KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 28.5.2018

SWD(2018) 255 final

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW

Tworzywa sztuczne jednorazowego użytku i narzędzia połowowe

Towarzyszący dokumentowi:

Wniosek dotyczący DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko

{COM(2018) 340 final}
{SEC(2018) 253 final}
{SWD(2018) 254 final}
{SWD(2018) 256 final}
{SWD(2018) 257 final}

Problem

Ilość odpadów morskich z tworzyw sztucznych w morzach rośnie, zagrażając ekosystemom, różnorodności biologicznej, zdrowiu ludzi, a także turystyce, rybołówstwu i żegludze. Problem ten ma charakter transgraniczny.

Tworzywa sztuczne stanowią 85 % odpadów na plażach europejskich. Połowa z nich to „tworzywa sztuczne jednorazowego użytku” używane tylko raz, przez krótki czas, zanim zostaną wyrzucone. Porzucone, zagubione lub w inny sposób wyrzucone narzędzia połowowe stanowią kolejne 27 %.

W europejskich politykach dotyczących wody, morza, odpadów, produktów i rybołówstwa nie uwzględnia się jeszcze w odpowiedni sposób odpadów morskich, w związku z czym wiele środków państwa członkowskie regulują w ramach swobody uznania, co prowadzi do rozdrobnienia rynku wewnętrznego.

Dlaczego UE powinna podjąć działania i jaki jest cel?

Dzięki połączonym i proporcjonalnym działaniom na poziomie UE można zmniejszyć ilość odpadów morskich przy jednoczesnym zapewnieniu jednolitego rynku i pewności prawa dla przedsiębiorstw.

Celem ogólnym jest zmniejszenie szkód środowiskowych powodowanych przez niektóre produkty z tworzyw sztucznych, a tym samym wspieranie przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym przy zastosowaniu innowacyjnych i wielofunkcyjnych materiałów alternatywnych.

Warianty strategiczne

Przedmiotem analizy były narzędzia połowowe i 10 najczęściej występujących tworzyw sztucznych jednorazowego użytku (około 86 % tworzyw sztucznych jednorazowego użytku): niedopałki papierosów; butelki po napojach i nakrętki; patyczki kosmetyczne; opakowania po chipsach; chusteczki nawilżone; podpaski higieniczne; sztućce; słomki; mieszadła; kubki na napoje; pojemniki na żywność oraz narzędzia połowowe.

Przeanalizowano szereg wariantów w odniesieniu do poziomu bazowego, który obejmuje trwający przegląd rozporządzenia w sprawie kontroli rybołówstwa i dyrektywy w sprawie portowych urządzeń odbiorczych, a także strategię na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym oraz objęte przeglądem ustawodawstwo wspólnotowe o odpadach.

Wariant preferowany

Wariant ten przyczyni się do znacznego zmniejszenia ilości odpadów morskich. W przypadku tworzyw sztucznych jednorazowego użytku ilość ta zmniejszy się – w ujęciu liczbowym – o około połowę. Wariant ten obejmuje:

-rozszerzoną odpowiedzialność producenta za koszty zapobiegania i usuwania odpadów z filtrów papierosowych, butelek po napojach, opakowań po chipsach, chusteczek nawilżonych, podpasek higienicznych, kubków na napoje, pojemników na żywność, balonów oraz zapewnienie odpowiedniego gospodarowania odpadami w zakresie uszkodzonych, wycofanych z eksploatacji i zużytych narzędzi połowowych;

-zachęty dla rybaków do zwracania uszkodzonych, wycofanych z eksploatacji i zużytych narzędzi dostarczanych do portu;

-środki w zakresie koncepcji produktu mające na celu przymocowanie nakrętek do butelek na napoje;

-cele w zakresie ograniczania dotyczące kubków do napojów, chusteczek nawilżonych i pojemników na żywność wykonanych z tworzyw sztucznych jednorazowego użytku;

-zakaz stosowania patyczków kosmetycznych wykonanych z tworzyw sztucznych jednorazowego użytku oraz patyczków do balonów, sztućców, słomek i mieszadeł wykonanych z tworzyw sztucznych.

W przypadku tworzyw sztucznych jednorazowego użytku wariant ten pozwoliłby zaoszczędzić 2,6 mln ton ekwiwalentu dwutlenku węgla w 2030 r. To z kolei przyczyniłoby się do uniknięcia szkód w środowisku (równowartość 11 mld EUR). Koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw wyniosłyby około 2 mld EUR, a koszty gospodarowania odpadami – 510 mln EUR. Konsumenci zaoszczędziliby pieniądze (około 6,5 mld EUR), ale napotkaliby pewne niedogodności.

Do znacznego zmniejszenia ilości odpadów morskich przy akceptowalnych dodatkowych kosztach (około 1,4 mld EUR) przyczyniłby się dodatkowy środek w formie systemu zwrotu kaucji lub równoważnego systemu.

Wariantem preferowanym w przypadku narzędzi połowowych i narzędzi akwakultury jest wprowadzenie rozszerzonej odpowiedzialności producenta wobec producentów tworzyw sztucznych stosowanych w narzędziach połowowych i narzędziach akwakultury oraz zachęty finansowe mające na celu pobudzenie do zwracania sprzętu na wybrzeże. Rozwiązanie to spowodowałoby koszty dla przemysłu na poziomie około 0,16 % przychodów. Wariant ten uzupełni środki ukierunkowane na narzędzia połowowe i sprawi, że tworzywa sztuczne z narzędzi połowowych znajdą się w strumieniu odpadów i recyklingu, a jednocześnie przyczyni się do zaangażowania producentów tworzyw sztucznych stosowanych w narzędziach połowowych i zwiększenia wskaźników recyklingu dla materiałów z narzędzi połowowych.