EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52021DC0294

Wniosek ZALECENIE RADY zmieniające zalecenie Rady (UE) 2020/1475 z dnia 13 października 2020 r. w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19

COM/2021/294 final

Bruksela, dnia 31.5.2021

COM(2021) 294 final

2021/0138(NLE)

Wniosek

ZALECENIE RADY

zmieniające zalecenie Rady (UE) 2020/1475 z dnia 13 października 2020 r. w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19

(Tekst mający znaczenie dla EOG)


UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Przyczyny i cele wniosku

Aby zapewnić dobrze skoordynowane, przewidywalne i przejrzyste podejście do wprowadzania ograniczeń swobody przemieszczania się, dnia 13 października 2020 r. Rada przyjęła zalecenie Rady (UE) 2020/1475 w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 1 . W zaleceniu tym określono skoordynowane podejście w następujących kluczowych kwestiach: w zakresie stosowania wspólnych kryteriów i progów przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu ograniczeń swobodnego przepływu; w zakresie publikowanej przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) 2 mapy ryzyka przenoszenia COVID-19, opartej na uzgodnionym kodowaniu barwnym oraz w zakresie skoordynowanego podejścia do ewentualnych środków, jakie można odpowiednio stosować wobec osób przemieszczających się między obszarami, w zależności od poziomu ryzyka przenoszenia zakażenia na tych obszarach.

Zalecenie (UE) 2020/1475 ma na celu zapewnienie większej koordynacji między państwami członkowskimi rozważającymi przyjęcie środków ograniczających swobodny przepływ ze względu na zdrowie publiczne w kontekście pandemii. Przy przyjmowaniu i stosowaniu ograniczeń swobodnego przepływu państwa członkowskie powinny przestrzegać prawa UE, w szczególności zasady proporcjonalności i niedyskryminacji. Zalecenie (UE) 2020/1475 zostało później zmienione w związku z bardzo wysokim poziomem przenoszenia zakażeń w społeczności w całej UE, być może związanym ze zwiększoną zdolnością do przenoszenia się nowych, budzących obawy wariantów SARS-CoV-2 3 .

Po kolejnym wzroście liczby zakażeń na początku kwietnia ostatnio notuje się spadek liczby zakażeń w całej UE. Na koniec 19. tygodnia (16 maja 2021 r.) 14-dniowy wskaźnik łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19 na 100 000 mieszkańców dla UE/EOG spadł do 224; tendencja spadkowa utrzymywała się przez okres sześciu tygodni 4 . Spadek ma miejsce pomimo stałego wzrostu liczby przeprowadzonych testów. Zmniejsza się także liczba pacjentów chorych na COVID-19 przebywających w szpitalach i na oddziałach intensywnej terapii oraz liczba pacjentów nowo przyjętych.

Taka poprawa sytuacji epidemiologicznej wynika przede wszystkim z przyspieszenia unijnej kampanii szczepień. Do 27 maja 2021 r. w ujęciu łącznym 42,8 % osób dorosłych w wieku 18 lat i powyżej w UE/EOG otrzymało co najmniej jedną dawkę szczepionki, zaś w pełni zaszczepionych zostało 18,9 % osób dorosłych w wieku 18 lat i powyżej. Co ważne, wysoka jest łączna liczba osób w pełni zaszczepionych w grupach docelowych, tj. osób w wieku 80 lat i powyżej (63,5 %) oraz pracowników ochrony zdrowia (64,2 %) 5 . Do końca maja 2021 r. do państw członkowskich dostarczono ponad 300 mln dawek szczepionek. Do końca lipca 2021 r. zostanie dostarczone wystarczająco dużo dawek, aby zaszczepić 70 % dorosłych w UE.

W związku z takim pozytywnym rozwojem sytuacji państwa członkowskie zaczęły stopniowo znosić ograniczenia nałożone w celu zahamowania rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, zarówno w odniesieniu do podróży, jak i w innych sektorach działalności. Aby odbywało się to w bezpieczny sposób, szereg państw członkowskich korzysta z zaświadczeń COVID-19 zawierających informację o szczepieniu, wyniku testu lub o powrocie do zdrowia.

Dnia 20 maja 2021 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19. Są to ramy regulujące wydawanie, weryfikowanie i uznawanie interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia, które mają ułatwić ich posiadaczom korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się w czasie pandemii COVID-19 6 . Porozumienie polityczne w sprawie dwóch wniosków Komisji dotyczących rozporządzeń 7 zaaprobował następnie Komitet Stałych Przedstawicieli 8 oraz Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego 9 . Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID-19 to interoperacyjny dokument, który może uzyskać każda osoba mieszkająca w UE i który ma ułatwić stopniowe i skoordynowane znoszenie ograniczeń swobodnego przepływu wprowadzonych zgodnie z prawem UE w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2.

Należy dołożyć starań, aby zapewnić sprawne wprowadzenie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19. W tym celu Komisja zaleca, by państwa członkowskie w jak największym stopniu korzystały z możliwości dostępnych na gruncie prawa krajowego, aby zainicjować wydawanie unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID-19 jeszcze przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia, w oparciu o specyfikacje techniczne opracowane przez państwa członkowskie w ramach sieci e-zdrowie 10 . W państwach, w których prawo krajowe przewiduje weryfikację zaświadczeń COVID-19, posiadacze unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID-19 mogliby z nich korzystać podczas podróżowania jeszcze przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia. Komisja wspiera ten proces, uruchamiając centralny element unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 – unijną bramę sieciową, w której przechowywane są klucze publiczne niezbędne do weryfikacji unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID-19. Ze względu na fakt, że za pośrednictwem bramy sieciowej nie wymienia się żadnych danych osobowych, państwa członkowskie mogłyby już zacząć korzystać z funkcji, jakie ona oferuje.

W związku z poprawą sytuacji epidemiologicznej oraz przewidywanym wprowadzeniem unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 należy zmienić zalecenie (UE) 2020/1475, aby koordynować stopniowe znoszenie ograniczeń swobodnego przepływu. Z jednej strony zasadniczo posiadacze zaświadczeń o szczepieniu i o powrocie do zdrowia, odbywający podróże w obrębie UE, nie powinni podlegać dodatkowym ograniczeniom, takim jak związane z podróżą testy w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, ani samoizolacji lub kwarantannie związanej z podróżą. Z drugiej strony należy uprościć przepisy dotyczące osób, które uzyskały ujemny wynik testu, aby ograniczyć złożoność prawa i uniknąć wątpliwości ze strony podróżnych, co przyczyni się do bardziej skrupulatnego przestrzegania nałożonych ograniczeń. W tym celu różne środki, które mogłyby być stosowane wobec podróżnych, mogłyby zostać lepiej dostosowane w zależności od kodu barwnego miejsca wyjazdu. W szczególności standaryzacja okresów ważności testów w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 mogłaby uprościć podróże w obrębie UE.

Ponadto należy dostosować zalecenie 2020/1475, aby uwzględnić przyjęcie zalecenia Rady (UE) 2021/816 zmieniającego zalecenie (UE) 2020/912 w sprawie tymczasowego ograniczenia innych niż niezbędne podróży do UE oraz ewentualnego zniesienia takiego ograniczenia 11 , w tym podniesienie z 25 do 75 progu 14-dniowego wskaźnika łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19.

Jednocześnie należy zachować czujność w odniesieniu do wariantów SARS-CoV-2. ECDC regularnie ocenia nowe dowody dotyczące wariantów wykrytych w wyniku zwiadu epidemiologicznego, opartych na zasadach genomowych badań wariantów lub na podstawie innych źródeł naukowych 12 . Dotyczy to w szczególności „wariantów budzących obawy”, w przypadku których dostępne są jasne dowody wskazujące na znaczny wpływ na zdolność do przenoszenia się, zjadliwość lub odporność, mogący oddziaływać na sytuację epidemiologiczną w UE/EOG. Podlegają temu również „warianty będące przedmiotem zainteresowania”, w odniesieniu do których dostępne są dowody dotyczące właściwości genomowych, dowody epidemiologiczne lub in vitro, które mogą sugerować znaczący wpływ na zdolność do przenoszenia się, zjadliwość lub odporność, mogący realnie oddziaływać na sytuację epidemiologiczną w UE/EOG.

ECDC publikuje zestawienie wariantów SARS-CoV-2 13 , w którym przedstawia udział poszczególnych wariantów budzących obawy i wariantów będących przedmiotem zainteresowania w liczbie zakażeń w UE/EOG wraz z danymi dotyczącymi wskaźnika sekwencjonowania. Te informacje powinny zostać uwzględnione przez państwa członkowskie przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu ograniczeń swobodnego przepływu. Aby uzyskiwać szybkie i dokładne informacje dotyczące pojawiania się wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy i będących przedmiotem zainteresowania oraz obiegu tych wariantów, państwa członkowskie powinny stosować się do zaleceń ECDC dotyczących wskaźnika sekwencjonowania, która powinna osiągać poziom 10 % lub 500 sekwencji z dodatnich wyników testów na SARS-CoV-2 poddanych sekwencjonowaniu, zgodnie z komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady w sprawie wspólnego frontu do walki z COVID-19 14 .

Jak przewidziano w przepisach dotyczących unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19, państwa członkowskie powinny mieć możliwość ponownego wprowadzenia ograniczeń wobec posiadaczy zaświadczeń, w tym zaświadczeń o szczepieniu lub o powrocie do zdrowia, na przykład jeżeli sytuacja epidemiologiczna w państwie członkowskim lub w regionie w danym państwie członkowskim szybko się pogarsza. Tego rodzaju „hamulec bezpieczeństwa” ma w szczególności zapobiec rozprzestrzenianiu się wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy i wariantów będących przedmiotem zainteresowania.

Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Niniejsze zalecenie służy ułatwieniu wykonywania istniejących przepisów związanych z ograniczeniami swobody przemieszczania się ze względu na zdrowie publiczne. W szczególności ma ono ułatwić wdrażanie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19.

Spójność z innymi politykami Unii

Niniejsze zalecenie jest zgodne z innymi politykami Unii, w tym w zakresie zdrowia publicznego i braku kontroli na granicach wewnętrznych.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

Podstawa prawna

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), a w szczególności art. 21 ust. 2, art. 168 ust. 6 i art. 292.

Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Na podstawie art. 292 TFUE Rada jest uprawniona do przyjmowania zaleceń. Zgodnie z tym postanowieniem Rada stanowi na wniosek Komisji we wszystkich przypadkach, gdy Traktaty przewidują przyjmowanie aktów przez Radę na wniosek Komisji.

Zasada ta ma zastosowanie w obecnej sytuacji, ponieważ spójne podejście jest konieczne, aby uniknąć dalszych zakłóceń spowodowanych jednostronnymi i niewystarczająco skoordynowanymi środkami ograniczającymi swobodny przepływ w Unii. Art. 21 ust. 1 TFUE stanowi, że każdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, z zastrzeżeniem ograniczeń i warunków ustanowionych w Traktatach i w środkach przyjętych w celu ich wykonania. Jeżeli dla osiągnięcia tego celu działanie Unii okazuje się konieczne, Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, mogą wydać przepisy ułatwiające wykonywanie tych praw.

Na podstawie art. 168 ust. 6 TFUE Rada, na wniosek Komisji, może również przyjąć zalecenia służące zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Unii.

Proporcjonalność

Przyjęcie jednostronnych lub nieskoordynowanych środków może prowadzić do niespójnych i fragmentarycznych ograniczeń swobodnego przepływu, co skutkuje niepewnością wśród obywateli Unii pod względem korzystania z praw przysługujących im w UE. Wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne i proporcjonalne do osiągnięcia zamierzonego celu.

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Nie dotyczy.

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

We wniosku uwzględniono dyskusje prowadzone regularnie z państwami członkowskimi od czasu wprowadzenia pierwszych tymczasowych ograniczeń, dostępne informacje na temat zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej oraz odnośne dowody naukowe.

Ocena skutków

Nie dotyczy.

Prawa podstawowe

Swoboda przemieszczania się jest prawem podstawowym zapisanym w art. 45 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób. W art. 21 Karty zakazuje się ograniczeń ze względu na przynależność państwową w zakresie stosowania Traktatów.

Wszelkie ograniczenia swobody przemieszczania się w Unii uzasadnione względami zdrowia publicznego muszą być konieczne, proporcjonalne i oparte na obiektywnych i niedyskryminacyjnych kryteriach. Muszą być odpowiednie dla zapewnienia realizacji wyznaczonego celu i nie wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

4.WPŁYW NA BUDŻET

Brak.

2021/0138 (NLE)

Wniosek

ZALECENIE RADY

zmieniające zalecenie Rady (UE) 2020/1475 z dnia 13 października 2020 r. w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 21 ust. 2, art. 168 ust. 6 i art. 292 zdanie pierwsze i drugie,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Dnia 13 października 2020 r. Rada przyjęła zalecenie Rady (UE) 2020/1475 w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 15 . W zaleceniu (UE) 2020/1475 określono skoordynowane podejście w następujących kluczowych kwestiach: w zakresie stosowania wspólnych kryteriów i progów przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu ograniczeń swobodnego przepływu; w zakresie mapowania ryzyka przenoszenia COVID-19 przy użyciu uzgodnionego kodowania barwnego oraz w zakresie skoordynowanego podejścia do ewentualnych środków, jakie można odpowiednio stosować wobec osób przemieszczających się między obszarami, w zależności od poziomu ryzyka przenoszenia zakażenia na tych obszarach.

(2)W oparciu o kryteria i progi ustanowione w zaleceniu (UE) 2020/1475, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób raz w tygodniu publikuje mapę państw członkowskich w podziale na regiony, aby ułatwić państwom członkowskim podejmowanie decyzji 16 .

(3)Jak określono w motywie 15 zalecenia (UE) 2020/1475, w związku ze zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną, Komisja, wspierana przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, powinna regularnie oceniać kryteria, potrzeby w zakresie danych i progi określone w zaleceniu, w tym rozważać możliwość uwzględnienia innych kryteriów lub dostosowania progów, i przekazywać swoje ustalenia Radzie pod rozwagę, wraz ze stosownym wnioskiem dotyczącym zmiany zalecenia.

(4)W związku z bardzo wysokim poziomem przenoszenia zakażeń w społeczności w całej UE, być może związanym ze zwiększoną zdolnością nowych, budzących obawy wariantów SARS-CoV-2 do przenoszenia się, na podstawie wniosku przedłożonego przez Komisję Rada przyjęła w dniu 1 lutego 2021 r. zalecenie Rady (UE) 2021/119 zmieniające zalecenie (UE) 2020/1475 w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 17 .

(5)Państwa członkowskie mogą, zgodnie z prawem Unii, ograniczyć podstawowe prawo do swobodnego przemieszczania się ze względu na zdrowie publiczne. Wszelkie ograniczenia swobodnego przepływu osób w obrębie Unii, które wprowadzono w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2, powinny opierać się na szczególnych i ograniczonych względach interesu publicznego, a mianowicie ochronie zdrowia publicznego. Konieczne jest, aby tego rodzaju ograniczenia stosowano zgodnie z ogólnymi zasadami prawa Unii, w szczególności z zasadami proporcjonalności i niedyskryminacji. Wszelkie wprowadzane środki powinny być zatem ściśle ograniczone pod względem zakresu i czasu, zgodnie z działaniami na rzecz przywrócenia swobodnego przepływu w Unii, i nie powinny wykraczać poza to, co jest absolutnie niezbędne do ochrony zdrowia publicznego. Ponadto środki takie powinny być spójne ze środkami podejmowanymi przez Unię w celu zapewnienia swobodnego przepływu towarów i usług podstawowych na całym rynku wewnętrznym, w tym swobodnego przepływu środków medycznych oraz swobodnego przekraczania granic przez personel medyczny i pracowników służby zdrowia w ramach tzw. uprzywilejowanych korytarzy, o których mowa w komunikacie Komisji z dnia 23 marca 2020 r. w sprawie wdrożenia uprzywilejowanych korytarzy na podstawie wytycznych dotyczących środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych 18 .

(6)Aby ułatwić korzystanie z prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, w dniu 20 maja 2021 r. Parlament Europejski i Rada zdecydowały o ustanowieniu unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 – wspólnych ram regulujących wydawanie, weryfikowanie i uznawanie interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia. Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID-19 powinno umożliwić stopniowe i skoordynowane znoszenie ograniczeń swobodnego przepływu, wprowadzonych zgodnie z prawem Unii w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2. Ułatwienie swobody przemieszczania się jest jednym z kluczowych warunków wstępnych rozpoczęcia odbudowy gospodarczej.

(7)Dnia 20 maja 2021 r. Rada przyjęła zalecenie Rady (UE) 2021/816 zmieniające zalecenie (UE) 2020/912 w sprawie tymczasowego ograniczenia innych niż niezbędne podróży do UE oraz ewentualnego zniesienia takiego ograniczenia 19 , w którym zaleciła państwom członkowskim złagodzenie ograniczeń dotyczących innych niż niezbędne podróży do UE, w szczególności w odniesieniu do tych obywateli państw trzecich, którzy otrzymali ostatnią zalecaną dawkę szczepionki przeciwko COVID-19, którą dopuszczono do obrotu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady 20 . Ponadto państwa członkowskie mogą zezwolić na podróż do UE obywateli państw trzecich, którzy otrzymali ostatnią zalecaną dawkę szczepionki przeciwko COVID-19, w odniesieniu do której WHO wydało nadzwyczajne pozwolenie na stosowanie 21 . W zaleceniu (UE) 2021/816 podniesiono również progi 14-dniowego wskaźnika łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19, na podstawie którego ustala się wykazu państw spoza UE, z których należy zezwolić na podróże inne niż niezbędne. Jednocześnie, w celu ograniczenia ryzyka pojawienia się na terytorium UE wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy i wariantów będących przedmiotem zainteresowania, w zaleceniu (UE) 2021/816 przewidziano mechanizm „hamulca bezpieczeństwa”, umożliwiający państwom członkowskim szybkie i skoordynowane działanie w celu tymczasowego ograniczenia do ścisłego minimum wszystkich podróży z niektórych państw trzecich. Należy dostosować zalecenie 2020/1475, aby uwzględnić te zmiany, w tym zmianę progu wskaźnika zgłoszonych przypadków.

(8)W swoich konkluzjach z dnia 25 maja 2021 r. 22 Rada Europejska stwierdziła, że przed nadejściem lata należy kontynuować działania mające na celu zapewnienie skoordynowanego podejścia. W tym kontekście Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła porozumienie w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 i wezwała do jego szybkiego wdrożenia. Z myślą o ułatwieniu swobodnego przepływu w UE, Rada Europejska zaapelowała o podjęcie kolejnego kroku i dokonanie przeglądu zalecenia (UE) 2020/1475 do połowy czerwca. Ponadto Rada Europejska wyraziła zadowolenie w związku z przyjęciem zalecenia (UE) 2021/816.

(9)Stosowanie [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] rozpocznie się z dniem 1 lipca 2021 r. Począwszy od tego dnia osoby, które zostały zaszczepione, poddały się testowi lub powróciły do zdrowia, będą miały prawo do uzyskania unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19; dotyczy to osób zaszczepionych przed datą rozpoczęcia stosowania [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], również jeżeli odbyło się to w ramach badania klinicznego. Należy zatem dostosować zalecenie 2020/1475, aby w możliwie najlepszy sposób wykorzystać ramy stanowiące podstawę cyfrowego zaświadczenia COVID-19. Unijne cyfrowe zaświadczenia COVID-19 zapewniają przede wszystkim bezpieczne wydawanie, weryfikowanie i uznawanie interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, wyniku testu i powrocie do zdrowia; zaświadczenia wydawane zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] powinny być zatem głównym narzędziem wykorzystywanym w kontekście podróży na terytorium UE.

(10)W [rozporządzeniu w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] przewidziano sześciotygodniowy okres stopniowego wprowadzania zaświadczeń, aby dać państwom członkowskim, które nie są w stanie wydawać zaświadczeń w formacie zgodnym z przedmiotowym rozporządzeniem od daty rozpoczęcia jego stosowania, możliwość dalszego wydawania zaświadczeń, które nie są zgodne z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19]. Takie zaświadczenia, jak również zaświadczenia wydane przez datą rozpoczęcia stosowania [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] powinny być uznawane przez wszystkie państwa członkowskie w okresie stopniowego wprowadzania zaświadczeń, pod warunkiem, że zawierają one niezbędne dane. Do celów zalecenia 2020/1475 zaświadczenia takie należy zatem uznawać za wydane zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19].

(11)Ponadto osobom, które nie posiadają unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19, w szczególności ze względu na fakt, iż zostały zaszczepione przed datą rozpoczęcia stosowania z [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], należy zapewnić każdą rozsądną możliwość udowodnienia za pomocą innych środków, że powinny być objęte zwolnieniem z odpowiednich ograniczeń swobodnego przepływu, przyznawanym przez dane państwo członkowskie posiadaczom wspomnianych zaświadczeń.

(12)Należy dołożyć starań, aby zapewnić sprawne wprowadzenie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19. W tym celu państwa członkowskie powinny w jak największym stopniu korzystać z dostępnych na gruncie prawa krajowego możliwości wydawania zaświadczeń COVID-19, aby zainicjować wydawanie zaświadczeń w formacie spójnym z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] jeszcze przed rozpoczęciem jego stosowania, w oparciu o specyfikacje techniczne opracowane przez państwa członkowskie w ramach sieci e-zdrowie 23 . W państwach, w których prawo krajowe przewiduje weryfikację zaświadczeń COVID-19, posiadacze unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID-19 mogliby już z nich korzystać podczas podróżowania. Komisja wspiera ten proces, uruchamiając centralny element unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 – unijną bramę sieciową, w której przechowywane są klucze publiczne niezbędne do weryfikacji unijnych cyfrowych zaświadczeń COVID-19. Biorąc pod uwagę, że za pośrednictwem bramy sieciowej nie wymienia się żadnych danych osobowych, państwa członkowskie mogłyby rozpocząć korzystanie z oferowanych przez nią funkcji jeszcze przed wejściem w życie [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] .

(13)Na obszarze UE/EOG obserwuje się silną i nieprzerwaną tendencję spadkową 14-dniowego wskaźnika łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19, co jest związane przede wszystkim z istotnym wzrostem stanu zaszczepienia w całej Unii. Według łącznych danych na dzień 27 maja 2021 r. 42,8 % dorosłych w wieku 18 lat i powyżej otrzymało co najmniej jedną dawkę szczepionki, zaś 18,9 % dorosłych w wieku 18 lat i powyżej jest w pełni zaszczepionych. Istotne jest, że na wysokim poziomie kształtuje się łączna liczba osób w pełni zaszczepionych w grupach priorytetowych, takich jak osoby w wieku 80 lat i powyżej oraz pracownicy służby zdrowia 24 . Rozważając, czy należy wprowadzić ograniczenia, państwa członkowskie powinny brać pod uwagę poziom ochrony zagwarantowany dzięki wzrostowi stanu zaszczepienia, zwłaszcza wśród grup docelowych.

(14)W świetle tego pozytywnego rozwoju sytuacji państwa członkowskie zaczęły stopniowo znosić ograniczenia nałożone w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2, zarówno w odniesieniu do podróży, jak i innych rodzajów działalności. Aby odbywało się to w bezpieczny sposób, szereg państw członkowskich korzysta z zaświadczeń COVID-19 zawierających informację o szczepieniu, wyniku testu lub o powrocie do zdrowia. Należy dostosować zalecenie (UE) 2020/1475, co pozwoli skoordynować wysiłki na rzecz stopniowego znoszenia ograniczeń swobodnego przepływu, wprowadzonych zgodnie z prawem Unii w celu zahamowania rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2. Uwzględniając różnice w sytuacji epidemiologicznej między obszarami zaklasyfikowanymi jako obszary o różnych kolorach według zalecenia (UE) 2020/1475, oraz w celu zapewnienia osobom podróżującym w obrębie Unii większej jasności i pewności prawa, należy doprecyzować ograniczenia, które mogłyby być stosowane przez poszczególne państwa członkowskie w oparciu o ich własne procesy decyzyjne.

(15)Ze względu na niski wskaźnik zakażeń na obszarach zaklasyfikowanych jako „pomarańczowe” osoby podróżujące z takich obszarów nie powinny być obejmowane obowiązkiem kwarantanny lub samoizolacji. Państwa członkowskie mogą jednak wymagać od takich podróżnych poddania się testowi w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 lub proponować im wykonanie testu w momencie przybycia.

(16)Zmierzając do uproszczenia podróżowania w obrębie Unii, należy ustanowić standardowe okresy ważności testów w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, biorąc pod uwagę także przewidziane wprowadzenie interoperacyjnego unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19. Obecnie w większości państw członkowskich obowiązuje zasada, zgodnie z którą próbka potrzebna do przeprowadzenia testu molekularnego z wykorzystaniem amplifikacji kwasu nukleinowego (NAAT) musi być pobrana nie wcześniej niż 72 godziny przed przybyciem. Krótszy okres ważności, który wynosi nie więcej niż 48 godzin, jest uzasadniony w przypadku szybkich testów antygenowych wymienionych w załączniku I do wspólnego wykazu szybkich testów antygenowych na COVID-19 uzgodnionego przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia 25 , jeżeli takie testy są akceptowane przez dane państwo członkowskie na potrzeby podróży. W obu przypadkach testy powinny być przeprowadzane przez pracowników służby zdrowia lub przez wykwalifikowany personel testujący.

(17)Jak zauważono w [rozporządzeniu w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], zachęca się państwa członkowskie do zapewniania przystępnych cenowo i powszechnie dostępnych możliwości przeprowadzania testów w celu ułatwienia korzystania z prawa do swobodnego przemieszczania się, mając na uwadze, że nie cała populacja miała jeszcze możliwość zaszczepienia. Stosowanie szybkich testów antygenowych ułatwiłoby wydawanie zaświadczeń o wyniku testu w przystępnej cenie. Ponadto Komisja oświadczyła, że przeznaczy kwotę 100 mln EUR na wsparcie państw członkowskich w oferowaniu testów w przystępnej cenie.

(18)Od osób podróżujących z obszarów zaklasyfikowanych jako „czerwone” nadal może być wymagane poddanie się kwarantannie lub samoizolacji, chyba że osoby te posiadają zaświadczenie o wyniku testu o standardowym okresie ważności. Od osób, które nie posiadają takiego zaświadczenia o wyniku testu, w momencie przybycia może być wymagane poddanie się testowi w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 oraz, w razie potrzeby, poddanie się kwarantannie lub samoizolacji do czasu uzyskania ujemnego wyniku testu.

(19)Obowiązkowa kwarantanna lub samoizolacja, którym muszą poddać się osoby przybywające z innych państw członkowskich, to istotne ograniczenie swobody przemieszczania się. Powinno być ono stosowane jedynie wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne do ochrony zdrowia publicznego, na przykład ze względu na fakt, iż dana osoba przybywa z obszaru zaklasyfikowanego jako „czerwony” i nie posiada wyniku testu w kierunku zakażenia SARS-CoV-2, dana osoba przybywa z obszaru zaklasyfikowanego jako „ciemnoczerwony”, lub obszaru, w którym zgłoszono dużą częstotliwość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania. Osoby poddawane w takich sytuacjach kwarantannie lub samoizolacji związanej z podróżą powinny mieć możliwość skrócenia czasu trwania kwarantanny lub samoizolacji, jeżeli w okresie od pięciu do siedmiu dni po przybyciu uzyskają ujemny wynik testu, i jeżeli nie wystąpią u nich objawy COVID-19.

(20)Obawy nadal budzą warianty SARS-CoV-2 i powinny być one uwzględniane przez państwa członkowskie w kontekście ograniczeń swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób regularnie ocenia nowe dowody dotyczące wykrytych wariantów, które zgromadzono w wyniku zwiadu epidemiologicznego, opartych na zasadach genomowych badań wariantów lub na podstawie innych źródeł naukowych 26 . Dotyczy to w szczególności wariantów budzących obawy, w przypadku których dostępne są jasne dowody wskazujące na istotny wpływ na zdolność do przenoszenia się, zjadliwość lub odporność, mogących oddziaływać na sytuację epidemiologiczną w UE/EOG, oraz wariantów będących przedmiotem zainteresowania, w odniesieniu do których dostępne są dowody dotyczące właściwości genomowych, dowodów epidemiologicznych lub dowodów in vitro, mogących sugerować istotny wpływ na zdolność do przenoszenia się, zjadliwość lub odporność, w realistyczny sposób oddziałujących na sytuację epidemiologiczną w UE/EOG. Aby udostępnić przegląd odsetka wariantów budzących obawy i wariantów będących przedmiotem zainteresowania w UE/EOG, a także dane dotyczące wskaźników sekwencjonowania, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób udostępnia zestawienie wariantów SARS-CoV-2 27 . Mając na uwadze uzyskiwanie szybkich i dokładnych informacji dotyczących pojawiania się wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy i wariantów SARS-CoV-2 będących przedmiotem zainteresowania oraz obiegu tych wariantów, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób zaleca, aby wskaźniki sekwencjonowania państw członkowskich odpowiadały zalecanemu poziomowi co najmniej 10 % lub 500 sekwencji dodatnich wyników testów na SARS-CoV-2 sekwencjonowanych w ciągu tygodnia, co odnotowano także w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i Rady w sprawie wspólnego frontu do walki z COVID-19 28 . Niewystarczające wskaźniki sekwencjonowania prowadzą do niedostatecznej zdolności wykrywania będących w obiegu wariantów budzących obawy w okresie poprzedzającym okres, w którym mają wpływ na ogólną sytuację epidemiologiczną.

(21)Należy zatem nadal zdecydowanie zniechęcać do wszelkich innych niż niezbędne podróży do obszarów zaklasyfikowanych jako „ciemnoczerwone” oraz podróży z takich obszarów, jak również do podróży do obszarów o wysokiej częstotliwości występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub wariantów SARS-CoV-2 będących przedmiotem zainteresowania oraz podróży z takich obszarów, przy czym dotyczy to przede wszystkim wariantów, które zwiększają zdolność przenoszenia się, zjadliwość lub wpływają na skuteczność szczepionki, a także do obszarów o nieznanej częstotliwości występowania ze względu na niewystarczający wskaźnik sekwencjonowania.

(22)Aktualne dowody naukowe, które wciąż ewoluują, wskazują na to, że ryzyko, iż osoby zaszczepione i osoby, które przeszły COVID-19 w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, zakażą SARS-CoV-2 inne osoby, jest ograniczone. Nie należy ograniczać swobodnego przepływu osób, które zgodnie z rzetelnymi dowodami naukowymi nie stanowią istotnego zagrożenia dla zdrowia publicznego, na przykład dlatego, że są uodpornione na SARS-CoV-2 i nie mogą tego wirusa przenosić, jako że takie ograniczenia nie są konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest ochrona zdrowia publicznego. W przypadkach gdy pozwala na to sytuacja epidemiologiczna, osoby takie nie powinny podlegać dodatkowym ograniczeniom w zakresie swobodnego przepływu związanym z pandemią COVID-19, takim jak wymóg wykonania związanego z podróżą testu w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 lub samoizolacja bądź kwarantanna związane z podróżą, chyba że takie dodatkowe ograniczenia są, w oparciu o najnowsze dostępne dowody naukowe i zgodnie z zasadą ostrożności, niezbędne i proporcjonalne w stosunku do celu, jakim jest ochrona zdrowia publicznego, oraz mają niedyskryminujący charakter.

(23)Wiele państw członkowskich już zwolniło lub planuje zwolnić osoby zaszczepione z ograniczeń w zakresie swobodnego przepływu na terytoriom Unii, a interoperacyjne unijne cyfrowe zaświadczenie COVID-19, które ma zostać wkrótce wprowadzone, ułatwi podróżnym udokumentowanie, że zostali zaszczepieni. Zgodnie z tymczasowymi wytycznymi dotyczącymi korzyści płynących z pełnego zaszczepienia przeciwko COVID-19 w odniesieniu do przenoszenia zakażenia i konsekwencji dla pozafarmaceutycznych środków przeciwdziałania, opublikowanymi przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób w dniu 21 kwietnia 2021 r. 29 , wymogi dotyczące testowania i objęcia kwarantanną podróżnych, jeżeli zostały wdrożone, mogą zostać uchylone lub zmodyfikowane w odniesieniu do osób w pełni zaszczepionych, o ile w społeczności w państwie pochodzenia nie rozprzestrzeniają się warianty budzące obawy lub będące przedmiotem zainteresowania lub też stopień ich rozprzestrzenienia jest bardzo niski. Wynika to z tego, że prawdopodobieństwo, że podróżny w pełni zaszczepiony będzie stanowić ryzyko związane z dalszym przenoszeniem wirusa wywołującego COVID-19, ocenia się jako bardzo niskie, chyba że na jego zwiększenie wpływają takie czynniki, jak duża częstość występowania wariantów budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania. W rezultacie osoby w pełni zaszczepione szczepionką przeciwko COVID-19, dla której wydano pozwolenie na dopuszczenie do obrotu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 726/2004, nie powinny być poddawane podczas przemieszczania się po terytorium Unii dodatkowym związanym z podróżą testom w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 ani samoizolacji lub kwarantannie związanej z podróżą. Jednocześnie w obecnej sytuacji epidemiologicznej na terenie UE/EOG, w przestrzeni publicznej i w przypadku dużych zgromadzeń, w tym podczas podróży, należy utrzymać pozafarmaceutyczne środki przeciwdziałania, takie jak zachowanie bezpiecznej odległości, noszenie masek ochronnych oraz higiena rąk i dróg oddechowych, niezależnie od statusu danej osoby w zakresie szczepień.

(24)W celu uproszczenia podróży na terytorium Unii należy wypracować wspólne rozumienie warunków, na jakich osoby zaszczepione powinny być zwolnione z ograniczeń związanych z podróżą. Osoby zaszczepione powinny zostać zwolnione z ograniczeń po upływie co najmniej 14 dni od pełnego zaszczepienia. Osoby, które otrzymały drugą dawkę w schemacie dwudawkowym szczepionki przeciwko COVID-19, oraz osoby, które otrzymały szczepionkę jednodawkową, należy uznać za w pełni zaszczepione.

(25)Aby szybko zwiększyć zakres ochrony w wyniku szczepień, niektóre państwa członkowskie wprowadziły strategie mające na celu zaszczepienie jak największej liczby osób w grupach wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19. Ponadto istnieje zalecenie, aby osobom wcześniej zakażonym SARS-CoV-2 podawać tylko jedną dawkę szczepionki (stosowanej w schemacie dwudawkowym). Zgodnie ze sprawozdaniem Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób z dnia 6 maja 2021 r. dziewięć z 23 państw UE/EOG, które udzieliły odpowiedzi, zaleca osobom wcześniej zakażonym jedną dawkę (w przypadku szczepionek stosowanych w schemacie dwudawkowym) 30 . Pojawiają się dowody na to, że w przypadku osób, które wcześniej były zakażone SARS-CoV-2, jedna dawka Comirnaty i szczepionki przeciwko COVID-19 opracowanej przez firmę Moderna (szczepionek mRNA) wywołuje odpowiedź przeciwciał oraz komórek B i T na podobnym poziomie jak u osób, które wcześniej nie były zakażone, lub na wyższym poziomie. Ponadto na podstawie niektórych badań można przypuszczać, że jedna dawka szczepionki u osób wcześniej zakażonych wywołuje podobną odpowiedź przeciwciał, komórek B i komórek T jak u osób niezakażonych, które otrzymały dwie dawki szczepionki. Pojawiają się również dowody na wyższe poziomy przeciwciał po jednej dawce szczepionki Vaxzevria u osób wcześniej zakażonych w porównaniu z jedną dawką u osób wcześniej niezakażonych, przy czym wydaje się, że jedna dawka u osób wcześniej zakażonych wywołuje podobną odpowiedź przeciwciał jak u osób niezakażonych, które otrzymały dwie dawki szczepionki. Bez uszczerbku dla kompetencji państw członkowskich w zakresie określania strategii szczepień, osoba, która po wcześniejszym zakażeniu SARS-CoV-2 otrzymała jedną dawkę dwudawkowej szczepionki przeciwko COVID-19 dopuszczonej do obrotu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 726/2004, powinna być również uznawana, w kontekście podróży, za w pełni zaszczepioną, jeżeli w zaświadczeniu o szczepieniu wskazano, że cykl szczepienia został ukończony po podaniu jednej dawki.

(26)Państwa członkowskie mogłyby również znieść ograniczenia w innych okolicznościach. Zgodnie z art. 5 ust. 5 akapit pierwszy [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], jeżeli państwa członkowskie uznają dowód szczepienia w celu uchylenia ograniczeń w zakresie swobodnego przepływu również w innych sytuacjach, na przykład po pierwszej dawce w schemacie dwudawkowym, powinny również uznawać, na tych samych warunkach, zaświadczenia o szczepieniu wykonanym szczepionką przeciwko COVID-19 objętą art. 5 ust. 5 akapit pierwszy tego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny również móc uznawać, w tym samym celu, zaświadczenia o szczepieniu wydane w odniesieniu do szczepionki przeciwko COVID-19 objętej art. 5 ust. 5 akapit drugi [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19].

(27)Coraz liczniejsze dowody potwierdzają zalecenie, zgodnie z którym osoby, które powróciły do zdrowia po potwierdzonym laboratoryjnie zakażeniu wirusem wywołującym COVID-19, nie muszą być poddawane dodatkowym związanym z podróżą testom w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 ani samoizolacji lub kwarantannie związanej z podróżą, przynajmniej w ciągu pierwszych 180 dni od pierwszego dodatniego wyniku testu NAAT, pod warunkiem że utrzymane zostaną pozafarmaceutyczne środki przeciwdziałania, takie jak zachowanie bezpiecznej odległości, noszenie masek ochronnych oraz higiena rąk i dróg oddechowych. W rezultacie wiele państw członkowskich już zwolniło lub planuje zwolnić osoby, które przeszły COVID-19, z ograniczeń w zakresie swobodnego przepływu na terytorium Unii, a interoperacyjne unijne cyfrowe zaświadczenie COVID-19, które ma zostać wkrótce wprowadzone, ułatwi podróżnym udokumentowanie, że powrócili do zdrowia po dodatnim wyniku testu NAAT w kierunku zakażenia SARS-CoV-2.

(28)Zgodnie z podejściem ostrożnościowym należy ustanowić tzw. „hamulec bezpieczeństwa”, w ramach którego państwa członkowskie powinny ponownie wymagać od posiadaczy zaświadczeń o szczepieniu lub zaświadczeń o powrocie do zdrowia poddania się testowi w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 lub kwarantannie bądź samoizolacji, jeżeli sytuacja epidemiologiczna w państwie członkowskim lub w regionie w danym państwie członkowskim szybko się pogarsza, co skutkuje uznaniem danego obszaru za „ciemnoczerwony” zgodnie z pkt 10, lub jeżeli zgłoszono dużą częstość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania, które mają zwiększoną zdolność do przenoszenia się, prowadzą do cięższego przebiegu choroby lub wpływają na skuteczność szczepionki. Art. 11 ust. 2 [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] stanowi, że w takich sytuacjach dane państwo członkowskie informuje o tym Komisję i pozostałe państwa członkowskie w miarę możliwości na 48 godzin przed wprowadzeniem nowych ograniczeń. W celu zapewnienia koordynacji, w szczególności w przypadku gdy ograniczenia nakłada się ze względu na nowe warianty SARS-CoV-2 budzące obawy lub będące przedmiotem zainteresowania, Rada, w ścisłej współpracy z Komisją, powinna, na podstawie takich informacji, zostać zobowiązana do dokonania skoordynowanego przeglądu sytuacji.

(29)Aby nie rozdzielać rodzin podróżujących, małoletni towarzyszący rodzicowi lub rodzicom nie powinni być zobowiązani do poddania się kwarantannie lub samoizolacji związanej z podróżą, jeżeli takiego wymogu nie nakłada się na rodzica lub rodziców, na przykład dlatego, że posiadają zaświadczenie o szczepieniu lub zaświadczenie o powrocie do zdrowia. Ponadto dzieci poniżej 6 roku życia powinny być zwolnione z wymogu poddania się związanym z podróżą testom w kierunku zakażenia SARS-CoV-2.

(30)Ustalanie kontaktów zakaźnych jest głównym filarem walki z rozprzestrzenianiem się wirusa, zwłaszcza w związku z pojawianiem się nowych wariantów. Jednocześnie skuteczne i szybkie ustalanie kontaktów zakaźnych jest trudniejsze, gdy musi być prowadzone transgranicznie oraz w odniesieniu do dużej liczby pasażerów podróżujących blisko siebie. Aby rozwiązać ten problem, państwa członkowskie powinny rozważyć nałożenie na osoby, które wjeżdżają na ich terytorium środkami transportu zbiorowego z wcześniej przydzielonym miejscem do siedzenia lub kabiną, wymogu przedkładania karty lokalizacji pasażera (PLF), z zachowaniem wymogów w zakresie ochrony danych, w szczególności gdy osoby takie testuje się dopiero po przyjeździe. W tym celu w ramach „EU Healthy Gateways” opracowano wspólny formularz cyfrowej karty lokalizacji pasażera 31 , z którego będą mogły korzystać państwa członkowskie. Należy zachęcać państwa członkowskie do przyłączenia się do platformy wymiany PLF, która jest częścią systemu wczesnego ostrzegania i reagowania, aby zwiększyć ich zdolności w zakresie transgranicznego ustalania kontaktów zakaźnych w odniesieniu do wszystkich rodzajów transportu. Platforma wymiany PLF umożliwi bezpieczną, szybką i skuteczną wymianę danych między właściwymi organami państw członkowskich, która pozwoli na przekazywanie informacji z istniejących krajowych systemów cyfrowych PLF oraz odpowiednich informacji epidemiologicznych pozostałym właściwym organom w sposób interoperacyjny i automatyczny. W tym celu w dniu 27 maja 2021 r. Komisja przyjęła decyzję wykonawczą Komisji zmieniającą decyzję wykonawczą (UE) 2017/253 w odniesieniu do ostrzeżeń uruchamianych w związku z poważnymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowia oraz na potrzeby ustalania kontaktów zakaźnych pasażerów zidentyfikowanych na podstawie kart lokalizacji pasażera 32 .

(31)Należy zachęcać państwa członkowskie do publikowania istotnych informacji również w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, aby ułatwić ich przetwarzanie przez zainteresowane strony, takie jak podmioty świadczące transgraniczne usługi transportu pasażerskiego.

(32)W związku ze zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną oraz dalszymi postępami w zakresie stanu zaszczepienia, a także w miarę zwiększania się zasobu istotnych dowodów naukowych, dotyczących m.in. konieczności odnowienia szczepień w celu zapewnienia ochrony przed pojawiającymi się wariantami lub konieczności podawania dawek przypominających w regularnych odstępach czasu Komisja, wspierana przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, powinna nadal regularnie oceniać kryteria, potrzeby w zakresie danych i progi określone w niniejszym zaleceniu, w tym rozważać możliwość uwzględnienia innych kryteriów lub dostosowania progów, i przekazywać swoje ustalenia Radzie pod rozwagę, w razie potrzeby wraz ze stosownym wnioskiem dotyczącym zmiany niniejszego zalecenia,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

W zaleceniu Rady (UE) 2020/1475 w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 wprowadza się następujące zmiany:

1.w pkt 8 lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) „wskaźnik przeprowadzonych testów”, tj. liczbę testów w kierunku zakażenia COVID-19 na 100 000 mieszkańców, przeprowadzonych w ciągu ostatniego tygodnia;”;

2.w pkt 8 dodaje się lit. d) w brzmieniu:

„d) częstość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania ogłaszaną przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, z uwzględnieniem wskaźnika sekwencjonowania i poziomu przenoszenia tych wariantów na obszarze UE/EOG.”;

3.w pkt 10 lit. b) i c) otrzymują brzmienie:

„b) pomarańczowym, jeżeli 14-dniowy wskaźnik łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19 wynosi mniej niż 75, ale wskaźnik dodatnich wyników testów w kierunku zakażenia COVID-19 wynosi 4 % lub więcej, lub jeżeli 14-dniowy wskaźnik łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19 wynosi od 25 do 150, ale wskaźnik dodatnich wyników testów w kierunku zakażenia COVID-19 wynosi mniej niż 4 %;

c) czerwonym, jeżeli 14-dniowy wskaźnik łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19 wynosi od 75 do 150, a wskaźnik dodatnich wyników testów w kierunku zakażenia COVID-19 wynosi 4 % lub więcej, lub jeżeli 14-dniowy wskaźnik łącznych zgłoszonych przypadków COVID-19 wynosi więcej niż 150, lecz mniej niż 500;”;

4.w pkt 13 lit. b), c) i d) otrzymują brzmienie:

„b) państwa członkowskie mogą uwzględniać dodatkowe kryteria i tendencje, w tym stan zaszczepienia. W tym kontekście Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób będzie w cyklu tygodniowym przedstawiało, o ile będą dostępne, dane na temat wielkości populacji, wskaźnika hospitalizacji, wskaźnika przyjęć na oddziały intensywnej terapii oraz współczynnika umieralności;

c) państwa członkowskie powinny również brać pod uwagę sytuację epidemiologiczną na swoim własnym terytorium, w tym częstość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania, stan zaszczepienia, politykę w zakresie testowania, liczbę przeprowadzanych testów, jak również wskaźnik dodatnich wyników testów oraz inne wskaźniki epidemiologiczne;

d) państwa członkowskie powinny uwzględniać strategie testowania i zwracać szczególną uwagę na sytuację obszarów o wysokim wskaźniku przeprowadzonych testów.”;

5.w pkt 13 skreśla się lit. e);

6.dodaje się punkt 13a w brzmieniu:

„W drodze odstępstwa od pkt 12, 15 i 16 państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę częstość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania, w szczególności wariantów, które mają zwiększoną zdolność do przenoszenia się, prowadzą do cięższego przebiegu choroby lub wpływają na skuteczność szczepionki, a także wskaźnik sekwencjonowania i poziom przenoszenia tych wariantów na obszarze UE/EOG, niezależnie od klasyfikacji danego obszaru. W tym celu państwa członkowskie powinny wykorzystywać dane publikowane przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób dotyczące wariantów będących przedmiotem zainteresowania i wariantów budzących obawy w UE/EOG 33 . Aby uzyskiwać szybkie i dokładne informacje dotyczące pojawiania się wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy i będących przedmiotem zainteresowania oraz obiegu tych wariantów, państwa członkowskie powinny osiągnąć zalecany przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób wskaźnik sekwencjonowania na poziomie 10 % lub 500 sekwencji z dodatnich wyników testów na SARS-CoV-2 sekwencjonowanych w ciągu tygodnia.”;

7.pkt 16 a otrzymuje brzmienie:

„Państwa członkowskie powinny zdecydowanie zniechęcać do wszelkich podróży innych niż niezbędne do obszarów zaklasyfikowanych jako „ciemnoczerwone” zgodnie z pkt 10 oraz do podróży z takich obszarów.

Państwa członkowskie powinny również zdecydowanie zniechęcać do wszelkich podróży innych niż niezbędne do obszarów o wysokiej częstotliwości występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub wariantów SARS-CoV-2 będących przedmiotem zainteresowania oraz podróży z takich obszarów, a także do obszarów o nieznanej częstotliwości występowania ze względu na niewystarczający wskaźnik sekwencjonowania oraz do podróży z takich obszarów.

Jednocześnie państwa członkowskie powinny dążyć do unikania zakłóceń podróży niezbędnych, utrzymywania sprawnych przepływów w transporcie zgodnie z systemem uprzywilejowanych korytarzy, jak również unikania zakłóceń w łańcuchach dostaw oraz przepływie pracowników i osób samozatrudnionych podróżujących ze względów zawodowych lub biznesowych.”;

8.pkt 17 otrzymuje brzmienie:

„Państwa członkowskie zasadniczo nie powinny odmawiać wjazdu osobom podróżującym z innych państw członkowskich.

Państwa członkowskie, które uznają za konieczne wprowadzenie ograniczeń swobodnego przepływu ze względu na zdrowie publiczne, w oparciu o własne procesy decyzyjne, mogą wymagać, aby osoby podróżujące z obszaru sklasyfikowanego jako „pomarańczowy” zgodnie z pkt 10 posiadały zaświadczenie o wyniku testu wydane zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], wskazujące ujemny wynik testu uzyskany

nie wcześniej niż 72 godziny przed przybyciem w przypadku testu z wykorzystaniem amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT); lub

nie wcześniej niż 48 godzin przed przybyciem w przypadku szybkiego testu antygenowego.

Od osób, które nie posiadają takiego zaświadczenia o wyniku testu, może być wymagane poddanie się testowi po przybyciu.

Państwa członkowskie, które uznają za konieczne wprowadzenie ograniczeń swobodnego przepływu ze względu na zdrowie publiczne, w oparciu o własne procesy decyzyjne, mogą wymagać, aby osoby podróżujące z obszaru sklasyfikowanego jako „czerwony” lub „szary” zgodnie z pkt 10 odbyły kwarantannę/poddały się samoizolacji zgodnie z zaleceniami Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia 34 , chyba że posiadają zaświadczenie o wyniku testu wydane zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], wskazujące ujemny wynik testu uzyskany

nie wcześniej niż 72 godziny przed przybyciem w przypadku testu z wykorzystaniem amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT); lub

nie wcześniej niż 48 godzin przed przybyciem w przypadku szybkiego testu antygenowego.

Kwarantanna/samoizolacja nałożona na osoby nieposiadające takiego zaświadczenia o wyniku testu powinna zostać zniesiona w przypadku uzyskania ujemnego wyniku testu po przybyciu, chyba że u podróżnego wystąpią objawy COVID-19.

Państwa członkowskie powinny wzmóc wysiłki koordynacyjne, jeśli chodzi o długość kwarantanny/samoizolacji i możliwości zastąpienia testu. W przypadkach gdy jest to możliwe i zgodnie ze strategiami ustalonymi przez państwa członkowskie należy zachęcać do intensyfikacji testowania.

Testem w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 wymaganym zgodnie z niniejszym punktem może być test z wykorzystaniem amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT) lub szybki test antygenowy wymieniony w załączniku I do wspólnego wykazu szybkich testów antygenowych COVID-19 uzgodnionego przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia 35 , zgodnie z ustaleniami państwa członkowskiego przeznaczenia. Państwa członkowskie powinny zapewniać niedrogie i powszechnie dostępne możliwości testowania, jednocześnie zapewniając, aby takie działania nie wpływały niekorzystnie na świadczenie podstawowych usług publicznej opieki zdrowotnej, w szczególności pod względem zdolności laboratoryjnej.”;

9.dodaje się pkt 17aa w brzmieniu:

„Na zasadzie odstępstwa od pkt 17 i 17a oraz bez uszczerbku dla pkt 17ac posiadacze zaświadczeń o szczepieniu wydanych zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] dla szczepionki przeciwko COVID-19 objętej art. 5 ust. 5 akapit pierwszy tego rozporządzenia, z których wynika, że upłynęło co najmniej 14 dni od czasu pełnego zaszczepienia, nie powinni podlegać dodatkowym ograniczeniom swobodnego przepływu, takim jak dodatkowe testy w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 związane z podróżowaniem lub samoizolacja/kwarantanna związana z podróżowaniem. Do celów niniejszego zalecenia pełne zaszczepienie należy rozumieć jako:

a)otrzymanie obydwu dawek w dwudawkowym cyklu szczepionki;

b)otrzymanie szczepionki jednodawkowej;

c)otrzymanie pojedynczej dawki szczepionki dwudawkowej po wcześniejszym zakażeniu SARS-CoV-2.”;

10.dodaje się pkt 17ab w brzmieniu:

„Na zasadzie odstępstwa od pkt 17 i 17a oraz bez uszczerbku dla pkt 17ac posiadacze zaświadczeń o powrocie do zdrowia wydanych zgodnie z [rozporządzeniem w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], z których wynika, że upłynęło mniej niż 180 dni od daty pierwszego dodatniego wyniku testu, nie powinni podlegać dodatkowym ograniczeniom swobodnego przepływu, takim jak dodatkowe testy w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 związane z podróżowaniem lub samoizolacja/kwarantanna związana z podróżowaniem.”;

11.dodaje się pkt 17ac w brzmieniu:

„Jeżeli sytuacja epidemiologiczna w państwie członkowskim lub w regionie w danym państwie członkowskim szybko się pogarsza, co skutkuje uznaniem danego obszaru za „ciemnoczerwony” zgodnie z pkt 10, lub jeżeli zgłoszono dużą częstość występowania wariantów SARS-CoV-2 budzących obawy lub będących przedmiotem zainteresowania, które mają zwiększoną zdolność do przenoszenia się, prowadzą do cięższego przebiegu choroby lub wpływają na skuteczność szczepionki, państwa członkowskie powinny wymagać od posiadaczy zaświadczeń o szczepieniu lub zaświadczeń o powrocie do zdrowia poddania się testowi w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 lub kwarantannie bądź samoizolacji.

W oparciu o informacje przekazane Komisji i państwom członkowskim na podstawie art. 11 [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], a w szczególności w przypadku, gdy ograniczenia nakłada się ze względu na nowe warianty SARS-CoV-2 budzące obawy lub będące przedmiotem zainteresowania, Rada, w ścisłej współpracy z Komisją, powinna dokonać skoordynowanego przeglądu sytuacji.”;

12.uchyla się pkt 18;

13.pkt 19a otrzymuje brzmienie:

„Zgodnie z pkt 17a i zastrzeżeniem odstępstw określonych w pkt 17aa i 17ab osoby podróżujące wykonujące niezbędną funkcję lub realizujące niezbędną potrzebę przybywające z obszaru „ciemnoczerwonego” powinny spełnić wymogi w zakresie testowania i poddać się kwarantannie/samoizolacji, pod warunkiem że nie będzie to miało nieproporcjonalnego wpływu na wykonywanie przez nie niezbędnej funkcji lub realizację niezbędnej potrzeby.

Na zasadzie odstępstwa pracownicy sektora transportu i dostawcy usług transportowych zgodnie z pkt 19 lit. b) co do zasady nie powinni być zobowiązani do poddania się testowi w kierunku zakażenia COVID-19 zgodnie z pkt 17 lit. b) i pkt 17a. Jeżeli państwo członkowskie nakłada na pracowników sektora transportu i dostawców usług transportowych obowiązek poddania się testowi w kierunku zakażenia COVID-19, należy stosować szybkie testy antygenowe oraz uwzględniać odstępstwa określone w pkt 17aa i 17ab, i nie powinno to prowadzić do zakłóceń w transporcie. Jeżeli dojdzie do zakłóceń w transporcie lub łańcuchu dostaw, państwo członkowskie powinno natychmiast znieść lub uchylić wszelkie systemowe wymogi w zakresie testowania, aby zapewnić funkcjonowanie uprzywilejowanych korytarzy. Od pracowników sektora transportu i dostawców usług transportowych nie należy wymagać poddania się kwarantannie zgodnie z pkt 17 lit. a) i pkt 17a podczas wykonywania tej niezbędnej funkcji.”;

14.pkt 19b otrzymuje brzmienie:

Obok wyłączeń wymienionych w pkt 19 a, państwa członkowskie nie powinny wymagać poddania się testowi lub kwarantannie/samoizolacji od osób mieszkających w regionach przygranicznych i przekraczających granicę codziennie lub często do celów wykonywania pracy, prowadzenia działalności gospodarczej, edukacji, kontaktów z rodziną, opieki medycznej lub sprawowania opieki, w szczególności od osób, które wykonują funkcje krytyczne lub mają podstawowe znaczenie dla infrastruktury krytycznej. Jeżeli w takich regionach zostanie wprowadzony wymóg poddawania się testom w przypadku podróży transgranicznych, częstotliwość wykonywania testów względem takich osób powinna być proporcjonalna i należy uwzględniać odstępstwa określone w pkt 17aa i 17ab. Jeżeli sytuacja epidemiologiczna po obu stronach granicy jest porównywalna, nie należy wprowadzać wymogu testowania w związku z podróżą. Od osób, które twierdzą, że ich sytuacja jest objęta zakresem niniejszego punktu, można wymagać przedłożenia dowodu w postaci dokumentu lub stosownego oświadczenia.”;

15.dodaje się pkt 19c w brzmieniu:

„Małoletni towarzyszący rodzicowi lub rodzicom nie powinni być zobowiązani do poddania się kwarantannie lub samoizolacji związanej z podróżą, jeżeli takiego wymogu nie nakłada się na rodzica lub rodziców, na przykład w związku z odstępstwami określonymi w pkt 17aa i 17ab. Ponadto dzieci poniżej 6 roku życia powinny być zwolnione z wymogu poddania się związanym z podróżą testom w kierunku zakażenia SARS-CoV-2.”;

16.pkt 20 otrzymuje brzmienie:

„Państwa członkowskie powinny rozważyć nałożenie na osoby, które wjeżdżają na ich terytorium środkami transportu zbiorowego z wcześniej przydzielonym miejscem do siedzenia lub kabiną, wymogu przedkładania karty lokalizacji pasażera (PLF), z zachowaniem wymogów w zakresie ochrony danych. W tym celu zachęca się państwa członkowskie do korzystania ze wspólnego formularza cyfrowej karty lokalizacji pasażera opracowanej w ramach „EU Healthy Gateways” 36 . Państwa członkowskie powinny przyłączyć się do platformy wymiany PLF, aby zwiększyć swoje zdolności w zakresie transgranicznego ustalania kontaktów zakaźnych w odniesieniu do wszystkich rodzajów transportu.”;

17.pkt 23 otrzymuje brzmienie:

„Jeżeli u danej osoby w momencie przybycia na terytorium docelowe wystąpią objawy, należy przeprowadzić test, postawić diagnozę, odizolować tę osobę i ustalić kontakty zakaźne zgodnie z miejscową praktyką, przy czym nie należy odmawiać jej wjazdu. Informacje o przypadkach wykrytych w momencie przybycia należy niezwłocznie przekazywać organom ds. zdrowia publicznego państw, w których dana osoba przebywała w ciągu ostatnich 14 dni, na potrzeby ustalenia kontaktów zakaźnych, przy użyciu, w stosownych przypadkach, platformy wymiany PLF, lub w przeciwnym razie systemu wczesnego ostrzegania i reagowania.”;

18.pkt 25 otrzymuje brzmienie:

„Zgodnie z art. 11 [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19] państwa członkowskie powinny przekazywać odpowiednim zainteresowanym stronom i ogółowi społeczeństwa jasne, wyczerpujące i aktualne informacje na temat wszelkich ograniczeń swobodnego przepływu, wszelkich wymogów towarzyszących (na przykład tego, dzięki którym konkretnym testom w kierunku zakażenia SARS-CoV-2 można uniknąć objęcia ograniczeniami, lub konieczności przedłożenia kart lokalizacji pasażera), a także środków stosowanych wobec osób podróżujących z obszarów ryzyka, jak najwcześniej przed wejściem w życie nowych środków. Co do zasady informacje te powinny być publikowane 24 godziny przed wejściem w życie danych środków, przy uwzględnieniu że konieczna jest pewna elastyczność w sytuacjach zagrożenia epidemiologicznego. Informacje powinny być również publikowane w formacie nadającym się do odczytu maszynowego.

Informacje te powinny być również udostępnione na platformie internetowej „Re-open EU”, na której powinna znajdować się mapa publikowana regularnie przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób zgodnie z pkt 10 i 11.

Treść środków, ich zakres geograficzny i kategorie osób, do których mają one zastosowanie, powinny być jasno opisane.”;

19.po pkt 25 dodaje się tytuł w brzmieniu:

„Wprowadzenie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19”;

20.dodaje się punkt 25 a w brzmieniu:

„Wprowadzenie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19 powinno rozpocząć się jak najszybciej, w oparciu o specyfikacje techniczne opracowane przez państwa członkowskie w ramach sieci e-zdrowie 37 .

Przed rozpoczęciem stosowania [rozporządzenia w sprawie unijnego cyfrowego zaświadczenia COVID-19], odniesienia do zaświadczeń wydanych zgodnie z rozporządzeniem powinny również obejmować zaświadczenia wydane w innym formacie.”.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

   W imieniu Rady

   Przewodniczący

(1)    Dz.U. L 337 z 14.10.2020, s. 3.
(2)     https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/weekly-maps-coordinated-restriction-free-movement  
(3)    Zalecenie Rady (UE) 2021/119 z dnia 1 lutego 2021 r. zmieniające zalecenie (UE) 2020/1475 w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu w odpowiedzi na pandemię COVID-19 (Dz.U. L 36I z 2.2.2021, s. 1).
(4)     https://covid19-surveillance-report.ecdc.europa.eu/archive-COVID19-reports/index.html  
(5)     https://vaccinetracker.ecdc.europa.eu/public/extensions/COVID-19/vaccine-tracker.html#uptake-tab  
(6)     https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_21_2593  
(7)    Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia w celu ułatwienia swobodnego przepływu w czasie pandemii COVID-19 (zielone zaświadczenie cyfrowe), COM/2021/130 final, oraz wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ram wydawania obywatelom państw trzecich legalnie zamieszkującym lub legalnie przebywającym na terytorium państw członkowskich interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia (zielone zaświadczenie cyfrowe) oraz weryfikowania i uznawania takich zaświadczeń w czasie pandemii COVID-19 (COM(2021) 140 final).
(8)     https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2021/05/21/covid-19-coreper-endorses-political-agreement-on-the-eu-digital-covid-certificate-to-facilitate-free-movement/  
(9)     https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20210523IPR04606/civil-liberties-committee-endorses-eu-digital-covid-certificate  
(10)    Dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/health/ehealth/covid-19_pl  
(11)    Dz.U. L 182 z 21.5.2021, s. 1.
(12)     https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/variants-concern  
(13)     https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/variants-dashboard  
(14)    COM(2021) 35 final.
(15)    Dz.U. L 337 z 14.10.2020, s. 3.
(16)    Dostępne pod adresem: https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/weekly-maps-coordinated-restriction-free-movement  
(17)    Dz.U. L 36I z 2.2.2021, s. 1.
(18)    Dz.U. C 96I z 24.3.2020, s. 1.
(19)    Dz.U. L 182 z 21.5.2021, s. 1
(20)    Rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków (Dz.U. L 136 z 30.4.2004, s. 1).
(21)     https://extranet.who.int/pqweb/key-resources/documents/status-covid-19-vaccines-within-who-eulpq-evaluation-process  
(22)    Dok. EUCO 5/21.
(23)    Dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/health/ehealth/covid-19_pl  
(24)     https://vaccinetracker.ecdc.europa.eu/public/extensions/COVID-19/vaccine-tracker.html#uptake-tab
(25)    Dostępny pod adresem: https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/preparedness_response/docs/covid-19_rat_common-list_en.pdf  
(26)     https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/variants-concern  
(27)     https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/variants-dashboard  
(28)    COM(2021) 35 final.
(29)    Dostępne pod adresem: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Interim-guidance-benefits-of-full-vaccination-against-COVID-19-for-transmission-and-implications-for-non-pharmaceutical-interventions.pdf  
(30)    Dostępne pod adresem: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/overview-implementation-covid-19-vaccination-strategies-and-vaccine-deployment
(31)     https://www.euplf.eu/en/home/index.html  
(32)    C(2021) 3921.
(33)    Dostępne pod adresem: https://www.ecdc.europa.eu/en/covid-19/situation-updates/variants-dashboard  
(34)    Zalecenia w sprawie wspólnego podejścia UE dotyczącego izolacji pacjentów chorujących na COVID-19 oraz kwarantanny osób mających kontakt z osobą chorą na COVID-19 i podróżnych, uzgodnione przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia w dniu 11 stycznia 2021 r., https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/preparedness_response/docs/hsc_quarantine-isolation_recomm_en.pdf  
(35)    Dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/preparedness_response/docs/covid-19_rat_common-list_en.pdf  
(36)     https://www.euplf.eu/en/home/index.html  
(37)    Dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/health/ehealth/covid-19_pl  
Top