KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 11.12.2023
COM(2023) 785 final
2023/0456(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie przystąpienia Tuvalu do Umowy przejściowej o partnerstwie między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej strony
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Załączony wniosek dotyczący decyzji Rady stanowi instrument prawny w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej (UE) przystąpienia Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie między Unią Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej strony, zgodnie z art. 218 ust. 6 TFUE.
W dniu 12 czerwca 2002 r. Rada upoważniła Komisję do podjęcia negocjacji w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym (UPG) z państwami AKP.
W dniu 30 lipca 2009 r. UE podpisała umowę przejściową o partnerstwie gospodarczym między Unią (wówczas Wspólnotą Europejską), z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej strony. Umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym jest stosowana tymczasowo przez Papuę-Nową Gwineę i Republikę Fidżi odpowiednio od dnia 20 grudnia 2009 r. i dnia 28 lipca 2014 r.
W art. 80 umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym przewidziano możliwość przystąpienia innych wysp Pacyfiku do tej umowy. W związku z tym Niezależne Państwo Samoa i Wyspy Salomona przystąpiły do umowy i tymczasowo ją stosują odpowiednio od dnia 31 grudnia 2018 r. i 17 maja 2020 r.
W dniu 31 marca 2023 r. Tuvalu złożyło do Komisji wniosek o przystąpienie do przejściowej UPG wraz z ofertą dostępu do rynku. Komisja oceniła ofertę i, po dokonaniu zmian, uznała ją za możliwą do przyjęcia. W konsekwencji Komisja zakończyła negocjacje w imieniu Unii w dniu 28 kwietnia 2023 r.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Niniejszy wniosek wykonuje postanowienia umowy o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony („umowa o partnerstwie AKP-UE” lub „umowa z Kotonu”, która zostanie zastąpiona przez „umowę o partnerstwie OACPS-UE” (porozumienie zastępujące umowę z Kotonu)).
Przystąpienie Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym między UE, Fidżi, Papuą-Nową Gwineą, Samoa i Wyspami Salomona, która jest asymetryczną i zgodną z zasadami WTO umową handlową, wzmacnia ramy prawne stosunków handlowych UE z państwami partnerskimi oraz ułatwia wzajemną wymianę handlową. Włącza ono również Tuvalu do systemu wspólnych zasad i instytucji ustanowionych na mocy tej przejściowej UPG.
Oczekuje się, że od 2024 r. Tuvalu nie będzie już miało statusu kraju najsłabiej rozwiniętego (LDC). Trzy lata później Tuvalu straci preferencje wynikające z inicjatywy UE „wszystko oprócz broni” („EBA”), a wobec jego wywozu do UE będzie obowiązywała standardowa forma ogólnego systemu preferencji taryfowych (GSP), która jest jednak mniej korzystna niż EBA. Aby utrzymać w pełni bezcłowy i bezkontyngentowy dostęp do rynku UE, Tuvalu musiałoby przystąpić do przejściowej UPG między UE a państwami Pacyfiku (Fidżi, Papua-Nowa Gwinea, Samoa i Wyspy Salomona).
Po przystąpieniu i w oczekiwaniu na zakończenie odpowiednich procedur wewnętrznych przez państwa Pacyfiku będące stroną umowy (Fidżi, Papua-Nowa Gwinea, Samoa i Wyspy Salomona), UE i Tuvalu będą stosowały tymczasowo umowę, z zastrzeżeniem wzajemnej notyfikacji na piśmie o zakończeniu niezbędnych do tego procedur wewnętrznych, zgodnie z art. 76 ust. 3 umowy.
•Spójność z innymi politykami Unii
Umowa o partnerstwie gospodarczym zawiera postanowienia dotyczące zrównoważonego rozwoju (art. 3), zgodnie z którymi Strony potwierdzają, że cel zrównoważonego rozwoju stanowi integralną część tej umowy, spójnie z nadrzędnymi celami i zasadami określonymi w umowie z Kotonu, w szczególności z ogólnym zobowiązaniem do ograniczenia i ostatecznego wyeliminowania ubóstwa w sposób spójny z celami zrównoważonego rozwoju.
Umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym jest umową handlową ukierunkowaną na rozwój, która oferuje Tuvalu asymetryczny dostęp do rynku i umożliwia temu państwu ochronę wrażliwych sektorów przed liberalizacją, a jednocześnie zapewnia szereg gwarancji i klauzulę ochrony nowych gałęzi przemysłu. Ponadto zawiera postanowienia dotyczące reguł pochodzenia ułatwiające wywóz z Tuvalu do UE. Postanowienia te przyczyniają się do osiągnięcia celu spójności polityki na rzecz rozwoju oraz są zgodne z art. 208 ust. 2 TFUE.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Podstawę prawną niniejszej decyzji Rady stanowi Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 4 akapit pierwszy, w związku z art. 218 ust. 6 lit. a) pkt (v).
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Zgodnie z art. 3 TFUE wspólną politykę handlową określono jako wyłączną kompetencję Unii.
•Proporcjonalność
Niniejszy wniosek jest niezbędny w celu wykonania międzynarodowych zobowiązań Unii określonych w umowie o partnerstwie AKP-UE, w szczególności w celu zawarcia nowych porozumień handlowych zgodnych z zasadami WTO, które stopniowo usuwają bariery w handlu między stronami oraz zacieśniają współpracę we wszystkich obszarach istotnych dla handlu.
•Wybór instrumentu
Nie istnieje żaden inny instrument prawny, który mógłby posłużyć do osiągnięcia celu wyrażonego w niniejszym wniosku.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa
Nie dotyczy.
•Ocena skutków
W latach 2003–2007 przeprowadzono ocenę wpływu na zrównoważony rozwój (SIA) dotyczącą umów o partnerstwie gospodarczym UE–AKP. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia w odniesieniu do tego projektu została opublikowana przez Komisję Europejską w 2002 r. w ramach zaproszenia do składania ofert. W wyniku tego zaproszenia do składania ofert pięcioletnią umowę ramową przyznano w sierpniu 2002 r. przedsiębiorstwu PwC France. Wstępną wersję ostatecznego sprawozdania z oceny SIA przedstawiono zainteresowanym stronom w Europie w ramach unijnego dialogu na temat społeczeństwa obywatelskiego zorganizowanego przez Komisję Europejską w dniu 23 marca 2007 r. w Brukseli. Nie przeprowadzono nowej SIA ponieważ niniejsza inicjatywa dotyczy przystąpienia do istniejącej umowy, która jest już stosowana przez inne wyspiarskie państwa Pacyfiku, których struktura oraz sytuacja gospodarcza i społeczna są porównywalne z warunkami panującymi w Tuvalu.
•Sprawność regulacyjna i uproszczenie
Zatwierdzenie przystąpienia Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym nie jest przedmiotem procedur programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT); nie wiąże się z żadnymi kosztami dla unijnych MŚP, ani nie prowadzi do powstania kwestii związanych z otoczeniem cyfrowym.
•Prawa podstawowe
Wniosek nie ma skutków dla ochrony praw podstawowych w Unii.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Oczekuje się, że od 2024 r. Tuvalu nie będzie już należało do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC). W trzyletnim okresie przejściowym Tuvalu będzie nadal korzystało z preferencji w ramach unijnej inicjatywy „wszystko oprócz broni” oferującej bezcłowy i bezkontyngentowy dostęp do rynku UE dla wszystkich produktów (z wyjątkiem broni i amunicji). W związku z tym nie zaistnieje wpływ na budżet, ponieważ w wyniku przystąpienia do umowy Tuvalu będzie korzystać z dostępu do rynku UE na takich samych preferencyjnych warunkach.
5.ELEMENTY FAKULTATYWNE
•Korzyści wynikające z przystąpienia dla podmiotów gospodarczych
Umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym stwarza podmiotom gospodarczym z UE warunki do pełnego korzystania z możliwości oferowanych przez nasze gospodarki. Wdrożenie tej umowy w dużym stopniu zmniejszy opłaty celne nakładane na eksporterów produktów przemysłowych z UE przy wywozie do Tuvalu. Umowa spełnia kryteria ustanowione w art. XXIV GATT 1994 (dotyczącym zniesienia ceł i innych ograniczających przepisów handlowych w odniesieniu do praktycznie całego handlu między stronami). W ofercie uwzględniono próg wymagany przez WTO, tj. 80,2 % liberalizacji (pod względem liczby pozycji taryfowych), co odpowiada 82,1 % wielkości wywozu UE w ciągu 20 lat. Tuvalu będzie korzystać z utrzymania bezcłowego i bezkontyngentowego dostępu do rynku UE.
Umowa przejściowa o partnerstwie gospodarczym określa również zasady w dziedzinie m.in. równoważonego rozwoju, barier technicznych w handlu (TBT); oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych (SPS). Ponadto Strony umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym uczestniczą w Komitecie ds. Handlu ustanowionym na mocy umowy. Możliwość skorzystania przez UE z dwustronnego mechanizmu rozstrzygania sporów przewidzianego w umowie przyczynia się do osiągnięcia celu polegającego na zapewnieniu przejrzystego, niedyskryminacyjnego i przewidywalnego otoczenia dla podmiotów z UE w państwach Pacyfiku.
•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania
Tuvalu będzie uczestniczyć w ustanowionym zgodnie z art. 68 Umowy przejściowej o partnerstwie gospodarczym Komitecie ds. Handlu, który zajmuje się wszystkimi kwestiami niezbędnymi do wdrożenia tej umowy, włącznie z monitorowaniem i przeglądem wdrażania umowy, koordynacją i konsultacją w kwestiach dotyczących TBT i SPS (bariery techniczne w handlu oraz środki sanitarne i fitosanitarne), identyfikowaniem i przeglądem sektorów i produktów priorytetowych oraz wynikającymi z tego priorytetowymi obszarami współpracy, a także opracowaniem zaleceń dotyczących zmian do umowy. Komitet ds. Handlu złożony jest z przedstawicieli Stron.
•Dokumenty wyjaśniające (w przypadku dyrektyw)
Nie dotyczy.
•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku
W art. 1 i 2 wniosku zawarto przepisy w sprawie zatwierdzenia, w imieniu Unii Europejskiej, przystąpienia Tuvalu do umowy przejściowej o współpracy gospodarczej oraz w sprawie notyfikacji, aby wyrazić zgodę Unii Europejskiej na przystąpienie tego państwa do umowy oraz na jej tymczasowe stosowanie zgodnie z jej art. 76 ust. 3.
W art. 3 określono, że zatwierdzenia przystąpienia nie można interpretować jako przyznającego prawa lub nakładającego obowiązki, na które można bezpośrednio powoływać się w sądach lub trybunałach Unii Europejskiej lub państw członkowskich.
W art. 4 określono datę wejścia w życie decyzji.
2023/0456 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie przystąpienia Tuvalu do Umowy przejściowej o partnerstwie między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej strony
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 4 akapit pierwszy, w związku z art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) ppkt (v), uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)W dniu 12 czerwca 2002 r. Rada upoważniła Komisję do podjęcia negocjacji w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym z grupą państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku.
(2)Umowa przejściowa o partnerstwie między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej (zwana dalej „umową przejściową o partnerstwie”), która ustanawia ramy dla umowy o partnerstwie gospodarczym, została podpisana w Londynie w dniu 30 lipca 2009 r. Umowa przejściowa o partnerstwie jest stosowana tymczasowo przez Papuę-Nową Gwineę i Republikę Fidżi odpowiednio od dnia 20 grudnia 2009 r. i od dnia 28 lipca 2014 r.
(3)W art. 80 umowy zawarto postanowienia dotyczące przystąpienia innych wyspiarskich państw Pacyfiku. W związku z tym Niezależne Państwo Samoa i Wyspy Salomona przystąpiły do umowy i tymczasowo ją stosują odpowiednio od dnia 31 grudnia 2018 r. i 17 maja 2020 r.
(4)W dniu 31 marca 2023 r. Tuvalu złożyło do Unii wniosek o przystąpienie wraz z ofertą dostępu do rynku.
(5)Komisja oceniła ofertę Tuvalu oraz, po dokonaniu zmian, uznała ją za możliwą do przyjęcia. W konsekwencji Komisja zakończyła negocjacje z Tuvalu w dniu 27 kwietnia 2023 r.
(6)Zgodnie z art. 76 ust. 3 umowy Unia i Tuvalu rozpoczynają tymczasowo stosować umowę po upływie 10 dni od dokonania wzajemnej notyfikacji na piśmie o zakończeniu niezbędnych do tego odpowiednich procedur wewnętrznych.
(7)Przystąpienie Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie należy zatwierdzić w imieniu Unii, z zastrzeżeniem złożenia przez Tuvalu aktu przystąpienia zgodnie z art. 80 ust. 2 tej umowy,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1.Przystąpienie Tuvalu do Umowy przejściowej o partnerstwie między Wspólnotą Europejską, z jednej strony, a państwami Pacyfiku, z drugiej strony (zwanej dalej „umową przejściową o partnerstwie”) zostaje niniejszym zatwierdzone w imieniu Unii, z zastrzeżeniem złożenia przez Tuvalu aktu przystąpienia zgodnie z art. 80 ust. 2 tej umowy.
2.Przewodnicząca Komisji, w imieniu Unii, powiadamia strony umowy przejściowej o partnerstwie oraz Tuvalu o zatwierdzeniu przez Unię przystąpienia Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie.
3.Tekst oferty dostępu do rynku złożonej przez Tuvalu jest dołączony do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
1.Do celów tymczasowego stosowania umowy przejściowej o partnerstwie między Unią a Tuvalu przewodnicząca Komisji dokonuje – w imieniu Unii – notyfikacji, o której mowa w art. 76 ust. 3 umowy przejściowej o partnerstwie.
2.Unia i Tuvalu rozpoczynają tymczasowo stosowanie umowy przejściowej o partnerstwie 10 dni po dokonaniu wzajemnej notyfikacji na piśmie o zakończeniu niezbędnych do tego celu procedur wewnętrznych, zgodnie z ust. 1.
Artykuł 3
Zatwierdzenia przystąpienia Tuvalu do umowy przejściowej o partnerstwie nie można interpretować jako przyznającego prawa lub nakładającego obowiązki, na które można bezpośrednio powoływać się w sądach lub trybunałach Unii lub państw członkowskich.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący