 odmów o wartości transakcji 0,98 mld EUR. Z tych danych liczbowych wynika, że odmowy dotyczyły jedynie niewielkiej części wywozu z UE (0,04 % łącznej wartości wywozu towarów poza UE-27).

Informacje zawarte w tym sprawozdaniu obejmują wyłącznie udostępnione dane w kontekście różnych praktyk i rodzajów zezwoleń w każdym państwie członkowskim. W tym sensie w sprawozdaniu nie przedstawiono dokładnego podziału handlu, który był przedmiotem globalnych zezwoleń na wywóz (stanowiącego 48 % wartości handlu, który był przedmiotem zezwoleń, w 2022 r.) według rodzaju produktu lub miejsca przeznaczenia, ponieważ zezwolenia te często zawierają otwarte wartości wywozu i są udzielane w odniesieniu do wielu produktów i miejsc przeznaczenia. Mimo to warto przyjrzeć się tendencjom w przypadku pozostałych rodzajów zezwoleń (indywidualnych i generalnych zezwoleń na wywóz), stanowiących 52 % wartości handlu, który był przedmiotem zezwoleń.

W 2022 r. najwyższe wartości handlu będącego przedmiotem zezwoleń innych niż globalne zezwolenia na wywóz (wykres 19) odnotowano w przypadku następujących rodzajów produktów: 0EC1 – Materiały, instalacje, zakłady i urządzenia jądrowe (21 %), 5EC2 – Ochrona informacji oraz produkty i urządzenia do kryptoanalizy (20 %), 2EC1 – Obrabiarki oraz układy i elementy do urządzeń przemysłowych (9 %), 3EC4 – Sprzęt do produkcji i testowania urządzeń lub materiałów półprzewodnikowych (7 %) oraz 9EC1 – Silniki do rakiet kosmicznych i turbiny gazowe (z wyłączeniem UAV) (5 %). W ujęciu ogólnym wykaz rodzajów produktów na wykresie 19 odpowiada 90 % wartości zezwoleń innych niż zezwolenia globalne.

Wykres 19: Główne rodzaje produktów pod względem wartości indywidualnych i generalnych zezwoleń na wywóz

W odniesieniu do miejsc przeznaczenia przewidzianych w zezwoleniach innych niż zezwolenia globalne (wykres 20) najważniejszym miejscem przeznaczenia pod względem wartości handlu były Stany Zjednoczone (24 % łącznej wartości), a następnie Chiny (19 %), Zjednoczone Królestwo (7 %), Korea Południowa (5 %) i Japonia (5 %). Ranking ten w dużym stopniu kształtuje jednak waga generalnych unijnych zezwoleń na wywóz, w szczególności EU001 (8,2 mld EUR); nie uwzględniono w nim też głównych miejsc przeznaczenia, na które przypada największa liczba globalnych zezwoleń na wywóz, a mianowicie Tajwanu, Indii, Hongkongu, Singapuru i Turcji. W ogólnym ujęciu wykaz miejsc przeznaczenia przedstawiony na wykresie 20 odpowiada 90 % wartości zezwoleń innych niż zezwolenia globalne.

Wykres 20: Główne miejsca przeznaczenia poza UE pod względem wartości indywidualnych i generalnych zezwoleń na wywóz

W sprawozdaniu zwrócono ponadto szczególną uwagę na kwestię zezwoleń na produkty służące do cyberinwigilacji w ramach zobowiązania UE do skutecznego przeciwdziałania ryzyku wykorzystywania produktów służących do cyberinwigilacji do celów wewnętrznych represji lub poważnych naruszeń praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. W 2022 r. do państw członkowskich wpłynęło łącznie 288 wniosków o wywóz tego typu produktów. Największa liczba wniosków dotyczyła systemów przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych (216 wniosków). W tym samym okresie udzielono 224 zezwolenia i 37 odmów. Dane te wskazują również na wzrost liczby zezwoleń w porównaniu z 2021 r. 42 , natomiast liczba odmów wydaje się dość stabilna 43 .

Poza różnymi działaniami rozpoczętymi w 2021 r. Komisja i państwa członkowskie nadal koncentrowały się na spełnianiu wymogów i wykonywaniu mandatów wynikających ze zmodernizowanego rozporządzenia. Obejmuje to kontynuację prac w różnych grupach ekspertów technicznych w celu zwiększenia kontroli nad produktami służącymi do cyberinwigilacji, egzekwowanie kontroli wywozu, powstające technologie oraz opracowanie unijnych programów budowania zdolności i szkoleń dla organów wydających zezwolenia i organów egzekwowania prawa w państwach członkowskich.

Te działania na podstawie rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania pozwolą również Unii na skuteczniejszą współpracę z partnerami w celu promowania globalnej konwergencji kontroli, ograniczenia konfliktów w handlu, zwiększenia przewidywalności dla przedsiębiorstw, propagowania wartości UE oraz utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (wersja przekształcona) – (Dz.U. L 206 z 11.6.2021, s. 1) – https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/821/oj .

(2)

  Zalecenie Komisji (UE) 2024/214 z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie wytycznych określających metodologię gromadzenia i przetwarzania danych na potrzeby przygotowania rocznego sprawozdania dotyczącego kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 – https://eur-lex.europa.eu/eli/reco/2024/214/oj .

(3)

 Niektóre właściwe organy państw członkowskich również podają do powszechnej wiadomości sprawozdania dotyczące handlu produktami podwójnego zastosowania.

(4)

  Zalecenie Komisji (UE) 2024/214 z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie wytycznych określających metodologię gromadzenia i przetwarzania danych na potrzeby przygotowania rocznego sprawozdania dotyczącego kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 – https://eur-lex.europa.eu/eli/reco/2024/214/oj.

(5)

https://policy.trade.ec.europa.eu/news/commission-publishes-guidelines-cyber-surveillance-exporters-2024-10-16_pl

(6)

https://policy.trade.ec.europa.eu/news/2022-export-control-forum-outcome-2022-12-13_pl

(7)

Pegasus to opracowane przez NSO Group, izraelskie przedsiębiorstwo zajmujące się bronią cybernetyczną, oprogramowanie szpiegujące przeznaczone do niejawnego i zdalnego instalowania w telefonach komórkowych obsługujących system iOS i Android.

(8)

https://www.europarl.europa.eu/committees/pl/archives/9/pega/home/welcome-words

(9)

W czerwcu 2021 r. UE i USA powołały Radę ds. Handlu i Technologii, która po raz pierwszy spotkała się w Pittsburghu 29 września 2021 r., i uzgodniły ambitne wspólne oświadczenie obejmujące m.in. współpracę w zakresie kontroli wywozu. Jedna z dziesięciu grup roboczych zajmuje się kontrolą wywozu, udzielaniem informacji i pracą nad takimi kwestiami, jak zmiany legislacyjne i regulacyjne, oceny ryzyka i dobre praktyki w zakresie udzielania zezwoleń, a także podejścia do przestrzegania i egzekwowania przepisów przez przemysł. Ponadto ta grupa robocza ma za zadanie promować zbieżne podejścia do kontroli w odniesieniu do wrażliwych technologii podwójnego zastosowania, a także prowadzić wspólne działania informacyjne skierowane do przemysłu w zakresie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania.

(10)

Członkami GECC są Australia, Kanada, 27 państw członkowskich UE, Islandia, Japonia, Liechtenstein, Nowa Zelandia, Norwegia, Korea Południowa, Szwajcaria, Zjednoczone Królestwo, Stany Zjednoczone i Tajwan.

(11)

http://data.europa.eu/eli/reg_del/2023/66/oj

(12)

http://data.europa.eu/eli/reg_del/2022/699/oj

(13)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52022XC0208(02)

(14)

https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=COM(2019)562&lang=pl

(15)

W międzyczasie Zjednoczone Królestwo objęto generalnym unijnym zezwoleniem na wywóz EU001.

(16)

 Dz.U. L 29 z 31.1.2020, s. 7 („umowa o wystąpieniu”).

(17)

Art. 5 ust. 4 protokołu NI i sekcja 47 załącznika 2 do tego protokołu.

(18)

Niniejsze sprawozdanie jest także wymaganym na mocy rozporządzenia rocznym sprawozdaniem z działalności, badań i konsultacji DUCG.

(19)

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=uriserv:OJ.L_.2021.338.01.0001.01.POL

(20)

Kolejne wytyczne Komisja opublikowała 16 października 2024 r.

(21)

https://policy.trade.ec.europa.eu/consultations/guidelines-data-collection-and-preparation-eu-annual-report-dual-use-export-controls-under_pl#respond-to-the-consultation

(22)

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonania rozporządzenia (UE) 2021/821 ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (COM(2022) 434 final).

(23)

https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=COM(2022)433&lang=en

(24)

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52023JC0020&qid=1687525961309

(25)

https://circabc.europa.eu/ui/group/aac710a0-4eb3-493e-a12a-e988b442a72a/library/a44df99c-18d2-49df-950d-4d48f08ea76f/details?download=true

(26)

  https://finance.ec.europa.eu/eu-and-world/sanctions-restrictive-measures/overview-sanctions-and-related-resources_pl

(27)

https://policy.trade.ec.europa.eu/news/eu-and-partners-expand-list-common-high-priority-items-further-weaken-russias-war-effort-2024-02-23_pl

(28)

  Zalecenie Komisji (UE) 2024/214 z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie wytycznych określających metodologię gromadzenia i przetwarzania danych na potrzeby przygotowania rocznego sprawozdania dotyczącego kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/821 („wytyczne”).

(29)

Por. art. 26 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia.

(30)

Np. ECCN 0A001: Reaktory jądrowe.

(31)

Uwaga: zgodnie z art. 26 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia sekcje 4.2–4.7 niniejszego sprawozdania nie zawierają danych dotyczących produktów służących do cyberinwigilacji. Informacje dotyczące tych produktów zawarto w sekcji 4.8 poniżej.

(32)

Uwaga: dane te obejmują dobrowolnie gromadzone dane dotyczące wykorzystania krajowych generalnych zezwoleń na wywóz i generalnych unijnych zezwoleń na wywóz.

(33)

Uwaga: dane te obejmują dobrowolnie gromadzone dane dotyczące wykorzystania krajowych generalnych zezwoleń na wywóz i generalnych unijnych zezwoleń na wywóz.

(34)

Uwaga: zezwolenia na wywóz z miejscem przeznaczenia w Federacji Rosyjskiej odpowiadają wyłączeniom i odstępstwom zgodnie z rozporządzeniem Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie.

(35)

Tamże.

(36)

EU001 – Wywóz do Australii, Islandii, Japonii, Kanady, Norwegii, Nowej Zelandii, Szwajcarii, Liechtensteinu, Zjednoczonego Królestwa i Stanów Zjednoczonych.

EU002 – Wywóz niektórych produktów podwójnego zastosowania do niektórych miejsc przeznaczenia.

EU003 – Wywóz po naprawie/wymianie.

EU004 – Czasowy wywóz na wystawy lub targi.

EU005 – Telekomunikacja.

EU006 – Związki chemiczne.

EU007 – Wywóz oprogramowania i technologii wewnątrz grupy.

EU008 – Szyfrowanie.

(37)

Zgodnie z przepisami dotyczącymi generalnych unijnych zezwoleń na wywóz zawartymi w załączniku II do rozporządzenia: Eksporter stosujący niniejsze zezwolenie powiadamia właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania lub siedzibę, o pierwszym zastosowaniu niniejszego zezwolenia w ciągu 30 dni po dniu pierwszego wywozu lub, ewentualnie, zgodnie z wymogiem właściwego organu państwa członkowskiego, w którym eksporter ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, przed pierwszym zastosowaniem niniejszego zezwolenia. Państwa członkowskie przekazują Komisji informacje o trybie powiadamiania przyjętym w odniesieniu do niniejszego zezwolenia. Komisja publikuje przekazane jej informacje w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej.

(38)

Więcej informacji na temat produktów służących do cyberinwigilacji można znaleźć w wytycznych z 16 października 2024 r., o których mowa w przypisie 7.

(39)

Uwaga: art. 11 rozporządzenia przewiduje również obowiązek uzyskania zezwoleń wydawanych przez państwa członkowskie w przypadku wewnątrzunijnego wywozu konkretnych produktów służących do cyberinwigilacji, wymienionych w załączniku IV do wspomnianego rozporządzenia.

(40)

W 2021 r. wartość handlu produktami podwójnego zastosowania, który był przedmiotem zezwoleń, wyniosła 38,5 mld EUR, co stanowi 1,8 % łącznej wartości wywozu poza UE.

(41)

W 2021 r. wydano 568 odmów, co stanowi około 0,01 % łącznej wartości wywozu poza UE.

(42)

W 2021 r. wydano 115 zezwoleń na wywóz produktów służących do cyberinwigilacji.

(43)

W 2021 r. udzielono 35 odmów dotyczących produktów służących do cyberinwigilacji.