Rozporządzenie Rady (UE) 2017/1939 wdrażające wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej (EPPO) zostało przyjęte 12 października 2017 r. i weszło w życie 20 listopada 2017 r. 1 EPPO podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń, powierzone jej zgodnie z tym rozporządzeniem 1 czerwca 2021 r. EPPO jest właściwa do spraw dochodzenia, ścigania i stawiania przed sądem sprawców i współsprawców przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, które to przestępstwa przewidziano w dyrektywie (UE) 2017/1371 2 , wdrożonej do prawa krajowego, i określono w rozporządzeniu (UE) 2017/1939.

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) 2017/1939 EPPO jest zorganizowana na szczeblu centralnym i pozacentralnym. Europejski Prokurator Generalny i prokuratorzy europejscy – po jednym z każdego państwa członkowskiego uczestniczącego we wzmocnionej współpracy w zakresie ustanowienia EPPO – stanowią część szczebla centralnego EPPO i tworzą kolegium EPPO. W październiku 2019 r. Parlament Europejski i Rada za obopólną zgodą powołały pierwszego Europejskiego Prokuratora Generalnego 3 . W lipcu 2020 r. Rada powołała pierwszych 22 prokuratorów europejskich w EPPO.

Kadencja Europejskiego Prokuratora Generalnego trwa siedem lat i nie jest odnawialna (art. 14 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1939). Kadencja prokuratorów europejskich trwa sześć lat, a Rada może podjąć decyzję o przedłużeniu jej o nie więcej niż trzy lata (art. 16 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939). Art. 16 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2017/1939 stanowi, że co trzy lata powinna nastąpić wymiana jednej trzeciej prokuratorów europejskich oraz zobowiązuje Radę do przyjęcia przepisów przejściowych dotyczących powoływania prokuratorów europejskich na pierwszą kadencję i podczas jej trwania. Na tej podstawie Rada przyjęła decyzję wykonawczą Rady (UE) 2019/598 z dnia 9 kwietnia 2019 r., która stanowi, że kadencja prokuratorów europejskich z ośmiu państw członkowskich, wybranych w drodze losowania, powinna wynosić trzy lata i nie powinna być odnawialna. Kadencja tych prokuratorów europejskich dobiegła zatem końca w lipcu 2023 r.

Art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939 stanowi, że wybór Europejskiego Prokuratora Generalnego odbywa się na podstawie otwartego zaproszenia do zgłaszania kandydatur publikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, w następstwie którego komisja selekcyjna sporządza listę zakwalifikowanych kandydatów i przedkłada ją Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie. Art. 16 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2017/1939 stanowi, że Rada dokonuje wyboru i powołuje jednego z kandydatów na stanowisko prokuratora europejskiego z odpowiedniego państwa członkowskiego po otrzymaniu od komisji selekcyjnej, o której mowa w art. 14 ust. 3 tego rozporządzenia, opinii wraz z uzasadnieniem.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem komisja selekcyjna powinna składać się z 12 osób mianowanych przez Radę na podstawie wniosku Komisji, wybieranych spośród byłych członków Trybunału Sprawiedliwości i Trybunału Obrachunkowego, byłych przedstawicieli krajowych Eurojustu, członków krajowych sądów najwyższych, osób sprawujących wysokie stanowiska prokuratorskie i prawników o uznanych kompetencjach. Jedną z wybieranych osób proponuje Parlament Europejski.

W październiku 2018 r. Rada mianowała, na podstawie wniosku Komisji, 12 członków pierwszej komisji selekcyjnej 4 , natomiast 12 członków obecnej komisji selekcyjnej mianowano w styczniu 2023 r. na okres czterech lat od dnia 20 stycznia 2023 r. 5 Jednym z członków komisji selekcyjnej powołanych w styczniu 2023 r. był Marin Mrčela, sędzia Sądu Najwyższego Republiki Chorwacji. 8 kwietnia 2024 r. Marin Mrčela poinformował Komisję Europejską, że nie może już pełnić funkcji członka komisji selekcyjnej i w związku z tym ustępuje z tego stanowiska. Rada została odpowiednio poinformowana.

Aby zapewnić ciągłość prac komisji selekcyjnej, należy zastąpić Marina Mrčelę. Zgodnie z zasadami działalności komisji selekcyjnej 6 zastępca powinien zostać mianowany na okres pozostający do końca kadencji Marina Mrčeli (tj. do dnia 20 stycznia 2027 r.). W niniejszym wniosku Komisja proponuje zatem, aby Rada mianowała Dražena Jelenicia, Zastępcę Prokuratora Generalnego Republiki Chorwacji, członkiem komisji selekcyjnej w celu zastąpienia Marina Mrčeli. Dražen Jelenić spełnia wymogi określone w art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939. Przedstawiając wniosek w sprawie jego mianowania, Komisja uwzględniła potrzebę zapewnienia równowagi pod względem rozmieszczenia geograficznego, równowagi płci oraz wiedzy na temat systemów prawnych państw członkowskich uczestniczących w EPPO.

EPPO ustanowiono rozporządzeniem (UE) 2017/1939, które przyjęto na podstawie art. 86 TFUE. EPPO pełni funkcje powierzone jej rozporządzeniem (UE) 2017/1939 od dnia 1 czerwca 2021 r. Przedkładając niniejszy wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie zastąpienia jednego z aktualnych członków komisji selekcyjnej, Komisja wypełnia swój obowiązek wynikający z art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939. Niniejszy wniosek umożliwia zastąpienie jednego z członków obecnej komisji selekcyjnej, którego kadencja dobiegnie końca w dniu 20 stycznia 2027 r. Funkcjonowanie komisji selekcyjnej w pełnym składzie jest ważne, aby umożliwić uporządkowane zakończenie procedur wyboru i powołania prokuratora europejskiego z Polski 7 , a także prokuratorów europejskich, którzy będą musieli zostać zastąpieni w 2026 r., oraz nowego Europejskiego Prokuratora Generalnego, który również będzie musiał zostać powołany w 2026 r. 

Niniejszy wniosek jest spójny z innymi politykami Unii, których celem jest wzmocnienie ochrony interesów finansowych Unii.

Podstawą wniosku jest art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939.

Decyzję o mianowaniu członków komisji selekcyjnej, o której mowa w art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939, może podjąć jedynie Rada na wniosek Komisji, co zatem z założenia stanowi kompetencję wyłączną, która nie podlega zasadzie pomocniczości.

Zakres niniejszego wniosku ogranicza się do tego, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów, a zatem jest zgodny z zasadą proporcjonalności. Niniejszy wniosek ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia możliwości zastąpienia Europejskiego Prokuratora Generalnego i prokuratorów europejskich po zakończeniu ich kadencji oraz powołania prokuratorów europejskich z państw członkowskich, które niedawno przystąpiły lub wkrótce dołączą do wzmocnionej współpracy w zakresie EPPO. Zagwarantuje to pełne wdrożenie i ciągłość działań operacyjnych Prokuratury Europejskiej.

Art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939 stanowi, że Rada przyjmuje decyzję w sprawie mianowania członków komisji selekcyjnej na podstawie wniosku Komisji. Pkt II zasad działalności komisji selekcyjnej przewiduje ponadto, że osoba, która ma zastąpić członka komisji selekcyjnej, powinna zostać powołana na okres pozostający do zakończenia kadencji jej poprzednika według tej samej procedury. Wybór proponowanego instrumentu jest zatem podyktowany obowiązującymi przepisami w tej dziedzinie.

Z uwagi na techniczny charakter niniejszego wniosku i brak swobody uznania Komisji, która wypełnia obowiązek określony w art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939, nie przeprowadzono ocen ex post, konsultacji z zainteresowanymi stronami ani ocen skutków.

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet.

Biorąc pod uwagę charakter przedmiotowego środka, nie ma potrzeby opracowywania planów wdrażania i monitorowania ani dokonywania ustaleń dotyczących oceny i sprawozdawczości.

Art. 1 stanowi, że Dražen Jelenić zastępuje Marina MRČELĘ na stanowisku członka komisji selekcyjnej, o której mowa w art. 14 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2017/1939.

W art. 2 określa się termin wejścia w życie decyzji.