KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 12.12.2017

COM(2017) 747 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie przekazywania przez państwa członkowskie statystyk w dziedzinie akwakultury, uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 788/96

SPIS TREŚCI

TOC

1.Kontekst

Komisja (Eurostat) gromadzi statystyki w dziedzinie akwakultury na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 1 . Przepis art. 11 tego rozporządzenia stanowi, że co trzy lata Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące przydatności i jakości danych statystycznych zgłaszanych przez państwa członkowskie. Takie sprawozdanie musi też obejmować analizę stosunku kosztów do korzyści systemu gromadzenia danych oraz wskazywać najlepsze praktyki, które mogłyby zmniejszyć obciążenia państw członkowskich oraz poprawić użyteczność i jakość danych.

Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich 28 państw członkowskich oraz do Norwegii, Islandii i Liechtensteinu (ponieważ ma znaczenie dla EOG). Luksemburg i Liechtenstein nie prowadzą komercyjnej produkcji akwakultury, dlatego są zwolnione z obowiązku zgłaszania danych.

Prezentowane sprawozdanie opiera się przede wszystkim na sprawozdaniach dotyczących jakości danych w dziedzinie akwakultury, przedłożonych przez państwa członkowskie za rok odniesienia 2015. Większość państw członkowskich w terminie wypełniła swoje sprawozdania dotyczące jakości za 2015 r., tak aby mogły zostać uwzględnione w niniejszym sprawozdaniu oceniającym. Bułgaria, Włochy i Polska jednak nie przedstawiły sprawozdań w terminie, dlatego informacje dotyczące tych państw zostały zaczerpnięte z poprzednich sprawozdań dotyczących jakości. Komisja (Eurostat) poddała analizie również dane z dziedziny akwakultury za lata 2013–2015. Europejski System Statystyczny (ESS) dostarczył informacji o całkowitych kosztach gromadzenia danych. W rezultacie prezentowane sprawozdanie zawiera ocenę terminowości, kompletności, spójności, dostępności i poufności danych ogółem; a także analizę obciążeń związanych z procesem gromadzenia danych oraz jego opłacalności.

Poprzednie sprawozdania oceniające dotyczące statystyk z dziedziny akwakultury, przedkładane na mocy rozporządzenia, opublikowano w czerwcu 2015 r. 2 (za dane z lat 2011–2013) i w lipcu 2012 r. 3 (za dane z lat 2008–2010). Oba zostały opublikowane z sześciomiesięcznym opóźnieniem. Obecne sprawozdanie opublikowano w terminie, lecz obejmuje ono tylko dwa lata, ponieważ dane za 2016 r. nie były jeszcze dostępne w czasie sporządzania sprawozdania.

2.Główne ustalenia

2.1.Terminowość i kompletność

2.1.1.Terminowość 

W ostatnich latach większość państw członkowskich przestrzegała terminów przekazywania danych. Jedna trzecia państw jednak przesłała niektóre zestawy danych po terminie. W większości przypadków opóźnienie to było stosunkowo niewielkie. Komisja (Eurostat) podjęła działania, aby znaleźć wspólne rozwiązania z Francją i Włochami, które wielokrotnie przekazywały dane z dużym opóźnieniem.

Komisja (Eurostat) publikowała dane natychmiast po ich zatwierdzeniu. Zatwierdzone dane zwykle pojawiały się w publicznej bazie danych Komisji (Eurostatu) do końca marca w rok po terminie. Dane można korygować w dowolnym czasie przez cały rok.

2.1.2.Kompletność 

Główny zestaw danych dotyczących akwakultury (produkcja akwakultury) był stosunkowo kompletny; a z czasem stał się jeszcze bardziej kompletny. Zestaw danych dotyczących ikry rybiej do spożycia przez ludzi przysporzył trudności niektórym państwom. Problem ten był omawiany na ostatnim posiedzeniu grupy roboczej ds. statystyk rybołówstwa w kwietniu 2017 r.

W tablicy dotyczącej wkładu do chowu materiału pochodzenia naturalnego często brakowało cen jednostkowych. Powodem był fakt, że zestaw danych obejmował dane dotyczące tarlaków pozyskanych z natury. Niektóre zakłady akwakultury same pozyskiwały tarlaki, zamiast je kupować, a w takich przypadkach trudno było oszacować ceny. Pewne braki danych wystąpiły też w tablicy związanej z produkcją z wylęgarni i podchowalni. Przyczyną tego często była niestabilna produkcja w państwach o bardzo małej wielkości produkcji.

2.2.Spójność

2.2.1.Jakość i dokładność

Ogólna jakość danych była dobra, ponieważ większość państw odnotowała bardzo wysoki odsetek odpowiedzi w badaniu służącym zebraniu danych. Prawie wszystkie państwa członkowskie oceniły błąd systematyczny związany z brakiem odpowiedzi za nieistniejący lub nieistotny. Bardzo niewiele państw zgłosiło błędy pomiaru, błędy próby lub błędy związane z wprowadzaniem danych.

Błędy pokrycia również były nieistotne. Błędy związane z nieprawidłową klasyfikacją gatunku lub metody były rzadkie i miały bardzo mały wpływ na jakość danych.

2.2.2.Porównywalność

Wytyczne Eurostatu dotyczące gromadzenia danych, wprowadzone w 2015 r., poprawiły porównywalność danych. Statystyki w dziedzinie akwakultury przedkładane Komisji (Eurostatowi) na podstawie rozporządzenia są dobrze porównywalne między państwami członkowskimi.

Państwa członkowskie zgłosiły tylko drobne różnice wynikające ze zmian metodologicznych między pierwszym a ostatnim (2015 r.) gromadzeniem danych.

2.3.Adekwatność 

Dane gromadzone na podstawie rozporządzenia są niezbędne dla świadomego i opartego na danych naukowych procesu kształtowania polityki na poziomie zarówno krajowym, jak i unijnym. Dane dotyczące poziomów produkcji i tendencji w tym zakresie są istotne dla analizy rozwoju sytuacji w sektorze akwakultury w ramach wspólnej polityki rybołówstwa. Dane ilościowe zaś odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu wieloletnich krajowych planów państw członkowskich w zakresie zrównoważonej akwakultury. Zapewniają one decydentom, przemysłowi i społeczeństwu obywatelskiemu solidne podstawy budowania przyszłości tego sektora.

Dane te są też ważnym źródłem dla innych organizacji, publikacji i służb. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa oraz Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w dużym stopniu korzystają ze statystyk gromadzonych na podstawie rozporządzenia. Europejskie centrum monitorowania rynku produktów rybołówstwa i akwakultury wykorzystuje dane Komisji (Eurostatu) do zestawiania rocznej analizy strukturalnej europejskiego sektora rybołówstwa i akwakultury. Światowa Organizacja Handlu używa europejskich statystyk akwakultury do opracowywania przeglądu polityki handlowej.

Prawie wszystkie państwa członkowskie potwierdziły, że dane dotyczące produkcji akwakultury są potrzebne także na szczeblu krajowym. Większość krajowych potrzeb w zakresie danych została w pełni lub prawie całkowicie zaspokojona dzięki danym gromadzonym na podstawie rozporządzenia. Rozporządzenie nie obejmuje jednak istotnych danych dotyczących pasz, przeznaczenia produktu, kosztów produkcji, zatrudnienia i innych zmiennych społeczno-ekonomicznych. Informacje społeczno-ekonomiczne dotyczące marikultury są gromadzone na podstawie rozporządzenia (UE) 2017/1004 4 . Z drugiej strony niektóre państwa członkowskie uznały, że gromadzenie danych jest zbyt szczegółowe i uciążliwe w stosunku do potrzeb krajowych.

2.4.Dostępność

2.4.1.Internetowa baza danych 

Statystyki w dziedzinie akwakultury są publikowane w publicznej bazie danych 5 Komisji (Eurostatu) w postaci następujących zestawów danych:

·Produkcja akwakultury, z wyjątkiem wylęgarni i podchowalni (fish_aq2a);

·Produkcja ikry rybiej do spożycia przez ludzi z akwakultury (fish_aq2b);

·Wkład do chowu materiału pochodzenia naturalnego (fish_aq3);

·Produkcja wylęgarni i podchowalni na etapie ikry w cyklu rozwojowym (fish_aq4a); oraz

·Produkcja wylęgarni i podchowalni na etapie formy młodocianej w cyklu rozwojowym (fish_aq4b);

Ponadto połowa państw członkowskich opublikowała dane w krajowych internetowych bazach danych lub w postaci gotowych do pobrania tablic rocznych. Dostęp do tych produktów jest zawsze bezpłatny.

2.4.2.Publikacje i tablice danych

Komisja (Eurostat) publikowała dane i artykuły na temat akwakultury w swoim internetowym zbiorze „Statistics Explained” oraz w opracowaniach statystycznych 6 .

Większość państw członkowskich regularnie publikowała statystyki w dziedzinie akwakultury w różnych raportach, w niektórych przypadkach wraz z komunikatami prasowymi.

2.4.3.Metadane

Komisja (Eurostat) co roku gromadziła krajowe sprawozdania dotyczące jakości, zgodnie z wymogiem zawartym w załączniku 6 do rozporządzenia. Sprawozdania te zawierały szczegółowe informacje na temat jakości danych i metodologii ich zbierania. Krajowe sprawozdania dotyczące jakości, opracowane po wydaniu wytycznych ESS, zebrano za pomocą programu do obsługi metadanych – Metadata Handler ESS.

Europejskie metadane referencyjne dotyczące statystyki w dziedzinie akwakultury opublikowano w publicznej bazie danych Komisji (Eurostatu) wraz z tablicami danych wymienionymi powyżej. Co roku dokonuje się przeglądu metadanych.

2.5.Poufność danych

Czynnikiem negatywnie wpływającym na statystyki w dziedzinie akwakultury gromadzone na podstawie rozporządzenia była duża liczba pól zawierających poufne dane. Tak było z dwóch najważniejszych powodów: Po pierwsze rozporządzenie wymaga bardzo szczegółowej struktury danych, co z kolei prowadzi do bardzo rozdrobnionych danych. Po drugie sektor akwakultury jest bardzo wyspecjalizowany w swojej strukturze. To powoduje, że w sektorze działa niewielka liczba przedsiębiorstw zajmujących się bardzo nielicznymi gatunkami za pomocą jednej głównej metody produkcji. W rezultacie duża liczba danych dotyczących pojedynczych gatunków i agregatów stała się poufna.

W 2015 r. prawie połowa państw członkowskich miała do czynienia z kwestiami poufności w przypadku głównego zestawu danych dotyczących produkcji akwakultury. To oznaczało, że agregaty na poziomie UE pozostały poufne w przypadku większości gatunków, często z powodu poufnych danych w jednym tylko państwie członkowskim. Niemniej jednak możliwe było opublikowanie krajowej łącznej wielkości i wartości produkcji wszystkich państw członkowskich za lata 2014 i 2015. Poufne dane z jednego państwa członkowskiego uniemożliwiły publikację unijnego agregatu dotyczącego wkładu do chowu materiału pochodzenia naturalnego. Z powodu niszowej produkcji w trzech państwach członkowskich dane dotyczące unijnej produkcji ikry rybiej do spożycia przez ludzi pozostały poufne. Dane dotyczące produkcji wylęgarni i podchowalni były poufne w kilku państwach członkowskich.

Komisja (Eurostat) i państwa członkowskie włożyły wiele czasu i wysiłku w starania o udostępnienie użytkownikom danych jak największej ilości danych liczbowych, przy jednoczesnym zabezpieczeniu poufności informacji statystycznych i zachowaniu jak największej efektywności procesu.

3.Obciążenia i opłacalność

Czas i wysiłek niezbędny co roku do zebrania, zestawienia i przetworzenia danych na poziomie krajowym był bardzo zróżnicowany. Jedna połowa państw członkowskich potrzebowała mniej niż 10 tygodni, zaś druga połowa więcej niż 10 tygodni do przygotowania zestawów danych zgodnie z wymogami rozporządzenia. Czas potrzebny na cały proces gromadzenia danych nie zmniejszył się w żadnym państwie członkowskim od wejścia w życie rozporządzenia, co wskazuje, że trudno im zwiększyć efektywność.

Niektóre państwa członkowskie zgłosiły jednak, że udało im się ograniczyć obciążenia spoczywające na respondentach. Kwestionariusze pozostały niezmienione i respondenci stwierdzili, że udzielanie odpowiedzi stało się rutyną. Kwestionariusze internetowe oraz dostosowane do potrzeb wsparcie dla przedsiębiorstw również pomogły zmniejszyć te obciążenia. Respondenci potrzebowali średnio trzech godzin na wypełnienie kwestionariusza. Liczba respondentów sięgała od 4 000 w Niemczech do mniej niż 50 na Malcie, w Belgii, na Cyprze i w Niderlandach.

ESS przeprowadził analizę kosztową europejskich produktów statystycznych. Dane szacunkowe dotyczące kosztów statystyki w dziedzinie akwakultury otrzymano od 20 państw członkowskich. Średnie roczne koszty gromadzenia danych na poziomie krajowym wynosiły około 66 000 EUR lub średnio 0,18 % łącznej wartości produkcji akwakultury. Niektóre szacunki kosztów nie odzwierciedlały łącznych kosztów tworzenia statystyk w dziedzinie akwakultury, a jedynie koszty bezpośrednie poniesione przez dany instytut krajowy.

4.Wnioski

W ostatnich latach statystyki w dziedzinie akwakultury ukształtowały się w stały zestaw danych statystycznych oferujący dość terminowe, kompletne i spójne informacje dla użytkowników danych nie tylko na poziomie europejskim i globalnym, lecz także krajowym. Zapewniają one decydentom, przemysłowi i społeczeństwu obywatelskiemu solidne podstawy dla przyszłego rozwoju tego sektora.

Niektóre państwa członkowskie nadal borykały się z problemami aktualności i terminowości podczas gromadzenia i dostarczania danych. Wytyczne Eurostatu dotyczące gromadzenia danych przyczyniły się do większej spójności gromadzenia danych w dziedzinie akwakultury.

Główną wadą negatywnie wpływającą na statystyki w dziedzinie akwakultury jest ilość danych poufnych. Wiąże się to z wymogiem szczegółowego podziału danych, ustanowionym w rozporządzeniu, oraz z wyspecjalizowaną i skoncentrowaną strukturą sektora akwakultury.

Państwa członkowskie ograniczyły obciążenia spoczywające na respondentach, ale nie odnotowały wyraźnej, możliwej do zmierzenia poprawy efektywności. Średni roczny koszt tworzenia statystyki w dziedzinie akwakultury wyniósł 66 000 EUR na państwo. Średni udział kosztów gromadzenia danych w łącznej wartości ekonomicznej produkcji akwakultury był jednak raczej niski.

5.Zalecenia

Komisja (Eurostat) będzie nadal współpracowała z państwami członkowskimi przy opracowywaniu dobrych praktyk, zaleceń i wytycznych, aby ograniczyć ilość danych poufnych dostarczanych Eurostatowi na podstawie rozporządzenia.

Na poziomie krajowym powinno się dalej zachęcać do stosowania kwestionariuszy elektronicznych, ponieważ przyczynia się to do większej efektywności zbierania danych. Krajowe wytyczne dotyczące gromadzenia danych oraz punkty informacyjne oferujące dostosowaną do potrzeb pomoc dla respondentów to kolejne przykłady dobrych praktyk.

Komisja (Eurostat) dąży do stałej poprawy jakości i dostępności europejskich statystyk. Działa też na rzecz ograniczenia obciążeń spoczywających na państwach członkowskich i respondentach. W tym celu w rocznym programie prac na 2017 r. 7 uwzględniła projekt dotyczący usprawnienia i uproszczenia statystyk w dziedzinie rybołówstwa. Projekt zakłada analizę obecnego procesu gromadzenia danych i opracowanie strategii na rzecz usprawnienia statystyki w dziedzinie akwakultury. Projekt gwarantuje koordynację, aby zapewnić zbieżność ze statystykami gromadzonymi na podstawie rozporządzenia (UE) 2017/1004, oraz lepszą harmonizację ze standardowym kwestionariuszem w dziedzinie akwakultury zalecanym przez Koordynującą Grupę Roboczą ds. Statystyki Rybołówstwa 8 .

(1)

     Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie przekazywania przez państwa członkowskie statystyk w dziedzinie akwakultury, uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 788/96 (Dz.U. L 218 z 13.8.2008, p. 1).

(2)

   Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie przekazywania przez państwa członkowskie statystyk w dziedzinie akwakultury, uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 788/96; COM(2015) 297 final.

(3)

     Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie przekazywania przez państwa członkowskie statystyk w dziedzinie akwakultury, uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 788/96; COM(2012) 422 final.

(4)

     Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1004 z dnia 17 maja 2017 r. w sprawie ustanowienia unijnych ram gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz w sprawie wspierania doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 199/2008 (Dz.U. L 157 z 20.6.2017, s. 1).

(5)

     http://ec.europa.eu/eurostat/data/database.

(6)

     Najnowsze to: „Agriculture, forestry and fishery statistics – 2016 edition”, ISBN 978-92-79-63351-5.

(7)

     http://ec.europa.eu/eurostat/web/ess/-/the-european-statistics-annual-work-programme-20-1

(8)

     Koordynującą Grupę Roboczą ds. Statystyki Rybołówstwa powołano w 1959 r. rezolucją nr 23/59 Konferencji FAO, aby koordynowała programy statystyczne w dziedzinie rybołówstwa regionalnych organów i innych organizacji międzyrządowych. Jej celem jest (i) poddawanie ciągłym przeglądom wymogów dotyczących statystyk w dziedzinie rybołówstwa (w tym akwakultury); (ii) uzgodnienie standardowych pojęć, definicji, klasyfikacji i metodologii w zakresie gromadzenia i zestawiania statystyk rybołówstwa; (iii) proponowanie sposobów koordynowania i usprawniania działań statystycznych wśród odpowiednich organizacji międzyrządowych (http://www.fao.org/fishery/cwp/en). Ostatnio grupa ta opracowała projekt standardowego kwestionariusza jako zalecenie w zakresie minimalnych wymogów statystyki w dziedzinie rybołówstwa.