EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52020DC0663

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW dotyczący strategii UE na rzecz ograniczenia emisji metanu

COM/2020/663 final

Bruksela, dnia 14.10.2020

COM(2020) 663 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

dotyczący strategii UE na rzecz ograniczenia emisji metanu


I.Wprowadzenie

Metan jest silnym gazem cieplarnianym, drugim po dwutlenku węgla pod względem ogólnego wkładu w zmianę klimatu. Na poziomie molekularnym metan jest silniejszy niż dwutlenek węgla. Chociaż w atmosferze utrzymuje się w przez krótszy czas, wywiera on znaczący wpływ na klimat 1 i przyczynia się do tworzenia ozonu w warstwie przyziemnej– silnego lokalnego czynnika zanieczyszczenia powietrza, który powoduje także poważne problemy zdrowotne 2 . Redukcja emisji metanu przyczynia się zatem zarówno do spowolnienia zmiany klimatu, jak i poprawy jakości powietrza. Istnieje możliwość zmniejszenia znacznej części emisji metanu w sposób racjonalny pod względem kosztów.

W rozporządzeniu w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami na rzecz klimatu 3 wezwano Komisję do przedstawienia planu strategicznego dotyczącego redukcji emisji metanu. Ponadto w komunikacie w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu 4 Komisja stwierdziła, że problem emisji metanu związanych z energią należy rozwiązać w ramach zobowiązania na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. W ten sposób środki z zakresu polityki mające na celu redukcję emisji metanu wniosą wkład zarówno w starania UE na rzecz obniżenia emisyjności służące realizacji planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r., jak i w dążenie UE do osiągnięcia zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń na rzecz nietoksycznego środowiska.

W obecnych politykach dotyczących emisji gazów innych niż CO2 prognozuje się ograniczenie emisji metanu w UE o 29 % do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 2005 r. 5 . Niemniej jednak w ocenie skutków planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. 6 stwierdzono, że w UE metan będzie nadal dominującym gazem cieplarnianym innym niż CO2 7 . Ustalono, że zwiększenie poziomu ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych do co najmniej 55 % do 2030 r. w porównaniu z 1990 r. wymagałoby również przyspieszenia starań na rzecz ograniczenia emisji metanu, przy czym prognozy wskazują na konieczność zwiększenia redukcji emisji metanu o 35–37 % do 2030 r. w porównaniu z 2005 r. Na poziomie globalnym redukcja emisji metanu związanych z działalnością człowieka (antropogenicznych) o 50 % w ciągu następnych 30 lat mogłaby doprowadzić do ograniczenia zmiany temperatury na świecie o 0,18 stopnia Celsjusza do 2050 r. 8

UE określiła cele redukcji emisji na 2030 r. w odniesieniu do wszystkich gazów cieplarnianych, przy czym antropogeniczne emisje metanu do atmosfery ujęto w wiążących krajowych celach redukcji emisji zgodnych z rozporządzeniem w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (rozporządzenie ESR) 9 . Obecnie nie ma jednak polityki poświęconej redukcji antropogenicznych emisji metanu do atmosfery. Około 41 % globalnych emisji metanu pochodzi ze źródeł naturalnych (biogenicznych) takich jak tereny podmokłe lub pożary roślinności 10 . Pozostałe 59 % to emisje antropogeniczne, których największe źródła stanowią rolnictwo (40–53 %) – w szczególności związane z produkcją intensywną, produkcja i zużycie paliw kopalnych (19–30 %) oraz odpady (20–26 %). W UE 53 % antropogenicznych emisji metanu do atmosfery pochodzi z rolnictwa, 26 % – z odpadów, a 19 % – z energii 11 . Zgłaszany rozkład emisji na sektor stale się zmienia w miarę osiągania usprawnień w zakresie sprawozdawczości i gromadzenia danych. Te trzy sektory odpowiadają jednak za nawet 95 % globalnych antropogenicznych emisji metanu do atmosfery i w związku z tym środki łagodzące powinny dotyczyć głównie tych sektorów 12 .

UE powinna również odgrywać rolę w zapewnianiu redukcji emisji metanu na szczeblu globalnym. Chociaż UE przyczynia się jedynie do 5 % globalnych emisji metanu 13 , może wykorzystać swoją pozycję największego globalnego importera paliw kopalnych i silnego podmiotu w sektorze rolnictwa, aby wspierać podobne działania globalnych partnerów. UE jest również liderem technicznym w dziedzinie obrazu satelitarnego i wykrywania wycieków emisji metanu za pośrednictwem programu Copernicus i może prowadzić współpracę międzynarodową w celu poprawy monitorowania i ograniczania globalnych emisji metanu.

W komunikacie przedstawiono strategię redukcji emisji metanu. Nakreślono w niej kompleksowe ramy polityczne łączące konkretne działania międzysektorowe i działania sektorowe wewnątrz UE, a także propagujące podobne działania na arenie międzynarodowej. Chociaż w perspektywie krótkoterminowej strategia zachęca do podejmowania dobrowolnych i wdrażanych przez przedsiębiorstwa inicjatyw na poziomie globalnym w celu niezwłocznego zlikwidowania luki w zakresie monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji, a także redukcji emisji metanu we wszystkich sektorach, przewiduje ona wnioski ustawodawcze na szczeblu UE w 2021 r., aby zapewnić powszechny i terminowy wkład w realizację celów UE w zakresie dekarbonizacji.

II.Nowa strategia na rzecz redukcji emisji metanu: łączenie działań międzysektorowych i sektorowych

UE po raz pierwszy poruszyła kwestię emisji metanu w strategii przyjętej w 1996 r. 14 W kolejnych latach UE przyjęła inicjatywy regulacyjne, które przyczyniły się do redukcji emisji metanu w najważniejszych sektorach 15 . Jeżeli chodzi o poziomy z 1990 r., emisje metanu pochodzące z sektora energetycznego zostały zredukowane o połowę, natomiast emisje pochodzące z odpadów i rolnictwa spadły odpowiednio o jedną trzecią i nieco ponad jedną piątą 16 . Emisje metanu nadal stanowią jednak trudne wyzwanie w każdym z tych sektorów.

W sektorze energetycznym metan wycieka z zakładów produkcji paliw kopalnych, systemów przesyłowych, statków i systemów dystrybucyjnych. Metan jest również uwalniany (celowo wypuszczany) do atmosfery. Nawet w przypadku uwalniania spalonego w pochodni (wypalonego) dwutlenku węgla, metan nadal może ulotnić się w trakcie spalania gazu w pochodni w wyniku niepełnego spalania 17 . Zgodnie z obecnymi szacunkami 54 % emisji metanu w sektorze energetycznym stanowią emisje niezorganizowane z sektora ropy naftowej i gazu, 34 % – emisje niezorganizowane z sektora węglowego, a 11 % – z sektora mieszkaniowego i innych sektorów końcowych 18 . W ocenie skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych stwierdzono, że najbardziej racjonalne pod względem kosztów ograniczenie emisji metanu można osiągnąć w sektorze energetycznym. Działalność związana ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na rynku wyższego szczebla wiąże się z różnorodnymi możliwościami zmniejszania emisji, które to możliwości nie generują żadnych kosztów netto 19 lub koszty bliskie zeru 20 .

Sektor rolnictwa znajduje się na drugim miejscu pod względem opłacalności redukcji emisji metanu 21 . Istnieją również potencjalne synergie i rozwiązania kompromisowe mające na celu ograniczenie kosztu redukcji emisji w sektorze rolnictwa za pośrednictwem ograniczenia strat składników odżywczych w paszy w wyniku fermentacji jelitowej 22 i poprzez produkcję biogazu 23 . Emisje metanu z chowu zwierząt gospodarskich pochodzą głównie od przeżuwaczy (fermentacja jelitowa) (80,7 %), gospodarowania obornikiem (17,4 %) i uprawy ryżu (1,2 %). Źródła emisji metanu są często rozproszone w sektorze rolnictwa, co może utrudniać monitorowanie, raportowanie i weryfikację. Różnią się one również znacznie w całej UE. Istnieją jednak technicznie wykonalne praktyki ograniczające emisje, których stosowanie należy ułatwiać, oraz sprawozdawczość na temat ich skutków.

W sektorze odpadów głównymi zidentyfikowanymi źródłami metanu są niekontrolowane emisje gazu wysypiskowego ze składowisk odpadów, oczyszczanie osadów ściekowych oraz wycieki z wytwórni biogazu wynikające z nieodpowiedniego zaprojektowania lub utrzymywania. Emisje ze składowania odpadów zmniejszyły się o 47 % w latach 1990–2017 24 w następstwie zapewnienia większej zgodności z unijnymi przepisami w zakresie odpadów dotyczącymi emisji ze składowisk. Osiągnięto to głównie dzięki przekierowaniu odpadów ulegających biodegradacji do innych wariantów unieszkodliwiania odpadów znajdujących się wyżej w hierarchii postępowania z odpadami 25 , w tym kompostowania i rozkładu beztlenowego, a także zapewnieniu stabilizacji odpadów ulegających biodegradacji przed unieszkodliwianiem. Aby ograniczyć w większym stopniu emisje metanu generowane przez odpady, konieczne są jednak bardziej rygorystyczne praktyki w zakresie zgodności.

Aby strategia UE na rzecz redukcji emisji metanu była skuteczna, należy w niej przewidzieć bardziej zdecydowane środki redukcji emisji metanu we wszystkich sektorach, ale również założyć wykorzystywanie w większym stopniu synergii między sektorami. Przyjęcie holistycznego podejścia wiąże się z oczywistymi korzyściami, ponieważ umożliwia bardziej racjonalne pod względem kosztów i oparte na dowodach zmniejszenie emisji metanu. Umożliwia również tworzenie sprzyjających ram i wzmocnienie uzasadnienia biznesowego dotyczącego wychwytywania emisji metanu. Ze względu na wysoki odsetek emisji metanu w sektorze rolnictwa, które pochodzą z chowu zwierząt gospodarskich, zmiany stylu życia i diety również mogą przyczynić się w znacznym stopniu do redukcji emisji metanu w UE. Oprócz ograniczenia emisji strategia stworzy również możliwości generowania dodatkowych źródeł dochodów oraz rozwoju i inwestycji na obszarach wiejskich.

1.Działania międzysektorowe w UE

a.Sprawozdawczość

Głównym celem omawianej strategii dotyczącej metanu jest zapewnienie, by przedsiębiorstwa we wszystkich sektorach stosowały o wiele bardziej precyzyjne metody pomiaru i raportowania w odniesieniu do emisji metanu niż ma to miejsce obecnie. Przyczyni się to do lepszego zrozumienia problemu i zapewnienia lepszej jakości informacji na potrzeby kolejnych środków łagodzących 26 .

W Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu przewidziano trzypoziomowe ramy raportowania w odniesieniu do emisji metanu, które obowiązują we wszystkich odpowiednich sektorach odpowiedzialnych za emisje. Poziom 1 stanowi najbardziej podstawowe podejście obejmujące proste szacunki oparte na danych dotyczących działalności i współczynnikach emisji. Poziom 3 jest najbardziej wymagający pod względem złożoności metodycznej i wymogów dotyczących danych, ponieważ obejmuje skomplikowane modelowanie na podstawie wielu źródeł danych lub konkretnego, indywidualnego pomiaru. Poziom 2 stanowi etap pośredni pod względem złożoności i może łączyć elementy zarówno poziomu 1, jak i 3.

Obecnie poziom monitorowania i raportowania różni się znacznie między sektorami i państwami członkowskimi, przy czym normy poziomu 3 stosuje konsekwentnie bardzo niewiele państw członkowskich. Jednym z głównych celów niniejszej strategii jest rozpowszechnienie w całej UE na tyle, na ile to możliwe, zgodnego z poziomem 3 raportowania dotyczącego metanu przez przedsiębiorstwa energetyczne, chemiczne i rolne. Umożliwiłoby to państwom członkowskim przejście na raportowanie zgodne z wyższym poziomem na przykład podczas przedkładania danych na temat emisji krajowych zgodnie z postanowieniami Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Konieczny jest jednak pewien poziom elastyczności w zakresie raportowania, aby wziąć pod uwagę różne wyzwania związane z poprawą monitorowania i raportowania w poszczególnych sektorach, a także aby zapewnić skupienie działań sprawozdawczych na najważniejszych kategoriach źródeł, zgodnie z wytycznymi Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) 27 .

W sektorze energetycznym istnieje możliwość osiągnięcia przez przemysł raportowania zgodnego z poziomem 3 i w związku z tym poziom ten będzie unijną normą docelową. Transformację tę przyspieszy powszechne przyjęcie ram monitorowania i raportowania opracowanych w ramach Partnerstwa w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu (OGMP) 28 Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń (zob. bardziej szczegółowe informacje w działaniach w sekcji dotyczącej energii). Zgodnie z nową normą OGMP (OGMP 2.0) uczestniczące przedsiębiorstwa są zobowiązane zwiększyć dokładność i szczegółowość swojego raportowania w zakresie emisji metanu w odniesieniu do obsługiwanych i nieobsługiwanych aktywów odpowiednio w ciągu trzech i pięciu lat.

W sektorze rolnictwa wyzwania związane z wyższą liczbą różnych podmiotów zaangażowanych w dostosowanie się do nowych celów uzasadniają tymczasowy cel, jakim jest stosowanie podejść zgodnych z poziomem 2 obejmujących poprawę podziału współczynników emisji, oraz cel końcowy polegający na osiągnięciu poziomu 3. W sektorze odpadów jakość raportowania jest już wysoka w odniesieniu do unieszkodliwiania odpadów na składowiskach (w zakresie dyrektywy 2010/75/WE 29 ) za pośrednictwem Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń 30 . Z drugiej strony, jeśli chodzi o sektor ścieków, konieczna jest poprawa.

b.Ustanowienie międzynarodowego obserwatorium emisji metanu

Obecnie nie istnieje niezależny międzynarodowy organ zajmujący się gromadzeniem i weryfikacją danych dotyczących emisji metanu. WE współpracy z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), koalicją na rzecz klimatu i czystego powietrza (CCAC) 31 oraz Międzynarodową Agencją Energetyczną Komisja będzie wspierać utworzenie niezależnego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu, którego zadaniem będzie gromadzenie, uzgadnianie, weryfikowanie i publikowanie danych dotyczących antropogenicznych emisji metanu do atmosfery na poziomie globalnym. Obserwatorium będzie związane ze strukturami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Obserwatorium będzie korzystać z różnych obszarów prac, takich jak Partnerstwo w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu oraz globalne badania naukowe na temat metanu 32 w ramach Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń.

W pierwszej kolejności obserwatorium będzie zajmować się metanem pochodzącym z sektora ropy naftowej i gazu ziemnego, biorąc pod uwagę, że rzetelne metody, które mogą zapewnić wiarygodne dane, zostały już dobrze określone, na przykład za pośrednictwem normy OGMP 2.0. Komisja przewiduje rozszerzenie zakresu działania obserwatorium, aby uwzględnić węgiel, odpady i działalność rolniczą po ustanowieniu porównywalnych wiarygodnych metod monitorowania i raportowania w odniesieniu do tych sektorów. Należy niezwłocznie rozpocząć działania mające na celu określenie tych metod.

Do celów weryfikacji i uzgodnienia danych na temat emisji metanu związanych z sektorem energetycznym należy uzupełnić raportowanie przez przedsiębiorstwa danymi z krajowych bilansów emisji, badań naukowych, a także obserwacji satelitarnych i innych technologii teledetekcji zweryfikowanych przez obserwacje naziemne. Zadaniem obserwatorium będzie również testowanie nowych technologii monitorowania i raportowania za pośrednictwem filara naukowego i ocena możliwego wykorzystania tych technologii w ramach istniejących metod, a także ocena poziomu usprawnień, jakie technologie te wnoszą do jakości danych przedkładanych przez przedsiębiorstwa. Komisja oczekuje, że obserwatorium przyczyni się do poprawy zrozumienia źródeł emisji również w ramach sektorów, na przykład w odniesieniu do różnic w emisjach metanu pochodzących z intensywnego chowu zwierząt gospodarskich w porównaniu ze zwierzętami gospodarskimi z chowu pastwiskowego 33 .

Komisja jest gotowa udostępnić środki finansowe z programu „Horyzont 2020”, aby uruchomić proces ustanowienia takiego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu. We współpracy z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska i Koalicją na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń Komisja przewiduje zorganizowanie konferencji darczyńców, aby zachęcić krajowe rządy do wniesienia wkładu w finansowanie obserwatorium.

c.Wykrywanie przez satelity, program Copernicus i monitorowanie z powietrza

Unijny program Copernicus mający na celu obserwację Ziemi przyczynia się do poprawy pośredniej obserwacji przestrzeni powietrznej oraz monitorowania emisji metanu. W szczególności program Copernicus może wnieść wkład w koordynowaną przez UE zdolność wykrywania i monitorowania globalnych źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji 34 , głównie za pośrednictwem usługi programu Copernicus w zakresie monitorowania atmosfery 35 . Na całym świecie 5 % wycieków metanu w sektorach węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego odpowiada za 50 % emisji w sektorze energetycznym 36 , a na podstawie pierwszej analizy danych dotyczących emisji w Unii obserwuje się podobny wzorzec w UE 37 . Technologia satelitarna ma kluczowe znaczenie dla identyfikacji tych hotspotów i kierowania wykrywaniem wycieków i naprawami w terenie, a także uzgadniania danych oddolnych z raportów przedsiębiorstw.

Po uruchomieniu w 2025 r. misja programu Copernicus w zakresie monitorowania CO2, która obejmuje konstelację trzech satelitów, będzie wspierać identyfikację mniejszych i częstszych źródeł emisji. Będzie również w stanie monitorować globalne stężenie metanu w atmosferze. Będzie to oznaczało znaczne dodatkowe możliwości w porównaniu ze zdolnościami usługi programu Copernicus w zakresie monitorowania atmosfery oraz instrumentu monitorującego troposferę (TROPOMI), stanowiących dwie zdolności programu Copernicus na pokładzie satelity Sentinel-5P, które obecnie są w stanie wykrywać większe źródła emisji.

Lepsze odgórne dane pochodzące z satelitów pomogą ukierunkować wykrywanie oddolnych wycieków w terenie oraz monitorowanie z powietrza. W ostatnich latach nastąpił znaczny postęp technologiczny w tych dziedzinach niosący ze sobą większą dokładność i opłacalność. Na przykład stosowanie dronów umożliwia badanie dużych ilości infrastruktury i ułatwia powszechniejsze monitorowanie z powietrza, a także zwiększenie jego częstotliwości, co ma kluczowe znaczenie dla rozwiązania problemu przerywanych wycieków. Zaawansowane programy analityczne umożliwiają uzgadnianie danych na różnych poziomach i mogą ukierunkowywać wysiłki na rzecz redukcji emisji. Komisja zamierza wspierać wymianę informacji i technologii między zainteresowanymi stronami w celu zwiększenia dostępu i przyspieszenia działań na rzecz redukcji emisji.

d.Przegląd i możliwe zmiany odpowiednich przepisów dotyczących środowiska i klimatu

W ramach Europejskiego Zielonego Ładu Komisja ogłosiła, że w 2021 r. przeprowadzi przegląd przepisów UE, dążąc ogólnie do osiągnięcia bardziej ambitnych celów klimatycznych przewidzianych w ocenie skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. Zakres tego przeglądu obejmuje szereg aktów prawnych, które mają wpływ na emisje metanu. Uwzględniono w nim unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) oraz rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (rozporządzenie ESR), które obejmuje wszystkie emisje metanu w UE wraz z emisjami wszystkich innych gazów cieplarnianych nieuwzględnionych w systemie handlu emisjami. W ocenie wspierającej plan dotyczący celu klimatycznego na 2030 r. podkreślono, że również w odniesieniu do tych gazów konieczne będzie zwiększenie zachęt do dalszej redukcji emisji. Działania sektorowe określone w niniejszej strategii przyczynią się do osiągnięcia tego wzmocnienia ambicji.

Przegląd przepisów dotyczących środowiska będzie obejmować działania mające na celu ograniczenie zanieczyszczeń. Komisja oceni na przykład, czy możliwe jest zwiększenie roli dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych 38 w odniesieniu do zapobiegania emisjom metanu i ich kontrolowania. Mogłoby to polegać zarówno na rozszerzeniu zakresu dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych na sektory emitujące metan, które nie zostały jeszcze objęte zakresem dyrektywy, jak i na większym nacisku na metan podczas przeglądów dokumentów referencyjnych dotyczących najlepszych dostępnych technik (BREF). W związku z tym należałoby zapewnić, aby techniki redukcji emisji metanu zostały określone w przeglądach BREF, a poziomy emisji metanu powiązane z najlepszymi dostępnymi technikami (BAT-AEL) zostały uwzględnione w konkluzjach dotyczących BAT. Komisja oceni również możliwość rozszerzenia zakresu sektorowego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR) 39 w celu raportowania emisji metanu.

Komisja rozważy uwzględnienie metanu w ramach monitorowania zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, które mają zostać opracowane zgodnie z Planem działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń zapowiadanym na 2021 r. oraz trzecią unijną prognozą w sprawie czystego powietrza w 2022 r. Do 2025 r. Komisja dokona również przeglądu dyrektywy w sprawie krajowych zobowiązań w zakresie redukcji emisji i w ramach tego przeglądu zbada możliwość włączenia metanu do zanieczyszczeń objętych przepisami.

e.Możliwości produkcji biogazu

Nienadające się do recyklingu odpady pochodzące z działalności człowieka i rolnictwa (tj. obornik) oraz strumienie pozostałości można wykorzystać w komorach fermentacyjnych w celu produkcji biogazu lub w biorafineriach w celu produkcji biomateriałów i półproduktów biochemicznych. Takie surowce, gdy są stosowane do produkcji biogazu, mogą skutecznie przyczynić się do redukcji emisji metanu powstających w wyniku naturalnych procesów fermentacji beztlenowej. Jednocześnie produkcja biogazu może również generować dodatkowe źródła dochodów dla rolników oraz zapewnić możliwości rozwoju i inwestycji na obszarach wiejskich. W tym celu istotne znaczenie ma nawiązanie współpracy z rolnikami oraz społecznościami lokalnymi i między tymi podmiotami obejmującej możliwość usprawnienia lokalnych gospodarek i promowania obiegu zamkniętego. To wspólne podejście do rozwoju możliwości dla obszarów wiejskich będzie również częścią długoterminowej wizji obszarów wiejskich, którą Komisja przedstawi w 2021 r.

Biogaz powstały z takich surowców jest źródłem bardzo zrównoważonej i przydatnej energii odnawialnej mającej wiele zastosowań, natomiast materiał pozostały po rozkładzie beztlenowym (produkt pofermentacyjny) może – po dalszym przetworzeniu – zostać wykorzystany jako polepszacz gleby. To z kolei ogranicza wymóg dotyczący alternatywnych polepszaczy gleby takich jak nawozy nieorganiczne z surowców kopalnych. Ponadto zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami biodegradowalne surowce oparte na odpadach i wykorzystywane w biorafineriach i wytwórniach biogazu mogą przyczyniać się do realizacji celów w zakresie recyklingu odpadów komunalnych określonych w dyrektywie 2018/98/WE. Rolę zrównoważonej produkcji biogazu w osiąganiu unijnych celów w zakresie obniżenia emisyjności uznano w niedawno opublikowanych strategiach UE dotyczących odpowiednio integracji systemu energetycznego i wodoru 40 .

Zgodnie z unijną długoterminową strategią dekarbonizacji 41 do 2050 r. przewiduje się, że zużycie biogazów (biogazu i biometanu) w UE wzrośnie do 54–71 Mtoe rocznie w porównaniu z około 17 Mtoe w 2017 r. Wzrost produkcji przyczyni się do osiągnięcia unijnych celów w zakresie energii odnawialnej i klimatu modelowanych w długoterminowej strategii. Biogaz produkowany z odpadów z rolnictwa lub pozostałości może również w sposób racjonalny pod względem kosztów przyczynić się do ograniczenia emisji metanu z sektora rolnictwa i odpadów. Biogaz pochodzący z upraw roślin spożywczych lub paszowych przyczynia się natomiast do zwiększenia emisji metanu i w związku z tym może osłabiać korzyści związane z ograniczeniem emisji powodowane przez biogaz. Zasadnicze znaczenie ma zatem rozwój biogazu głównie w oparciu o odpady lub pozostałości.

Należy dalej motywować do zbierania i wykorzystywania odpadów organicznych lub pozostałości z rolnictwa powodujących wysokie emisje metanu jako substratów biogazu. Można to osiągnąć na przykład dzięki określeniu najlepszych praktyk dotyczących zbierania lub wykorzystywania zrównoważonych odpadów i pozostałości lub dzięki zachęcaniu do stosowania produktu pofermentacyjnego jako zrównoważonego polepszacza gleby zamiast nawozów z paliw kopalnych. Można zastosować również zmianowanie bezugorowe w połączeniu z obornikiem jako surowcem do zrównoważonej produkcji biogazu – przyczyni się to jednocześnie do zrównoważonych praktyk rolniczych i w związku z tym również może być przedmiotem zachęt 42 . Krajowe plany strategiczne wspólnej polityki rolnej (WPR), wśród innych instrumentów i zgodnie z celami określonymi w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, powinny zachęcać do zintegrowanej interwencji, która może obejmować wsparcie odpowiednich praktyk rolniczych, zrównoważone wykorzystanie produktów pofermentacyjnych i składników odżywczych w tych planach, inwestycje w wydajne instalacje oraz usługi takie jak doradztwo, szkolenia i innowacje. W tym celu Komisja poruszy tę kwestię w zaleceniach dla poszczególnych państw członkowskich do końca 2020 r.

Jak ogłoszono w strategii UE dotyczącej integracji systemu energetycznego27, Komisja ponownie zbada ramy regulacyjne rynku gazu, aby ułatwić wprowadzanie na rynek gazów ze źródeł odnawialnych, w tym dzięki uwzględnieniu takich kwestii, jak połączenie z infrastrukturą i dostęp do rynku dla rozproszonej i lokalnie powiązanej produkcji gazów ze źródeł odnawialnych. Ponadto nadchodzący przegląd dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii w czerwcu 2021 r. zapewni możliwości udzielania dalszego ukierunkowanego wsparcia mającego na celu przyspieszenie rozwoju rynku biogazu.

Należy przeprowadzić uważną ocenę wszelkich środków mających na celu wsparcie produkcji biogazu, aby uniknąć niewłaściwych zachęt, które mogłyby prowadzić do ogólnego wzrostu emisji z sektorów odpadów, zasobów lądowych i rolnictwa, a także uniknąć wzrostu składowania niewykorzystanych produktów pofermentacyjnych jako polepszaczy gleby. Działania propagowane w ramach strategii dotyczącej metanu powinny być zgodne z ogólnymi kryteriami zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do bioenergii opracowanymi w kontekście przepisów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych oraz z rozporządzeniem w sprawie systematyki 43 .

Działania międzysektorowe

1.Komisja będzie wspierać usprawnienia pomiaru i raportowania emisji metanu przez przedsiębiorstwa we wszystkich istotnych sektorach, w tym za pośrednictwem inicjatyw sektorowych.

2.Komisja we współpracy z partnerami międzynarodowymi będzie wspierać ustanowienie niezależnego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu związanego ze strukturami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zadaniem obserwatorium będzie gromadzenie, uzgadnianie, weryfikowanie i publikowanie danych na temat antropogenicznych emisji metanu do atmosfery na szczeblu globalnym.

3.Komisja wzmocni wykrywanie i monitorowanie drogą satelitarną emisji metanu za pośrednictwem unijnego programu Copernicus w celu wniesienia wkładu w koordynowaną przez UE zdolność wykrywania i monitorowania globalnych źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji.

4.Aby zrealizować ambitniejsze cele klimatyczne określone w ocenie skutków planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r., Komisja dokona przeglądu odpowiednich przepisów UE w zakresie klimatu i środowiska, tak aby skuteczniej regulowały kwestię emisji metanu – w szczególności dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych i Europejskiego Rejestru Uwalniania I Transferu Zanieczyszczeń.

5.Komisja udzieli ukierunkowanego wsparcia w celu przyspieszenia rozwoju rynku biogazu ze zrównoważonych źródeł takich jak obornik lub odpady organiczne i pozostałości za pośrednictwem przyszłych inicjatyw politycznych. Wsparcie to będzie obejmować przyszłe ramy regulacyjne rynku gazu oraz nadchodzący przegląd dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Komisja zaproponuje projekt pilotażowy mający na celu wsparcie obszarów wiejskich i społeczności rolniczych w budowaniu projektów dotyczących biogazu i dostępie do funduszy na produkcję biogazu z odpadów z rolnictwa.

2.Działania w sektorze energetycznym

Zakres działań dotyczących metanu pochodzącego z sektora energetycznego obejmuje całe łańcuchy dostaw ropy naftowej, gazu i węgla. Obejmuje skroplony gaz ziemny (LNG), magazynowanie gazu oraz biometan wprowadzany do systemów gazowych. Osiągnięcie redukcji emisji w tym sektorze jest wykonalne, a co najmniej jedną trzecią oszczędności można osiągnąć bez kosztów netto dla przemysłu 44 . Największe korzyści pod względem gospodarczym, środowiskowym i społecznym w ujęciu netto można by osiągnąć dzięki zmniejszeniu uwalniania do atmosfery i spalania gazu w pochodni, ograniczeniu wycieków podczas produkcji, przesyłu i spalania gazu ziemnego i ropy naftowej oraz ograniczeniu wycieków metanu z kopalni węgla 45 . Uwalnianie do atmosfery i rutynowe spalanie gazu w pochodni należy przeprowadzać jedynie w niemożliwych do uniknięcia okolicznościach, na przykład ze względów bezpieczeństwa i rejestrować je do celów weryfikacji.

Wspieranie inicjatyw dobrowolnych

W sektorze energetycznym podejście Komisji polega na wspieraniu dobrowolnych inicjatyw przy jednoczesnym przygotowywaniu przepisów w celu wykorzystania i utrwalenia postępów osiągniętych dzięki działaniom dobrowolnym.

W ramach tego podejścia Komisja aktywnie promuje powszechne wdrażanie ram pomiaru i raportowania opracowanych przez Partnerstwo w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu (OGMP). OGMP stanowi dobrowolną inicjatywę, która obejmuje obecnie przedsiębiorstwa działające na rynku wyższego szczebla w sektorze ropy naftowej i gazu. We współpracy z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska oraz Koalicją na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń Komisja pracuje nad rozszerzeniem ram OGMP na więcej przedsiębiorstw działających na rynku gazu wyższego, środkowego i niższego szczebla, a także na sektor węgla oraz zakłady zamknięte lub opuszczone 46 . Ramy OGMP stanowią najlepszy istniejący instrument służący zwiększeniu zdolności w zakresie monitorowania, raportowania i weryfikacji w sektorze energetycznym.

Ponadto Komisja wzywa przedsiębiorstwa z sektorów ropy naftowej, gazu i węgla do utworzenia solidniejszych programów wykrywania nieszczelności i naprawy (LDAR) w celu przygotowania się do przyszłych wniosków ustawodawczych, zgodnie z którymi takie programy będą obowiązkowe (szczegółowe informacje można znaleźć w następnej sekcji).

Działania legislacyjne

 

Komisja przedstawi w 2021 r. wniosek ustawodawczy w sprawie obowiązkowego monitorowania, raportowania i weryfikacji wszystkich emisji metanu związanych z energią, opierając się na metodzie określonej przez Partnerstwo w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu (OGMP). Poprawa jakości danych na temat emisji dzięki obowiązkowemu przedkładaniu przez przedsiębiorstwa raportów zgodnych z wyższym poziomem ułatwi również państwom członkowskim usprawnienie ich raportowania zgodnie z Ramową konwencją Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Może to zatem prowadzić do większego odsetka raportów zgodnych z wyższym poziomem dotyczących odpowiednich kluczowych kategorii unijnego wykazu. 

Ponadto takie ustawodawstwo powinno obejmować obowiązek usprawnienia wykrywania nieszczelności i naprawy (LDAR) w odniesieniu do wycieków z całej infrastruktury gazu ziemnego, a także wszystkich innych infrastruktur obejmujących produkcję, transport lub wykorzystanie gazu ziemnego, w tym jako surowca. W ramach dążenia do rozwiązania problemu emisji w wyniku uwalniania do atmosfery i spalania gazu w pochodni zobowiązania z zakresu wykrywania nieszczelności i naprawy będą dotyczyć skuteczności spalania gazu w pochodni jako kwestii priorytetowej. Ponadto Komisja zbada rozwiązania dotyczące możliwych celów lub norm z zakresu redukcji emisji metanu lub innych zachęt związanych z energią pochodzącą z paliw kopalnych zużywaną w UE i przywożoną do UE.

Przedsiębiorstwa wydobywające gaz mają pewną, choć ograniczoną zachętę finansową do wdrożenia programów LDAR, ponieważ mogą sprzedawać gaz, który uchroniły przed wycieknięciem 47 . Operatorzy systemów służących do przesyłu, przechowywania i dystrybucji (w tym wiele terminali LNG) są przedsiębiorstwami regulowanymi i nie są właścicielami gazu. Z tego powodu Komisja będzie promować uznawanie przez krajowe organy regulacyjne inwestycji związanych z wykrywaniem nieszczelności i naprawą oraz z redukcją metanu za dopuszczalne koszty przesyłu, przechowywania i dystrybucji ponoszone przez przedsiębiorstwa regulowane, w tym za pomocą ewentualnych wytycznych dla regulatorów.

Proponowane zmiany dyrektywy w sprawie sprawozdawczości niefinansowej mogłyby doprowadzić do opracowania europejskich norm dotyczących sprawozdawczości niefinansowej. Aby zapewnić odpowiednie dostosowanie, w ramach opracowywania takich norm można uwzględnić istniejące wcześniej normy Partnerstwa w dziedzinie ropy naftowej i metanu (OGMP) dotyczące łańcuchów dostaw ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego.

Komisja zbada dostępne rozwiązania z myślą o zaproponowaniu przepisów dotyczących eliminowania rutynowego uwalniania do atmosfery i spalania gazu w pochodni w sektorze energetycznym w odniesieniu do całego łańcucha dostaw, aż do producenta 48 . Będzie to stanowić uzupełnienie celów na rok 2030 przewidzianych w ramach inicjatywy Banku Światowego „Zero Routine Flaring” (ZRF – Zero rutynowego spalania gazu w pochodni) 49 , którą Komisja ma zamiar wesprzeć jako uzupełnienie swojego wsparcia dla programu ograniczenia spalania gazu w pochodni pod patronatem Banku Światowego 50 . Ponadto Komisja potraktuje priorytetowo kwestię poszukiwania bardziej precyzyjnej normy dotyczącej skuteczności spalania gazu w pochodni, mając na celu dalsze ograniczanie zarówno emisji niezorganizowanych, jak i emisji pochodzących z niepełnego spalania paliw. Wspomniane rozwiązania służące ograniczeniu emisji są zazwyczaj efektywne kosztowo i stanowią kluczowy element ograniczenia emisji metanu w sektorze energetycznym, jako że spalanie odpowiada za znaczącą część emisji w UE 51 .

Rozwiązanie kwestii kopalni węgla kamiennego i opuszczonych zakładów produkcji

Komisja zachęca do stosowania środków naprawczych w celu wyeliminowania emisji metanu pochodzących z unijnych aktywnych lub nieużywanych kopalni węgla kamiennego i opuszczonych zakładów produkcji ropy naftowej i gazu. Z doświadczeń państw niebędących członkami UE i niektórych państw członkowskich wynika, że zakłady te mogą mieć znaczące poziomy emisji 52 . Obecnie jednak nie obowiązują ogólnounijne przepisy dotyczące sprawdzania, monitorowania lub wykorzystywania wycieków metanu lub emisji z kopalni węgla kamiennego lub szybów naftowych, w tym tych stosowanych do wydobycia gazu, po ich zamknięciu. Zapowiedziany wniosek Komisji w sprawie reformy Funduszu Badawczego Węgla i Stali również stanowi wsparcie badań w tej dziedzinie. Inicjatywa dla regionów górniczych w okresie transformacji, która obecnie stanowi część platformy sprawiedliwej transformacji, może posłużyć jako forum na potrzeby omawiania dobrych praktyk i najlepszych dostępnych technik.

Komisja udzieli wsparcia albo na rzecz efektywnego zamknięcia kopalni węgla kamiennego, albo na rzecz ich wykorzystania do celów produkcji energii z pozostałości (odzyskiwanie metanu na użytek lokalny). Potrzebne do tego celu technologie są dostępne, a w niektórych częściach Europy już funkcjonują. Będzie to wymagać przeszkolenia lokalnej siły roboczej w tych dziedzinach, przeznaczenia środków na niekomercyjne całkowite zamknięcie oraz rozwinięcia możliwości odzyskiwania metanu z opuszczonych zakładów przez przedsiębiorstwa komercyjne. W stosownych przypadkach Komisja wyda zalecenia dotyczące najlepszych praktyk lub sprzyjających przepisów.

Działania w sektorze energetycznym

6.W 2021 r. Komisja sporządzi wnioski ustawodawcze dotyczące:

obowiązku monitorowania, raportowania i weryfikacji w odniesieniu do wszystkich emisji metanu związanych z energią opartych na metodzie określonej przez Partnerstwo w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu (OGMP 2.0);

obowiązku usprawnienia wykrywania nieszczelności i naprawy (LDAR) w odniesieniu do wycieków z całej infrastruktury gazu ziemnego, a także wszystkich innych infrastruktur obejmujących produkcję, transport lub wykorzystanie gazu ziemnego, w tym jako surowca.

7.Komisja rozważy wprowadzenie przepisów dotyczących eliminowania rutynowego uwalniania do atmosfery i spalania gazu w pochodni w sektorze energetycznym w odniesieniu do całego łańcucha dostaw, aż do producenta.

8.Komisja podejmie starania mające na celu rozszerzenie ram OGMP na większą liczbę przedsiębiorstw na rynku gazowym wyższego, średniego i niższego szczebla, a także na sektor węgla kamiennego oraz zamknięte i opuszczone zakłady produkcji.

9.Komisja będzie propagować działania naprawcze w ramach inicjatywy dla regionów górniczych w okresie transformacji. W razie potrzeby wydane zostaną zalecenia dotyczące najlepszych praktyk lub sprzyjających przepisów.

3.Działania w sektorze rolnictwa

Ogólnie rzecz biorąc, od 1990 r. emisje metanu pochodzące z unijnego rolnictwa zmniejszyły się o około 22 % – głównie z powodu zmniejszenia pogłowia przeżuwaczy. W ostatnich 5 latach rozmiary stad jednak ponownie uległy zwiększeniu, co doprowadziło do lekkiego wzrostu emisji metanu w tym okresie. Intensywność emisji metanu w przypadku mięsa i mleka (wyrażona jako stosunek emisji metanu do wagi mięsa lub mleka) również z biegiem czasu zmalała wskutek zmian w zakresie metod produkcji. Dalsze spadki można osiągnąć dzięki bardziej zrównoważonej produkcji poprzez wprowadzenie innowacji i technologii z jednej strony i bardziej zrównoważonego odżywiania z drugiej strony. W związku z tym wizja strategiczna musi opierać się na równowadze technologii, rynków i zmian w diecie, zmniejszeniu ilości węglowodorów kopalnych oraz zapewnieniu rolnikom źródeł utrzymania i zrównoważonych możliwości biznesowych, przy jednoczesnym zachowaniu podstaw polityki żywnościowej UE, jak opisano w strategii „od pola do stołu” 53 .

W proces osiągania redukcji emisji metanu pochodzących z rolnictwa, a także we właściwe monitorowanie, raportowanie i weryfikację emisji w tym sektorze, wpisane są złożone zagadnienia. W ramach działań ograniczających należy zminimalizować rozwiązania kompromisowe. Przykładowo zwiększenie zastosowania zamkniętych pomieszczeń do chowu zwierząt gospodarskich zazwyczaj prowadzi do ograniczenia emisji metanu. Takie rozwiązanie może jednak również prowadzić do zwiększenia emisji dwutlenku węgla ze względu na zwiększone zużycie energii wewnątrz pomieszczeń. Inne kwestie, które należy wziąć pod uwagę, obejmują utratę korzyści płynących z wypasu przeżuwaczy, zwłaszcza jeśli chodzi o pochłanianie dwutlenku węgla i różnorodność biologiczną na użytkach zielonych i pastwiskach.

Dostępnych jest wiele technologii i praktyk, które służą ograniczeniu emisji i dzięki którym możliwe byłoby pomniejszenie emisji o te pochodzące z produkcji. Są one zwykle związane z poprawą żywienia zwierząt, zarządzaniem stadem, gospodarowaniem obornikiem (w szczególności jego wykorzystaniem w produkcji nawozów i biogazów), hodowlą, zdrowiem stada i dobrostanem zwierząt.

 

Najskuteczniejsze sposoby na ograniczenie emisji pochodzących z fermentacji w przewodzie pokarmowym 54 obejmują poprawę zdrowia i płodności stad, poprawę żywienia zwierząt (mieszanki składników paszy), dodatków paszowych oraz technik karmienia. Około 7–10 % energii zawartej w paszy przeżuwaczy ulega rozkładowi na metan. Największy potencjał w kontekście redukcji intensywności emisji mają nowe podejścia do żywienia opisane w strategii „od pola do stołu”, dzięki którym możliwe jest osiągnięcie niezwykle znaczących redukcji emisji metanu 55 . Oprócz ograniczenia emisji działania te mogłyby również przynieść korzyści rolnikom i zwierzętom, przyczyniając się do obniżenia kosztów i poprawy dobrostanu zwierząt.

Działania prowadzące do zmniejszenia emisji z obornika zapewniają rolnikom dodatkowy dochód. Poprzez współpracę między rolnikami oraz w ramach społeczności należy waloryzować strumienie odpadów i pozostałości z sektorów rolnictwa i odpadów poprzez rozkład beztlenowy. Należy zająć się takimi barierami, jak niewystarczająca wiedza ogólna i fachowa, które uniemożliwiają ich szersze wykorzystanie 56 . Podkreśla to konieczność systemowego propagowania powiązanych umiejętności oraz sprzyjających ram z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych państw członkowskich i systemów produkcji.

Emisje metanu pochodzące z pól ryżowych można ograniczyć za pomocą ponownego nawadniania, suszenia i innych odpowiednich praktyk rolniczych. Należy zająć się nad kwestią wysokich kosztów takich praktyk oraz związanego z nimi przeorganizowania sposobu zarządzania gospodarstwem.

Celem promowania szerszego zastosowania podejść pozwalających na redukcję emisji metanu w rolnictwie do 2021 r. Komisja opracuje wykaz najlepszych praktyk, dostępnych technologii i technologii innowacyjnych. Komisja będzie aktualizować wspomniany wykaz o technologie stopniowo pojawiające się na rynku. Opracowanie i aktualizacja tego wykazu będą prowadzone we współpracy z ekspertami z odpowiedniego sektora, kluczowymi zainteresowanymi stronami oraz państwami członkowskimi.

W pierwszej połowie 2021 r. Komisja będzie wspierać utworzenie grupy ekspertów w celu analizy wskaźników emisji metanu w cyklu życia. Grupa ta przyjrzy się gospodarowaniu zwierzętami gospodarskimi, obornikiem i paszami, właściwościom pasz, nowym technologiom i praktykom oraz innym kwestiom w oparciu o odpowiednie prace międzynarodowe 57 . Celem tej analizy cyklu życia będzie rozróżnienie, w jakim stopniu 1) konkretne zarządzanie zwierzętami gospodarskimi i wybory dotyczące dobrostanu zwierząt; 2) importowane lub krajowe pasze oraz 3) wybory w rolnictwie intensywnym lub pasterskim mają wpływ na emisje metanu. Komisja wprowadzi również ten temat do programu rolnictwa Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza (CCAC) jako obszar prac i zasięgnie opinii rady naukowej CCAC na ten temat. Dodatkowo, aby wspomóc gromadzenie danych i monitorowanie, do 2022 r. Komisja zaproponuje cyfrowy szablon pomagający ograniczać emisje dwutlenku węgla i będzie zachęcać do opracowania takich szablonów i korzystania z nich na poziomie gospodarstwa. Pozwoli to również na zwiększenie świadomości rolników w kwestii emisji gazów cieplarnianych oraz skutków technologii ograniczających emisje w ich gospodarstwach.

Inne inicjatywy wynikające z Zielonego Ładu oraz zmienionej wspólnej polityki rolnej (WPR) dodatkowo przyczynią się do skutecznego i stałego spadku całkowitych emisji metanu pochodzących z unijnego sektora produkcji zwierzęcej. Zgodnie z planem dotyczącym celów klimatycznych na 2030 r. rozporządzenie w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (które obejmuje emisje metanu z rolnictwa) zostanie teraz poddane przeglądowi, aby odzwierciedlić zwiększony cel redukcji emisji dwutlenku węgla, przewidujący większe zachęty do redukcji emisji metanu.

Komisja będzie zachęcać państwa członkowskie do uwzględnienia w swoich planach strategicznych WPR programów redukcji metanu, takich jak inicjatywy dotyczące uprawy sprzyjającej pochłanianiu dwutlenku węgla przez glebę. Takie inicjatywy mogą być pomocne w opracowywaniu nowego zielonego modelu biznesowego poprzez nagradzanie rolników za stosowanie praktyk uprawy pozwalających na usuwanie CO2 z atmosfery i przyczyniających się do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej (w tym w sektorze chowu zwierząt), jak wspomniano w strategii „od pola do stołu” 58 . Plany strategiczne WPR i krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności mogą również wspierać inwestycje w zakłady produkcji biogazu, a także współpracę między rolnikami i społecznościami lokalnymi w celu maksymalizacji wartości dodanej. Tego rodzaju inwestycje mogą przyczynić się do ożywienia gospodarczego w UE i prowadzić do poprawy jakości życia na obszarach wiejskich.

Techniczne środki ograniczające emisje będą uzupełnieniem innych ważnych zmian, które zajdą w obrębie sektora oraz na obszarach wiejskich, w szczególności przewidywanego zwrotu społeczeństwa w stronę bardziej zbilansowanej diety zawierającej mniejszą ilość czerwonego i przetworzonego mięsa oraz większą ilość owoców, warzyw i roślinnych źródeł białka, zgodnie z unijną strategią „od pola do stołu”. Takie zmiany stylu życia „ogranicz[ą] nie tylko ryzyko chorób zagrażających życiu, ale również wpływ systemu żywnościowego na środowisko” 59 . Na koniec Komisja będzie kontynuować prace nad swoim programem badawczym w tej dziedzinie, w szczególności poprzez ukierunkowane badania uwzględnione w planie strategicznym na lata 2021–2024 na potrzeby programu „Horyzont Europa”.

Działania w sektorze rolnictwa

10.W pierwszej połowie 2021 r. Komisja będzie wspierać utworzenie grupy ekspertów w celu analizy wskaźników emisji metanu w cyklu życia. Grupa ta przyjrzy się gospodarowaniu zwierzętami gospodarskimi, obornikiem i paszami, właściwościom pasz, nowym technologiom i praktykom oraz innym kwestiom. Będzie również pracować nad przygotowaniem metodyki cyklu życia w odniesieniu do całkowitych emisji w przypadku zwierząt gospodarskich.

11.Celem zbadania innowacyjnych działań ograniczających emisje oraz promowania ich szerszego zastosowania Komisja – we współpracy z ekspertami z odpowiedniego sektora oraz państwami członkowskimi – opracuje do 2021 r. wykaz najlepszych praktyk i dostępnych technologii. Działania te będą w szczególności ukierunkowane na metan pochodzący z fermentacji w przewodzie pokarmowym.

12.W celu promowania obliczeń dotyczących bilansowania emisji dwutlenku węgla na poziomie gospodarstwa Komisja przygotuje do 2022 r. cyfrowy szablon pomagający ograniczać emisje dwutlenku węgla oraz wytyczne dotyczące najczęściej stosowanych metod ilościowego szacowania emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych. 

13.Komisja będzie promować upowszechnienie technologii łagodzenia zmiany klimatu poprzez szersze stosowanie upraw sprzyjających pochłanianiu dwutlenku węgla przez glebę w państwach członkowskich i ich planach strategicznych wspólnej polityki rolnej, począwszy od 2021 r.

14.W planie strategicznym na lata 2021–2024 na potrzeby programu „Horyzont Europa” Komisja rozważy zaproponowanie ukierunkowanych badań dotyczących poszczególnych czynników skutecznie prowadzących do redukcji emisji metanu, skupiając się na technologii i naturalnych rozwiązaniach oraz na czynnikach prowadzących do zmiany diety.

4.Działania w sektorze odpadów i ścieków

Jeżeli chodzi o gospodarowanie odpadami, w dyrektywie w sprawie składowania odpadów 60 przyjętej w 1999 r. na podmioty zajmujące się składowiskami odpadów nałożono obowiązek gospodarowania gazem wysypiskowym albo poprzez wykorzystywanie go do generowania energii, albo poprzez jego spalanie w pochodni. Spalanie gazu w pochodni nadal generuje zanieczyszczenia i CO2. Zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami składowanie jest najmniej preferowaną opcją i powinno być ograniczone do niezbędnego minimum. W 2018 r. składowano 61 24 % wszystkich odpadów komunalnych wytwarzanych w UE, a odsetek ten w niektórych państwach członkowskich był znacznie wyższy ze względu na niedociągnięcia prawne i inwestycyjne. Odpady ulegające biodegradacji są odpowiedzialne za wytwarzanie gazu wysypiskowego.

Przy okazji ostatnich zmian w przepisach Unii dotyczących odpadów (2018 r.) przewidziano obowiązek wprowadzenia do 2024 r. osobnego zbierania odpadów ulegających biodegradacji oraz ustanowiono nowy cel polegający na zmniejszeniu do 2035 r. poziomu składowania odpadów do maksymalnie 10 %. W następstwie tych zmian oczekuje się, że emisje metanu pochodzące ze składowisk jeszcze bardziej zmaleją. Ograniczenie składowania odpadów ulegających biodegradacji na składowiskach oraz ich wykorzystanie na potrzeby neutralnych dla klimatu powtórnie wykorzystywanych materiałów pochodzenia biologicznego i chemikaliów ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia powstawania metanu przy jednoczesnym zapewnieniu zamiennika dla produktów wymagających dużego zużycia paliw kopalnych i produktów o wysokiej emisji dwutlenku węgla. Z tych powodów państwa członkowskie powinny bardziej rygorystycznie egzekwować wymogi prawne, takie jak cele w zakresie odchodzenia od składowania odpadów ulegających biodegradacji oraz obróbka odpadów ulegających biodegradacji przed ich składowaniem w celu zneutralizowania ich degradacyjności 62 . Państwa członkowskie powinny również wyeliminować funkcjonowanie nielegalnych wysypisk. Usprawnione monitorowanie, raportowanie i weryfikacja w tym obszarze są również niezbędne, aby móc przewidzieć skutki, jakie te środki wywołają w kontekście celów klimatycznych na 2030 r. i okres późniejszy.

Aby ustalić potrzebę podjęcia dalszych działań oraz ich zakres, niezbędna jest większa ilość danych i informacji. W optymalnym scenariuszu wszystkie składowiska powinny wykorzystywać produkowany gaz do chwili, gdy wartość opałowa spadnie poniżej możliwej do wykorzystania wartości. Gdy wykorzystanie gazu wysypiskowego nie jest już dłużej wykonalne, w newralgicznych miejscach 63 wyznaczonych na terenie składowiska może być zalecane zastosowanie technologii biooksydacji w celu zneutralizowania pozostałego metanu.

Jeżeli chodzi o oczyszczanie i wykorzystywanie ścieków i osadów ściekowych na gruncie obowiązujących ram regulacyjnych, mianowicie dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych oraz dyrektywy w sprawie osadów ściekowych, kwestia emisji gazów cieplarnianych nie została szczegółowo uregulowana. W ciągu ostatnich 29 lat wdrożenie dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych pozwoliło uniknąć znacznych emisji metanu dzięki zbieraniu i oczyszczaniu ścieków w efektywnych, scentralizowanych zakładach. Takie zakłady emitują znacznie mniej metanu i innych gazów cieplarnianych niż alternatywne metody oczyszczania.

Przyjęta ponad 30 lat temu dyrektywa w sprawie osadów ściekowych reguluje korzystanie z osadów ściekowych w celu ochrony środowiska, a w szczególności gleby przed szkodliwym oddziaływaniem zanieczyszczonego osadu ściekowego w przypadku jego stosowania w rolnictwie. Obecnie trwają prace nad przeglądem dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych 64 . Równolegle do oceny skutków dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych rozpoczętej w trzecim kwartale 2020 r. Komisja przeprowadzi badanie mające na celu wsparcie oceny dyrektywy w sprawie osadów ściekowych. Komisja przeprowadzi również dodatkowe badanie, w którym oceni zakres przyszłych działań w obszarze emisji gazów cieplarnianych, w tym metanu pochodzącego z osadów ściekowych. Na podstawie wyników oceny dyrektywy w sprawie osadów ściekowych i dalszych badań oraz oceny skutków w związku z przeglądem dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych Komisja rozważy zastosowanie środków ograniczających emisje gazów cieplarnianych pochodzących z osadów ściekowych.

W ramach przeglądu dyrektywy w sprawie składowania odpadów, którego należy dokonać do 2024 r., Komisja weźmie pod uwagę szereg działań związanych z gospodarowaniem gazem wysypiskowym. Po pierwsze, Komisja uwzględni nowe techniki pozwalające na ograniczenie emisji metanu. Mogą one obejmować napowietrzanie odpadów na składowisku w celu zahamowania produkcji metanu, zwiększenie wykorzystywania gazu wysypiskowego do generowania energii lub, jeśli żadna z tych opcji nie jest możliwa, stosowanie technik, które skutecznie utleniają metan, takich jak biooksydacja lub spalanie gazu w pochodni. Po drugie, Komisja weźmie pod uwagę usprawnienie monitorowania, raportowania i weryfikacji, które odgrywają kluczową rolę w ocenie skutków i poprawie wydajności w tym obszarze na przestrzeni czasu. W związku z opisanymi wyżej działaniami i w stosownych przypadkach przeprowadzi się odpowiednią aktualizację obowiązującego dokumentu zawierającego wytyczne dotyczące wdrażania dyrektywy w sprawie składowania odpadów w zakresie wymogów związanych z kontrolą gazu 65 .

Nowe technologie umożliwiające lepszą konwersję odpadów do postaci biometanu mogą być skuteczne w kontekście dalszego ograniczania emisji metanu w omawianym sektorze. W tym względzie Komisja będzie wspierać ukierunkowane badania dotyczące rozwiązań opartych na technologii w ramach swojego planu strategicznego na lata 2021–2024 na potrzeby programu „Horyzont Europa”.

Działania w sektorze odpadów i ścieków

15.Komisja będzie w dalszym ciągu zwalczać nielegalne praktyki oraz zapewniać pomoc techniczną państwom członkowskim i regionom. Pomoc ta dotyczyć będzie takich problemów jak niespełniające norm składowiska. Komisja pomoże również państwom członkowskim i regionom w stabilizacji odpadów ulegających biodegradacji przed ich składowaniem oraz w ich coraz szerszym wykorzystaniu na potrzeby produkcji neutralnych dla klimatu, powtórnie wykorzystywanych materiałów i chemikaliów pochodzenia biologicznego, a także w przeznaczeniu tych odpadów do produkcji biogazu.

16.W przeglądzie dyrektywy w sprawie składowania odpadów w 2024 r. Komisja rozważy podjęcie dalszych działań mających na celu poprawę gospodarowania gazem wysypiskowym, ograniczenie jego szkodliwego wpływu na klimat oraz wykorzystanie wszelkich powiązanych potencjalnych zysków energetycznych.

17.W planie strategicznym na lata 2021–2024 na potrzeby programu „Horyzont Europa” Komisja rozważy zaproponowanie ukierunkowanych badań technologii konwersji odpadów do biometanu.

III.Działania międzynarodowe

UE będzie dążyć do rozwiązania problemu dotyczącego emisji metanu w sektorach energii, rolnictwa i odpadów we współpracy z krajami partnerskimi i organizacjami międzynarodowymi. Działania te będą stanowić kontynuację istniejących partnerstw w ramach forów międzynarodowych, takich jak Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń, Rada Arktyczna oraz Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN). UE będzie również współpracować z organizacjami międzynarodowymi.

Jako największy importer ropy naftowej i gazu UE ma wpływ na propagowanie redukcji emisji metanu związanego z energią na całym świecie. Z danych szacunkowych wynika, że zewnętrzne emisje dwutlenku węgla lub metanu związane ze zużyciem gazu ziemnego w UE (tj. emisje uwalniane poza UE w celu wyprodukowania i dostarczenia gazu ziemnego do UE) mieszczą się w zakresie od trzykrotności do ośmiokrotności emisji w UE 66 . Komisja zamierza zatem zmobilizować koalicję kluczowych krajów importujących, aby koordynować wysiłki w zakresie emisji metanu w sektorze energetycznym.

Ponadto w celu przyspieszenia działań na skalę międzynarodową UE wykorzysta efekt dźwigni związany z jej wiodącą rolą, jeżeli chodzi o gospodarkę o obiegu zamkniętym, oraz z jej zaawansowanymi praktykami rolniczymi zapewniającymi równowagę między dobrostanem zwierząt a wydajnością. Komisja wesprze również proces udostępniania danych na temat emisji metanu na skalę międzynarodową za pomocą planowanego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu oraz poprzez udostępnienie danych satelitarnych UE partnerom globalnym. W ten sposób UE będzie dawać dobry przykład międzynarodowej współpracy w dziedzinie udostępniania danych. Takie międzysektorowe działania uzupełnią konkretne działania podejmowane w poszczególnych sektorach, które opisano powyżej.

1.Energia

a.Nawiązanie współpracy z państwami będącymi dostawcami i nabywcami energii na arenie międzynarodowej oraz wsparcie wielostronnej współpracy

UE poprowadzi dyplomatyczną kampanię informacyjną skierowaną do państw i przedsiębiorstw produkujących paliwa kopalne oraz zachęci je do przystąpienia do Partnerstwa w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu (OGMP) 67 . Dodatkowo UE będzie prowadzić zacieśnioną współpracę ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Meksykiem (państwami, w których obowiązują przepisy dotyczące metanu oraz krajowe cele związane z redukcją emisji metanu) w celu dzielenia się doświadczeniem i określenia wspólnych działań. Za pomocą dwustronnych rozmów UE będzie promować potrzebę właściwego mierzenia i redukowania emisji metanu na poziomie światowym.

Komisja zbada możliwość zapewnienia krajom partnerskim pomocy technicznej w kontekście produkcji gazu i ropy naftowej, tak aby kraje te mogły ulepszyć swoje ramy regulacyjne dotyczące metanu oraz swoją zdolność do monitorowania, raportowania i weryfikacji.

Zakres skoordynowanych działań międzynarodowych między państwami nabywającymi paliwa kopalne w celu ograniczenia emisji metanu w sektorze gazu ziemnego ma szczególnie duże znaczenie. UE wraz z Chinami, Koreą Południową i Japonią odpowiada za ponad 75 % światowej wymiany handlowej gazu ziemnego 68 . UE zwróci się do tych partnerów z zamiarem utworzenia koalicji złożonej z państw nabywających w celu wsparcia ambitnych międzynarodowych norm dotyczących monitorowania, raportowania i weryfikacji, promując w ten sposób globalne wdrażanie technologii umożliwiających redukcję emisji. 

Ponadto międzynarodowe obserwatorium emisji metanu miałoby za zadanie opracowywanie i publikowanie wskaźnika dostaw metanu (MSI) na szczeblu unijnym i międzynarodowym. Początkowo wskaźnik ten mógłby opierać się na istniejących danych lub na danych przeniesionych z bilansów emisji poszczególnych państw, które to dane przedłożono UNFCCC; umożliwiłoby to nabywcom podejmowanie świadomych decyzji przy zakupie paliw. Z czasem wskaźnik można by było uzupełniać o globalne dane dostarczane przez międzynarodowe obserwatorium emisji metanu.

Aby zachęcić do właściwego monitorowania, raportowania i weryfikacji w kontekście gazu ziemnego (w tym jego przywozu), Komisja zaproponuje stosowanie domyślnej wartości w odniesieniu do wolumenów, w przypadku których nie istnieją odpowiednie systemy monitorowania, raportowania i weryfikacji. Wartość domyślna będzie mieć zastosowanie w razie potrzeby do momentu wdrożenia ram monitorowania, raportowania i weryfikacji w odniesieniu do wszystkich emisji metanu związanych z energią opartych na metodzie OGMP 2.0. Kroki te pozwolą na zwiększenie przejrzystości w międzynarodowych przepływach handlowych gazu.

Minimalne normy emisji metanu, cele lub inne tego rodzaju zachęty oparte na solidnej analizie naukowej mogą odegrać skuteczną rolę w zapewnieniu redukcji emisji metanu w UE i na świecie. Komisja przeanalizuje wszystkie dostępne opcje w oparciu o prace niezależnego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu, korzystające ze wskaźnika dostaw metanu. W przypadku braku znaczących zobowiązań ze strony partnerów międzynarodowych w zakresie redukcji emisji metanu Komisja rozważy zaproponowanie przepisów dotyczących celów, norm lub innych zachęt mających na celu ograniczenie emisji metanu z energii pochodzącej z paliw kopalnych zużywanej w UE i do niej importowanej. Będą się one opierać na ocenie skutków, w ramach której wszechstronnie ocenione zostaną skutki wprowadzenia takiego instrumentu, w tym pod kątem niezależnej weryfikacji i kontroli zgodności, które będą wymagane do jego skutecznego egzekwowania, a także pod kątem potencjalnego wkładu w ogólne ograniczenie globalnych emisji metanu. Ocena skutków zostanie przeprowadzona w ścisłym porozumieniu z partnerami międzynarodowymi, społeczeństwem obywatelskim i kluczowymi zainteresowanymi stronami.

Dodatkowo UE dołączy do inicjatyw i aktywnie wesprze inicjatywy takie jak międzynarodowa publiczno-prywatna Globalna Inicjatywa Metanowa, inicjatywa Banku Światowego dotycząca ograniczenia spalania gazu w pochodni oraz inicjatywa Banku Światowego „Zero Routine Flaring by 2030”. Współpraca UE z Programem Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP), MAE oraz Koalicją na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń (CCAC) w zakresie międzynarodowego obserwatorium emisji jest kluczowym elementem wielostronnych działań podejmowanych przez te organizacje w celu zmniejszenia światowych emisji metanu w perspektywie krótkoterminowej.

Komisja weźmie udział w szeregu ważnych międzynarodowych wydarzeń w ramach przygotowań do Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, które odbędzie się we wrześniu 2021 r., dążąc do wypracowania na tym zgromadzeniu wspieranego przez ONZ planu redukcji emisji metanu na lata 2021–2031. Celem będzie zapewnienie wsparcia w dziedzinie koordynacji działań międzynarodowych ukierunkowanych na szybkie ograniczenie globalnego stężenia metanu w atmosferze i promowanie działań długoterminowych, w szczególności poprzez ustanowienie na poziomie międzynarodowym wiążących prawnie ram dotyczących redukcji emisji metanu.

b.Udostępnianie danych satelitarnych dotyczących źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji

Rozwiązaniem problemu związanego ze źródłami nieproporcjonalnie wysokich emisji zarówno w UE, jak i na całym świecie jest efektywne kosztowo działanie, które jest wykonalne za pomocą dostępnych aktualnie danych oraz opracowanych środków z zakresu wykrywania nieszczelności i naprawy (LDAR). Wycieki metanu z kopalni węgla kamiennego są często bardzo duże i aby dogłębnie zrozumieć to zagadnienie, potrzeba większej ilości danych 69 .

UE będzie promować rozszerzenie na cały świat zdolności do wykrywania i monitorowania źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji w ramach planowanego międzynarodowego obserwatorium emisji metanu. UE zaoferuje tę zdolność partnerom międzynarodowym oraz podejmie działania w ramach dyplomacji energetycznej mające na celu monitorowanie emisji generowanych globalnie przez źródła nieproporcjonalnie wysokich emisji i osiągnięcie redukcji w tym zakresie. Informacje te będą oparte na danych satelitarnych zgromadzonych za pomocą oddolnych procesów wykrywania. Od 2021 r. wspomniana zdolność do wykrywania i monitorowania będzie stanowiła podstawę ustanowienia procedury umożliwiającej zawiadamianie UE i rządów krajowych – zarówno w UE, jak i poza nią – o największych źródłach emisji. Dalsze usprawnienia w ramach zdolności do wykrywania emisji będą dostępne począwszy od 2023 r. 70  

Dzięki programowi Copernicus, a w szczególności dzięki globalnie i nieodpłatnie dostępnym usługom monitorowania atmosfery i produktom Sentinel 5P, UE jest technicznym liderem w dziedzinie obrazu satelitarnego i wykrywania wycieków emisji metanu. W kolejnych latach UE wraz ze Stanami Zjednoczonymi i Japonią wystrzelą kolejne satelity obejmujące ten sam zakres co Sentinel 5P. Udostępnianie danych przez aktorów międzynarodowych będzie przykładem międzynarodowej współpracy mającej na celu poprawę monitorowania globalnych emisji metanu.

2.Rolnictwo

Znacząca część globalnych emisji metanu w sektorze rolniczym pochodzi spoza UE i przewiduje się, że udział ten wzrośnie. Wobec tego nadrzędne znaczenie mają międzynarodowa wizja oraz promowanie działań ograniczających emisje. Komisja i państwa członkowskie były i nadal będą aktywnie zaangażowane w rozmaite fora międzynarodowe dotyczące redukcji emisji pochodzących z systemów rolno-spożywczych.

UE rozwinie współpracę z państwami niebędącymi członkami UE; będzie ona stanowić część wspólnych działań Koronivia w dziedzinie rolnictwa 71 (KJWA) w ramach Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). Ramy te obejmują szereg powiązanych ze sobą zagadnień, takich jak gleba, zwierzęta gospodarskie, gospodarka składnikami odżywczymi i gospodarka wodna, bezpieczeństwo żywnościowe, wpływ społeczno-gospodarczy na zmianę klimatu w całym sektorze rolniczym oraz metody oceny zmiany klimatu. Podczas 26. Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu UE będzie dążyć do wykorzystania najlepszych praktyk i wiedzy wynikających z programu prac KJWA, aby przyczynić się do osiągnięcia bardziej zrównoważonego charakteru globalnego systemu żywnościowego.

UE jest aktywnym członkiem grupy tematycznej ds. rolnictwa 72 prowadzonej przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa. W ramach tej funkcji UE przyczyni się do rozwoju zarówno współpracy, jak i wymiany wiedzy i najlepszych praktyk, aby udoskonalić wdrażanie działań w dziedzinie klimatu w rolnictwie. Członkowie grupy zajmą się kwestią zwierząt gospodarskich i skoncentrują się na poprawie wdrażania ustalonego na poziomie krajowym wkładu, do którego państwa zobowiązały się w porozumieniu paryskim.

Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń (CCAC) 73 , będąca inicjatywą dotyczącą rolnictwa, również ma na celu zwiększenie ambicji w ramach ustalonych na poziomie krajowym wkładów. Dotyczy ona głównie redukcji emisji metanu pochodzących od zwierząt gospodarskich (z fermentacji w przewodzie pokarmowym i gospodarowania obornikiem) oraz z produkcji ryżu niełuskanego. Komisja jako główny partner w tej inicjatywie zapewni kontynuację udzielania państwom niebędącym członkami UE pomocy w wymianie wiedzy, najlepszych praktyk oraz we wdrażaniu projektów pilotażowych w celu lepszego zarządzania emisjami metanu pochodzącymi z rolnictwa oraz ich redukcji. Przyszłe działania będą dotyczyć głównie najlepszych praktyk i technologii mających na celu ograniczenie na skalę światową fermentacji w przewodzie pokarmowym.

Międzynarodowe partnerstwa UE w zakresie badań i współpracy będą w dalszym ciągu stanowić wsparcie dla działań w dziedzinie klimatu w ramach projektów związanych z rolnictwem. Projekty te będą obejmować zarządzanie zwierzętami gospodarskimi, wypasaniem oraz leśnictwem 74 . Działania związane z leśnictwem o istotnym znaczeniu w kontekście ograniczania emisji metanu obejmują inicjatywy z zakresu ograniczenia konwersji, odwadniania i pożarów lasów torfowych 75 , gospodarowania lasami i ich odtwarzania w sposób ograniczający występowanie i intensywność niekontrolowanych pożarów lasów 76 oraz redukowania wykorzystania drewna opałowego i węgla drzewnego (przejście na paliwa niepochodzące z biomasy na potrzeby gotowania) 77 . Inne obszary, których dotyczą działania, obejmują gospodarowanie obornikiem stosowanym na gruntach uprawnych oraz innego rodzaju użytkowanie gruntów i ekosystemów (zarządzanie kontrolowanymi pożarami, rozwój rolnictwa na obszarach miejskich i podmiejskich oraz osuszanie terenów podmokłych).

Poprzez projekty współpracy Komisja będzie również promować potencjał ograniczenia emisji w sektorze uprawy ryżu w Azji. Wdrożenie i monitorowanie tego rodzaju projektów będzie się odbywać zgodnie z procedurami UE dotyczącymi monitorowania zmiany klimatu oraz zgodnie z ustalonymi na poziomie krajowym wkładami i krajowymi planami adaptacji.

3.Odpady

Komisja bierze aktywny udział w przeglądzie wytycznych dotyczących składowania odpadów (w tym zarządzania gazem wysypiskowym) na podstawie konwencji bazylejskiej 78 . Wytyczne dostosowano do obowiązujących przepisów UE dotyczących odpadów.

 

Działania międzynarodowe

18.UE zintensyfikuje swój wkład w prace na forach międzynarodowych, takich jak Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń (CCAC), Rada Arktyczna oraz Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).

19.W ramach unijnych działań z zakresu dyplomacji i stosunków zewnętrznych Komisja we współpracy z krajami partnerskimi zajmie się kwestią redukcji emisji metanu we wszystkich mających znaczenie sektorach i promowaniem ogólnoświatowej koordynacji wysiłków na rzecz ograniczenia emisji metanu z sektora energetycznego.

20.Komisja będzie dążyć do zwiększenia przejrzystości w sektorze energetycznym, współpracując z partnerami międzynarodowymi nad opracowaniem wskaźnika dostaw metanu w międzynarodowym planowanym obserwatorium emisji metanu.

21.Komisja rozważy cele, normy lub inne zachęty w zakresie redukcji emisji metanu w odniesieniu do energii ze źródeł kopalnych zużywanej w UE i do niej importowanej w przypadku braku znaczących zobowiązań ze strony partnerów międzynarodowych.

22.Komisja wesprze wdrożenie procedury wykrywania i zawiadamiania w odniesieniu do źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji metanu, wykorzystując unijne zdolności satelitarne i udostępniając te informacje na szczeblu międzynarodowym za pomocą międzynarodowego obserwatorium emisji metanu.

23.Komisja będzie wspierać współpracę z partnerami międzynarodowymi, w tym Globalną Inicjatywą Metanową, inicjatywą Banku Światowego dotyczącą ograniczenia spalania gazu w pochodni oraz inicjatywą Banku Światowego „Zero Routine Flaring do 2030”, a także Międzynarodową Agencją Energetyczną.

24.Komisja weźmie udział w szeregu ważnych międzynarodowych wydarzeń w ramach przygotowań do Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, które odbędzie się we wrześniu 2021 r., dążąc do wypracowania wspieranego przez ONZ planu obejmującego skoordynowane działania na poziomie międzynarodowym celem redukcji emisji metanu.

IV.Wnioski

Przedmiotowa strategia obejmuje szereg działań, dzięki którym możliwe będzie osiągnięcie znaczących redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym, sektorze rolnym i sektorze gospodarowania odpadami w UE oraz na poziomie międzynarodowym. Środki te umożliwią UE wywiązanie się z jej zobowiązań wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu oraz porozumienia paryskiego związanych z dążeniem do neutralności klimatycznej i ograniczenia zanieczyszczenia powietrza. Skuteczne ograniczenie emisji będzie wymagało rozsądnych działań po stronie państw członkowskich UE, państw niebędących członkami UE oraz zainteresowanych stron.

Komisja będzie w dalszym ciągu monitorować postępy związane z redukcjami emisji metanu za pomocą unijnych bilansów emisji gazów cieplarnianych, a raportowanie na podstawie ram przewidzianych w Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) i Programie Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) pozwoli na monitorowanie postępów na szczeblu międzynarodowym.

Komisja zachęca Parlament Europejski, Radę, Komitet Regionów, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, państwa członkowskie, państwa niebędące członkami UE, organizacje międzynarodowe i zainteresowane strony na poziomie UE i międzynarodowym do wspierania współpracy w zakresie dalszego rozwoju przedmiotowej strategii i zaangażowania się w tę współpracę celem pilnego ograniczenia emisji metanu w sektorze energetycznym, sektorze rolnym i sektorze gospodarowania odpadami.

(1)

IPCC AR5 (2014), IPCC, 2013: Zmiana klimatu 2013; The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change” („Zmiana klimatu w 2013 r.: podstawa naukowa. Wkład I. grupy roboczej w piąte sprawozdanie oceniające Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu”).

(2)

Europejska Agencja Środowiska (EEA), (2016). Przedwczesne zgony spowodowane zanieczyszczeniem powietrza (UE-28). https://www.eea.europa.eu/media/newsreleases/many-europeans-still-exposed-to-air-pollution-2015/premature-deaths-attributable-to-air-pollution. Szacuje się, że w UE liczba przedwczesnych zgonów spowodowanych narażeniem na działanie ozonu wyniosła 14 000–16 000 rocznie w latach 2015–2017. Na podstawie wyników modelowania JRC oszacowano, że do 2030 r., w zależności od poziomów stężeń metanu, różnica w powiązanych z nimi przedwczesnych zgonach wyniesie 1 800–4 000 rocznie. Wyniki te są prawdopodobnie niedoszacowane, ponieważ nie uwzględniono w nich ostatnich powtórnych ocen ryzyka śmiertelności związanego z długotrwałym narażeniem na działanie ozonu, z których wynika, że czynnik jest 2,3 razy wyższy.

(3)

(UE) 2018/1999.

(4)

COM(2019) 640 final.

(5)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF .

(6)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF .

(7)

Obecnie w UE nadal emitowane są znaczne ilości gazów cieplarnianych innych niż CO2, które odpowiadają za około 20 % całkowitych emisji. W 2015 r. metan stanowił około 60 % całkowitej emisji gazów cieplarnianych innych niż CO2, a na kolejnych pozycjach znajdowały się emisje podtlenku azotu i fluorowanych gazów cieplarnianych (ocena skutków planu działania UE w zakresie klimatu do 2030 r.).

(8)

Naukowy panel doradczy Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń, 2020.

(9)

Rozporządzenie (UE) 2018/842.

(10)

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE), World Energy Outlook (2018), https://edgar.jrc.ec.europa.eu/overview.php?v=50_GHG .

(11)

Europejska Agencja Środowiska (EEA), (2018). EEA greenhouse gas – data viewer (Gazy cieplarniane – przegląd danych) https://www.eea.europa.eu/ds_resolveuid/f4269fac-662f-4ba0-a416-c25373823292 .

(12)

Naukowy panel doradczy Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń, (2020).

(13)

Climate Watch Data, (2016).

(14)

Dokument strategiczny na rzecz ograniczenia emisji metanu. Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: COM(96) 557 final z 15 listopada 1996 r.

(15)

Np. w sektorze odpadów – w odniesieniu do rozwiązania kwestii zarządzania składowiskiem, w tym gazem wysypiskowym – co przyczyniło się jednak również do zmniejszenia emisji metanu. Ponadto emisje metanu uwzględniono w wiążących krajowych celach w zakresie emisji gazów cieplarnianych, które to cele określono zgodnie z przepisami dotyczącymi wspólnego wysiłku redukcyjnego (decyzja nr 406/2009/WE).

(16)

Szczegółowa analiza uzupełniająca komunikat Komisji COM(2018) 773.

(17)

Spalanie gazu w pochodni i uwalnianie do atmosfery odbywa się w zakładach produkcji węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego. Występuje również (w znacznie mniejszym zakresie) w wytwórniach gazu wysypiskowego i biogazu. Spalanie gazu w pochodni oznacza kontrolowane spalanie gazów produkowanych lub uwalnianych w związku z: wydobyciem i transportem paliw kopalnych; oraz niektórymi praktykami w zakresie rolnictwa i odpadów. Uwalnianie do atmosfery oznacza kontrolowane wypuszczanie niewypalonych gazów bezpośrednio do atmosfery. Uwalnianie do atmosfery jest z pewnością bardziej szkodliwe dla środowiska, ponieważ uwolniony gaz zawiera zwykle wysokie poziomy CH4, natomiast w wyniku spalania w pochodni CH4 jest przekształcany w mniej szkodliwy CO2. Podczas procesu spalania gazu w pochodni może jednak dość do uwolnienia innych emisji takich jak SO2 i NO2, które – w połączeniu z wilgocią w atmosferze – mogą tworzyć kwaśny deszcz.

(18)

Naukowy panel doradczy Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń, (2020).

(19)

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) (2020). Methane Tracker 2020,

https://www.iea.org/reports/methane-tracker-2020/methane-abatement-options

(20)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF .

(21)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF .

(22)

Tworzenie metanu przez mikroorganizmy znajdujące się w przewodzie pokarmowym zwierząt. Przeżuwacze są podgrupą ssaków, u których w pierwszej komorze żołądka – żwaczu – dochodzi do fermentacji pożywienia w wyniku działania bakterii przed dalszym trawieniem go w kolejnych komorach żołądka. Ta „fermentacja jelitowa” powoduje powstanie metanu, który zwierzę wypuszcza. Największym źródłem emisji metanu w sektorze rolnictwa w UE są krowy i owce.

(23)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF .

(24)

  https://www.eea.europa.eu/publications/european-union-greenhouse-gas-inventory-2020  

(25)

„Hierarchia postępowania z odpadami zasadniczo ustanawia kolejność priorytetów w odniesieniu do tego, co stanowi najlepsze z punktu widzenia środowiska całościowe rozwiązanie w zakresie ustawodawstwa i polityki dotyczących odpadów”. Dalsze szczegółowe informacje można znaleźć w dyrektywie 2008/98/WE oraz na stronie https://ec.europa.eu/environment/waste/framework/

(26)

Monitorowanie, raportowanie i weryfikacja, integracja i zatwierdzanie.

(27)

Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), Wytyczne z 2019 r. aktualizujące wytyczne IPCC z 2006 r. w sprawie krajowych bilansów emisji gazów cieplarnianych, https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2019/12/19R_V0_01_Overview.pdf

(28)

Partnerstwo w zakresie metanu w sektorze ropy naftowej i gazu Koalicji na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń. https://ccacoalition.org/en/activity/ccac-oil-gas-methane-partnership#:~:text=The%20Climate%20and%20Clean%20Air,New%20York%20in%20September%202014

(29)

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32010L0075

(30)

https://prtr.eea.europa.eu/#/home

(31)

 Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń stanowi dobrowolne partnerstwo rządów, organizacji międzyrządowych, przedsiębiorstw, instytucji naukowych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego zaangażowanych w poprawę jakości powietrza i ochronę klimatu za pośrednictwem działań mających na celu redukcję krótkotrwałych zanieczyszczeń. https://ccacoalition.org/en/content/who-we-are . Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska jest wiodącym światowym autorytetem w dziedzinie środowiska, który określa globalny program działań w zakresie środowiska, przyczynia się do spójnego wdrażania środowiskowego wymiaru zrównoważonego rozwoju w ramach systemu Organizacji Narodów Zjednoczonych i jest światowym autorytetem w dziedzinie ochrony środowiska. https://www.unenvironment.org/about-un-environment  

(32)

Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza w celu redukcji krótkotrwałych zanieczyszczeń – badania naukowe na temat metanu https://ccacoalition.org/en/activity/oil-and-gas-methane-science-studies  

(33)

Knapp, i in. (2014), Enteric methane in dairy cattle production: Quantifying the opportunities and impact of reducing emissions, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022030214002896  

(34)

W niniejszym ogólnym kontekście termin „źródło nieproporcjonalnie wysokich emisji” odnosi się do konkretnego zakładu lub obiektu, który generuje nieproporcjonalnie wysokie emisje dla tego rodzaju zakładu lub obiektu. W konkretnych sektorach istnieją odrębne definicje źródeł nieproporcjonalnie wysokich emisji. Na przykład w łańcuchu dostaw gazu ziemnego termin ten może odnosić się do zakładów, w których proporcjonalne stopy strat są najwyższe, tj. zakładów, które ponoszą największe straty emisji metanu w stosunku do wyprodukowanego/przetworzonego metanu (Zavala-Araiza, i in., 2015).

(35)

W ramach usługi programu Copernicus w zakresie monitorowania atmosfery analizuje się globalne wahania emisji metanu w ujęciu dziennym i miesięcznym. Może ona również zapewnić pełne zbiory danych na temat emisji wraz z porównaniami między głównymi wykazami globalnymi i regionalnymi. Aby uzyskać dokładniejsze dane, produkty usługi programu Copernicus w zakresie monitorowania atmosfery dotyczące metanu są porównywane z innymi niezależnymi źródłami pomiaru, takimi jak stacje monitorowania powierzchni, statki oraz programy w zakresie statków powietrznych.

(36)

Brandt, Cooley, Heath, (2016) (DOI: 10.1021/acs.est.6b04303).

(37)

10–20 % punktów odpowiada za 60–90 % emisji. Źródło: „Tackling energy-related methane emissions” (Ograniczenie emisji metanu związanych z energią), 2020. Konsorcjum prowadzone przez Wood Environment & Infrastructure Solutions GmbH.

(38)

Dyrektywa 2010/75/UE.

(39)

Rozporządzenie (WE) nr 166/2006 w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń.

(40)

COM(2020) 299 i 301; https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1259  

(41)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52018DC0773  

(42)

Zainteresowane strony przekazały te i inne zalecenia podczas warsztatów zorganizowanych przez Komisję w dniu 17 lipca 2020 r. pod nazwą „Szanse i bariery związane z osiągnięciem redukcji emisji metanu z sektora odpadów i rolnictwa dzięki produkcji biogazu”.

(43)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088.

(44)

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE), Methane Tracker (2020).

(45)

Niezamierzone wycieki ze wszystkich sprzętów.

(46)

Trwająca koordynacja działań z odpowiednimi zainteresowanymi stronami zapewnia wsparcie opracowania zmienionych metod monitorowania, raportowania i weryfikacji dostosowanych do tych sektorów i części łańcuchów dostaw.

(47)

Pozwoli to jednak ograniczyć wycieki wyłącznie wówczas, gdy (oraz w zakresie, w jakim) koszt ograniczania emisji będzie niższy niż możliwa do uzyskania cena dodatkowej sprzedaży. Ze względu na to, że wspomniane przedsiębiorstwa nie są jednak właścicielami wykorzystywanych przez nie zasobów (posiada je zwykle państwo produkcji) i nie ponoszą odpowiedzialności za straty, często nie są zainteresowane ich ograniczaniem. Dodatkowo producenci ropy naftowej często nie mają żadnej zachęty lub mają niewielką zachętę (inną niż regulacyjną) do ograniczania swoich emisji metanu lub innych gazów, które nie stanowią ich podstawowej działalności.

(48)

Nie dotyczyłoby to niezbędnego spalania gazu w pochodni, na przykład stosowanego ze względów bezpieczeństwa.

(49)

  https://www.worldbank.org/en/programs/zero-routine-flaring-by-2030#1  

(50)

  https://www.worldbank.org/en/programs/gasflaringreduction  

(51)

Ocena skutków unijnego planu w zakresie celów klimatycznych na 2030 r. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:749e04bb-f8c5-11ea-991b-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF .

(52)

Kholod, i in. (2020). ( https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.120489 ) 

(53)

COM(2020) 381.

(54)

  https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/economic-assessment-ghg-mitigation-policy-options-eu-agriculture-ecampa-2  

(55)

Jednym z dobrze rokujących nowych podejść do żywienia jest włączenie do paszy dla bydła wodorostów. Jedno badanie in vitro wykazało, że nawet bardzo małe ilości wodorostów mogłyby znacząco ograniczyć produkcję metanu. Zob. https://www.publish.csiro.au/an/AN15576.

(56)

https://ec.europa.eu/eip/agriculture/sites/agri-eip/files/eip-agri_fg_livestock_emissions_final_report_2017_en.pdf

(57)

Partnerstwo LEAP (Livestock Environmental Assessment and Performance) pod auspicjami FAO.

(58)

Strategia „od pola do stołu” (COM(2020) 381).

(59)

Strategia „od pola do stołu” (COM(2020) 381).

(60)

Dyrektywa 1999/31/WE.

(61)

Eurostat, env_wasmun.

(62)

Zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości orzekającego w sprawie C-323/13, Komisja Europejska przeciwko Republice Włoskiej. http://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-323/13 . 

(63)

LIFE Project RE MIDA - Innovative Methods for Residual Landfill Gas Emissions Mitigation in Mediterranean Regions LIFE14 CCM/IT/000464. W ramach projektu wykazano techniczną i ekonomiczną wykonalność dwóch technologii (biofiltracji i biookien) wdrożonych w celu przeprowadzenia biooksydacji biogazów o niskiej wartości opałowej pochodzących ze składowisk. Technologie te umożliwiły osiągnięcie zysków w takich obszarach, jak: skuteczność utleniania, ograniczenie związków zapachowych, minimalizacja ryzyka związanego z emisjami substancji rakotwórczych oraz redukcje kosztów związanych z końcową obróbką odpadów na składowiskach w porównaniu z konwencjonalnym systemem spalania.

(64)

  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12405-Revision-of-the-Urban-Wastewater-Treatment-Directive  

(65)

  https://ec.europa.eu/environment/waste/landfill/pdf/guidance%20on%20landfill%20gas.pdf  

(66)

Environmental Defense Fund (EDF), (2019).

(67)

Aktualnie do partnerstwa należą: BP, Ecopetrol, Eni, Equinor, Neptune Energy International SA, Pemex, PTT, Repsol, Shell i Total.

(68)

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) (2019).

(69)

Saunois i in. (2019).

(70)

Wystrzał satelitów Sentinel 4 i 5 zapewni większą częstotliwość obserwacji, zwiększając prawdopodobieństwo wykrycia źródeł o nieprzewidywanej charakterystyce produkcji.

(71)

  https://unfccc.int/topics/land-use/workstreams/agriculture  

(72)

  http://www.fao.org/climate-change/our-work/what-we-do/ndcs/twg/en/  

(73)

  https://ccacoalition.org/en/resources/ccac-agriculture-initiative-infosheet  

(74)

  Komunikat UE w sprawie zintensyfikowania działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów ; 23 lipca 2019 r.

(75)

IPCC, (2019).

(76)

Ochrona lasów i zrównoważona gospodarka leśna również prowadzą do zmniejszenia ryzyka powodzi, a tym samym do ograniczenia emisji metanu związanych z powodziami.

(77)

Z punktu widzenia emisji metanu przejście na inne paliwa z biomasy, nawet jeżeli wyprodukowano je w zrównoważony sposób, nie jest idealnym rozwiązaniem, ponieważ spalanie wszystkich rodzajów biomasy generuje metan.

(78)

Konwencja bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych https://www.basel.int/Portals/4/Basel%20Convention/docs/text/BaselConventionText-e.pdf  

Top