KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 20.6.2023

COM(2023) 337 final

2023/0201(APP)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

1.1.Śródokresowy przegląd i rewizja wieloletnich ram finansowych

W ramach ogólnego porozumienia politycznego w sprawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 Komisja wydała w grudniu 2020 r. deklarację, w której zobowiązała się do przedstawienia do 1 stycznia 2024 r. przeglądu funkcjonowania wieloletnich ram finansowych i do uzupełnienia go w stosownym przypadku odpowiednimi wnioskami dotyczącymi zmiany rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2020/2093 1 („rozporządzenie w sprawie WRF”) zgodnie z procedurami określonymi w TFUE 2 .

Zgodnie z tym zobowiązaniem oraz oświadczeniem przyjętym wraz z budżetem rocznym na 2023 r. 3 Komisja przyjęła komunikat pt. „Śródokresowa rewizja wieloletnich ram finansowych 2021–2027” 4 , w którym oceniono dotychczasowe funkcjonowanie wieloletnich ram finansowych oraz dokonano oceny, czy budżet UE jest nadal w stanie zapewniać wspólne środki reagowania na wspólne wyzwania. Z oceny tej wynika, że aby Unia mogła realizować wszystkie swoje cele, w tym najpilniejsze, do końca 2027 r., konieczna jest ukierunkowana rewizja wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027.

Jednocześnie wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 przedstawiony w grudniu 2021 r. 5 stał się nieaktualny ze względu na wynik negocjacji ustawodawczych w sprawie Społecznego Funduszu Klimatycznego 6 oraz w świetle bezprecedensowych i nieoczekiwanych wyzwań, które wystąpiły w 2022 r., w szczególności skutków brutalnej wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie i rozwoju sytuacji makroekonomicznej. Z tych powodów Komisja przedstawia obecnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie nowy wniosek w miejsce poprzedniego, który zostanie formalnie wycofany w odpowiednim czasie.

1.2Przyczyny i cele wniosku

1.2.1.Konsekwentne, długoterminowe wsparcie dla Ukrainy: Instrument na rzecz Ukrainy

1.2.2.Zarządzanie migracją, wzmacnianie partnerstw z kluczowymi państwami trzecimi i reagowanie na sytuacje nadzwyczajne

Bezprawna wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie wywiera przede wszystkim katastrofalny wpływ na samą Ukrainę i jej obywateli, ale ma również poważne konsekwencje globalne, zakłócając bezpieczny dostęp naszych partnerów do żywności i energii po przystępnych cenach. Pogarsza to już i tak trudną sytuację wynikającą ze współwystępowania kryzysów geopolitycznych i klęsk żywiołowych, poważnie obciążając zasoby dostępne w ramach działu 6 „Sąsiedztwo i świat”. Należy przywrócić Unii zdolność do reagowania na palące globalne wyzwania oraz kryzysy humanitarne w państwach trzecich.

W kontekście coraz większej niestabilności gospodarczej i politycznej na świecie nasilają się globalne tendencje migracyjne, a presja migracyjna na granicach Unii stale rośnie. W tej sytuacji budżet UE musi być w stanie nadal zapewniać stałe wsparcie finansowe w celu wyeliminowania pierwotnych przyczyn migracji, poprawy zarządzania granicami i utrzymania skutecznych partnerstw w dziedzinie migracji z państwami trzecimi – zarówno krajami pochodzenia i tranzytu, jak i państwami przyjmującymi dużą liczbę uchodźców.

Co się tyczy wewnętrznego wymiaru migracji oraz zarządzania granicami, nowy pakt o migracji i azylu 8 , będący obecnie na etapie międzyinstytucjonalnym, zapewni nowe i trwałe unijne ramy zarządzania azylem i migracją. W oparciu o obecny stan dyskusji, zgodnie z celem współprawodawców, jakim jest współpraca na rzecz przyjęcia reformy unijnych przepisów dotyczących migracji i azylu przed końcem kadencji 2019–2024 9 , wdrożenie nowego paktu o migracji i azylu będzie wymagało dodatkowego finansowania, szczególnie na potrzeby kontroli przesiewowej i procedury granicznej, zdolności przyjmowania, relokacji i powrotów.

Komisja proponuje zatem na lata 2024–2027 podwyższenie pułapów wydatków w dziale 4 „Migracja i zarządzanie granicami” oraz w dziale 6 „Sąsiedztwo i świat” odpowiednio o kwoty 1 693 mln EUR i 9 056 mln EUR.

1.2.3.Promowanie długoterminowej konkurencyjności w zakresie technologii strategicznych: Platforma na rzecz technologii strategicznych dla Europy (STEP)

Opracowywanie i tworzenie strategicznych, głębokich technologii cyfrowych, czystych technologii i biotechnologii ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów transformacji ekologicznej i cyfrowej. W świetle międzynarodowej konkurencji w zakresie budowania strategicznych łańcuchów wartości Unia potrzebuje bardziej strukturalnej odpowiedzi na potrzeby inwestycyjne jej przemysłu. Odpowiedzi tej ma dostarczyć nowa Platforma na rzecz technologii strategicznych dla Europy (STEP) 10 , która powinna pomóc Europie zachować przewagę w zakresie krytycznych i powstających technologii istotnych dla transformacji ekologicznej i cyfrowej – od technologii informatycznych, w tym mikroelektroniki, informatyki kwantowej i sztucznej inteligencji, poprzez biotechnologię i bioprodukcję po technologie w zakresie zerowej emisji netto i inne czyste technologie.

Platforma STEP stworzy warunki niezbędne do bardziej skutecznego, wydajnego i ukierunkowanego wykorzystywania istniejących funduszy UE. Pomoże również skierować dotychczasowe finansowanie na odpowiednie projekty i przyspieszyć wdrażanie w tych wybranych obszarach, które mają kluczowe znaczenie dla wiodącej roli Europy, jednocześnie zaś zachować równe warunki działania na jednolitym rynku, a tym samym spójność. Aby zapewnić szybkie wdrożenie wsparcia finansowego, platforma STEP wzmocni i wykorzysta istniejące instrumenty UE, przyspieszając wdrażanie funduszy polityki spójności i maksymalizując wykorzystanie InvestEU, funduszu innowacyjnego i Europejskiej Rady ds. Innowacji w kierunku europejskich technologii strategicznych.

Sytuacja na świecie uległa zmianie. Rosja stanowi i w nadchodzących latach będzie nadal stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa Europy. W związku z tym STEP wzmocni komponent badawczy Europejskiego Funduszu Obronnego, co zwiększy zdolności innowacyjne europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej sektora obronnego, przyczyniając się do strategicznej autonomii Unii.

Aby zwiększyć zdolności inwestycyjne przeznaczone konkretnie na priorytet w zakresie technologii strategicznych, platforma STEP powinna w latach 2024–2027 być wspierana poprzez zwiększenie budżetu InvestEU, funduszu innowacyjnego, Europejskiej Rady ds. Innowacji w ramach programu „Horyzont Europa” i Europejskiego Funduszu Obronnego. Należy zatem odpowiednio podwyższyć poziomy wydatków w ramach odpowiednich pułapów WRF (dział 1 „Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa”, dział 3 „Zasoby naturalne i środowisko” oraz dział 5 „Bezpieczeństwo i obrona”).

1.2.4.Zrównoważone rozwiązanie w zakresie kosztów finansowania NextGenerationEU

Nieoczekiwany, gwałtowny wzrost obecnych stóp procentowych i terminowych od 2022 r. w wyniku zaostrzenia polityki pieniężnej w celu ograniczenia inflacji wpływa na wszystkich emitentów obligacji, w tym na UE. W związku z tym należy się spodziewać, że koszty finansowania ponoszone z budżetu Unii w wyniku zaciągania pożyczek w ramach NextGenerationEU przekroczą kwoty pierwotnie szacowane w momencie przyjmowania wieloletnich ram finansowych 11 .

Koszty finansowania NextGenerationEU z natury różnią się od „tradycyjnych” programów wydatków UE. Są one w dużym stopniu uzależnione od wahań stóp procentowych. Ponadto do 2026 r. będą one podlegać dodatkowej zmienności wynikającej z niepewności co do terminów zaciągania poszczególnych kwot pożyczek, które zależą głównie od wypłat w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Jednocześnie po emisji obligacji nie można odroczyć wydatków z tytułu odsetek, anulować ich ani zmienić ich harmonogramu. Chociaż obowiązujące ramy prawne przewidują niezbędne mechanizmy gwarantujące wywiązanie się przez Unię w każdych okolicznościach z zobowiązań wobec obligatariuszy, to budżet UE powinien przewidywać środki i narzędzia umożliwiające pokrycie tych kosztów w jak najbardziej efektywny sposób.

Aby zaradzić tej zmienności, potrzebny jest zatem specjalny mechanizm elastyczności. Należy ustanowić nowy tematyczny instrument szczególny („instrument EURI”) poza pułapami WRF, funkcjonujący do końca okresu obowiązywania WRF, wyłącznie w celu pokrycia kosztów finansowania NextGenerationEU przekraczających kwoty pierwotnie zaplanowane na 2020 r. w ramach pułapu wydatków w dziale 2b.

1.2.5.Utrzymanie funkcjonującej administracji w celu realizacji priorytetów politycznych UE

Zasoby administracji europejskiej (dział 7) znajdują się pod silną presją ze względu na dodatkowe zadania powierzone Unii, rosnące ceny energii i wysoką inflację.

W wyniku podjęcia w ciągu ostatnich dwóch lat licznych nowych inicjatyw Unia od początku obowiązywania wieloletnich ram finansowych otrzymała wiele dodatkowych zadań bez odpowiedniego zwiększenia liczby pracowników. Administracja europejska nie będzie w stanie dalej realizować coraz liczniejszych zadań przy obecnym poziomie zasobów.

Wysoka inflacja dotkliwie wpływa na wydatki administracyjne. Pomimo wyjątkowych wysiłków w kierunku zmiany priorytetów i zmniejszenia kosztów w celu ograniczenia wydatków administracyjnych, obecne pułapy w dziale 7 „Europejska administracja publiczna” nie wystarczą do zaspokojenia potrzeb w wyniku presji inflacyjnej.

Aby wypełnić obowiązki prawne instytucji i sprostać dodatkowym obowiązkom powierzonym Komisji przez współprawodawców, konieczne zatem jest podwyższenie pułapu w dziale 7 „Europejska administracja publiczna” o 1 621 mln EUR, w tym podwyższenie podpułapu „Wydatki administracyjne instytucji” o 1 331 mln EUR.

1.2.6.Zwiększenie zdolności budżetu Unii do reagowania na kryzysy i nieprzewidziane wydarzenia

Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej (SEAR) – tematyczny instrument szczególny pomagający w sprostaniu sytuacjom nadzwyczajnym w państwach członkowskich i państwach trzecich – znajduje się od 2021 r. pod silną presją. Z uwagi na coraz częstsze występowanie i coraz większą skalę poważnych klęsk żywiołowych, spowodowanych w szczególności zmianą klimatu, oraz kryzysów humanitarnych należy podwyższyć roczną kwotę rezerwy na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej.

Ponieważ w pierwszych latach obowiązywania WRF w dużej mierze wyczerpano marginesy budżetowe, konieczne było uruchomienie niemal całości środków dostępnych w ramach instrumentu elastyczności. Duża presja we wszystkich działach wydatków do końca obowiązywania WRF wymaga zwiększenia instrumentu elastyczności, aby zapewnić budżetowi UE możliwość reagowania na ewentualne nieprzewidziane potrzeby.

2.ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

•Podstawa prawna

Podstawę prawną przyjęcia wieloletnich ram finansowych stanowi art. 312 TFUE.

•Pomocniczość

Inicjatywa wchodzi w zakres dziedziny polityki, w której UE ma wyłączne kompetencje (na mocy art. 312 TFUE). Zasada pomocniczości nie ma zatem zastosowania.

•Proporcjonalność

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ jest ograniczony do minimum wymaganego, by osiągnąć wymienione cele na szczeblu unijnym, i nie wykracza poza to, co konieczne do osiągnięcia tych celów. Zmiany te są proporcjonalne do szeregu istotnych nieoczekiwanych zdarzeń i nowych wyzwań, które miały miejsce od czasu przyjęcia rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 w grudniu 2020 r.

•Związek z rozpatrywanym wnioskiem

Niniejszy wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 zastępuje wniosek z dnia 22 grudnia 2021 r. (COM(2021)569), który zostanie wycofany.

3.SZCZEGÓŁOWE OBJAŚNIENIA POSZCZEGÓLNYCH PRZEPISÓW WNIOSKU

Rozdział 1 – Postanowienia ogólne

Art. 2 – Przestrzeganie pułapów WRF

Art. 2 ust. 1 odsyła do załącznika I zawierającego tabelę pułapów wieloletnich ram finansowych. Załącznik I do rozporządzenia zastępuje się tekstem znajdującym się w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

W ust. 2 zmienia się akapit pierwszy, wprowadzając odniesienie do „Instrumentu EURI” (nowy art. 10a) i „Rezerwy na rzecz Ukrainy” (nowy art. 10b), przy czym instrumenty te nie są objęte wieloletnimi ramami finansowymi, a ich finansowanie zapewnia się poza pułapami WRF, zarówno w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i odpowiadających im środków na płatności.

Art. 2 ust. 3 zmieniono w grudniu 2022 r. 12 w ramach nadzwyczajnego pakietu wsparcia dla Ukrainy, aby umożliwić uruchomienie gwarancji w odniesieniu do pomocy finansowej dla Ukrainy na lata 2023 i 2024 poza pułapami WRF. Wniosek przewiduje kolejną zmianę tego ustępu w celu rozszerzenia pokrycia ze środków budżetowych w ramach marginesu elastyczności w odniesieniu do gwarancji na pomoc finansową dla Ukrainy w formie pożyczek, dostępnej do 2027 r. w ramach proponowanego Instrumentu na rzecz Ukrainy. W związku z tym, jeżeli Unia będzie musiała, zgodnie z podjętymi zobowiązaniami, zapewnić spłatę ze środków z budżetu w przypadku, gdyby Ukraina nie dokonała płatności w terminie, niezbędne kwoty zostaną uruchomione poza pułapami wieloletnich ram finansowych, do wysokości pułapu zasobów własnych.

Rozdział 3 – Instrumenty szczególne

Sekcja 1 – Tematyczne instrumenty szczególne

Art. 9 – Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej

W ust. 2 wprowadza się zmianę maksymalnej rocznej kwoty rezerwy na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej, podwyższając ją do 1 739 mln EUR (w cenach z 2018 r.).

Art. 10a – Instrument EURI

W tym nowym artykule ustanawia się „Instrument EURI” – nowy tematyczny instrument szczególny.

Konkretne pozycje wydatków, na które można wykorzystać instrument EURI, to płatności z tytułu odsetek i płatności kuponowe należne z tytułu środków pożyczonych na rynkach kapitałowych zgodnie z art. 5 ust. 2 decyzji w sprawie zasobów własnych (UE, Euratom) 2020/2053 13 , odpowiadające kosztom finansowania pożyczek zaciągniętych w ramach NextGenerationEU w celu zapewnienia bezzwrotnego i zwrotnego wsparcia za pośrednictwem instrumentów finansowych.

Uruchomienie instrumentu EURI powinno następować, gdy koszty zaciągania pożyczek w ramach NextGenerationEU przekroczą w danym roku kwoty zaplanowane w grudniu 2020 r.

Ze względów pewności prawa należy w rozporządzeniu (UE, Euratom) 2020/2093 wyraźnie określić w wartościach bezwzględnych konkretne kwoty jako progi na potrzeby uruchomienia instrumentu EURI na lata 2024, 2025, 2026 i 2027.

Instrument EURI pokryje wszelkie kwoty kosztów finansowania NextGenerationEU przekraczające te progi.

Biorąc pod uwagę niepewność co do zmian parametrów określających koszty finansowania NextGenerationEU (termin rzeczywistych wypłat bezzwrotnego wsparcia i zmiany stóp procentowych), ustalenie stałej maksymalnej kwoty dla instrumentu EURI nie jest możliwe.

Instrument EURI będzie uruchamiany w ramach rocznej procedury budżetowej (budżet lub budżet korygujący), a środki będą zapisywane poza pułapami WRF, zarówno w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i odpowiadających im środków na płatności.

Art. 10b – Rezerwa na rzecz Ukrainy

W tym nowym artykule ustanawia się nowy tematyczny instrument szczególny – Rezerwę na rzecz Ukrainy.

W jej ramach zapewnione zostaną wydatki na bezzwrotne wsparcie i tworzenie rezerw na gwarancje budżetowe dla Ukrainy w ramach proponowanego Instrumentu na rzecz Ukrainy, co zapewni elastyczność niezbędną do zaspokojenia zmieniających się potrzeb Ukrainy.

Uruchomienie Rezerwy na rzecz Ukrainy powinno odbywać się co roku w ramach rocznej procedury budżetowej (budżetu lub budżetu korygującego), z uwzględnieniem najlepszego oszacowania potrzeb odzwierciedlających przebieg wojny, wyniki makrofinansowe Ukrainy, zdolność absorpcyjną i zdolność obsługi zadłużenia. Środki będą zapisywane poza pułapami WRF zarówno w odniesieniu do środków na zobowiązania, jak i odpowiadających im środków na płatności.

Aby zapewnić Unii i Ukrainie wystarczającą zdolność programowania na potrzeby wdrażania Instrumentu na rzecz Ukrainy, Rezerwa na rzecz Ukrainy powinna przewidywać maksymalną kwotę na lata 2024–2027, a także orientacyjne roczne kwoty minimalne. Należy również określić kwoty maksymalne, które mogą być corocznie udostępniane na potrzeby Rezerwy na rzecz Ukrainy w latach 2024–2027, aby zapewnić zgodność z pułapem zasobów własnych określonym w art. 3 ust. 1 decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053.

W celu zapewnienia spójności z wdrażaniem instrumentu na rzecz Ukrainy kwoty należy określać w cenach bieżących, mimo że WRF na lata 2021–2027 określono w cenach z 2018 r.

Sekcja 2 – Nietematyczne instrumenty szczególne

Art. 12 – Instrument elastyczności

W ust. 1 wprowadza się zmianę maksymalnej rocznej kwoty instrumentu elastyczności, podwyższając ją do 1 562 mln EUR (w cenach z 2018 r.).

4.WPŁYW NA BUDŻET

4.1.Podwyższenie pułapów wydatków na lata 2024–2027

Poniżej przedstawiono konsekwencje wniosku dla poziomów rocznych pułapów środków na zobowiązania w działach 1, 3, 4, 5, 6 i 7, w tym podpułapu na wydatki administracyjne instytucji. Pułapy te podwyższa się o następujące kwoty (w cenach z 2018 r.):

Biorąc pod uwagę mechanizm dostosowania pułapów płatności przewidziany w ramach jednolitego marginesu (art. 11), niniejszy wniosek wymaga podwyższenia pułapu WRF w środkach na płatności w latach 2026 i 2027, jak wyszczególniono poniżej (w cenach z 2018 r.).

W WRF na lata 2021–2027 należy zatem zmienić roczne pułapy wydatków w środkach na zobowiązania i środkach na płatności na lata 2024–2027 oraz odpowiednio zmienić załącznik I do rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093.

4.2.Instrumenty szczególne

Instrumenty szczególne, w tym nowe instrumenty szczególne „Instrument EURI” i „Rezerwa na rzecz Ukrainy”, przewidziane w niniejszym wniosku, uruchamia się zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) 2020/2093 oraz, w stosownych przypadkach, w odpowiednich aktach podstawowych.

Ponieważ wydatki związane z instrumentami szczególnymi zapisuje się poza pułapami wydatków w wieloletnich ramach finansowych, niniejszy wniosek nie ma bezpośredniego wpływu na budżet w tym zakresie.

2023/0201 (APP)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 312,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 106a,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego 18 ,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Komisja przedstawiła przegląd funkcjonowania wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027 określonych w rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) 2020/2093 19 , po pierwszych latach ich wdrażania, w tym ocenę stabilności pułapów wydatków 20 .

(2)Od grudnia 2020 r. Unia jest zmuszona sprostać szeregowi bezprecedensowych i nieoczekiwanych wyzwań. Unia podjęła szybkie działania i wykorzystała wszystkie dostępne jej środki, ale ograniczona elastyczność budżetowa przewidziana w WRF na lata 2021–2027 jest prawie wyczerpana, co ogranicza zdolność budżetu UE do sprostania nawet najpilniejszym wyzwaniom.

(3)W pierwszych latach wdrażania WRF intensywnie korzystano z instrumentów szczególnych w celu sprostania wielu wyzwaniom. Potrzeba podjęcia dalszych działań nadal istnieje, natomiast dostępność środków budżetowych pozwalających stawić czoła takim sytuacjom do końca okresu obowiązywania WRF jest bardzo ograniczona.

(4)Budżet UE powinien dawać Unii możliwość podejmowania koniecznych działań w ramach polityki w odpowiedzi na pojawiające się wyzwania oraz wypełniania zobowiązań prawnych, co nie jest możliwe w ramach obecnie obowiązujących pułapów ani wyczerpanej już elastyczności Należy zatem podwyższyć pułapy wydatków w środkach na zobowiązania w działach 1, 3, 5, 6 i 7, w tym podpułap na wydatki administracyjne instytucji na lata 2024, 2025, 2026 i 2027, oraz pułap dla działu 4 na lata 2025, 2026 i 2027. W związku z tym należy podwyższyć pułapy wydatków w środkach na płatności na lata 2026 i 2027.

(5)Bezprawna napaść Rosji na Ukrainę oznacza, że na terytorium Europy znów toczy się wojna. Unia jest zdecydowana wspierać Ukrainę tak długo, jak długo będzie to potrzebne, również w jej dążeniu do integracji europejskiej. W tym celu Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (UE) [XXX] [Instrument na rzecz Ukrainy] 21 jako reakcję Unii służącą wsparciu stabilności makrofinansowej, rekonstrukcji i modernizacji Ukrainy, przy jednoczesnym wspieraniu wysiłków reformatorskich Ukrainy w ramach jej dążenia do przystąpienia do UE.

(6)Biorąc pod uwagę niepewność związaną z wojną napastniczą prowadzoną przez Rosję, Instrument na rzecz Ukrainy powinien być elastycznym instrumentem zapewniającym do 2027 r. odpowiednią formę wsparcia i jego właściwy poziom. Wsparcie w ramach Instrumentu na rzecz Ukrainy będzie udzielane w postaci pożyczek, bezzwrotnego wsparcia oraz rezerw na gwarancje budżetowe.

(7)W odniesieniu do części pożyczkowej Instrumentu na rzecz Ukrainy – należy przedłużyć do 2027 r. istniejącą gwarancję z budżetu Unii, tak aby pokrywała pomoc finansową udostępnianą Ukrainie. W związku z tym należy dopuścić uruchamianie niezbędnych środków w budżecie Unii poza określonymi w WRF pułapami na pomoc finansową dla Ukrainy, dostępnymi do końca 2027 r.

(8)W odniesieniu do części Instrumentu na rzecz Ukrainy mającej postać bezzwrotnego wsparcia i tworzenia rezerw na gwarancje budżetowe – środki należy zapewnić za pośrednictwem nowego tematycznego instrumentu szczególnego pod nazwą „Rezerwa na rzecz Ukrainy”. Środki na zobowiązania i odpowiadające im środki na płatności powinny być uruchamiane corocznie w ramach procedury budżetowej określonej w art. 314 TFUE, poza pułapami WRF.

(9)W celu zapewnienia możliwości programowania Instrumentu na rzecz Ukrainy i kształtowania wydatków w sposób uporządkowany należy określić orientacyjne roczne kwoty minimalne i kwoty maksymalne, które mogą być corocznie udostępniane na potrzeby Rezerwy na rzecz Ukrainy w latach 2024–2027.

(10)Od 2022 r. w Unii i w większości dużych gospodarek odnotowuje się gwałtowny wzrost stóp procentowych dla wszystkich emitentów obligacji, w tym dla Unii. W związku z tym należy się spodziewać, że koszty finansowania pożyczek zaciągniętych w ramach Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy („NextGenerationEU”), pokrywane z budżetu Unii na podstawie art. 5 ust. 2 decyzji (UE, Euratom) 2020/2053 22 , przekroczą szacunkowe kwoty pierwotnie zaprogramowane w ramach pułapów WRF w momencie przyjęcia WRF w grudniu 2020 r.

(11)Biorąc pod uwagę niepewność co do przyszłych zmian stóp procentowych oraz w celu uniknięcia nadmiernej presji na programy unijne, należy ustanowić nowy tematyczny instrument szczególny na pokrycie wszystkich kosztów finansowania pożyczek zaciąganych w ramach NextGenerationEU, przekraczających kwoty pierwotnie zaprogramowane. Niezbędne środki na zobowiązania i odpowiadające im środki na płatności w budżecie Unii powinny być udostępniane poza pułapami WRF.

(12)Należy wzmocnić rezerwę na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej oraz instrument elastyczności, aby utrzymać wystarczającą zdolność Unii do reagowania na nieprzewidziane okoliczności do 2027 r.

(13)W świetle opisanych nieoczekiwanych zdarzeń i nowych wyzwań konieczna jest rewizja WRF, a w związku z tym należy odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE, Euratom) 2020/2093.

(14)Zmiany w rozporządzeniu (UE, Euratom) 2020/2093 pozostają bez uszczerbku dla obowiązku przestrzegania pułapów zasobów własnych określonych w art. 3 ust. 1 i art. 6 decyzji Rady (UE, Euratom) 2020/2053,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (UE, Euratom) 2020/2093 wprowadza się następujące zmiany:

1)w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:

a)ust. 2 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:

„2. W przypadku gdy konieczne jest wykorzystanie zasobów instrumentów szczególnych przewidzianych w art. 8, 9, 10, 10a, 10b i 12, środki na zobowiązania i odpowiadające im środki na płatności zapisuje się w budżecie poza odpowiednimi pułapami WRF.”;

b)ust. 3 akapit drugi otrzymuje brzmienie:

„W przypadku gdy konieczne jest uruchomienie gwarancji w odniesieniu do pomocy finansowej na rzecz Ukrainy, dostępnej na lata 2023–2027 i zatwierdzonej zgodnie z art. 220 ust. 1 rozporządzenia finansowego, niezbędną kwotę uruchamia się poza pułapami WRF.”;

2)art. 9 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Rezerwa na rzecz solidarności i pomocy nadzwyczajnej nie może przekroczyć maksymalnej rocznej kwoty 1 739 mln EUR (w cenach z 2018 r.). Każda część rocznej kwoty, która nie została wykorzystana w roku n, może zostać wykorzystana do roku n+1. W pierwszej kolejności wykorzystuje się część rocznej kwoty wynikającą z roku poprzedniego. Każda część rocznej kwoty z roku n, która nie zostanie wykorzystana w roku n+1, wygasa.”;

3)dodaje się artykuły w brzmieniu:

„Artykuł 10a
Instrument EURI

1.Instrument EURI może być wykorzystywany do finansowania dodatkowych kosztów, jeżeli w danym roku koszty płatności z tytułu odsetek i płatności kuponowych należnych z tytułu środków pożyczonych na rynkach kapitałowych zgodnie z art. 5 ust. 2 decyzji (UE, Euratom) 2020/2053 przekraczają następujące kwoty (w cenach z 2018 r.):

–2024 – 1 840 mln EUR,

–2025 – 2 332 mln EUR,

–2026 – 3 196 mln EUR,

–2027 – 4 168 mln EUR.

2.Instrument EURI może zostać uruchomiony przez Parlament Europejski i Radę w ramach procedury budżetowej przewidzianej w art. 314 TFUE.”;

Artykuł 10b
Rezerwa na rzecz Ukrainy

1.Rezerwa na rzecz Ukrainy może zostać uruchomiona wyłącznie w celu sfinansowania wydatków w ramach [rozporządzenia w sprawie Instrumentu na rzecz Ukrainy] i ma służyć zapewnieniu rocznej orientacyjnej kwoty wynoszącej co najmniej 2 500 mln EUR w cenach bieżących.

2.Rezerwa na rzecz Ukrainy nie może przekroczyć kwoty 50 000 mln EUR w cenach bieżących na lata 2024–2027. Roczna kwota uruchomiona w ramach Rezerwy na rzecz Ukrainy w danym roku nie może przekroczyć 16 700 mln EUR w cenach bieżących.

3.Rezerwa na rzecz Ukrainy może zostać uruchomiona przez Parlament Europejski i Radę w ramach procedury budżetowej przewidzianej w art. 314 TFUE.”;

4)art. 12 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Instrument elastyczności może być wykorzystywany na finansowanie, w danym roku budżetowym, określonych nieprzewidzianych wydatków w środkach na zobowiązania i odpowiadających im środkach na płatności, których to wydatków nie można sfinansować w ramach pułapów dostępnych w jednym lub większej liczbie innych działów. Pułap rocznej kwoty dostępnej na rzecz instrumentu elastyczności wynosi 1 562 mln EUR (w cenach z 2018 r.).”;

5)załącznik I zastępuje się tekstem znajdującym się w załączniku do niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (Dz.U. L 433I z 22.12.2020, s. 11).

(2)    Deklaracja Komisji w sprawie śródokresowego przeglądu lub zmiany, PV(2020)2361, protokół 2361. posiedzenia Komisji, które odbyło się w Brukseli (Berlaymont) we wtorek 15 grudnia 2020 r.

(3)    Oświadczenie Komisji Europejskiej w sprawie przeglądu wieloletnich ram finansowych, PV(2022)2438, protokół 2438. posiedzenia Komisji, które odbyło się w Strasburgu (budynek Winston Churchill) we wtorek 22 listopada 2022 r.

(4)    COM(2023) 336 z 20.06.2023.

(5)    COM(2021) 569 z 22.12.2021.

(6)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiające Społeczny Fundusz Klimatyczny i zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/1060, Dz.U. L 130 z 16.5.2023, s. 1.

(7)    COM(2023) 338 z 20.06.2023.

(8)    COM(2020) 609 final z 23.09.2020.

(9)    Wspólny plan działania Parlamentu Europejskiego i rotacyjnych prezydencji Rady dotyczący organizacji, koordynacji i realizacji harmonogramu negocjacji między współprawodawcami w sprawie wspólnego europejskiego systemu azylowego i nowego europejskiego paktu o migracji i azylu.

(10)    COM(2023) 335 z 20.06.2023.

(11)    Wspólne oświadczenie Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w sprawie sposobu traktowania kosztów z tytułu odsetek i spłat w ramach NGUE w WRF na lata 2021–2027, 2020/C 444 I/04, Dz.U. C 444I z 22.12.2020, s. 4.

(12)    Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2022/2496 z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027, Dz.U. L 325 z 20.12.2022, s. 11.

(13)    Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom, Dz.U. L 424 z 15.12.2020, s. 1.

(14)    Programowanie finansowe na lata 2024–2027 po przyjęciu budżetu na 2023 r., przewidziane w art. 41 ust. 2 rozporządzenia finansowego i w pkt 26 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 16 grudnia 2020 r. między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami oraz w sprawie nowych zasobów własnych, w tym również harmonogramu wprowadzania nowych zasobów własnych (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 28), przekazane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie 24 lutego 2023 r.

(15)    SEC(2023)250, preliminarz Komisji Europejskiej na rok budżetowy 2024 (przygotowanie projektu budżetu na 2024 r.), część II – Programowanie finansowe.

(16)    Tamże.

(17)    Tamże.

(18)    Dz.U. C […] z […], s. […].

(19)    Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027 (Dz.U. L 433I z 22.12.2020, s. 11).

(20)    COM(2023) 336 z 20.06.2023.

(21)    Dz.U […], […], s. […].

(22)    Decyzja Rady (UE, Euratom) 2020/2053 z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej oraz uchylająca decyzję 2014/335/UE, Euratom, Dz.U. L 424 z 15.12.2020, s. 1.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 20.6.2023

COM(2023) 337 final

ZAŁĄCZNIK

do

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady

w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027

ZAŁĄCZNIK

„ZAŁĄCZNIK I

WIELOLETNIE RAMY FINANSOWE (UE-27)