KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 29.10.2019

COM(2019) 549 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie działalności Fundacji MSSF, EFRAG i PIOB w 2018 r. oraz osiągnięć programu unijnego

1.Cel i zakres sprawozdania

Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 258/2014 1 w sprawie ustanowienia unijnego programu wspierania określonych działań w dziedzinach sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych, zmienionym rozporządzeniem 2017/827 2 , Komisja przygotowuje roczne sprawozdanie na temat działalności beneficjentów programu.

Celem tego unijnego programu jest poprawa warunków skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego dzięki wspieraniu procesu przejrzystego i niezależnego opracowywania międzynarodowych standardów o wysokiej jakości dotyczących sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje działalność, którą w 2018 r. prowadziły Fundacja Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Fundacja MSSF), Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) oraz Rada Nadzoru nad Interesem Publicznym (PIOB). Wspomniano w nim również o niektórych wydarzeniach, które miały miejsce w 2019 r., w przypadku gdy uznano je za przydatne do celów niniejszego sprawozdania.

W nawiązaniu do sprawozdania Stolojana 3 i zgodnie z wymogami motywu 9 rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie nr 258/2014 przedstawiono również ocenę Komisji dotyczącą zarządzania tymi trzema organami, w szczególności jeśli chodzi o zapobieganie konfliktom interesów, przejrzystość, różnorodność ekspertów, różnorodność finansowania, odpowiedzialność publiczną i publiczny dostęp do dokumentów.

Wreszcie też, zgodnie z art. 9 ust. 8 rozporządzenia nr 258/2014, w załączniku do niniejszego sprawozdania przedstawiono ocenę osiągnięć programu finansowania w latach 2014–2019.

1.1.Struktura sprawozdania

Sprawozdanie posiada następującą strukturę:

·Sekcja 2: Fundacja Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej – zawiera przegląd działalności Fundacji oraz ocenę zarządzania Fundacją w 2018 r.;

·Sekcja 3: Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej – zawiera przegląd działalności EFRAG oraz ocenę zarządzania EFRAG w 2018 r.;

·Sekcja 4: Rada ds. Nadzoru nad Interesem Publicznym – zawiera przegląd działalności PIOB oraz ocenę zarządzania PIOB w 2018 r.;

·Sekcja 5: Wnioski – zawiera podsumowanie wniosków dotyczących przydatności programu finansowania;

·Załącznik: Śródokresowa ocena programu – zawiera dokonaną przez Komisję ocenę postępów w realizacji programu finansowania w odniesieniu do jego celów w latach 2014–2019.

2.Fundacja Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej

2.1.Przegląd działalności w zakresie MSSF

2.1.1.Stanowienie standardów

Przegląd działalności Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) w zakresie stanowienia standardów, w tym prac Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF), a także trwających procedur zatwierdzania standardów przedstawiono w dodatku 1 do niniejszego sprawozdania.

W 2018 r. Fundacja MSSF prowadziła szeroko zakrojone działania informacyjne w celu wsparcia i monitorowania wdrażania MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe. W listopadzie 2018 r. RMSR przeanalizowała szczegółowy wykaz wyzwań operacyjnych wynikających z wdrożenia standardu i postanowiła rozważyć ewentualne zmiany w celu ułatwienia jego stosowania. Rada podjęła wstępną decyzję o przełożeniu daty rozpoczęcia stosowania MSSF 17 z dnia 1 stycznia 2021 r. na dzień 1 stycznia 2022 r. oraz o przedłużeniu przyznanego branży ubezpieczeniowej fakultatywnego odroczenia stosowania MSSF 9. W czerwcu 2019 r. został opublikowany projekt zmian z myślą o finalizacji zmienionego standardu do połowy 2020 r. Tymczasem unijna procedura zatwierdzenia MSSF 17 została zawieszona.

2.1.2.Projekty badawcze

W związku z konsultacjami przeprowadzonymi w 2015 r. plan prac RMSR na lata 2017–2021 zakłada usprawnienie i wspieranie istniejących standardów, promowanie lepszej komunikacji oraz wspieranie wdrażania. W 2018 r. RMSR kontynuowała, w ramach swojego projektu „Lepsza komunikacja”, rozważania na temat ewentualnych usprawnień dotyczących struktury i treści podstawowego sprawozdania finansowego, ze szczególnym uwzględnieniem rachunku zysków i strat. W ramach przeglądu określonych w MSSF wymogów dotyczących ujawniania informacji RMSR opublikowała zmianę mającą na celu zwiększenie przydatności poprzez zastosowanie zasady istotności, a także podjęła dwie nowe inicjatywy, w tym przegląd na poziomie standardu w zakresie wymogu dotyczącego ujawniania informacji w przypadku dwóch istniejących standardów.

RMSR zakończyła przegląd powdrożeniowy MSSF 13 Ustalanie wartości godziwej konkluzją, że standard usprawnił sprawozdawczość finansową, nie powodując istotnych niespójności w zakresie wdrożenia ani nieoczekiwanych kosztów. Zgodnie jednak z pismem zawierającym uwagi EFRAG RMSR podjęła decyzję o włączeniu MSSF 13 do zakresu powyższego przeglądu na poziomie standardu pod kątem wymogu ujawniania informacji.

W 2018 r. Rada uruchomiła nowy projekt, aby uwzględnić wpływ reformy referencyjnych wskaźników stóp procentowych na rachunkowość zabezpieczeń. W maju 2019 r. RMSR opublikowała projekt zmian uwzględniający konsekwencje dla podejścia księgowego do istniejących powiązań zabezpieczających. Na drugim etapie projektu rozważone zostaną skutki zastąpienia referencyjnych wskaźników stóp procentowych. RMSR rozpoczęła również nowy projekt badawczy dotyczący działalności wydobywczej, aby rozważyć ewentualną aktualizację istniejącego standardu MSSF 6.

Ponadto RMSR przeprowadziła konsultacje publiczne na temat proponowanych przez nią ulepszeń MSR 32 Instrumenty finansowe w celu wyjaśnienia rozróżnienia między zobowiązaniami finansowymi a instrumentami kapitałowymi (Instrumenty finansowe o cechach instrumentów kapitałowych). Wreszcie też, w ramach działań następczych po przeglądzie powdrożeniowym MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych, Rada postanowiła zbadać możliwości uproszczenia rachunkowości w odniesieniu do wartości firmy oraz ukierunkowane usprawnienia w zakresie testu na utratę wartości.

Fundacja MSSF dokonała też aktualizacji taksonomii MSSF w celu odzwierciedlenia skutków nowych standardów i zmian 4 .

2.1.3.Zaktualizowane ramy koncepcyjne

W marcu 2018 r. RMSR wydała zaktualizowane ramy koncepcyjne sprawozdawczości finansowej. Główne zmiany zostały przedstawione w sprawozdaniu rocznym Komisji za 2017 r. dotyczącym działalności Fundacji MSSF. Ramy koncepcyjne zawierają niewiążące wytyczne dla RMSR w zakresie opracowywania MSSF oraz ułatwiają podmiotom sporządzającym sprawozdania finansowe i biegłym rewidentom interpretację obowiązujących standardów. Nie zostały one przyjęte przez Unię Europejską, ponieważ już w MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych stwierdza się, że zastosowanie Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej i interpretacji [...], wraz z informacjami uzupełniającymi w uzasadnionych przypadkach, skutkuje tym, że sprawozdanie finansowe spełnia wymóg rzetelnej prezentacji. Stosownie do tego w 2003 r. Komisja Europejska oceniła, że przyjęcie ram koncepcyjnych nie jest konieczne.

2.2.Ogólne zasady, w oparciu o które opracowano nowe standardy

2.2.1.Ogólne zasady

Wymogi RMSR dotyczące należytej procedury zostały przedstawione w podręczniku należytej procedury. Jego stosowanie w praktyce nadzoruje specjalny komitet rady powierniczej Fundacji, tj. komitet ds. nadzoru nad należytą procedurą. W 2018 r. wymogi dotyczące należytej procedury nie uległy zmianie. W listopadzie 2017 r. komitet ds. nadzoru nad należytą procedurą rozpoczął jednak przegląd podręcznika należytej procedury, który ma zostać zakończony do 2020 r. Zakres przeglądu obejmuje odzwierciedlenie zmian w procesie analizy skutków. W kwietniu 2019 r. opublikowany został projekt zmian w celu skonsultowania proponowanych zmian. W ramach jednej ze zmian zawartych w projekcie zaproponowano, by umożliwić RMSR publikowanie materiałów objaśniających w celu rozwiązania kwestii związanych z wdrożeniem wydanego standardu jeszcze przed datą rozpoczęcia jego stosowania. Za cel przyjęto wsparcie spójnego wdrażania jeszcze przed datą wejścia w życie.

2.2.2.Należyta procedura, analiza skutków i szczegółowe uwagi dotyczące modeli biznesowych, konsekwencji dla transakcji gospodarczych, złożoności, krótkoterminowości i zmienności

W 2018 r. nie wydano żadnego ważnego standardu, który wymagałby publikacji odrębnego sprawozdania z analizy skutków. Natomiast w wyżej wspomnianym projekcie zmian podręcznika należytej procedury z 2019 r. zaproponowano zmianę podręcznika należytej procedury Fundacji w taki sposób, by podkreślić fakt, że analizy skutków dokonywane przez RMSR powinny koncentrować się na usprawnieniu sprawozdawczości finansowej przy uwzględnieniu kosztów wdrożenia, a także tego, w jaki sposób większa przejrzystość może wpłynąć na stabilność finansową. W projekcie zmian zaproponowano również uwzględnienie analizy skutków w całym procesie stanowienia standardów. Jeżeli chodzi o szersze skutki gospodarcze nowych wymogów w zakresie sprawozdawczości finansowej, to w proponowanych zmianach wskazuje się, że oceny ilościowe są zasadniczo niewykonalne w praktyce, przy czym w stosownych przypadkach Rada może ocenić konkretne skutki gospodarcze. Omawiany projekt zmian nie jest w pełni zgodny z oczekiwaniem wyrażonym przez Komisję Europejską występującą jako członek organu nadzorczego, ponieważ nie może on w wystarczającym stopniu wypełnić luki między ograniczonym zakresem oceny skutków dokonywanej przez RMSR a kryteriami zatwierdzenia dotyczącymi europejskiego dobra publicznego, które określono w rozporządzeniu w sprawie międzynarodowych standardów rachunkowości (MSR).

2.3.Zarządzanie, uczciwość i rozliczalność

2.3.1.Ogólne informacje

Fundacja MSSF jest organizacją non-profit w rozumieniu ogólnego prawa spółek Stanu Delaware (USA) i prowadzi działalność w Zjednoczonym Królestwie jako spółka zagraniczna. Wybór, jako formy prawnej, podmiotu prawa amerykańskiego został podyktowany względami podatkowymi w okresie, gdy znaczna część finansowania i wsparcia pochodziła od zainteresowanych stron ze Stanów Zjednoczonych. W ramach tego statusu prawnego Fundacja ma możliwość ulokowania swojej działalności w dowolnym obszarze prawnym na świecie, nie tracąc jednocześnie korzyści wynikających ze statusu organizacji non-profit w USA oraz z amerykańskich konwencji podatkowych zawartych z wieloma obszarami prawnymi.

Fundacją MSSF zarządza 22-osobowa rada powiernicza, która jest zbiorowo odpowiedzialna za ogólny nadzór nad RMSR i powoływanie członków RMSR. W 2018 r. odbyły się trzy posiedzenia rady powierniczej. Wyznaczenie członków rady powierniczej podlega podziałowi według pochodzenia geograficznego i wymaga uprzedniej zgody organu nadzorczego, którego zadaniem jest zapewnianie powiązania z organami publicznymi. Komisja Europejska jest członkiem organu nadzorczego. W 2018 r. odbyły się dwa posiedzenia organu nadzorczego. RMSR składa się z 14 członków powoływanych przez radę powierniczą z zachowaniem wymogów równowagi geograficznej. Członkowie RMSR są powoływani na pięcioletnią kadencję, z możliwością jednokrotnego przedłużenia. RMSR odpowiada za stanowienie standardów. W 2018 r. odbyło się 11 posiedzeń RMSR. Członkowie rady powierniczej powołują również 14 członków Komitetu ds. Interpretacji MSSF (KIMSF), którego zadaniem jest interpretacja stosowania MSSF oraz udzielanie wskazówek w kwestiach dotyczących sprawozdawczości finansowej. Ponadto rolę forum dla uczestnictwa organizacji i osób fizycznych pełni komitet doradczy MSSF. Jego członkowie są powoływani przez radę powierniczą, a RMSR konsultuje się z nimi w sprawie decyzji dotyczących dużych projektów.

2.3.2.Zasady przejrzystości

Posiedzenia RMSR i Komitetu ds. Interpretacji są otwarte dla publiczności, programy posiedzeń są publikowane, a same posiedzenia można oglądać w formie webcastów.

W kwestii rejestrów służących przejrzystości należy wskazać, że począwszy od grudnia 2019 r. Fundacja MSSF będzie publikować w odstępach kwartalnych rejestr dotyczący zaangażowania zainteresowanych stron. W rejestrze ujmowane będą wszelkie relacje członków RMSR z partnerami zewnętrznymi o czasie trwania przekraczającym 30 minut, z uwzględnieniem kontaktów fizycznych, internetowych i telefonicznych.

2.3.3.Reprezentacja zainteresowanych stron

Zgodnie z „Przeglądem struktury i skuteczności” rady powierniczej z 2015 r. rozkład geograficzny rady powierniczej powinien być reprezentatywny dla światowych rynków kapitałowych i uwzględniać wymóg równowagi geograficznej, aby utrzymać równoważną reprezentację między Azją z Oceanią, Europą i Ameryką.

Statut Fundacji MSSF wymaga powołania w skład rady powierniczej po 6 członków z każdego z tych trzech regionów oraz jednego członka z Afryki i trzech członków z dowolnego obszaru, pod warunkiem zachowania ogólnej równowagi geograficznej. Analogicznie kryteria członkostwa RMSR wymagają powołania po czterech członków z każdego regionu, jednego członka z Afryki i jednego członka z dowolnego obszaru.

Na dzień 31 grudnia 2018 r. komitet doradczy MSSF składał się z 46 organizacji i liczył 48 indywidualnych członków. Komisja Europejska uczestniczy w nim w charakterze obserwatora.

W październiku 2018 r. na stanowisko przewodniczącego Fundacji MSSF powołany został Erkki Liikanen.

2.3.4.Rozliczalność przed Parlamentem Europejskim

Zgodnie z rozporządzeniem 2017/827 5 należy przedstawić Parlamentowi Europejskiemu pełne sprawozdanie z rozwoju MSSF. W dniach 19–20 marca 2018 r. odbyła się coroczna wymiana poglądów między Komisją Gospodarczą i Monetarną (ECON) Parlamentu Europejskiego a panem Hoogervorstem, przewodniczącym RMSR, i panem Pradą, przewodniczącym rady powierniczej Fundacji MSSF. W dniu 26 lutego 2019 r. Komisja Gospodarcza i Monetarna (ECON) przeprowadziła również coroczną wymianę poglądów, w trakcie której panowie Hoogervorst i Liikanen złożyli sprawozdanie na temat procedowanych poprawek do MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe oraz zaangażowania Fundacji MSSF w obszarze sprawozdawczości na temat zrównoważonego rozwoju i w obszarze przejrzystości podatkowej.

Fundacja MSSF przeprowadziła konsultacje z organem nadzorczym (Monitoring Board) w kwestii sprawozdawczości w podziale na kraje w zakresie podatków, stwierdzając brak wystarczająco szerokiego ogólnoświatowego wsparcia politycznego na rzecz wprowadzenia dodatkowych obowiązkowych wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat przejrzystości podatkowej. RMSR zamierza jednak rozważyć ujawnianie informacji na temat strategii podatkowych w ramach bieżącego projektu mającego na celu dokonanie przeglądu i aktualizacji niewiążącego opisu praktyk w zakresie komentarza kierownictwa, który wskazuje kontekst, w jakim należy interpretować sprawozdania finansowe.

W tym obszarze Komisja przyjęła w kwietniu 2016 r. bardziej ambitny wniosek legislacyjny 6 dotyczący ujawniania informacji o podatku dochodowym przez duże przedsiębiorstwa wielonarodowe, tj. sprawozdawczości w podziale na kraje w zakresie informacji podatkowych. Celem wniosku jest zapewnienie podawania do wiadomości publicznej płatności z tytułu podatku od osób prawnych w podziale na kraje przez duże przedsiębiorstwa wielonarodowe o dochodach powyżej 750 mln EUR. Parlament Europejski zatwierdził swoje pierwsze stanowisko w dniu 27 marca 2019 r. Stanowiska nie zajęła jednak dotychczas Rada Europejska.

Analogicznie, w ramach wymiany poglądów, pan Hoogervorst stwierdził, że cele polityki w zakresie zrównoważonego rozwoju są ukierunkowane szerzej niż sprawozdawczość finansowa oraz że zachęty finansowe lub podatki służyłyby lepiej ich realizacji niż publiczne ujawnianie informacji. Podkreślił jednak, że wpływ kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem na przyszłe zyski przedsiębiorstw również zostanie uwzględniony w niewiążącym opisie praktyk w zakresie komentarza kierownictwa.

Komisja zbada, czy należy rozważyć alternatywne metody stanowienia standardów. Przede wszystkim, w ramach swojego planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, Komisja zobowiązała się do oceny miarodajności wymogów dotyczących sprawozdawczości na temat zrównoważonego rozwoju, które określono w dyrektywie w sprawie informacji niefinansowych 7 w kontekście oceny adekwatności prawodawstwa unijnego dotyczącego sprawozdawczości przedsiębiorstw. W zależności od tych ustaleń Komisja może rozważyć nowe inicjatywy służące zwiększeniu przejrzystości przedsiębiorstw w kwestiach dotyczących zrównoważonego rozwoju i długoterminowego tworzenia wartości. Ponadto w 2019 r. Komisja uzupełniła niewiążące wytyczne dotyczące sprawozdawczości w zakresie informacji niefinansowych 8 o wytyczne dotyczące zgłaszania informacji związanych z klimatem 9 w celu uwzględnienia zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem ustanowionej przez Radę Stabilności Finansowej.

2.3.5.Zapobieganie konfliktom interesów

Członkowie rady powierniczej Fundacji MSSF są powoływani na trzyletnią kadencję, z możliwością jednokrotnego przedłużenia na ten sam okres, przy czym muszą oni zobowiązać się do działania w interesie publicznym. Na wniosek organu nadzorczego w 2018 r. przyjęto zmienioną politykę dotyczącą konfliktu interesów. Wprowadzono w niej zasadę, zgodnie z którą członek rady powierniczej i członek organu nadzorczego nie mogą być zatrudniani przez tę samą organizację. Polityka pozwala jednak przewodniczącemu rady powierniczej na odstąpienie od tej zasady w wyjątkowych okolicznościach.

Tylko trzech członków RMSR może być członkami RMSR pracującymi w niepełnym wymiarze godzin. Zgodnie ze statutem Fundacji MSSF członkowie RMSR pracujący w pełnym wymiarze godzin są zobowiązani do przerwania wszelkich stosunków pracy i powiązań, które mogłyby mieć wpływ na ich niezależność. Nie zezwala się na oddelegowanie przez pracodawcę i nie udziela się prawa do ponownego zatrudnienia u byłego pracodawcy.

2.3.6.Podział finansowania

W 2018 r. Fundacja MSSF otrzymała dotację Unii Europejskiej w wysokości 4,7 mln EUR, co stanowi 18,5 % łącznej kwoty otrzymanego finansowania.

W 2018 r. odnotowano spadek wkładów o 10,6 % (9,7 % po uwzględnieniu wpływu wahań kursowych). Najistotniejsze zmiany odnotowano w związku z międzynarodowymi sieciami biegłych rewidentów (-32 %), Chinami (+25 %) i USA 10 (-13 %). Opis podziału finansowania według głównych obszarów geograficznych zawiera dodatek 2. Podkreślono w nim w szczególności, że pomimo równej reprezentacji UE i USA w radzie powierniczej (po 6 członków) i RMSR (po 4 członków Rady) wkład samego obszaru „Ameryki” stanowi jedynie do 6 % finansowania Fundacji, podczas gdy Europa i Azja z Oceanią wniosły odpowiednio 35,7 % i 32,7 % wszystkich wkładów. Względny udział budżetu unijnego i państw członkowskich wzrósł w porównaniu z 2017 r. (z 32,4 % do 35,7 %). Spadek odnotowanych wkładów ze strony międzynarodowych sieci biegłych rewidentów zostało częściowo zrekompensowany przez porozumienie handlowe skutkujące zwiększeniem przychodów z licencji.

Fundacja MSSF odnotowała nadwyżkę netto w wysokości 2,9 mln GBP. Całkowita zatrzymana nadwyżka na dzień 31 grudnia 2018 r. wyniosła 34,4 mln GBP.

3.Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej

3.1.Przegląd działalności EFRAG

3.1.1.Działania związane z zatwierdzaniem standardów

Podstawową rolą EFRAG jest doradzanie Komisji Europejskiej w kwestii tego, czy nowe lub zmienione MSSF spełniają kryteria zatwierdzenia określone w rozporządzeniu w sprawie MSR dotyczącym stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości. Kryteria te powinny obejmować zachowanie wymogu „prawdziwego i rzetelnego obrazu” oraz europejskiego dobra publicznego. Znaczną część prac EFRAG dotyczących zatwierdzenia, prowadzonych w ramach oceny, czy dany standard jest korzystny dla europejskiego dobra publicznego, stanowią badania praktyczne, oceny skutków i działania informacyjne.

W 2018 r. EFRAG prowadziła działania związane z opinią w sprawie zatwierdzenia MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe. EFRAG przeprowadziła dogłębną ocenę skutków dotyczącą spodziewanych skutków MSSF 17, w tym szczegółowe studium przypadku obejmujące 11 towarzystw ubezpieczeniowych i uproszczone studium przypadku obejmujące 49 towarzystw ubezpieczeniowych, a także szczegółowe działania informacyjne adresowane do użytkowników.

Ponadto EFRAG zleciła przeprowadzenie badań ekonomicznych, aby uzyskać analizę ekonomiczną w takich dziedzinach jak trendy w branży, wszelkie potencjalne skutki dla konkurencji o kapitał i klientów oraz wszelkie potencjalne skutki dla oferowanych przez ubezpieczycieli produktów i usług. Badanie jest częścią analizy skutków EFRAG. W październiku 2018 r. Parlament Europejski przyjął projekt rezolucji w sprawie MSSF 17, w którym wyraził pewne obawy co do szerszych skutków MSSF 17 dla stabilności finansowej, inwestycji długoterminowych i europejskiego rynku ubezpieczeń, a ponadto zwrócił uwagę na szczególne kwestie techniczne, które należy uwzględnić w opinii w sprawie zatwierdzenia. EFRAG włączyła kwestie wskazane przez Parlament do swojego planu prac, aby rozważyć je w ramach projektu opinii w sprawie zatwierdzenia.

Zgodnie z pierwotnym harmonogramem EFRAG opinia miała zostać przedstawiona Komisji do końca 2018 r., ale realizacja projektu potoczyła się w inny sposób. W ramach studiów przypadków i działań informacyjnych EFRAG zidentyfikowano szereg problemów, a rada EFRAG postanowiła wystąpić do RMSR z pisemną prośbą o zwrócenie uwagi na niektóre aspekty MSSF 17, które – zdaniem EFRAG – zasługują na bardziej szczegółowe rozważenie. RMSR podjęła następnie wstępną decyzję o zmianie standardu i w czerwcu 2019 r. udostępniła projekt zmian uwzględniający niektóre z problemów zidentyfikowanych przez EFRAG. W lipcu 2019 r. EFRAG przyjęła projekt pisma z uwagami i rozpoczęła konsultacje publiczne w celu zasięgnięcia opinii zainteresowanych stron z Europy. W projekcie pisma z uwagami podkreślono w szczególności, że wymogi przejściowe zawarte w MSSF 17 oraz poziom agregacji zastosowany do wyceny umów ubezpieczeniowych wciąż wiążą się z istotnymi wyzwaniami operacyjnymi. Oba problemy wskazano w projekcie rezolucji Parlamentu Europejskiego z 2018 r. w sprawie MSSF 17.

W 2018 r. EFRAG uczestniczyła w procesie konsultacji RMSR i sporządziła pisma z uwagami po konsultacjach publicznych w sprawie wszystkich propozycji RMSR (projekty zmian i dokumenty otwierające debatę). W czerwcu 2019 r. EFRAG sporządziła końcowe pismo z uwagami w sprawie reformy wskaźników referencyjnych stóp procentowych, w którym zwrócono uwagę na pilną potrzebę zajęcia się jej skutkami dla powiązań ujmowanych w ramach rachunkowości zabezpieczeń w celu umożliwienia terminowego zatwierdzenia przez Unię Europejską. Pozostałe obszary zainteresowania obejmowały projekty RMSR dotyczące działań regulowanych stawkami, a także podstawowe sprawozdania finansowe.

3.1.2.Inne wnioski o opinię techniczną

W związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego w sprawie MSSF 9 i w odpowiedzi na wnioski Komisji dotyczące rozważenia potencjalnych skutków MSSF 9 dla inwestycji długoterminowych w instrumenty kapitałowe (które zostały również wskazane w planie działania Komisji w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego) EFRAG opublikowała do celów konsultacji publicznej dokument otwierający debatę pt. Instrumenty kapitałowe – utrata wartości i recykling. EFRAG przeprowadziła również przegląd literatury naukowej na temat MSSF 9 i inwestycji długoterminowych. W listopadzie 2018 r. EFRAG wydała opinię na temat podejścia księgowego do instrumentów kapitałowych zgodnie z MSSF 9, stwierdzając, że nie zgromadziła wystarczających dowodów świadczących o szkodliwym wpływie na decyzje w sprawie (długoterminowych) inwestycji kapitałowych, które uzasadniałyby zalecenie zmiany tego standardu w perspektywie krótkoterminowej. Jednocześnie jednak EFRAG rozpoczęła prace nad drugim wnioskiem Komisji o zbadanie możliwości zastosowania alternatywnego podejścia księgowego do wyceny wartości godziwej w odniesieniu do długoterminowych portfeli inwestycyjnych instrumentów kapitałowych i quasi-kapitałowych.

Również na wniosek Komisji, oraz zgodnie z harmonogramem przewidzianym w planie działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego z marca 2018 r., EFRAG utworzyła Europejskie Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw EFRAG (European Corporate Reporting Lab @ EFRAG) (Laboratorium Europejskie). Zadaniem Laboratorium Europejskiego jest stymulacja innowacyjności w zakresie sprawozdawczości przedsiębiorstw poprzez wymianę dobrych praktyk. Grupa sterująca ds. Laboratorium Europejskiego odbyła pierwsze posiedzenie w listopadzie 2018 r., potwierdzając pierwszy projekt dotyczący zgłaszania informacji związanych z klimatem. Po przeprowadzonym w grudniu naborze kandydatów utworzono pierwszą grupę zadaniową ds. zgłaszania informacji związanych z klimatem, która rozpoczęła pracę w lutym 2019 r. Decyzję w kwestii wpisania danego projektu do programu Laboratorium Europejskiego podejmuje grupa sterująca ds. Laboratorium Europejskiego, przy uwzględnieniu informacji uzyskanych od zainteresowanych stron w ramach konsultacji publicznych ogłaszanych w lipcu z terminem do 30 września 2019 r. 

3.1.3.Działalność badawcza

W 2018 r. EFRAG przeprowadziła konsultacje publiczne dotyczące swojego programu badań w ramach dążenia do tego, by realizowane przez nią projekty badawcze były projektami o największym znaczeniu dla Europy. Konsultacje publiczne umożliwiły poznanie priorytetów europejskich zainteresowanych stron w odniesieniu do tej istotnej części działalności EFRAG. W wyniku przeprowadzonych konsultacji pod koniec 2018 r. EFRAG rozpoczęła realizację trzech nowych projektów badawczych: Lepsze informacje na temat aktywów niematerialnych i prawnych, Kryptoaktywa oraz Płatności zmienne i warunkowe. W ramach prowadzonej pracy badawczej EFRAG opublikowała również dokument otwierający debatę pt. Transakcje niewymienne: Rola dla korzyści społecznej?, a także kontynuowała prace dotyczące programów emerytalnych, prowadzone przy wsparciu ze strony własnej grupy doradczej ds. programów emerytalnych. Za pośrednictwem panelu naukowego i sieci akademickiej EFRAG zacieśniła współpracę ze środowiskiem naukowym.

W kontekście wpływu EFRAG na debatę dotyczącą międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej warto wspomnieć, że jeszcze przed wydaniem przez RMSR dokumentu otwierającego debatę pt. Instrumenty finansowe o cechach instrumentów kapitałowych sekretariat EFRAG przeprowadził na zasadzie pilotażowej analizę wczesnego etapu – w nawiązaniu do własnego wezwania, by oceny skutków przeprowadzane były w ciągu całego procesu stanowienia standardu, a nie jedynie na jego końcu. EFRAG prowadziła szerokie działania informacyjne z udziałem krajowych podmiotów stanowiących standardy oraz działania informacyjne adresowane do użytkowników w ramach konsultacji w sprawie projektu pisma z uwagami na potrzeby oceny szeroko rozumianych skutków i ewentualnych niezamierzonych konsekwencji zmian zasad dotyczących sprawozdawczości na temat instrumentów finansowych o cechach instrumentów kapitałowych w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia problemów w fazie przyjęcia, gdyby RMSR miała przystąpić do procedowania standardu. Pod koniec lutego 2019 r. sekretariat EFRAG opublikował dokument roboczy na temat analizy na wczesnym etapie.

3.2.Zarządzanie, przejrzystość i rozliczalność publiczna

3.2.1.Zarządzanie EFRAG po zaleceniach określonych w sprawozdaniu Maystadta

Reforma zarządzania EFRAG, która została wdrożona w dniu 31 października 2014 r., wzmocniła legitymację i reprezentatywność tej organizacji oraz wpłynęła na uspójnienie uczestnictwa UE w procesie stanowienia standardów przez RMSR.

Reforma zarządzania zakończyła się w lipcu 2016 r. oficjalnym powołaniem przez zgromadzenie ogólne EFRAG Jeana-Paula Gauzèsa, byłego posła do Parlamentu Europejskiego, na przewodniczącego rady EFRAG po nominacji Komisji oraz zatwierdzeniu przez Parlament Europejski i Radę. Z dniem 1 lipca 2019 r. mandat pana Gauzèsa został przedłużony na kolejną trzyletnią kadencję.

Europejskie Urzędy Nadzoru i Europejski Bank Centralny zdecydowały się zostać oficjalnymi obserwatorami z prawem zabierania głosu na forum rady EFRAG. Ich wkład został wnikliwie rozważony przy opracowywaniu propozycji EFRAG, a organy te przyczyniły się w istotny sposób do oceny skutków przeprowadzanej przez EFRAG, szczególnie w obszarze stabilności finansowej.

Warto wskazać, że w 2018 r. rada EFRAG przyjęła wszystkie swoje wnioski na podstawie konsensusu, bez konieczności poddania ich pod głosowanie. W 2017 r. nastąpiła pierwsza rotacja w radzie EFRAG, w wyniku której powołano nową radę. Stosownie do sprawozdania Maystadta 11 utworzono miejsce dla europejskich organizacji reprezentujących prywatnych inwestorów („użytkowników końcowych”), uczestniczących w posiedzeniach w charakterze obserwatora.

Co roku rada EFRAG przeprowadza przegląd wyników i skuteczności własnych członków pod nadzorem zgromadzenia ogólnego EFRAG. Przegląd z 2018 r., który obejmował szereg kwestii dotyczących strategii, zarządzania i działalności operacyjnej, wykazał, że struktura zarządzania funkcjonowała na ogół dobrze, co zaowocowało wzrostem wiarygodności organizacji. Przyjęto szereg zaleceń w celu dalszej poprawy skuteczności działań EFRAG w przyszłości.

W 2017 r. EFRAG zleciła kontrolę dotyczącą widoczności i skuteczności EFRAG w odbiorze zewnętrznych zainteresowanych stron, którą przeprowadziła niezależna agencja FleishmanHillard. Opublikowane w marcu 2018 r. sprawozdanie końcowe potwierdziło pozytywny wpływ prac EFRAG na zainteresowane strony i postęp w kwestii widoczności i wiarygodności EFRAG osiągnięty przez zespół ds. komunikacji utworzony pod kierunkiem przewodniczącego rady EFRAG; ponadto wskazano w nim widoczność jako jeden z tych obszarów, które wymagają stałego usprawniania.

Nie odnotowano żadnych problemów w kwestii ewentualnych sytuacji konfliktu interesów. W wewnętrznym regulaminie EFRAG określono wymogi dotyczące konfliktu interesów, a rada EFRAG publikuje na stronie internetowej EFRAG politykę postępowania członków rady w zakresie konfliktu interesów. Celem tej polityki jest zapewnienie wiarygodności EFRAG jako organizacji działającej w europejskim interesie publicznym. W zamierzeniu polityka ta ma pozwolić na uniknięcie sytuacji, w których może dojść do konfliktu lub wrażenia konfliktu: zniechęcającego do swobodnej dyskusji; skutkującego decyzjami lub działaniami, które nie leżą w najlepszym interesie ogółu europejskiej opinii publicznej lub EFRAG; wywołującego wrażenie, że EFRAG działała w sposób nieprawidłowy. Członkowie rady EFRAG i pracownicy EFRAG podpisują co roku stosowne deklaracje.

3.2.2.Zasady przejrzystości

EFRAG od czasu powstania stosuje przejrzystą, jawną, należytą procedurę, która z czasem została rozbudowana. Wspomniana należyta procedura umożliwia wszystkim europejskim zainteresowanym stronom przedstawienie swoich stanowisk do rozpatrzenia przez EFRAG oraz zapewnia uwzględnienie różnorodnych europejskich modeli rachunkowości i modeli gospodarczych oraz opinii w procesie formułowania stanowisk EFRAG. Ma to istotne znaczenie dla zapewnienia tego, by nowe MSSF odpowiadały potrzebom Europy.

Podstawą legitymacji EFRAG są przejrzystość, zarządzanie, należyta procedura (w tym m.in. badania praktyczne, oceny skutków oraz działania informacyjne), rozliczalność publiczna i przemyślane przywództwo. W ramach swojej należytej procedury EFRAG publikuje projekty stanowisk na potrzeby konsultacji publicznych, prowadzi badania praktyczne i innego rodzaju analizy skutków, organizuje imprezy informacyjne (niektóre z nich są kierowane w szczególności do odbiorów sprawozdań finansowych), przeprowadza specjalne ankiety i publikuje podsumowanie otrzymanych informacji zwrotnych, a także swoje ostateczne stanowiska. EFRAG przyczynia się do stanowienia standardów opartych na dowodach, podejmując badania ilościowe, które dostarczają informacji do celów dyskusji na temat uwag EFRAG i jej opinii w sprawie zatwierdzania standardów i które stopniowo stają się ważniejszą częścią prac badawczych EFRAG.

Począwszy od marca 2018 r., posiedzenia rady EFRAG, grupy ekspertów technicznych EFRAG (EFRAG TEG) i forum konsultacyjnego podmiotów stanowiących standardy EFRAG (EFRAG CFSS) są jawne i dostępne w formie webcastów. Porządek obrad i podsumowania posiedzeń są publikowane na stronie internetowej EFRAG. Ponadto dokumenty towarzyszące porządkowi posiedzeń rady EFRAG oraz posiedzeń EFRAG TEG i EFRAG CFSS są ogólnodostępne. Począwszy od marca 2018 r., te publiczne posiedzenia są dostępne w formie webcastów, dzięki czemu zainteresowane strony mają możliwość obejrzenia dyskusji nie tylko w czasie rzeczywistym, ale również po zakończeniu posiedzenia. Wkład w dyskusje EFRAG TEG stanowią również informacje otrzymywane od EFRAG CFSS (forum krajowych podmiotów stanowiących standardy rachunkowości) oraz wyspecjalizowanych grup roboczych i paneli doradczych EFRAG.

Rada EFRAG otrzymuje regularne sprawozdania ze wszystkich spotkań między personelem EFRAG a innymi stronami (innych niż zwykłe spotkania administracyjne). Sprawozdania te w formie zagregowanej wchodzą w skład sprawozdań końcowych na temat dotacji, które EFRAG przedkłada Komisji.

EFRAG publikuje roczny przegląd, przedstawiając w pełni przejrzysty sposób swoją strukturę zarządzania i strukturę finansową oraz główne działania podjęte w danym roku. Roczny przegląd za 2018 r. opublikowano w dniu 25 kwietnia 2019 r.

W ogólnym ujęciu zarządzanie EFRAG cechuje się dobrą przejrzystością przepływu informacji pomiędzy głównymi zainteresowanymi stronami. EFRAG wykazała również zaangażowanie we współpracę z Komisją w celu osiągnięcia jeszcze wyższych niż dotychczasowe standardów przejrzystości. Na dowód swojego zaangażowania w realizację tego zadania w dniu 9 lipca 2019 r. rada EFRAG przyjęła politykę dotyczącą publicznego rejestru EFRAG służącego przejrzystości, w ramach którego na jej stronie internetowej publikowane będą informacje na temat wszystkich spotkań i konferencji z udziałem przewodniczącego rady, przewodniczącego TEG oraz dyrektora generalnego EFRAG. Rejestr służący przejrzystości uruchomiono w dniu 1 września, a pierwsza wersja zostanie umieszczona na stronie internetowej jeszcze jesienią 2019 r. EFRAG zobowiązała się wobec Komisji do prowadzenia na swojej stronie internetowej publicznego rejestru podlegającego regularnej aktualizacji i obejmującego cały rok kalendarzowy.

3.2.3.Przedstawicielstwo rady i rozliczalność publiczna struktury zarządzania EFRAG

Podejście do struktury zarządzania EFRAG w ramach promowania szerokiej reprezentacji interesów i rozliczalności publicznej jest ogólnie pozytywne.

Rada EFRAG otrzymuje regularne sprawozdania ze wszystkich spotkań między personelem EFRAG a innymi stronami (innych niż zwykłe spotkania administracyjne). Sprawozdania te w formie zagregowanej wchodzą w skład sprawozdań końcowych na temat dotacji, które EFRAG przedkłada Komisji. EFRAG jest gotowa angażować się we współpracę z Komisją w celu osiągnięcia jeszcze wyższych niż obecnie stosowane standardów przejrzystości, aby zapewnić szerszy wgląd w spotkania kierownictwa EFRAG z podmiotami zewnętrznymi w kontekście zadań EFRAG z zakresu interesu publicznego.

EFRAG dąży do zapewnienia odpowiedniego poziomu równowagi geograficznej, zawodowej i równowagi płci w swojej radzie, grupie ekspertów technicznych (EFRAG TEG) oraz jej grupach roboczych i panelach doradczych, a także w ramach grupy sterującej ds. Laboratorium Europejskiego i jej projektowych grup zadaniowych. Wymogi te zostały uwzględnione w wewnętrznym regulaminie EFRAG odnośnie do maksymalnej liczby członków tej samej narodowości w składzie rady EFRAG i EFRAG TEG, a ponadto zostały one zastosowane w ramach ustanowienia pierwszej grupy sterującej ds. Laboratorium Europejskiego. Ponadto istnieją wymogi dotyczące właściwej równowagi pod względem doświadczenia zawodowego i płci.

Członkowie rady EFRAG są powoływani przez organizacje członkowskie EFRAG zgodnie z systemem wprowadzonym w następstwie zaleceń zawartych w sprawozdaniu Maystadta. Do EFRAG TEG, jej grup roboczych i paneli doradczych oraz grupy sterującej ds. Laboratorium Europejskiego i jej projektowych grup zadaniowych prowadzone są szeroko upubliczniane nabory kandydatów.

Choć liczba zgłoszeń jest bardzo zróżnicowana, występuje w szczególności niedobór kandydatów płci żeńskiej oraz kandydatów z Europy Środkowo-Wschodniej. EFRAG udało się jednak pozyskać większą liczbę kandydatów płci żeńskiej i kandydatów z Europy Środkowo-Wschodniej do grupy sterującej ds. Laboratorium Europejskiego i jej projektowej grupy zadaniowej (zob. szczegółowy stan na dzień 31 grudnia 2018 r. w dodatku 4).

Mimo że zasadniczo wyniki tych działań były bardzo pozytywne, pozostają jednak zastrzeżenia co do zdolności uchwycenia całego spektrum punktów widzenia zainteresowanych stron w Europie. EFRAG powinna nadal aktywnie pozyskiwać informacje zwrotne od zainteresowanych stron, które nie są blisko związane z pracą EFRAG, ale na które ma ona wpływ, lub które tworzą grupy zainteresowanych stron poza bezpośrednią strefą wpływów EFRAG.

3.2.4.Zaangażowanie Parlamentu Europejskiego i Rady na wczesnym etapie

EFRAG prowadzi wymianę poglądów ze stałym zespołem ds. MSSF komisji ECON Parlamentu Europejskiego, aby umożliwić posłom do Parlamentu Europejskiego wnoszenie wkładu w działania EFRAG oraz informować ich na bieżąco o głównych działaniach EFRAG na wszystkich etapach procesu. W marcu 2018 r. odbyło się jedno spotkanie w celu wymiany poglądów na temat działalności EFRAG, w szczególności na temat MSSF 17. Parlament Europejski wydał rezolucję z dnia 3 października 2018 r. w sprawie MSSF 17. Wymiana poglądów z udziałem przewodniczącego rady EFRAG, przewodniczącego grupy ekspertów technicznych EFRAG (EFRAG TEG) i ECON miała miejsce na posiedzeniu jawnym ECON w dniu 17 maja 2018 r.

EFRAG jest stale zapraszana przez Komisję do udziału w posiedzeniach Komitetu Regulacyjnego Rachunkowości (ARC) i na wniosek Komisji występuje na każdym z tych posiedzeń, przedstawiając prace w toku oraz swoje opinie na określone tematy. Umożliwia to Komitetowi Regulacyjnemu Rachunkowości wymianę poglądów z EFRAG i wczesne przekazanie informacji. Komitet Regulacyjny Rachunkowości omawia pisma z wnioskiem o opinię w sprawie zatwierdzenia przed ich przesłaniem do EFRAG, aby zapewnić uwzględnienie wszystkich interesów europejskich.

Otrzymywanie informacji od Parlamentu i Komitetu Regulacyjnego Rachunkowości na wczesnym etapie pozwala EFRAG na uwzględnienie istotnych kwestii w projekcie pisma z uwagami lub projekcie opinii w sprawie zatwierdzenia na potrzeby konsultacji publicznych.

3.2.5.Dywersyfikacja i równowaga struktury finansowania EFRAG

EFRAG jest organizacją działającą w europejskim interesie publicznym, finansowaną ze środków publicznych i prywatnych. EFRAG posiada formę prawną AISBL (belgijska międzynarodowa organizacja non-profit).

Grono organizacji członkowskich EFRAG obejmuje osiem europejskich organizacji zainteresowanych stron, dziewięć organizacji krajowych oraz Komisję Europejską.

Podział wkładów pieniężnych według organizacji członkowskich przedstawiono w dodatku 3.

Poza finansowaniem w postaci środków pieniężnych EFRAG otrzymuje wkłady niepieniężne od członków EFRAG TEG, rady EFRAG, grup roboczych i paneli doradczych, a także wsparcie w formie oddelegowań.

W 2019 r. EFRAG dąży do rozszerzenia swojej bazy członkowskiej i swojej reprezentacji geograficznej. EFRAG w szczególności dokona przeglądu swojej struktury finansowej pod kątem jej długoterminowej stabilności w związku z wnioskiem Accountancy Europe o zmniejszenie wkładu członkowskiego od 2019 r., a także pod kątem ewentualnych skutków finansowych w przypadku rezygnacji Financial Reporting Council (Rady ds. Sprawozdawczości Finansowej – organu regulacyjnego biegłych rewidentów, księgowych i aktuariuszy w Zjednoczonym Królestwie i Irlandii) ze względu na brexit.

1.Rada Nadzoru nad Interesem Publicznym

4.1.Przegląd działalności

Globalna architektura stanowienia standardów w dziedzinie badania sprawozdań finansowych, usług atestacyjnych, etyki i edukacji składa się z trójpoziomowej struktury, którą tworzą rady ds. stanowienia standardów, wspierane przez Międzynarodową Federację Księgowych (IFAC), niezależny nadzór (PIOB) oraz rozliczalność przed organem monitorującym złożonym z organów publicznych ( Grupą Monitorującą ).

PIOB jest niezależnym organem zewnętrznym liczącym 10 członków włącznie z przewodniczącym (2 członków unijnych z ogólnej liczby 10 mianowała Komisja), który nadzoruje ustanawianie standardów dotyczących badania sprawozdań finansowych, etyki i edukacji księgowych. Przedmiotowymi standardami są Międzynarodowe Standardy Rewizji Finansowej (MSRF), standardy etyczne dla księgowych i międzynarodowe standardy kształcenia. Struktura stanowienia standardów jest efektem reform IFAC przeprowadzonych w 2003 r. 12 , które przygotowano w reakcji na spektakularne bankructwa spółek i zaniedbania w zakresie sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych w szeregu krajów. Kluczową reformą było utworzenie PIOB, której celem jest zwiększenie zaufania inwestorów i innych podmiotów poprzez nadzorowanie odpowiedniego dostosowania do interesu publicznego działalności rad ds. stanowienia standardów związanych z badaniem sprawozdań finansowych.

Ogólne zadanie PIOB polega na zapewnieniu przestrzegania należytej procedury, nadzoru i przejrzystości, a także ochrony interesu publicznego w toku całego procesu obejmującego zaproponowanie, opracowanie i przyjęcie międzynarodowego standardu dla biegłych rewidentów w ramach Międzynarodowej Federacji Księgowych. Jest to kwestia o kluczowym znaczeniu, o czym świadczą również niedawne skandale związane z badaniem sprawozdań finansowych (np. upadłość firmy Carillion w Zjednoczonym Królestwie).

PIOB zatwierdza również nominacje członków rad ds. stanowienia standardów, uzgadnia ich strategie i plany pracy, monitoruje opracowywanie standardów i weryfikuje, czy wszystkie aspekty poruszone w trakcie konsultacji publicznych są należycie brane pod uwagę. W razie potrzeby PIOB zaleca podjęcie kroków mających zapewnić faktyczną zgodność standardów z interesem publicznym.

W 2018 r. PIOB 13 utrzymywała regularne kontakty z radami ds. stanowienia standardów będącymi pod jej nadzorem – Radą Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (IAASB), Radą Międzynarodowych Standardów Edukacyjnych Rachunkowości (IAESB) oraz Radą Międzynarodowych Standardów Etyki dla Księgowych (IESBA), ich trzema konsultacyjnymi grupami doradczymi, panelem doradczym ds. zgodności oraz komitetem nominującym i kierownictwem IFAC.

PIOB bierze również aktywny udział w dyskusjach Grupy Monitorującej na temat reformy obecnego modelu zarządzania i nadzoru międzynarodowych standardów badania sprawozdań finansowych i przyczynia się do opracowania „ram interesu publicznego”, których celem byłoby zapewnienie lepszego mechanizmu oceny tego, w jaki sposób interes publiczny jest uwzględniany w całym procesie stanowienia standardów. Planowana reforma została poddana szeroko zakrojonym konsultacjom publicznym 14 przez Grupę Monitorującą, a informacje zwrotne 15 wskazują na szerokie poparcie wśród zainteresowanych stron dla reformy zwiększającej rozliczalność i przejrzystość w odniesieniu do stanowienia standardów dotyczących badania sprawozdań finansowych. Wszystkie grupy zainteresowanych stron wyrażają także poparcie dla objęcia ramami interesu publicznego całego procesu stanowienia standardów.

Głównymi osiągnięciami w ciągu roku były: zatwierdzenie „MSRF 540 Badanie wartości szacunkowych, w tym szacunków wartości godziwej i powiązanych ujawnień”, wydanie przeformułowanego i zmienionego kodeksu etyki oraz ukończenie jego ostatniej części pt. „Zachęty”. Wszystkie standardy zatwierdzone przez PIOB w 2018 r. przedstawiono w tabeli poniżej.

4.2.Zarządzanie i rozliczalność

Członkowie PIOB są powoływani przez Grupę Monitorującą, która jest ostatecznie odpowiedzialna za ogólne zasady zarządzania w dziedzinie Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej, usług atestacyjnych, etyki oraz edukacji.

Grupa Monitorująca, której członkiem jest Komisja Europejska, monitoruje sposób, w jaki PIOB wypełnia swoją rolę w zakresie interesu publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem nadzoru PIOB nad procesem stanowienia standardów.

W kwestii ewentualnych sytuacji konfliktu interesów członkowie PIOB i personel muszą przestrzegać kodeksu postępowania PIOB. Pierwsza zasada kodeksu postępowania PIOB stanowi, że członkowie i pracownicy Rady nie mogą zostać włączeni w żadną sprawę, w odniesieniu do której ich ocena może być dotknięta konfliktem interesów. Co roku każdy członek Rady podpisuje oświadczenie o braku konfliktu interesów. W 2018 r. żaden z członków rady PIOB nie zgłosił sytuacji konfliktu interesów.

Kodeks wymaga również, aby członkowie Rady i personel działali w sposób, który odpowiada ich statusowi członków organizacji międzynarodowej zajmującej się ochroną interesu publicznego, poprzez zachowanie uczciwości, bezstronności i dyskrecji.

4.3.Zmiany w zakresie różnicowania źródeł finansowania w 2018 r.

Finansowanie PIOB ma na celu zachowanie jej niezależności faktycznej oraz wizerunku. Aby osiągnąć cel związany z interesem publicznym, odpowiednie zróżnicowanie źródeł stabilnego finansowania pomogłoby nie tylko zachować ciągłość prac, lecz także zapewniłoby niezależność PIOB. Znaczenie różnicowania źródeł finansowania dostrzeżono już w przeprowadzonej w 2003 r. reformie Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC), w wyniku której powstał obecny system stanowienia standardów międzynarodowych, w tym PIOB.

Od momentu utworzenia w 2005 r. aż do 2010 r., kiedy zaczął funkcjonować wspólnotowy program finansowania ustanowiony decyzją 716/2009/WE, PIOB była finansowana wyłącznie przez IFAC (nie licząc wkładu niepieniężnego Hiszpanii, tj. najmu biura w Madrycie, którego koszt w 2018 r. wyceniono na kwotę 128 154 EUR).

Środki udostępnione przez IFAC w danym roku stanowią maksymalny gwarantowany wkład, który udostępnia się PIOB bez późniejszych ingerencji ze strony IFAC. Wkłady spoza IFAC zastępują i tym samym zmniejszają wkład IFAC w danym roku. W modelowym przypadku udział IFAC w finansowaniu całkowitych rocznych wydatków PIOB powinien wynosić mniej niż połowę ich całkowitej kwoty, przy czym znalezienie innych sponsorów publicznych stanowi bardzo duże wyzwanie.

Drugim pod względem wkładu darczyńcą na rzecz PIOB jest UE. W 2017 r. przychód PIOB (wkłady pieniężne i niepieniężne) wyniósł 1 784 154 EUR. IFAC przekazała kwotę 1 059 807 EUR, czyli 59,40 %, podczas gdy wkład UE wyniósł 325 000 EUR, czyli 18,21 %.

W 2018 r. przychód PIOB (wkłady pieniężne i niepieniężne) wyniósł 1 825 620 EUR, a wkład UE – 331 000 EUR, czyli 18,13 %. Wkład IFAC wyniósł 1 135 302 EUR, czyli 62,18 %.

Zestawienie wkładów pieniężnych organizacji przedstawiono w dodatku 5.

W art. 9 ust. 5 rozporządzenia przewiduje się, że jeżeli finansowanie przez IFAC w danym roku jest wyższe niż dwie trzecie całkowitego rocznego finansowania PIOB, Komisja proponuje ograniczenie swojego rocznego wkładu na ten rok do maksymalnej kwoty wynoszącej 300 000 EUR. W roku 2018 (podobnie jak w latach 2014–2016) nie miało to miejsca. Ponieważ finansowanie IFAC nie osiągnęło progu krytycznego określonego w rozporządzeniu (66,66 %), Komisja nie musi korygować wysokości swojego wkładu z roku 2018 wniesionego na rzecz PIOB.

5.Wnioski

Unijny program finansowania w 2018 roku pozostaje w pełni zasadny w kontekście starań podejmowanych przez UE na rzecz ustanowienia unii rynków kapitałowych oraz zagwarantowania stabilności finansowej. Trzej beneficjenci (EFRAG, Fundacja MSSF i PIOB) działają zgodnie z programem prac zawartym w załączniku do decyzji wykonawczej Komisji z 2018 r. Na tym etapie nie ma powodu, by kwestionować przydatność programu w odniesieniu do pozostałego okresu obecnej perspektywy finansowej.

W przypadku EFRAG Komisja doceniła w szczególności kompleksową ocenę skutków zainicjowaną przez Grupę w ramach wsparcia dla jej przyszłej opinii w sprawie zatwierdzenia MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe, a także jej kluczową rolę w kształtowaniu dyskusji na temat Instrumentów finansowych o cechach instrumentów kapitałowych w RMSR. Ponadto utworzenie Europejskiego Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw na wniosek Komisji stanowi logiczne rozszerzenie mandatu EFRAG polegającego na dostarczaniu Komisji Europejskiej cennych danych na temat najlepszych praktyk dotyczących sprawozdawczości w zakresie informacji niefinansowych.

Jeśli chodzi o Fundację MSSF, to Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości podjęła działania w związku z obawami dotyczącymi etapu poprzedzającego wdrożenie MSSF 17 poprzez odroczenie daty wprowadzenia w życie i ukierunkowane zmiany standardu. W kwestii ujawniania informacji na temat zrównoważonego rozwoju i przejrzystości podatkowej Fundacja skłania się do zastosowania podejścia niewiążącego w ramach własnego projektu dotyczącego komentarza kierownictwa na temat sprawozdań finansowych. Z zestawienia finansowania Fundacji w 2018 r. wynika również, że dysproporcja pomiędzy wkładem finansowym a reprezentacją poszczególnych obszarów prawnych w radzie powierniczej i radzie RMSR dodatkowo się zwiększyła w stosunku do już wcześniej niezrównoważonej sytuacji, o szczególnie niskim udziale w finansowaniu w przypadku regionu „Ameryk”, który w 2018 r. spadł o kolejne 10 %.

Niezależna funkcja nadzorcza PIOB istnieje po to, by inwestorom i innym podmiotom dać pewność, że stanowienie standardów badania sprawozdań finansowych odbywa się w interesie publicznym. Choć skład i rola PIOB w nadchodzących latach będą prawdopodobnie ewoluować zgodnie z procesem reform zainicjowanym przez Grupę Monitorującą, to niezależny nadzór pozostanie jednym z kluczowych elementów każdego przyszłego modelu zarządzania. Jednocześnie należy kontynuować starania na rzecz różnicowania finansowania PIOB.

Dodatek 1 – Podsumowanie działań dotyczących MSSF w 2018 r.

Dodatek 2 – Podział finansowania Fundacji MSSF w 2018 r.

Źródło: Fundacja MSSF

Dodatek 3 – Podział finansowania EFRAG w 2018 r.

Źródło: EFRAG

Dodatek 4: Informacje na temat równowagi płci w EFRAG, stan na dzień 31 grudnia 2018 r.

Źródło: EFRAG

Dodatek 5

Zróżnicowanie źródeł finansowania budżetu PIOB

W 2012 r. PIOB przeprowadziła działania fundraisingowe w ścisłej współpracy z Grupą Monitorującą i IFAC. W rezultacie w latach kolejnych PIOB uzyskała zróżnicowaną bazę finansowania, która obejmuje źródła inne niż IFAC. W 2018 r. PIOB otrzymała wkłady w wysokości 1 636 302 EUR od następujących uczestników:

·Międzynarodowa Federacja Księgowych: 1 135 302 EUR

·Komisja Europejska: 331 000 EUR

·Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO): 100 000 EUR

·Rada ds. Sprawozdawczości Finansowej: 40 000 EUR

·Bank Rozrachunków Międzynarodowych: 30 000 EUR

Załącznik

Śródokresowa ocena programu

1.Streszczenie

W niniejszym załączniku przedstawiono okresową ocenę programu finansowania służącego wsparciu określonych działań w dziedzinach sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych. Oceniono w nim postępy programu w realizacji przyjętych celów w latach 2014–2019.

Ocenie poddano ogólną celowość i spójność programu, skuteczność jego realizacji oraz – zarówno w ujęciu ogólnym, jak i w indywidualnych przypadkach – skuteczność programów prac beneficjentów pod względem osiągnięcia celów, o których mowa w art. 2 rozporządzenia nr 258/2014, w celu poprawy warunków skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego dzięki wspieraniu procesu przejrzystego i niezależnego opracowywania międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych.

W efekcie oceny ustalono, że program finansowania przyczynił się do realizacji zamierzonego celu w analizowanym okresie i pozostaje przydatny w świetle zmian w europejskich ramach sprawozdawczości przedsiębiorstw, a także spójny z innymi priorytetami politycznymi realizowanymi przez Unię Europejską.

W ramach oceny śródokresowej ustalono jednak również nowe wyzwania pojawiające się w ramach europejskiego planu działania w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, które będą wymagały ściślejszej kontroli wpływu na zrównoważony rozwój w ramach działań EFRAG dotyczących zatwierdzania standardów. Ma to na celu zrekompensowanie faktu, że Fundacja MSSF ogranicza swoje rozważania na temat stanowienia standardów MSSF do sprawozdawczości finansowej, bez obowiązkowej oceny szerszego wpływu MSSF na gospodarkę lub na zrównoważony rozwój.

W ramach oceny śródokresowej odnotowano, że ten nowy cel polityczny rozszerzył już zakres działań dotyczących przyjmowania standardów i badań naukowych prowadzonych przez EFRAG, która na wniosek Komisji rozpoczęła niedawno dwa ważne projekty ad hoc w celu oceny skutków standardów MSSF dla długoterminowych inwestycji kapitałowych oraz określenia możliwych usprawnień w celu wsparcia podejścia długoterminowego w zachowaniach inwestycyjnych. W odniesieniu do PIOB służby Komisji wskazują na potrzebę uzyskania bardziej zróżnicowanej bazy finansowania.

W konkluzji służby Komisji stwierdzają, że obecne współfinansowanie przez UE odpowiada dotychczas oczekiwaniom i powinno być kontynuowane w kolejnych wieloletnich ramach finansowych 2021–2027. Powinno ono w szczególności zapewnić EFRAG odpowiednie środki na wypełnianie nowej, dodatkowej misji w zakresie zrównoważonego rozwoju.

2.Wprowadzenie

2.1.Cel oceny śródokresowej

Zgodnie z art. 9 ust. 8 rozporządzenia nr 258/2014 Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące osiągnięcia celu unijnego programu wspierania określonych działań w dziedzinach sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych na lata 2014–2020. W sprawozdaniu tym ocenia się co najmniej ogólną celowość i spójność programu, skuteczność jego realizacji oraz – zarówno w ujęciu ogólnym, jak i w indywidualnych przypadkach – skuteczność programów prac beneficjentów pod względem wspierania procesu przejrzystego i niezależnego opracowywania międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych.

2.2.Program Unii Europejskiej na rzecz wspierania określonych działań w dziedzinach badania sprawozdań finansowych i sprawozdawczości finansowej

Ze środków programu współfinansowane są działania trzech organizacji: Fundacji Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (Fundacja MSSF), Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) oraz Rady Nadzoru nad Interesem Publicznym (PIOB). Przyczynia się on do osiągnięcia celów polityki Unii w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych. Fundacja MSSF opracowuje międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej (MSSF) za pośrednictwem Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), a EFRAG zapewnia Komisji Europejskiej opinie w sprawie zatwierdzenia nowych lub zmienionych standardów oraz monitoruje podejmowane przez RMSR działania w zakresie stanowienia standardów w celu zapewnienia ochrony interesów europejskich. PIOB prowadzi nadzór nad trzema radami ds. stanowienia standardów przy wsparciu Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC) w obszarach badania sprawozdań finansowych, usług atestacyjnych, edukacji i etyki.

W obszarze sprawozdawczości finansowej program uzupełnia rozporządzenie w sprawie MSR, zgodnie z którym przedsiębiorstwa posiadające papiery wartościowe notowane na unijnym rynku regulowanym przygotowują swoje skonsolidowane sprawozdania finansowe zgodnie z międzynarodowymi standardami sprawozdawczości finansowej.

W ramach programu przewidziano pulę środków finansowych na lata 2014–2020 w wysokości 57 007 000 EUR, rozdzielonych w następujący sposób:

§Fundacja MSSF:    31 632 000 EUR

§EFRAG:        23 134 000 EUR

§PIOB:            2 241 000 EUR

Finansowanie udzielane jest trzem beneficjentom za pomocą dotacji operacyjnych, które są wdrażane w ramach zarządzania bezpośredniego w ramach rocznych programów prac.

2.3.Cele programu

Główne cele operacyjne w dziedzinie sprawozdawczości finansowej określone w motywach rozporządzenia nr 258/2014 ustanawiającego program obejmują:

§zapewnienie porównywalności i przejrzystości sprawozdań finansowych przedsiębiorstw w całej Unii;

§wspieranie konwergencji standardów rachunkowości stosowanych na skalę międzynarodową z celem ostatecznym osiągnięcia jednolitego zestawu standardów rachunkowości;

§dbałość o to, by w międzynarodowym procesie stanowienia standardów uwzględniano w odpowiednim stopniu interesy Unii. Interesy te powinny obejmować pojęcie ostrożności i utrzymanie wymogu prawdziwego i rzetelnego obrazu oraz powinny uwzględniać wpływ standardów na stabilność finansową i gospodarkę;

§zwiększenie niezależności finansowej beneficjentów od sektora prywatnego i doraźnych źródeł, a tym samym zwiększenie ich możliwości i wiarygodności;

§monitorowanie procedur stanowienia międzynarodowych standardów badania sprawozdań finansowych oraz pozostałych obszarów działalności Międzynarodowej Federacji Księgowych istotnych z punktu widzenia interesu publicznego;

§wspieranie przejrzystości i uczestnictwa zainteresowanych stron w stanowieniu standardów i procesie zatwierdzenia 17 .

2.4.Realizacja programu unijnego

Komisja jest odpowiedzialna za treść programów prac w ramach programu Unii Europejskiej na rzecz wspierania określonych działań w dziedzinach badania sprawozdań finansowych i sprawozdawczości finansowej.

Zgodnie ze statutem Fundacji MSSF Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości posiada jednak pełną swobodę w opracowywaniu i realizacji swojego programu technicznego, z zastrzeżeniem zasięgnięcia opinii rady powierniczej i komitetu doradczego Fundacji oraz przeprowadzania konsultacji publicznych co pięć lat. Oznacza to, że Komisja Europejska może jedynie śledzić program prac określony przez RMSR.

Komisja co toku monitoruje wdrożenie programu unijnego oraz sposób wykorzystania przyznanych dotacji poprzez:

(I)przygotowywanie rocznych sprawozdań z działalności Fundacji MSSF, EFRAG i PIOB oraz

(II)podejmowanie corocznych decyzji w sprawie finansowania, które zawierają ocenę programów prac beneficjentów w oparciu o szczegółowe zasady określone w art. 110 rozporządzenia (UE, Euratom) 2018/1046 („rozporządzenie finansowe”).

3.Zakres oceny śródokresowej

Zgodnie z art. 9 ust. 8 rozporządzenia nr 258/2014 ocena śródokresowa dotyczy następujących kwestii:

·Skuteczność: w jakim stopniu w ramach ogólnego programu i programów prac poszczególnych beneficjentów udało się osiągnąć zakładane cele lub postęp w ich realizacji?

·Celowość: czy cele programu są nadal aktualne, zarówno pod względem kompletności (nowe potrzeby), jak i dokładności (zmiany lub zniknięcie potrzeb)?

·Spójność: w jakim stopniu program jest spójny z innymi politykami unijnymi lub czy istnieje niespójność pomiędzy działaniami podejmowanymi przez beneficjentów?

Ocena opierała się na następujących źródłach danych:

·sprawozdania roczne oraz dokumenty potwierdzające, które beneficjenci corocznie przekazują Komisji Europejskiej;

·dane i informacje zebrane przez Komisję na różnych posiedzeniach Rady ds. Nadzoru, w których uczestniczy ona jako obserwator, w celu omówienia i wyjaśnienia kwestii finansowych;

·sprawozdania finansowe i sprawozdania biegłych rewidentów dotyczące beneficjentów;

·wizyty organizowane w siedzibach trzech beneficjentów w celu zweryfikowania systemów finansowych i mechanizmów kontroli;

·przyszła ocena adekwatności unijnych ram dotyczących publicznej sprawozdawczości przedsiębiorstw w 2019 r.;

·ocena rozporządzenia 1606/2002 („rozporządzenie w sprawie MSR”) w 2015 r. 18

·ocena ex ante programu unijnego w 2012 r. 19

Podejście

Niniejsza ocena jest zgodna z wymogami art. 9 ust. 8 rozporządzenia nr 258/2014. Obejmuje ona lata 2014–2019, bez okresu pozostałego do zakończenia (tj. do końca 2020 r.).

W sprawozdaniu przyjęto podejście retrospektywne. Nie uwzględnia się w nim ewentualnych alternatywnych rozwiązań politycznych. Działania te przeprowadzono w ramach oceny skutków towarzyszącej wnioskowi Komisji dotyczącemu programu na rzecz jednolitego rynku na lata 2021–2027 20 .

4.Wyniki oceny

4.1.Skuteczność całego programu

Mając na uwadze fakt, że szczegółowe oceny postępów są przedstawiane w sprawozdaniach rocznych Komisji, w niniejszej sekcji przyjęto za cel przedstawienie informacji na temat tego, czy działalność Fundacji MSSF, EFRAG i PIOB w dalszym ciągu przyczyniała się do realizacji celów programu w okresie objętym oceną.

Najważniejsze ustalenia

Program finansowania umożliwił trzem beneficjentom opracowanie standardów, które zwiększają przejrzystość i porównywalność informacji finansowych dotyczących instrumentów finansowych, ujmowania przychodów i umów leasingu. Realizowany obecnie przez Fundację MSSF projekt „Lepsza komunikacja” stanowi przykład dalszej poprawy porównywalności poprzez zwiększenie spójności w sposobie definiowania kluczowych wskaźników skuteczności działania oraz prezentowania sprawozdań finansowych.

Program przyczynił się do globalnej akceptacji MSSF jako referencyjnego zbioru wysokiej jakości standardów rachunkowości.

EFRAG zapewnia Komisji Europejskiej opinie jakościowe w sprawie zatwierdzenia nowych lub zmienionych standardów oraz monitoruje działania RMSR w zakresie stanowienia standardów w celu ochrony europejskich interesów. W tym kontekście program unijny przyczynił się do wzmocnienia zdolności EFRAG w zakresie przeprowadzania ogólnounijnych ocen skutków w odniesieniu do szerszych konsekwencji gospodarczych nowych standardów MSSF.

Jeśli chodzi o niezależność finansową beneficjentów, to dywersyfikacja ich źródeł finansowania zwiększyła ich wiarygodność oraz możliwości techniczne. Nie został jednak osiągnięty cel polegający na zapewnieniu współmierności krajowych systemów finansowania do produktu krajowego brutto danego państwa w zakresie finansowania Fundacji MSSF. Wdrożenie reformy Maystadta poszerzyło grono zainteresowanych stron EFRAG i przyczyniło się do lepszej koordynacji między europejskimi zainteresowanymi stronami w dziedzinie sprawozdawczości finansowej.

Beneficjenci IFRSF i EFRAG wdrożyli solidne zasady dotyczące należytej procedury i są na dobrej drodze do utworzenia rejestrów służących przejrzystości.

W przypadku PIOB dotacja unijna przyczyniła się do pozyskania innych sponsorów publicznych oraz do zapewnienia minimalnego poziomu niezależności od IFAC i przedstawicieli zawodu biegłego rewidenta.

4.2.Indywidualna skuteczność beneficjentów

Fundacja MSSF

4.2.1.Kluczowe osiągnięcia Fundacji MSSF

Po przeprowadzeniu konsultacji publicznych, w programie prac na lata 2015–2020 ustanowionym przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości przyjęto za cel usprawnienie i wsparcie wdrażania istniejących standardów oraz poprawę sposobu ujawniania informacji w sprawozdaniach finansowych. W latach 2014–2018 Fundacja MSSF wydała cztery ważne standardy: MSSF 15 – Przychody z umów z klientami, MSSF 9 – Instrumenty finansowe, MSSF 16 – Leasing oraz MSSF 17 – Umowy ubezpieczeniowe. Ponadto w grudniu 2018 r., na podstawie taksonomii prowadzonej przez Fundację MSSF, Komisja Europejska przyjęła regulacyjny standard techniczny dotyczący specyfikacji europejskiego jednolitego formatu elektronicznego, który od 2020 r. nakłada na emitentów papierów wartościowych notowanych na unijnym rynku regulowanym wymóg sporządzania sprawozdań finansowych według MSSF w formacie iXBRL.

4.2.2.W jakim stopniu Fundacji MSSF udało się dotychczas osiągnąć zakładane cele lub postęp w ich realizacji?

Najważniejsze ustalenia

Zapewnienie porównywalności i przejrzystości sprawozdań finansowych przedsiębiorstw w całej Unii

W sporządzonym w 2015 r. sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny rozporządzenia nr 1606/2002 („rozporządzenie w sprawie MSR”) stwierdzono, że wprowadzenie MSSF w Unii Europejskiej zwiększyło przejrzystość sprawozdań finansowych poprzez poprawę jakości i ujawniania informacji oraz doprowadziło do większej porównywalności sprawozdań finansowych w różnych branżach i pomiędzy nimi.

W latach 2014–2018 Fundacja MSSF wydała ważne standardy i prowadziła projekty badawcze mające na celu zwiększenie porównywalności i przejrzystości sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z MSSF.

MSSF 15 Przychody z umów z klientami wydano w maju 2014 r. i zmieniono w 2015 r. w celu jego doprecyzowania i ułatwienia operacyjnego wdrożenia. Pierwotny standard został opracowany wspólnie z amerykańską Radą Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB) w celu usprawnienia jednego modelu ujmowania przychodu mającego zastosowanie do wszystkich umów z klientami oraz doprecyzowania wymogów poprzednich standardów – MSR 8 Przychody i MSR 11 Umowy o usługę budowlaną – poprzez wprowadzenie dodatkowych wytycznych dotyczących wdrażania. Standard ten jest stosowany w Europie od dnia 1 stycznia 2018 r. i zgodnie z oczekiwaniami ma on przyczynić się do zwiększenia porównywalności pomiędzy MSSF a amerykańskimi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości (GAAP), przy jednoczesnym wzmocnieniu spójnego wdrażania przez przedsiębiorstwa za pomocą wytycznych dotyczących wdrażania.

MSSF 9 Instrumenty finansowe ma na celu poprawę podejścia księgowego do instrumentów kredytowych oraz zapewnienie terminowego ujmowania oczekiwanych strat kredytowych poprzez wdrożenie prognostycznego modelu utraty wartości. Jego celem jest również lepsze dostosowanie wymogów rachunkowości zabezpieczeń do praktyk stosowanych przez przedsiębiorstwa w zakresie zarządzania ryzykiem przy jednoczesnym usprawnieniu ujawniania informacji. Oczekuje się, że ograniczy to ilość informacji nieprzewidzianych w GAAP oraz zwiększy przejrzystość w zakresie wykorzystania instrumentów finansowych do celów ograniczania ryzyka. Przedmiotowy standard jest stosowany w odniesieniu do okresu rocznego rozpoczynającego się po dniu 1 stycznia 2018 r.

MSSF 16 Umowy leasingu znacznie rozszerza zakres umów leasingu, w przypadku których wymagane jest odrębne ujmowanie aktywów i zobowiązań leasingowych w sprawozdaniach finansowych leasingobiorcy. Standard został opracowany z myślą o zwiększeniu porównywalności dźwigni finansowej między przedsiębiorstwami oraz przejrzystości przepływów pieniężnych z umów leasingu. Obowiązkowe stosowanie w Europie rozpoczęło się w dniu 1 stycznia 2019 r.

MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe ma na celu zapewnienie zharmonizowanego podejścia księgowego w zakresie umów ubezpieczeniowych, a tym samym znaczną poprawę porównywalności sprawozdań finansowych wśród zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji. Standard wymaga również wykorzystania aktualnych szacunków i terminowego ujmowania oczekiwanych strat w celu zwiększenia przejrzystości w odniesieniu do właściwych umowom ubezpieczeniowym ryzyk ubezpieczeniowych i finansowych. Ma on również na celu uproszczenie modelu ujmowania przychodów analogicznie do MSSF 15, tak aby poprawić porównywalność międzybranżową.

Wreszcie też, w ramach projektu Lepsza komunikacja, Fundacja MSSF rozważa możliwości usprawnienia prezentacji sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z MSSF, aby poprawić porównywalność wskaźników skuteczności działania. W 2019 r. spodziewane są konsultacje publiczne na temat propozycji RMSR.

W ocenie służb Komisji działania Fundacji MSSF w zakresie stanowienia standardów przyczyniły się zatem do zwiększenia przejrzystości i porównywalności sprawozdań finansowych, zwiększając tym samym sprawność funkcjonowania unijnego rynku kapitałowego.

Wspieranie konwergencji standardów rachunkowości stosowanych na skalę międzynarodową z celem ostatecznym osiągnięcia jednolitego zestawu standardów rachunkowości

W latach 2014–2018 zasięg międzynarodowego stosowania i uznawania MSSF powiększył się o trzydzieści nowych obszarów prawnych (jurysdykcji) (głównie na terenie Afryki), w których wymaga się stosowania MSSF. W badaniu przeprowadzonym w 2018 r. przez Fundację MSSF na temat stosowania MSSF na całym świecie podkreślono, że spośród 166 jurysdykcji objętych badaniem 87 % wymaga stosowania MSSF co najmniej w odniesieniu do przedsiębiorstw, które są publicznie rozliczalne. Stosowania MSSF nie wymagają natomiast niektóre duże rynki kapitałowe (Japonia, Stany Zjednoczone), które zezwalają na ich zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do krajowych lub zagranicznych emitentów, podczas gdy inne duże obszary prawne, jak Chiny i Indie, wdrożyły jedynie program konwergencji krajowych standardów rachunkowości z MSSF, który może nie zapewnić pełnej spójności ze tymi standardami w postaci, w jakiej zostały one wydane przez RMSR. Ponadto, choć wspólny program stanowienia standardów realizowany przez RMSR i FASB osiągnął znaczną konwergencję w zakresie ujmowania przychodów i umów leasingu, to zaprzestano jego realizacji w odniesieniu do instrumentów finansowych i umów ubezpieczeniowych.

W efekcie tego, pomimo pewnych ograniczeń, program unijny przyczynił się do międzynarodowej akceptacji MSSF jako ogólnoświatowego wzorcowego modelu sprawozdawczości finansowej.

Dbałość o to, by w międzynarodowym procesie stanowienia standardów uwzględniano w odpowiednim stopniu interesy Unii. Interesy te powinny obejmować pojęcie ostrożności i utrzymanie wymogu prawdziwego i rzetelnego obrazu oraz powinny uwzględniać wpływ standardów na stabilność finansową i gospodarkę.

Zgodnie ze statutem Fundacji MSSF Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości posiada jednak pełną swobodę w opracowywaniu i realizacji swojego programu technicznego, z zastrzeżeniem zasięgnięcia opinii rady powierniczej i komitetu doradczego Fundacji oraz przeprowadzania konsultacji publicznych co pięć lat. Unia Europejska jest reprezentowana w Fundacji MSSF wyłącznie jako członek organu nadzorczego i obserwator w komitecie doradczym ds. standardów, co oznacza, że nie ma ona bezpośredniego wpływu na decyzje w zakresie stanowienia standardów.

W związku z tym opinie europejskich zainteresowanych stron muszą być zgłaszane zgodnie z procedurami określonymi w podręczniku należytej procedury Fundacji MSSF, który w szczególności zobowiązuje Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości do zapoznania się z prawdopodobnymi skutkami jej wniosków w sprawie stanowienia standardów oraz do publikowania analizy skutków w odniesieniu do każdego projektu lub ostatecznej wersji standardu. Wymogi zawarte w podręczniku należytej procedury koncentrują się jednak na poprawie sprawozdawczości finansowej i ocenie prawdopodobnych kosztów przestrzegania przepisów dla użytkowników i podmiotów sporządzających sprawozdania finansowe, co sprawia, że pomijane są szersze skutki MSSF dla stabilności finansowej, gospodarki lub zrównoważonego rozwoju.

W 2013 r. Fundacja MSSF utworzyła organ doradczy (grupę konsultacyjną ds. analizy skutków), aby pomóc RMSR w usprawnieniu jej metodyki analizy skutków. W tym kontekście osiągnięto pewien postęp w zakresie „analizy skutków” towarzyszącej wydaniu MSSF 16 Leasing, w ramach której uwzględniono szczególnie problemy gospodarcze związane ze skutkami standardu w obszarze kosztów kredytu dla przedsiębiorstw, klauzul zabezpieczających dotyczących zadłużenia (ang. debt covenants) (z wykorzystaniem ustaleń w ramach badania przeprowadzonego przez EFRAG), regulacyjnych wymogów kapitałowych dotyczących banków oraz dostępu do finansowania dla mniejszych przedsiębiorstw. W 2019 r. Fundacja MSSF rozpoczęła konsultacje publiczne w ramach przeglądu swojego podręcznika należytej procedury, gdzie proponuje się doprecyzowanie, że analiza skutków powinna zostać wyraźnie włączona do całego procesu stanowienia standardów przez RMSR, a także rozważenie prawdopodobnych korzyści wynikających z nowych MSSF w zakresie długoterminowej stabilności finansowej. Nie wymaga się jednak od Rady oceny możliwych szerszych skutków gospodarczych ani innych konsekwencji zmian w sprawozdawczości finansowej.

W odniesieniu do zasady prawdziwego i rzetelnego obrazu sytuacji w marcu 2018 r. RMSR opublikowała zmienione ramy koncepcyjne sprawozdawczości finansowej, które zawierają niewiążące wytyczne dla Rady w zakresie opracowywania MSSF. Ramy te, choć nie zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, określają jakościowe cechy użytecznych informacji finansowych i w związku z tym stanowią tło koncepcyjne sprzyjające zasadzie prawdziwego i rzetelnego obrazu. W zmienionych ramach wyjaśniono, że dostarczane informacje powinny pomóc użytkownikom w ocenie zarządzania zasobami gospodarczymi podmiotu przez kierownictwo i określono, że zachowanie ostrożności (rozumianej jako rozwaga przy wydawaniu opinii w warunkach niepewności) sprzyja wierności w prezentowaniu sprawozdawczości finansowej.    

Zwiększenie niezależności finansowej beneficjentów od sektora prywatnego i doraźnych źródeł, a tym samym zwiększenie ich możliwości i wiarygodności.

Finansowanie Fundacji MSSF odbywa się głównie poprzez dobrowolne wkłady pochodzące z różnych obszarów prawnych (zazwyczaj określane jako procent produktu krajowego brutto) i międzynarodowych przedsiębiorstw księgowych. Mechanizm ten powoduje zmienność dochodów fundacji. W związku z tym stabilność zgłoszonego całkowitego wkładu z lat 2014–2018 przysłania znaczny spadek wkładów ze strony Stanów Zjednoczonych (z 15 % całkowitej kwoty finansowania w 2014 r. do 6,1 % w 2018 r.), częściowo zrekompensowany przez wzrost wsparcia finansowego ze strony Unii Europejskiej (z 13,5 do 18,5 %) i Chin (z 8 do 11 %).    W latach 2014–2018 Fundacja stale odnotowywała zysk, zwiększając w efekcie swoją pozycję finansową o skumulowaną rezerwę w wysokości 21 mln GBP. Zwiększyła ona również znacznie przychody uzyskiwane we własnym zakresie z publikacji i działalności licencyjnej. W celu osiągnięcia progu rentowności nadal musi ona jednak polegać na wkładach międzynarodowych sieci księgowych.

Wspieranie przejrzystości i uczestnictwa zainteresowanych stron w stanowieniu standardów i procesie zatwierdzania

W dokumencie roboczym służb Komisji z 2015 r. towarzyszącym sprawozdaniu z oceny rozporządzenia nr 1606/2002 w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości stwierdzono, że w zakresie stanowienia standardów Fundacja MSSF działa na podstawie starannie opracowanych i przejrzystych procedur 21 . Przegląd tych procedur przedstawiono w rocznym sprawozdaniu Komisji na temat działalności Fundacji MSSF. W lutym 2013 r. w podręczniku należytej procedury Fundacji wprowadzono gruntowne zmiany.

W latach 2014–2018 obowiązujące wymogi należytej procedury zasadniczo pozostały niezmienione. RMSR przeprowadziła jednak drugi i trzeci powdrożeniowy przegląd międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych i MSSF 13 Ustalanie wartości godziwej. W przeglądach zwrócono uwagę na pewne wyzwania związane z wdrażaniem wynikające z MSSF 3, w szczególności jeśli chodzi o złożoność księgowania wartości firmy, a także na pewne problemy związane z wymogami dotyczącymi ujawniania informacji zawartymi w MSSF 13. Ustalenia te są obecnie przedmiotem ukierunkowanych projektów badawczych uwzględnionych w planie prac Fundacji. W 2017 r. rada powiernicza Fundacji MSSF zleciła przeprowadzenie zewnętrznego badania na temat jej postrzegania przez zainteresowane strony. W wynikach badania zwraca uwagę wysoka ocena dla niezależności i przejrzystości Fundacji 22 .

Jeśli chodzi o rejestry służące przejrzystości, to począwszy od grudnia 2019 r. Fundacja MSSF będzie co kwartał publikować rejestr zaangażowania zainteresowanych stron. Rejestr będzie obejmował wszystkie relacje członków rady RMSR ze stronami zewnętrznymi o czasie trwania przekraczającym 30 minut.

EFRAG

4.2.3.Najważniejsze osiągnięcia EFRAG

W latach 2014–2018, zgodnie z zaleceniem ze sprawozdania Maystadta z października 2013 r., EFRAG przeprowadziła reformę wewnętrzną, która zakończyła się w lipcu 2016 r. powołaniem Jeana-Paula Gauzèsa na stanowisko przewodniczącego rady EFRAG. Ponadto EFRAG kontynuowała oceny na potrzeby zatwierdzenia standardów prowadzone w celu ustalenia, czy MSSF odpowiadają kryteriom technicznym określonym w rozporządzeniu w sprawie MSR, w tym zasadzie prawdziwego i rzetelnego obrazu, a także zintensyfikowała proces oceny pod kątem tego, czy nowe lub proponowane wymogi w zakresie sprawozdawczości finansowej sprzyjają dobru publicznemu. W szczególności warto wspomnieć o następujących najważniejszych osiągnięciach:

·prace EFRAG w ramach przygotowania opinii w sprawie zatwierdzenia MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe na podstawie dogłębnych ocen skutków, w tym szczegółowego studium przypadku obejmującego 11 towarzystw ubezpieczeniowych, uproszczonego studium przypadku obejmującego 49 towarzystw ubezpieczeniowych oraz działań informacyjnych adresowanych do użytkowników;

·opinia w sprawie zatwierdzenia MSSF 16 Leasing wydana w 2017 r.;

·przeprowadzona przez EFRAG (pilotażowa) analiza skutków wydanego przez RMSR dokumentu otwierającego debatę pt. „Instrumenty finansowe o cechach instrumentów kapitałowych”;

·projekt badawczy dotyczący skutków MSSF 9 dla inwestycji długoterminowych oraz

·ustanowienie we wrześniu 2018 r. Laboratorium Europejskiego jako elementu własnej działalności oraz jego włączenie w rozwój obszarów sprawozdawczości przedsiębiorstw, cyfryzacji i zrównoważonego finansowania.

Od początku 2019 r. do chwili obecnej motorem programu prac EFRAG był w dużej mierze program RMSR w zakresie stanowienia standardów. W dalszym ciągu istotne znaczenie ma działalność EFRAG dotycząca zatwierdzania, zwłaszcza w świetle decyzji RMSR o rozważeniu zmian MSSF 17, które wymagają od EFRAG sporządzenia pisma z uwagami na ich temat, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich wpływu na projekt opinii EFRAG w sprawie zatwierdzenia tego standardu. Ponadto EFRAG w dalszym ciągu aktywnie przyczynia się do realizacji planu działania dotyczącego zrównoważonego wzrostu gospodarczego poprzez prowadzenie działalności badawczej na temat podejścia księgowego do instrumentów kapitałowych w celu określenia ewentualnych alternatywnych podejść księgowych do ustalania wartości godziwej w odniesieniu do portfeli instrumentów kapitałowych i quasi-kapitałowych. Wreszcie też, EFRAG uważnie śledzi działalność RMSR w zakresie badań dotyczących wartości firmy i utraty wartości, prezentacji sprawozdań finansowych i wymogów dotyczących ujawniania informacji.

Utworzone w 2018 r. Europejskie Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw będzie stymulować innowacyjność w dziedzinie sprawozdawczości instytucjonalnej w świetle planu działania Komisji Europejskiej w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego. W lutym 2019 r. została utworzona i osiągnęła gotowość operacyjną pierwsza projektowa grupa zadaniowa, po tym jak w grudniu 2018 r. przeprowadzono nabór członków.

4.2.4.W jakim stopniu EFRAG udało się dotychczas osiągnąć zakładane cele lub postęp w ich realizacji?

Choć postępy osiągane przez EFRAG trudno jest przełożyć w całości na wymierne wskaźniki, to w zakresie wypełniania jej mandatu polegającego na zapewnianiu Komisji Europejskiej wiarygodnego doradztwa i reprezentowaniu na arenie międzynarodowej europejskiego punktu widzenia w kwestii sprawozdawczości finansowej takie postępy są faktem.

Najważniejsze ustalenia

Dbałość o interesy Unii

Biorąc pod uwagę jakość i wpływ dotychczasowych wyników działalności EFRAG, istnieją przesłanki wskazujące na wysoką jakość wykonywanych przez nią działań. W ciągu ostatnich pięciu lat EFRAG przeprowadzała kompleksowe oceny pod kątem dobra publicznego oraz oceny skutków ważnych standardów. Praca badawcza EFRAG stanowi istotny element wkładu Europy w rozwój międzynarodowych standardów rachunkowości poprzez uwzględnienie priorytetów zainteresowanych stron. W ciągu ostatnich dziesięciu lat EFRAG opublikowała ponad 700 dokumentów z myślą o ulepszeniu MSSF. Wartość i skuteczność działań EFRAG potwierdzają zainteresowane strony.

Wpływ UE na stanowienie standardów przez RMSR

Jakość należytej procedury EFRAG, wzmocniona przez program badań opartych na dowodach, jej zaangażowanie w konsultacje i otwartość na wszystkie projekty RMSR od samego początku, bez wątpienia zwiększyła jej wpływ na debatę na temat międzynarodowej sprawozdawczości finansowej w ocenianym okresie. Wychodząc poza wkład w program RMSR, EFRAG przeprowadziła większą liczbę prac z inicjatywy własnej, dając okazję do rozważań nad przyszłym kierunkiem stanowienia standardów i sprawozdawczości finansowej. EFRAG była w stanie zapewnić właściwe uwzględnienie specyfiki europejskiej przed podjęciem kluczowych decyzji przez RMSR. Dobrą ilustracją wpływu EFRAG na RMSR są projekty prac EFRAG dotyczące dynamicznego zarządzania ryzykiem 23 i księgowania wartości firmy 24 (nawet jeśli nie doprowadziły one jeszcze do podjęcia przez RMSR konkretnych działań w zakresie stanowienia standardów).

Niezależność EFRAG

Struktura finansowania EFRAG opiera się na modelu finansowania prywatno-publicznego, przy czym większość wkładu pochodzi od KE. W okresie 5 lat jedynie finansowanie przez Komisję Europejską ulegało nieznacznym zmianom. Wynosi ono maksymalnie 60 % kosztów kwalifikowalnych, przy czym rzeczywiste koszty deklarowane przez EFRAG są różne w każdym roku, a tym samym całkowite finansowanie zmienia się. Wkład organizacji krajowych stanowi około jednej trzeciej całkowitego finansowania EFRAG. Z tej kwoty 82 % pochodzi od czterech państw członkowskich, przy czym nie powoduje to dominującego wpływu na EFRAG. Podsumowując, nowa struktura zarządzania oraz dywersyfikacja źródeł finansowania wynikająca z przeprowadzonej reformy Maystadta sprawdziły się oraz zwiększyły wiarygodność i pozycję organizacji, nie naruszając jednocześnie jej niezależności.

Wspieranie przejrzystości i poprawa zarządzania EFRAG

Jest to obszar ciągłego doskonalenia. Ogólne wyniki działań podejmowanych przez EFRAG w kwestii przejrzystości i zarządzania były bardzo pozytywne.

Najważniejsze ustalenia

aRada EFRAG sformułowała wszystkie swoje wnioski na podstawie konsensusu, bez konieczności odwoływania się do głosowania większościowego.

aPrzejrzystość publicznej należytej procedury, która osiągnęła wyższy stopień.

aWiększe zróżnicowanie składu panelu użytkowników, rady EFRAG i EFRAG TEG, zarówno pod względem geograficznym, jak i zawodowym, zapewnia odpowiednie uwzględnienie przez EFRAG wielu różnych punktów widzenia.

aCoroczny przegląd wyników i skuteczności własnych członków pod nadzorem zgromadzenia ogólnego EFRAG wykazał, że struktura zarządzania na ogół dobrze się sprawdza.

aNie odnotowano żadnych problemów w obszarze konfliktu interesów.

aPoczynając od marca 2018 r., wszystkie posiedzenia rady EFRAG, grupy ekspertów technicznych EFRAG (EFRAG TEG) i forum konsultacyjnego podmiotów ustanawiających standardy EFRAG (EFRAG CFSS) są jawne i dostępne w formie webcastów.

aPorządek obrad, podsumowania posiedzeń i dokumenty towarzyszące porządkowi obrad ważnych posiedzeń są publikowane na stronie internetowej EFRAG.

aEFRAG publikuje projekty stanowisk do konsultacji publicznych, przeprowadza badania praktyczne i inne formy analiz skutków, organizuje działania informacyjne.

·Pozostają jednak dwa zastrzeżenia:

ojeśli chodzi o zdolność do uzyskania pełnego obrazu poglądów zainteresowanych stron w Europie (np. w przypadku mniejszych użytkowników);

onie został jeszcze wprowadzony obowiązkowy rejestr służący przejrzystości w odniesieniu do spotkań z zewnętrznymi zainteresowanymi stronami, lecz prace nad nim są na zaawansowanym etapie.

PIOB

4.2.5.Główne osiągnięcia PIOB

W całym okresie PIOB ściśle współpracowała z radami ds. stanowienia standardów objętymi jej nadzorem, ich trzema konsultacyjnymi grupami doradczymi, panelem doradczym ds. zgodności i komitetem ds. nominacji oraz kierownictwem IFAC. Istotny wkład wniesiony przez PIOB pogłębił dyskusję na temat opracowania nowych międzynarodowych standardów badania sprawozdań finansowych, a tym samym przyczynił się do opracowania standardów, które odpowiadają interesowi publicznemu w większym stopniu niż w przypadku, gdyby takiego wkładu nie wniesiono.

4.2.6.W jakim stopniu PIOB udało się dotychczas osiągnąć zakładane cele lub postęp w ich realizacji?

Unijne dotacje na rzecz PIOB były niezbędne do zapewnienia minimalnego poziomu niezależności od IFAC i przedstawicieli zawodu biegłego rewidenta jako takiego.

4.3.Czy cele programu są nadal aktualne, zarówno pod względem kompletności (nowe potrzeby), jak i dokładności (zmiany lub zniknięcie potrzeb)?

Najważniejsze ustalenia

Cele programu pozostają w dużej mierze aktualne, mimo że osiągnięcie w perspektywie krótko- i średnioterminowej jednolitego zestawu międzynarodowych standardów rachunkowości nie wydaje się już możliwe. Służby Komisji oceniają jednak, że zapewnienie międzynarodowej akceptacji MSSF pozostaje korzystne dla podmiotów, które chcą pozyskać kapitał w innych obszarach prawnych lub które prowadzą szeroką działalność transgraniczną. Ponadto potrzeba poprawy skuteczności alokacji rynków kapitałowych na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu pokazuje, że należy zapewnić długoterminowe finansowanie EFRAG, aby umożliwić jej prowadzenie ocen MSSF pod kątem zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz promowanie najlepszych praktyk w dziedzinie sprawozdawczości przedsiębiorstw i informacji pozafinansowych.

Zapewnienie porównywalności i przejrzystości sprawozdań finansowych przedsiębiorstw w całej Unii;

Przydatność programu finansowania wynika przede wszystkim z rozporządzenia w sprawie MSR przyjętego w 2002 r. w ramach unijnej strategii sprawozdawczości finansowej. W komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z 2000 r. 25 wskazano, że dotychczasowe dyrektywy dotyczące rachunkowości nie spełniają potrzeb przedsiębiorstw dążących do pozyskania kapitału na ogólnoeuropejskich lub międzynarodowych rynkach papierów wartościowych, a to ze względu na zróżnicowanie podejść księgowych wynikające z fakultatywności przewidzianej w dyrektywach dotyczących rachunkowości, a także z różnego poziomu ich egzekwowania w skali UE.

W tym kontekście w ocenie rozporządzenia nr 1606/2002 z 2015 r. („rozporządzenie w sprawie MSR”) wskazano, że MSSF usprawniły unijne rynki kapitałowe dzięki zwiększeniu przejrzystości i ułatwieniu porównywalności sprawozdań finansowych przedsiębiorstw. Ponadto od 2013 r. dyrektywy dotyczące rachunkowości nie były nowelizowane, podczas gdy na podstawie rozporządzenia w sprawie MSR Unia Europejska przyjęła nowe międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej – MSSF 15 Przychody z umów z klientami, MSSF 9 Instrumenty finansowe oraz MSSF 16 Leasing. W związku z tym znaczenie MSSF jako jednolitego zestawu standardów rachunkowości dla podmiotów notowanych na rynku regulowanym jeszcze bardziej wzrosło w porównaniu z dyrektywami dotyczącymi rachunkowości. Służby Komisji oceniają zatem, że cele europejskiego programu finansowania pozostają aktualne.

Wspieranie konwergencji standardów rachunkowości stosowanych na skalę międzynarodową z celem ostatecznym osiągnięcia jednolitego zestawu standardów rachunkowości

Biorąc pod uwagę przedstawione w poprzedniej sekcji ograniczenia dotyczące skuteczności, a zwłaszcza zaprzestanie realizacji wspólnego programu stanowienia standardów przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i amerykańską Radę Standardów Rachunkowości Finansowej (FASB), cele zakładające osiągnięcie jednolitego zestawu międzynarodowych standardów rachunkowości nie wydają się osiągalne w dającej się przewidzieć przyszłości. W 2016 r. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd Stanów Zjednoczonych zezwoliła jednak ok. 525 zagranicznym emitentom (w tym ok. 125 emitentom unijnym 26 ) na składanie rocznych sprawozdań finansowych sporządzonych zgodnie z MSSF, co przyczynia się do międzynarodowej akceptacji MSSF w innych obszarach prawnych. Ponadto cel, jakim jest wspieranie konwergencji standardów rachunkowości, pozostaje aktualny w odniesieniu do obszarów prawnych, które zdecydowały się na znaczne zbliżenie swoich krajowych standardów rachunkowości do międzynarodowych standardów rachunkowości, np. Chińskiej Republiki Ludowej.

W związku z tym służby Komisji przyznają, że dalsze postępy w stosowaniu MSSF w perspektywie krótkoterminowej są mało prawdopodobne. Zapewnienie międzynarodowej akceptacji MSSF jest jednak nadal korzystne dla przedsiębiorstw unijnych dążących do pozyskania kapitału w innych obszarach prawnych lub prowadzących szeroką działalność zagraniczną w obszarach prawnych, które wymagają stosowania MSSF lub zezwalają na ich stosowanie.

Dbałość o to, by w międzynarodowym procesie stanowienia standardów uwzględniano w odpowiednim stopniu interesy Unii.

Ten cel polityki wynika bezpośrednio z wyboru, jakim jest przeniesienie odpowiedzialności za ustalenie wymogów w zakresie sprawozdawczości finansowej na niezależną organizację pozarządową bez bezpośredniej rozliczalności wobec Unii Europejskiej. Zarządzanie Fundacją MSSF opiera się na ścisłym podziale członkostwa w radzie powierniczej i Radzie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości w oparciu o kryteria geograficzne. W 2015 r. Fundacja przeprowadziła konsultacje publiczne na temat geograficznego podziału zarządzania. Niektóre zainteresowane strony, w tym Komisja Europejska, argumentowały, że członkostwo powinno odzwierciedlać zobowiązanie do przyjęcia MSSF oraz względny udział we wkładzie finansowym wnoszonym na rzecz Fundacji. Fundacja potwierdziła jednak ponownie, że członkostwo powinno być reprezentatywne dla światowych rynków kapitałowych i uwzględniać wymóg równowagi geograficznej, aby utrzymać równoważną reprezentację między Azją z Oceanią, Europą i Ameryką.

W związku z tym, biorąc pod uwagę brak postępów w tworzeniu struktury zarządzania odzwierciedlającej faktyczne stosowanie MSSF przez obszary prawne oraz ich wkład w finansowanie Fundacji, służby Komisji oceniają, że cel polityki, jakim jest zapewnienie bardziej odpowiedniego nadzoru nad działalnością Fundacji, pozostaje istotny zarówno przed przyjęciem danego standardu, jak i w ciągu całego procesu jego stanowienia. Oznacza to w szczególności, że mandat EFRAG, polegający na wywieraniu wpływu na wczesny etap debaty nad międzynarodowymi standardami sprawozdawczości finansowej, pozostaje podstawą programu w kontekście przyczynienia się do stanowienia standardów opartych na dowodach poprzez ilościowe oceny skutków.

Zwiększenie niezależności finansowej beneficjentów od sektora prywatnego i doraźnych źródeł, a tym samym zwiększenie ich możliwości i wiarygodności.

W okresie objętym oceną Fundacja MSSF stale odnotowywała zyski i gromadziła rezerwy wystarczające do pokrycia piętnastomiesięcznych kosztów operacyjnych 27 . Zwiększyła ona również swoje regularne przychody generowane we własnym zakresie w związku z umowami licencyjnymi. Radzie powierniczej Fundacji MSSF nie udało się jednak wdrożyć stabilnego systemu wkładów opartych na produkcie krajowym brutto poszczególnych obszarów prawnych. W rezultacie większość środków finansowych Fundacji nadal opiera się na dobrowolnym finansowaniu rocznym. Ponadto w przedmiotowym okresie amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd zaprzestała finansowego wsparcia Fundacji, zwiększając w ten sposób względny udział środków finansowych pochodzących od międzynarodowych sieci księgowych, które stanowiły blisko jedną trzecią całkowitego finansowania Fundacji w latach 2015–2017 i 24 % w roku 2018 28 .

W przypadku EFRAG zróżnicowanie finansowania i struktura zarządzania wynikające z reformy Maystadta zwiększyły wiarygodność EFRAG jako organizacji działającej w europejskim interesie publicznym. Dotychczas miały one pozytywny wpływ na sposób, w jaki EFRAG wpływa na MSSF. Obecna struktura finansowania EFRAG opiera się głównie na wkładach UE i organizacji krajowych, stanowiących 85 % jej zasobów finansowych. W związku jednak z brexitem i ewentualną rezygnacją brytyjskiego organu regulacyjnego (FRC) niezależność finansowa EFRAG będzie miała większe znaczenie dla zapewnienia jej zdolności do wykonywania posiadanego mandatu.

W przypadku PIOB występuje zróżnicowanie źródeł finansowania ze znacznym wkładem ze strony IFAC, lecz poniżej progu dwóch trzecich, jak określono w rozporządzeniu.

W związku z tym służby Komisji oceniają ogólnie, że zapewnienie niezależności finansowej beneficjentów pozostaje nadal aktualnym celem.

Monitorowanie procedur stanowienia międzynarodowych standardów badania sprawozdań finansowych oraz pozostałych obszarów działalności Międzynarodowej Federacji Księgowych istotnych z punktu widzenia interesu publicznego.

PIOB jest odpowiedzialna za monitorowanie należytej procedury w ramach procesu stanowienia standardów międzynarodowych w obszarach badania sprawozdań finansowych, usług atestacyjnych, edukacji i etyki.

MSRF są – bezpośrednio lub pośrednio – stosowane we wszystkich państwach członkowskich UE. Dobrze funkcjonująca PIOB jest potrzebna do nadzorowania rad ds. stanowienia standardów, tak by nowe lub zmieniane standardy były opracowywane zgodnie w interesem publicznym, tj. dostosowywane do potrzeb zainteresowanych stron, rozliczalne i przejrzyste, a także by zapewniały one zbieżność priorytetów zawodu biegłego rewidenta z priorytetami wszystkich zainteresowanych stron (w tym inwestorów i innych użytkowników sprawozdań finansowych).

Wspieranie przejrzystości i uczestnictwa zainteresowanych stron w stanowieniu standardów i procesie zatwierdzania.

Służby Komisji oceniają, że zapewnienie rzetelnych i przejrzystych konsultacji z zainteresowanymi stronami pozostaje podstawowym elementem procesów stanowienia i zatwierdzania standardów, tak aby zapewnić odpowiednie uwzględnienie opinii wszystkich zainteresowanych stron w Europie na wszystkich etapach należytej procedury beneficjentów.

Czy pojawiły się nowe potrzeby?

Służby Komisji ustaliły dwie główne nowe potrzeby, które są istotne z punktu widzenia programu unijnego: rosnące zapotrzebowanie na elektroniczny dostęp do informacji finansowych oraz potrzeba poprawy wydajności alokacji kapitału przez rynki kapitałowe w kontekście finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Zapotrzebowanie na elektroniczny dostęp do informacji finansowych

W 2013 r. zmieniono dyrektywę w sprawie przejrzystości, aby ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2020 r. wprowadzić wymóg sporządzania rocznych sprawozdań finansowych w jednolitym formacie elektronicznym w celu ułatwienia inwestycji transgranicznych i umożliwienia inwestorom łatwego dostępu do informacji regulowanych. W dniu 29 maja 2019 r. Komisja Europejska przyjęła regulacyjny standard techniczny dotyczący europejskiego jednolitego formatu elektronicznego, zgodnie z którym taksonomia przewidziana do znakowania skonsolidowanych sprawozdań finansowych sporządzanych zgodnie z MSSF stanowi rozszerzenie taksonomii MSSF prowadzonej przez Fundację MSSF.

Taksonomia MSSF odzwierciedla wymogi MSSF dotyczące przedstawiania i ujawniania informacji i jest co roku aktualizowana przez Fundację. Po przeprowadzeniu w 2015 r. cyklu konsultacji publicznych, w czerwcu 2016 r. rada powiernicza wydała aneks do podręcznika należytej procedury Fundacji w celu uwzględnienia niezbędnych aspektów prowadzenia taksonomii MSSF. Określono w szczególności, że aktualizacja taksonomii przeprowadzana jest w związku z przyjęciem nowego standardu lub zmiany po uprzednich konsultacjach publicznych, przeprowadzanych nie później niż po publikacji ostatecznej wersji standardu.

Poprawa wydajności alokacji kapitału przez rynki kapitałowe w kontekście finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego

W okresie objętym oceną kwestia przejścia na zrównoważoną gospodarkę znalazła się wysoko na liście priorytetów politycznych dzięki porozumieniu w sprawie celów zrównoważonego rozwoju ONZ (2015) i porozumieniu paryskiemu w sprawie zmiany klimatu (2016), które przyczyniają się do coraz większej koncentracji na zrównoważonym rozwoju przedsiębiorstw i zrównoważonych inwestycjach. W efekcie tego wzrósł z kolei nacisk na poprawę przejrzystości przedsiębiorstw w kwestii zrównoważonego rozwoju oraz pojawiły się nowe obawy co do wpływu MSSF. W szczególności w sprawozdaniu grupy ekspertów wysokiego szczebla z 2018 r. dotyczącym zrównoważonej gospodarki europejskiej podkreślono, że MSSF mogą nie sprzyjać inwestycjom długoterminowym.

W związku z tym, w ramach planu w zakresie finansowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego z 2018 r., Komisja Europejska zwróciła się do EFRAG o rozważenie możliwości usprawnienia podejścia księgowego do długoterminowych inwestycji w instrumenty kapitałowe i zobowiązała się do wystąpienia w stosownych przypadkach z wnioskiem o dokonanie oceny wpływu nowych lub zmienionych MSSF na zrównoważone inwestycje. Inicjatywa ta ma na celu zapobieganie stosowaniu podejść księgowych z zakresu MSSF jako czynników zniechęcających do alokacji długoterminowego finansowania potrzebnego do przejścia na zrównoważoną gospodarkę.

W 2019 r. przewodniczący RMSR wskazał, że Fundacja MSSF nie jest przygotowana do zajęcia się dziedziną sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju i że powinna ona skoncentrować się na potrzebach inwestorów dotyczących informacji finansowych. Przewodniczący przyznał jednak, że problemy związane ze zrównoważonym rozwojem mogą mieć wpływ na sprawozdawczość finansową i zasugerował, że kwestie zrównoważonego rozwoju o istotnym znaczeniu finansowym mogłyby być rozwiązywane poprzez przegląd opisu praktyk w zakresie komentarza kierownictwa. Opis praktyk zawiera niewiążące wytyczne dotyczące informacji kontekstowych, w świetle których należy interpretować sprawozdania finansowe. Dotyczy to w szczególności informacji na temat strategii przedsiębiorstwa i postępów w jej wdrażaniu.

W związku z tym decyzja RMSR, by nie uwzględniać wpływu na zrównoważony rozwój przy opracowywaniu MSSF, oznacza, że zakres działań w zakresie zatwierdzania prowadzonych przez EFRAG poszerzy się w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony tego wymiaru europejskiego dobra publicznego. W tym kontekście EFRAG wydała już w 2018 r. dwie opinie techniczne w sprawie ewentualnych usprawnień wymogów MSSF 9 Instrumenty finansowe pod kątem długoterminowych inwestycji w instrumenty kapitałowe i zamierza kontynuować prace dotyczące ewentualnych alternatywnych podejść księgowych do ustalania w przyszłości wartości godziwej instrumentów kapitałowych i quasi-kapitałowych.

Ponadto w świetle faktu, że działania EFRAG dotyczące sprawozdawczości w zakresie informacji niefinansowych będą w przyszłości stanowiły logiczną kontynuację jej mandatu, powinny one być odpowiednio finansowane. W związku z tym warto byłoby, aby przyszły program na rzecz jednolitego rynku, który będzie zależał od negocjacji w sprawie następnych wieloletnich ram finansowych, obejmował elastyczne rozwiązania finansowe zapewniające pokrycie kosztów również tych działań.

4.4.W jakim stopniu program jest spójny z innymi politykami unijnymi lub czy istnieje niespójność pomiędzy działaniami podejmowanymi przez beneficjentów (Spójność)?

Najważniejsze ustalenia

Działania beneficjentów są spójne i w pełni zgodne z unijnym celem wzmocnienia unii rynków kapitałowych.

Spójność pomiędzy działaniami podejmowanymi przez beneficjentów

W dziedzinie sprawozdawczości finansowej unijny program finansowania ma na celu zapewnienie promowania jednolitego zestawu międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej oraz zabezpieczenie interesów europejskich obywateli i celów polityki publicznej UE. Spójność między tymi dwoma potencjalnie wykluczającymi się celami polega zatem na zdolności EFRAG do jak najwcześniejszego angażowania się w proces stanowienia standardów przez RMSR w celu uwzględnienia obaw europejskich zainteresowanych stron. W tym kontekście w sprawozdaniu ocenia się, że EFRAG odnosi sukcesy w ramach mandatu polegającego na wywieraniu wpływu na RMSR we właściwym czasie przed zatwierdzeniem nowego standardu. Podkreślono jednak również, że mandat EFRAG może w przyszłości stać się coraz trudniejszy w realizacji ze względu na to, że RMSR nie bierze wyraźnie pod uwagę kwestii zrównoważonego rozwoju przy opracowywaniu MSSF i nie jest zobowiązana do systematycznego oceniania konsekwencji wprowadzenia nowego standardu rachunkowości, wykraczających poza usprawnienie sprawozdawczości finansowej i prawdopodobne koszty wdrożenia.

W oparciu o naszą analizę należy odpowiednio uwzględnić różnicę pomiędzy ogólniejszym unijnym pojęciem „dobra publicznego” określonym w rozporządzeniu w sprawie MSR a węższą optyką RMSR dotyczącą jakościowego usprawnienia informacji finansowych, zwłaszcza w odniesieniu do szerszego celu, jakim jest przejście UE na bardziej zrównoważoną gospodarkę. Może to wymagać pewnego uelastycznienia procedury zatwierdzenia MSSF wydanych przez RMSR poprzez umożliwienie w ściśle określonych okolicznościach zmiany konkretnych przepisów nowego standardu lub interpretacji, które byłyby sprzeczne z szerszymi celami polityki UE.

Spójność z innymi celami polityki publicznej

W obszarze sprawozdawczości finansowej unijny program ma na celu uzupełnienie rozporządzenia w sprawie MSR oraz zapewnienie zgodności nowych standardów rachunkowości wydanych przez Fundację MSSF z kryteriami zatwierdzenia przed ich przyjęciem przez Unię Europejską. W konsekwencji pośrednio przyczynia się on również do realizacji szerszych celów, jakimi są ochrona efektywnego i racjonalnego pod względem kosztów funkcjonowania unijnych rynków kapitałowych oraz wzmocnienie swobody przepływu kapitału na rynku wewnętrznym. Ponadto w części analizy dotyczącej przydatności podkreślono, że program pozostaje w pełni spójny z architekturą unijnych ram publicznej sprawozdawczości przedsiębiorstw, która opiera się na podstawowym rozróżnieniu między wymogami mającymi zastosowanie do podmiotów notowanych i nienotowanych na giełdzie. Faktyczne osiągnięcie i utrzymanie zharmonizowanych ram sprawozdawczości finansowej przedsiębiorstw zorientowanych na rynek kapitałowy pozostaje kluczowe dla realizacji zintegrowanego rynku usług finansowych w kontekście unii rynków kapitałowych.

Istnienie niezależnego organu nadzoru nad rewizją finansową daje inwestorom (oraz ogółowi społeczeństwa) pewność, że standardy badania sprawozdań finansowych są wysokiej jakości i że opracowuje się je w interesie publicznym. Przyznawanie dotacji unijnych jest uzasadnione powszechnym zastosowaniem międzynarodowych standardów IAASB w zakresie rewizji finansowej w państwach członkowskich UE. Pomimo pewnych początkowych postępów i poprawy zróżnicowania finansowania PIOB niepokojący jest fakt, że liczba innych sponsorów publicznych pozostaje ograniczona, a ostatnio nawet nieznacznie spadła. Wyzwaniem pozostaje zatem zapewnienie modelu zróżnicowanego finansowania PIOB, który może polegać na finansowaniu nie tylko przez biegłych rewidentów, lecz również przez użytkowników/inwestorów, organy regulacyjne i organizacje międzynarodowe, tak by było ono zrównoważone w perspektywie średnio- i długoterminowej. Jednocześnie należy stwierdzić, że bez stałej pomocy ze strony UE i innych sponsorów publicznych PIOB powróci do sytuacji sprzed 2010 r., kiedy była całkowicie zależna finansowo od IFAC. Byłby to poważny krok wstecz, podważający wiarygodność całego systemu zarządzania i nadzoru oraz stwarzający ryzyko spadku zaufania publicznego do standardów IAASB dotyczących badania sprawozdań finansowych.

(1)

Dz.U. L 105 z 8.4.2014, s. 1.

(2)

Dz.U. L 129 z 19.5.2017, s. 24.

(3)

A8-0172/2016 Sprawozdanie w sprawie oceny międzynarodowych standardów rachunkowości (MSR) oraz działalności Fundacji ds. Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) i Rady Nadzoru nad Interesem Publicznym (PIOB).

(4)

Finansowanie zapewniane przez Unię Europejską służy również terminowej aktualizacji taksonomii MSSF, która z kolei stanowi wkład w inicjatywę z zakresu europejskiego jednolitego formatu elektronicznego.

(5)

Motyw 7.

(6)

Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2013/34/UE w odniesieniu do ujawniania informacji o podatku dochodowym przez niektóre jednostki i oddziały (2016/0107/COD).

(7)

Dyrektywa 2014/95/UE w odniesieniu do ujawniania informacji niefinansowych i informacji dotyczących różnorodności przez niektóre duże jednostki oraz grupy.

(8)

C/2017/4234.

(9)

C/2019/4490.

(10)

Od 2015 r. w finansowaniu Fundacji MSSF nie uczestniczy już Komisja Papierów Wartościowych i Giełd USA. Finansowanie ze Stanów Zjednoczonych pochodzi wyłącznie z dobrowolnych wkładów organizacji prywatnych.

(11)

Czy standardy MSSF powinny być bardziej „europejskie”? Sprawozdanie Philippe’a Maystadta – październik 2013 r.

(12)

IFAC jest podmiotem prywatnym reprezentującym księgowych i biegłych rewidentów na całym świecie.

(13)

14. publiczne sprawozdanie PIOB przyjęte w 2018 r.:
http://www.ipiob.org/media/files/attach/2018PIOB_Report.pdf

(14)

https://www.iosco.org/

(15)

https://www.iosco.org/about/monitoring_group/pdf/2018-05-31-Monitoring-Group-Summary-of-Feedback.pdf

(16)

Kwoty dotacji na dzień 31 lipca 2019 r. (wartość orientacyjna dla kwoty dotacji na 2018 r.).

(17)

Motyw 15 rozporządzenia nr 258/2014.

(18)

COM(2015) 301 final.

(19)

COM(2012) 782 final.

(20)

SWD (2018) 320 final dodatek 8.    

(21)

SWD(2015)120 final, s. 58.

(22)

  https://www.ifrs.org/-/media/feature/groups/trustees/ifrs-reputation-research-report-jul-2017.pdf?la=en

(23)

Dynamiczne zarządzanie ryzykiem – jak banki zarządzają ryzykiem stopy procentowej? (styczeń 2017 r.)

(24)

Test na utratę wartości firmy: Czy da się go usprawnić? Podsumowanie informacji zwrotnych z marca 2018 r.

(25)

COM(2000) 359 final.

(26)

https://www.sec.gov/divisions/corpfin/internatl/foreigngeographic2015.pdf

(27)

Zgodnie z jej sprawozdaniem finansowym za 2018 r.

(28)

Omawiany spadek odnotowany w 2018 r. wynika w znacznym stopniu z nowego porozumienia licencyjnego, w efekcie którego zamiast dobrowolnego wkładu finansowego wykazywane są przychody z licencji.