KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 10.6.2016

COM(2016) 383 final

2016/0180(NLE)

Wniosek

ZALECENIE RADY

w sprawie europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie i uchylające zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

(1)odniesienia swoich systemów i poziomów kwalifikacji do ośmiu poziomów europejskich ram kwalifikacji do 2010 r.;

(2)wskazywania poziomów europejskich ram kwalifikacji na nowo wydawanych świadectwach/dyplomach lub suplementach do świadectw/dyplomów do 2012 r.

Nie wszystkie państwa odniosły swój cały system kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji, pomimo ich nadrzędnego charakteru

Niektóre państwa skoncentrowały proces odnoszenia wyłącznie na kwalifikacjach z zakresu kształcenia i szkolenia zawodowego, natomiast szereg innych państw nie uwzględnił w tym procesie systemu kształcenia ogólnego. Sytuacja jest jeszcze bardziej zróżnicowana w przypadku kwalifikacji prywatnych, pozaformalnych i międzynarodowych, które w niektórych państwach stanowią część krajowych ram kwalifikacji, a w innych nie. W przedmiotowym zaleceniu nie przewidziano żadnych środków gwarantujących, że wszystkie rodzaje kwalifikacji (w tym kwalifikacje uzyskane w sektorze prywatnym) stanowią część krajowych ram kwalifikacji. Ponadto systemy i ramy kwalifikacji z czasem ulegają zmianie, a w zaleceniu brak jest postanowień zachęcających państwa członkowskie do uaktualniania odnoszeń ich krajowych ram kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji.

Znaczące rozbieżności między państwami w opisie podobnych kwalifikacji

Nie istnieje żaden wspólny europejski format do opisu kwalifikacji i ich efektów uczenia się, co utrudnia ich porównywanie. Ponadto często trudno jest zdobyć informacje dotyczące zakresu kwalifikacji, ponieważ zasadniczo nie są one systematycznie zamieszczane w bazach danych i rejestrach dotyczących kwalifikacji ani udostępniane na poziomie europejskim. Komisja i państwa członkowskie uzgodniły na poziomie technicznym minimalny zestaw informacji, jakie należy przedstawiać w tym kontekście. Obejmuje on nie tylko informacje dotyczące efektów uczenia się odpowiadających kwalifikacjom, ale również informacje dotyczące zapewnienia jakości i ewentualnych punktów zaliczeniowych.

Ograniczenie pojęcia „kompetencje” do „autonomii i odpowiedzialności”

Znaczenie pojęcia „kompetencje”, użytego w kontekście deskryptorów efektów uczenia się w trzeciej kolumnie deskryptorów europejskich ram kwalifikacji 2 w załączniku II do zalecenia z 2008 r. w sprawie europejskich ram kwalifikacji, ogranicza się do „autonomii i odpowiedzialności”. Jest to niespójne z nadrzędną definicją kompetencji stosowaną powszechnie w ramach europejskiej polityki kształcenia i szkolenia, zawartą w załączniku I do zalecenia z 2008 r. w sprawie europejskich ram kwalifikacji, zgodnie z którą kompetencje oznaczają „udowodnioną zdolność stosowania wiedzy, umiejętności i zdolności osobistych, społecznych lub metodologicznych, okazywaną w pracy lub nauce oraz w karierze zawodowej i osobistej”.

Zaufanie do jakości i poziomu kwalifikacji, które zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji

Jest ono niezbędne dla wspierania mobilności osób uczących się i pracowników przemieszczających się w obrębie granic sektorowych i geograficznych i pomiędzy nimi. Aktualne wspólne zasady zapewniania jakości odnoszą się jednak ogólnie do zapewniania jakości, a nie konkretnie do kwalifikacji, które zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji. Ponadto, pomimo nadrzędnego charakteru europejskich ram kwalifikacji, przewidziane w nich zasady zapewniania jakości (załącznik III do zalecenia w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r.) odnoszą się jedynie do kształcenia i szkolenia zawodowego i szkolnictwa wyższego, a zatem nie mają zastosowania do kwalifikacji:

–uzyskanych w ramach kształcenia ogólnego;

–wynikających z walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego i nabytych w sektorze prywatnym;

–kwalifikacji międzynarodowych (niezależnie od tego, czy mają charakter sektorowy, czy nie).

Uniemożliwia to stworzenie klimatu zaufania między państwami członkowskimi w odniesieniu do pełnego zestawu kwalifikacji.

Brak wspólnych rozwiązań dotyczących transferu i akumulacji punktów zaliczeniowych w odniesieniu do kwalifikacji, które zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji

Chociaż europejskie ramy kwalifikacji ukierunkowane są na promowanie elastycznych ścieżek kształcenia i koncentrują się na efektach uczenia się, niezależnie od tego, gdzie uzyskano kwalifikacje (tj. w jakimkolwiek sektorze kształcenia formalnego lub w drodze walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego), nie istnieją żadne wspólne rozwiązania dotyczące transferu i akumulacji punktów zaliczeniowych w odniesieniu do kwalifikacji, które zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji. Utrudnia to przechodzenie z jednego środowiska nauki do innego, zarówno w obrębie państw członkowskich, jak i między nimi. Możliwość takiego przechodzenia ma jednak zasadnicze znaczenie dla osób, które doświadczają szeregu takich zmian w trakcie swojej nauki i kariery zawodowej.

Rosnąca liczba międzynarodowych kwalifikacji (sektorowych) opartych na normach opracowanych przez przedsiębiorstwa międzynarodowe lub organizacje sektorowe

Rosnące umiędzynarodowienie łańcuchów wartości produktów i usług spowodowało wzrost liczby międzynarodowych kwalifikacji (sektorowych), branżowych szkoleń i certyfikatów, opartych na normach opracowanych przez przedsiębiorstwa międzynarodowe lub organizacje sektorowe, takich jak ramy e-kompetencji czy sektorowe ramy bankowe i sektorowe ramy w zakresie spawalnictwa.

W przedmiotowym zaleceniu przewidziano, że należy umożliwić międzynarodowym organizacjom sektorowym odnoszenie swoich systemów kwalifikacji do wspólnego europejskiego punktu odniesienia, co ułatwi wskazanie związku między systemami międzynarodowych kwalifikacji sektorowych a krajowymi systemami kwalifikacji. Zalecenie nie określało jednak jednoznacznie, w jaki sposób osiągnąć takie bezpośrednie powiązanie z europejskimi ramami kwalifikacji. Z powodu braku wspólnej procedury niektóre państwa członkowskie włączyły część międzynarodowych kwalifikacji (sektorowych) do swoich krajowych ram kwalifikacji. W rezultacie dana kwalifikacja musiałaby być zgodna ze wszystkimi procedurami krajowymi, co niesie ze sobą wysokie ryzyko wystąpienia niespójności między państwami, w szczególności ryzyko, że ta sama kwalifikacja zostałaby przyporządkowana do różnych poziomów europejskich ram kwalifikacji. Powoduje to także duże obciążenie administracyjne dla międzynarodowych organizacji (sektorowych), musiałyby one bowiem przestrzegać wszystkich krajowych procedur i wymogów w zakresie zapewniania jakości.

Wspólne ramy kształcenia oparte na poziomach europejskich ram kwalifikacji

W dyrektywie w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (2005/36/WE) przewidziano, że Komisja może ustanowić w drodze aktów delegowanych wspólne ramy kształcenia odnoszące się do zawodów regulowanych na poziomie krajowym, jako minimalne zestawy efektów uczenia się oparte na poziomach europejskich ram kwalifikacji. Kwalifikacje zgodne z odnośnymi wspólnymi ramami kształcenia będą automatycznie uznawane w całej UE. Przepis ten jest nowy i dotychczas nie ustanowiono żadnych wspólnych ram kształcenia. W dyrektywie nie określono sposobu przypisywania poziomów europejskich ram kwalifikacji do wspólnych ram kształcenia.

Relacje między europejskimi ramami kwalifikacji a krajowymi ramami kwalifikacji państw trzecich

Europejskie ramy kwalifikacji służą jako źródło inspiracji przy opracowywaniu krajowych ram kwalifikacji i tworzeniu meta-ram poza UE. Szereg państw trzecich wyraziło zainteresowanie odniesieniem lub dostosowaniem swoich systemów do europejskich ram kwalifikacji, aby umożliwić porównanie ich kwalifikacji z kwalifikacjami UE. Pomimo licznych napływów i odpływów osób uczących się i pracowników do UE i z UE, zalecenie w sprawie europejskich ram kwalifikacji nie zawiera żadnych przepisów pozwalających na jakiekolwiek formalne dostosowanie ram państwa trzeciego. W praktyce uniemożliwia to formalne porównanie kwalifikacji państwa trzeciego z kwalifikacjami przyznanymi w UE.

Brak możliwości porównania kwalifikacji przyznanych w UE z kwalifikacjami państwa trzeciego osłabia zaufanie do kwalifikacji zdobytych zagranicą i utrudnia ich uznanie. Stawia to migrantów posiadających kwalifikacje zdobyte zagranicą (w tym uchodźców) w niekorzystnej sytuacji pod względem zatrudnienia w porównaniu z miejscową ludnością i osłabia ich szanse na rozwój zawodowy i awans. Tyczy się to zarówno osób posiadających kwalifikacje nabyte w państwie trzecim, przybywających do UE, jak i osób posiadających kwalifikacje nabyte w UE, jadących do państw trzecich. Na bardziej instytucjonalnym poziomie układy o stowarzyszeniu między UE a państwami trzecimi, takimi jak Maroko, Ukraina, Gruzja i Mołdawia, obejmują postanowienia dotyczące współpracy w zakresie odnoszenia do europejskich ram kwalifikacji. Nie stworzono jednak żadnych mechanizmów zarządzania zapewniających wdrożenie tych postanowień.

Zarządzanie europejskimi ramami kwalifikacji

W następstwie zalecenia w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r. Komisja powołała nieformalną grupę ekspertów (grupa doradcza ds. europejskich ram kwalifikacji) w celu zapewnienia ogólnej spójności i promowania przejrzystości procesów odnoszenia systemów kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji. W zaleceniu w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r. wezwano państwa członkowskie do utworzenia krajowych ośrodków koordynacji ds. europejskich ram kwalifikacji na szczeblu krajowym, których zadaniem było wspieranie i koordynowanie przejrzystego procesu odnoszenia krajowych systemów kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji.

Grupa doradcza ds. europejskich ram kwalifikacji jest skutecznym forum wymiany informacji i nawiązywania kontaktów między krajami i przyczyniła się do realizacji procesu odnoszenia, ustanawiając kryteria odnoszenia. Jednak brak koordynacji ze strony unijnych struktur zarządzania działaniami związanymi z umiejętnościami i kwalifikacjami jako całością uniemożliwia zwiększenie skuteczności i osiągnięcie większych synergii pomiędzy europejskimi ramami kwalifikacji i innymi instrumentami przejrzystości na poziomie unijnym i krajowym (takimi jak Europass i ESCO).

–wzmocnienie istniejącego procesu odnoszenia krajowych systemów i poziomów kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji;

–zwiększenie przejrzystości, porównywalności i zrozumienia kwalifikacji posiadanych przez osoby indywidualne;

–zapewnienie bardziej spójnego wdrażania europejskich ram kwalifikacji przez różne kraje;

–lepsze upowszechnianie europejskich ram kwalifikacji i informowanie o nich;

–wspieranie elastycznych ścieżek kształcenia i płynnego przechodzenia w obrębie systemów kształcenia i szkolenia i między nimi, a także miedzy kształceniem/szkoleniem a zatrudnieniem;

–na dalszym etapie – poprawa przejrzystości, zrozumienia i porównywalności kwalifikacji państw trzecich z kwalifikacjami przyznanymi w UE;

–zapewnienie skuteczniejszego zarządzania europejskimi ramami kwalifikacji na szczeblu unijnym i krajowym.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

–zalecenia Rady, w którym wzywa się państwa członkowskie do wprowadzenia gwarancji umiejętności 3 . Gwarancja skierowana będzie do osób dorosłych, które porzuciły kształcenie lub szkolenie, nie uzyskawszy wykształcenia średniego II stopnia lub kwalifikacji na równoważnym poziomie (poziom 4 europejskich ram kwalifikacji). Gwarancja zapewni im dostęp do ścieżek podnoszenia umiejętności umożliwiających im zdobycie minimalnego poziomu umiejętności czytania i pisania, umiejętności rozumowania matematycznego i umiejętności cyfrowych lub szerszego zakresu umiejętności, prowadząc do zdobycia kwalifikacji na poziomie 4 europejskich ram kwalifikacji.

–decyzja nr 2241/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jednolitych ram wspólnotowych dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji, która ustanawia ramy umożliwiające lepsze zaprezentowanie swoich umiejętności i kwalifikacji 4 ;

–nowe priorytety strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia do 2020 r., określone we wspólnym sprawozdaniu „Kształcenie i szkolenie 2020” przyjętym w 2015 r. 5 . W sprawozdaniu wezwano do dalszego rozwoju europejskich ram kwalifikacji, aby zwiększyć przejrzystość i porównywalność kwalifikacji;

–zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego 6 , w którym wezwano państwa członkowskie do wprowadzenia rozwiązań dotyczących walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego powiązanych z krajowymi ramami kwalifikacji. Rozwiązania, które powinny być zgodne z europejskimi ramami kwalifikacji, należy wprowadzić najpóźniej do 2018 r. Zgodnie z zaleceniem osoby indywidualne powinny mieć możliwość uzyskania pełnej lub częściowej kwalifikacji na podstawie potwierdzonych efektów uczenia się, nabytych poza formalnym systemem kształcenia i szkolenia;

–wielojęzyczna europejska klasyfikacja umiejętności, kompetencji, kwalifikacji i zawodów (ESCO). Zarówno w przypadku ESCO, jak i europejskich ram kwalifikacji, stosowany będzie ten sam format do publikowania informacji o kwalifikacjach w formie elektronicznej (zawarty w załączniku VI do wniosku);

–europejskie normy i wytyczne dotyczące zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym 7 , opracowane w ramach europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, oraz zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET) 8 ;

–niezależny europejski rejestr agencji ds. zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym 9 , utworzony w ramach europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, który jest rejestrem agencji ds. zapewniania jakości spełniających zasadniczo wymogi europejskich norm i wytycznych;

–europejski system transferu i akumulacji punktów (ECTS) 10 , opracowany w ramach europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, oraz europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET), ustanowiony na mocy zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 r. 11 ;

–proces boloński dotyczący szkolnictwa wyższego: 38 spośród 48 państw europejskich należących do europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego uczestniczy w europejskich ramach kwalifikacji. Wniosek jest zgodny z ramami kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego. W szczególności deskryptory dotyczące poziomów 5–8 europejskich ram kwalifikacji są zgodne z deskryptorami dublińskimi dotyczącymi trzech cyklów ram kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, w tym cyklu krótkiego związanego z pierwszym cyklem lub stanowiącego jego część. Obecna praktyka w zakresie odnoszenia wskazuje, że większość państw dokonała odniesienia do europejskich ram kwalifikacji i samopotwierdzenia w zakresie ram kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego w ramach jednego procesu;

–Konwencja Rady Europy o uznaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wyższego wykształcenia w Regionie Europejskim (lizbońska konwencja o uznawaniu kwalifikacji) i zalecenie dotyczące stosowania ram kwalifikacji w uznawaniu zagranicznych kwalifikacji, które wyraźnie odnosi się do europejskich ram kwalifikacji jako narzędzia wykorzystywanego w uznawaniu akademickim;

–polityki i inicjatywy dotyczące zatrudnienia, takie jak rozporządzenie w sprawie EURES i zalecenia Rady w sprawie gwarancji dla młodzieży i bezrobocia długotrwałego;

–dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych 12 , zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/55/UE z dnia 20 listopada 2013 r. 13  Na mocy tej dyrektywy Komisja może ustanawiać wspólne ramy kształcenia jako wspólny zestaw minimalnych efektów uczenia się niezbędnych do wykonywania określonego zawodu. Wspólne ramy kształcenia muszą opierać się na poziomach europejskich ram kwalifikacji.

•Spójność z innymi politykami Unii

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

zachęcanie do akademickiego uznawania dyplomów i okresów studiów;

rozwój wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych dla systemów edukacyjnych państw członkowskich.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

•Proporcjonalność

•Wybór instrumentu

3.WYNIKI OCEN EX-POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex-post i kontrole sprawności obowiązującego prawodawstwa

–należy zagwarantować bardziej przejrzyste i spójne odnoszenie do europejskich ram kwalifikacji w świetle zmieniającego się charakteru systemów kwalifikacji;

–należy wzmocnić rolę i wpływ ram kwalifikacji opartych na efektach uczenia się na poziomie krajowym i europejskim;

–uściślenie deskryptora „kompetencji” może pomóc w zachowaniu większej spójności procesu odnoszenia;

–należy usprawnić informowanie o europejskich ramach kwalifikacji, aby w większym stopniu dotrzeć do osób uczących się, pracowników i innych zainteresowanych stron;

–należy wzmocnić powiązania między ramami kwalifikacji a systemami zapewniania jakości;

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

–spotkań;

–odpowiedzi na dokument konsultacyjny, w którym wyszczególniono problemy i możliwe rozwiązania dotyczące rewizji europejskich ram kwalifikacji;

–w ramach ogólnego dokumentu konsultacyjnego dotyczącego Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności.

–wspólnym formatem dla efektów uczenia się, przy równoczesnym uwzględnieniu różnorodnych krajowych podejść;

–uwzględnieniem wspólnych zasad dotyczących zapewnienia jakości związanej ze wszystkimi rodzajami i poziomami kwalifikacji odniesionych do europejskich ram kwalifikacji;

–wspólnymi zasadami dotyczącymi systemów punktów zaliczeniowych związanych z europejskimi ramami kwalifikacji;

–koniecznością zaktualizowania zalecenia w celu dostosowania go do obecnych warunków oraz wykorzystania procedury rewizji do sprecyzowania zalecenia.

•Ocena skutków

–Poprawa jakości i spójności odnoszenia: europejskie ramy kwalifikacji zostaną wzmocnione dzięki wezwaniu państw członkowskich i Komisji do zapewnienia, aby odnoszenie odbywało się w spójny sposób zarówno na poziomie systemu, jak i na poziomie kwalifikacji, z wyraźnym potwierdzeniem kryteriów odnoszenia. Wyraźnie określone zostanie, że odnoszenie nie jest jednorazowym procesem z jednym terminem (aktualnie 2010 r.), ale ciągłym procesem wymagającym od państw członkowskich zapewnienia aktualności publikowanych informacji dotyczących odnoszenia i ich zgodności ze zmianami krajowymi.

–Termin „kompetencje”, stanowiący nagłówek trzeciej kolumny deskryptorów europejskich ram kwalifikacji (załącznik II do zalecenia w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r.), zostanie zmieniony na „odpowiedzialność/autonomia”, ponieważ termin „kompetencje” nie jest spójnie stosowany w zaleceniu z 2008 r. w sprawie europejskich ram kwalifikacji. Wyeliminowanie tej niespójności w zakresie pojęć wzmocni podejście ukierunkowane na efekty uczenia się promowane przez europejskie ramy kwalifikacji.

–Skuteczniejsze upowszechnianie europejskich ram kwalifikacji i informowanie o nich: państwa członkowskie zostaną wezwane do publikowania wyników procesu odnoszenia i informacji dotyczących kwalifikacji na poziomie krajowym i europejskim. Podstawowe informacje, które należy publikować w odniesieniu do poszczególnych kwalifikacji, zostaną określone przy wykorzystaniu wspólnego formatu. Opracowany zostanie także wizualny sposób przedstawiania poziomów europejskich ram kwalifikacji na świadectwach i dyplomach.

–W zaleceniu w sprawie europejskich ram kwalifikacji ustanowione zostaną wspólne zasady zapewniania jakości w odniesieniu do kwalifikacji, które odnoszone są do europejskich ram kwalifikacji. Odpowiedzialność państw członkowskich za dokonanie ustaleń dotyczących zapewniania jakości mających zastosowanie do kwalifikacji krajowych 20 , będzie w pełni przestrzegana, zgodnie z zasadą pomocniczości.

–Określone zostaną zasady dotyczące systemów punktów zaliczeniowych związanych z europejskimi ramami kwalifikacji w celu zapewnienia lepszego powiązania między systemami punktów a kwalifikacjami. Zapewniłoby to skuteczniejsze możliwości przenoszenia efektów uczenia się (elementów) kwalifikacji między różnymi środowiskami nauki, w tym efektów uczenia się uzyskanych w ramach uczenia się pozaformalnego i nieformalnego.

–zorganizowane dialogi z krajami objętymi europejską polityką sąsiedztwa, które zawarły z UE układy o stowarzyszeniu, skutkujące ewentualnie odniesieniem ich krajowych ram kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji;

–dostosowanie europejskich ram kwalifikacji do dobrze rozwiniętych krajowych ram kwalifikacji, w tym porównanie poziomów;

–dostosowanie europejskich ram kwalifikacji do dobrze rozwiniętych regionalnych ram kwalifikacji na świecie, w tym porównanie poziomów;

–wsparcie udzielane państwom przez UE (np. za pośrednictwem pomocy rozwojowej) na opracowanie krajowych ram kwalifikacji.

4.WPŁYW NA BUDŻET

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

–zaleca się, aby państwa członkowskie stosowały europejskie ramy kwalifikacji jako narzędzie odniesienia w celu porównywania poziomów kwalifikacji w różnych krajowych systemach kwalifikacji;

–zaleca się, aby państwa członkowskie w sposób przejrzysty odnosiły systemy i poziomy kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji, stosując podejście oparte na efektach uczenia się;

–państwa członkowskie powinny podjąć działania w celu zapewnienia, aby wszystkie nowe świadectwa, dyplomy lub suplementy kwalifikacji wydawane przez właściwe organy zawierały jasne odniesienie do odpowiedniego poziomu europejskich ram kwalifikacji, tak aby osoby indywidualne i pracodawcy mogli dostrzec bieżące korzyści wynikające z większej przejrzystości kwalifikacji.

–zaleca się, aby państwa członkowskie regularnie aktualizowały odniesienia. W ten sposób porównanie między poziomami krajowych kwalifikacji a poziomami europejskich ram kwalifikacji pozostanie adekwatne i zgodne z krajowymi systemami kwalifikacji;

–zaleca się, aby państwa członkowskie stosowały metody dotyczące odnoszenia, aby zapewnić spójne wdrażanie europejskich ram kwalifikacji w państwach członkowskich;

–termin „kompetencje” użyty w deskryptorach europejskich ram kwalifikacji (załącznik II) jako rodzaj efektów uczenia się zastępuje się terminem „autonomia i odpowiedzialność”, aby wierniej odzwierciedlić odpowiednie deskryptory efektów uczenia się;

–kryteria odnoszenia krajowych ram kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji opracowywane przez grupę doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji od 2008 r. zostały uwzględnione w zaleceniu jako załącznik III;

–w zaleceniu zaproponowano zmieniony załącznik dotyczący zasad zapewniania jakości, które należy stosować w odniesieniu do kwalifikacji odnoszonych do europejskich ram kwalifikacji (załącznik IV). Zasady te w pełni przestrzegają odpowiedzialności państw członkowskich za dokonanie ustaleń dotyczących zapewniania jakości mających zastosowanie do kwalifikacji krajowych, zgodnie z zasadą pomocniczości. Przedmiotowe wspólne zasady są zgodne z europejskimi normami i wytycznymi dotyczącymi zapewniania jakości w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego oraz z europejskimi ramami odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET). Zasady zapewniania jakości na poziomie europejskim w odniesieniu do kształcenia ogólnego są przedmiotem trwającej dyskusji toczonej w związku z ramami współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia 2020;

–wprowadzenie załącznika dotyczącego zasad odnoszących się do systemów punktów zaliczeniowych związanych z europejskimi ramami kwalifikacji (załącznik V);

–we wniosku wezwano państwa członkowskie do udostępniania do wiadomości publicznej wyników procesu odnoszenia po jego zakończeniu. Ponadto państwa członkowskie powinny zapewnić, aby informacje dotyczące kwalifikacji i odpowiadających im efektów uczenia się były dostępne i publikowane. W tym celu proponuje się, aby w załączniku VI uwzględnić elementy wspólnego formatu do opisu kwalifikacji;

–we wniosku wzywa się Komisję, aby, we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, zbadała możliwości stworzenia europejskiego rejestru poza obszarem szkolnictwa wyższego dla podmiotów monitorujących systemy zapewniania jakości powiązane z kwalifikacjami. Rejestr byłby podobny do europejskiego rejestru agencji ds. zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym, o którym mowa powyżej;

–we wniosku wezwano Komisję do opracowania standardowego wizualnego odniesienia do europejskich ram kwalifikacji. Pozwoliłoby to lepiej dotrzeć do osób uczących się, pracowników i innych zainteresowanych stron;

–w zmienionym zaleceniu określono podstawy umożliwiające powiązanie krajowych i regionalnych ram kwalifikacji państw trzecich z europejskimi ramami kwalifikacji, nawet jeżeli nie jest to głównym priorytetem wdrażania. Wszelkie takie powiązania powinny być zgodne z porozumieniami międzynarodowymi;

–Komisja zamierza powołać grupę ekspertów, aby zapewnić niezbędną platformę współpracy między Komisją, państwami członkowskimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami w zakresie wdrażania i monitorowania niniejszego zalecenia. Będzie to obejmowało zadania realizowane przez grupę doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji od 2008 r.;

–we wniosku wzywa się państwa członkowskie do wzmocnienia koordynacji wdrażania europejskich ram kwalifikacji na poziomie krajowym;

2016/0180 (NLE)

Wniosek

ZALECENIE RADY

w sprawie europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie i uchylające zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 165 i 166,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Kwalifikacje służą do wielu celów. Są one dla pracodawców wskazówką, co dana osoba zasadniczo wie i potrafi wykonać, tj. jakie są tzw. „efekty uczenia się”. Kwalifikacje mogą stanowić warunek wstępny uzyskania dostępu do niektórych zawodów regulowanych. Pomagają one organom ds. kształcenia i szkolenia oraz organizatorom kształcenia i szkolenia określić poziom i zakres kształcenia odbytego przez daną osobę. Są również istotne dla osób indywidualnych jako wyraz ich osobistych osiągnięć. W konsekwencji kwalifikacje odgrywają ważną rolę, zwiększając szanse zatrudnienia, ułatwiając mobilność i dostęp do dalszych etapów kształcenia.

(2)Kwalifikacje są formalnymi efektami procesu oceny i walidacji prowadzonego przez właściwy organ i zazwyczaj przyjmują formę rozpoznawalnych dokumentów, takich jak świadectwa lub dyplomy. Świadczą one o tym, że dana osoba osiągnęła efekty uczenia się zgodnie z określonymi normami. Takie efekty uczenia się można uzyskać w różny sposób, w ramach kształcenia formalnego, pozaformalnego lub nieformalnego. Informacje dotyczące efektów uczenia się powinny być łatwo dostępne i przejrzyste.

(3)W zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie 23 („zalecenie w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r.”) określono wspólne ramy odniesienia obejmujące osiem poziomów kwalifikacji, wyrażonych jako efekty uczenia się według rosnącego stopnia zaawansowania. Służą one jako instrument przełożenia między różnymi systemami kwalifikacji i ich poziomami. Celem europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie jest poprawa przejrzystości, porównywalności i możliwości przenoszenia kwalifikacji.

(4)W szerszej perspektywie zalecenie ma przyczynić się do unowocześnienia systemów kształcenia i szkolenia oraz zwiększyć szanse zatrudnienia, mobilność i integrację społeczną pracowników i osób uczących się. Ponadto zalecenie ma na celu lepsze powiązanie uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego prowadzące również do walidacji efektów uczenia się uzyskanych dzięki doświadczeniu.

(5)Państwa członkowskie opracowały krajowe ramy kwalifikacji oparte na efektach uczenia się i odniosły je do europejskich ram kwalifikacji przez proces tzw. „odnoszenia”. Deskryptory poziomów europejskich ram kwalifikacji i deskryptory efektów uczenia się przyczyniły się do większej przejrzystości i porównywalności kwalifikacji na poziomie systemu. Przyczyniły się one również do ogólnego przeniesienia akcentu na efekty uczenia się w ramach kształcenia i szkolenia.

(6)Posiadane kwalifikacje są bardziej przejrzyste i porównywalne, jeżeli zostają przedstawione w dokumentach zawierających odniesienie do stosownych i mających zastosowanie poziomów europejskich ram kwalifikacji, a także opis osiągniętych efektów uczenia się.

(7)Należy włączyć szeroki krąg zainteresowanych stron we wdrażanie europejskich ram kwalifikacji na poziomie Unii i na poziomie krajowym, aby zapewnić im szerokie poparcie. Główne zainteresowane strony to: organizatorzy kształcenia i szkolenia (formalnego i pozaformalnego), organy ds. kwalifikacji, pracodawcy, związki zawodowe, izby handlowe, przemysł i rzemiosło, podmioty zaangażowane w proces uznawania kwalifikacji akademickich i zawodowych, służby zatrudnienia i służby odpowiedzialne za integrację migrantów.

(8)W swoim sprawozdaniu dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 2013 r. dotyczącym oceny europejskich ram kwalifikacji 24 Komisja stwierdziła, że europejskie ramy kwalifikacji są powszechnie akceptowane jako punkt odniesienia dla opracowywania ram kwalifikacji, wdrażania podejścia opartego na efektach uczenia się oraz zwiększania przejrzystości i uznawania umiejętności i kompetencji. W sprawozdaniu podkreślono, że UE powinna umożliwić osobom uczącym się i pracownikom lepsze zaprezentowanie swoich umiejętności, bez względu na to, gdzie je zdobyli.

(9)Przejrzystość i uznanie umiejętności i kwalifikacji stanowią jeden z nowych priorytetów przewidzianych w strategicznych ramach europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia na okres do 2020 r. (ET 2020), przyjętych w 2015 r. 25 W sprawozdaniu podkreślono, że należy w dalszym ciągu rozwijać europejskie ramy kwalifikacji, aby zwiększyć przejrzystość i porównywalność kwalifikacji. Jeśli chodzi o nowo przybyłych migrantów, istniejące instrumenty przejrzystości mogą również ułatwić zrozumienie w UE kwalifikacji zdobytych za granicą i vice-versa.

(10)Europejskie ramy kwalifikacji i odniesione do nich krajowe ramy kwalifikacji mogą wspierać istniejące praktyki uznawania ponieważ wzmacniają zaufanie oraz zwiększają zrozumienie i porównywalność kwalifikacji. Ułatwi to proces uznawania do celów uczenia się i pracy.

(11)Krajowe ramy i systemy kwalifikacji z czasem ulegają zmianie, więc odniesienia do europejskich ram kwalifikacji powinny być regularnie uaktualniane.

(12)Zaufanie do jakości i poziomu kwalifikacji, które zostały odniesione do europejskich ram kwalifikacji, jest niezbędne, jeśli chcemy wspierać mobilność osób uczących się i pracowników w obrębie granic sektorowych i geograficznych i pomiędzy nimi. Zalecenie w sprawie europejskich ram kwalifikacji z 2008 r. zawiera wspólne zasady dotyczące zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym oraz w kształceniu i szkoleniu zawodowym. Powinny one także w pełni przestrzegać odpowiedzialności państw członkowskich za dokonanie ustaleń dotyczących zapewniania jakości mających zastosowanie do kwalifikacji krajowych, zgodnie z zasadą pomocniczości. Normy i wytyczne dotyczące zapewniania jakości w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego 26 oraz europejskie ramy odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym 27 stanowią podstawę dla przedmiotowych wspólnych zasad 28 .

(13)Systemy punktów zaliczeniowych pomogą osobom indywidualnym osiągać postępy w nauce, ułatwiać bowiem będą transfer między różnymi poziomami i rodzajami kształcenia i szkolenia oraz pomiędzy krajami. Ułatwiają one opracowywanie, realizację i ocenę efektów uczenia się odpowiadających pełnym kwalifikacjom lub elementom kwalifikacji. Systemy te pozwalają osobom uczącym się łączyć różne efekty uczenia się uzyskane w różnych kontekstach, w tym za pomocą cyfrowych metod uczenia się oraz w ramach uczenia się pozaformalnego i nieformalnego.

(14)Większość istniejących systemów punktów zaliczeniowych, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim, funkcjonuje w kontekstach instytucjonalnych, takich jak szkolnictwo wyższe lub kształcenie i szkolenie zawodowe. Na poziomie europejskim stworzono europejski system transferu i akumulacji punktów w szkolnictwie wyższym 29 w ramach europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego. Jeśli chodzi o kształcenie i szkolenie zawodowe, zaleceniem Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzony został europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym 30 . Rośnie potrzeba zapewnienia drożności systemów kształcenia i szkolenia oraz bardziej elastycznych ścieżek kształcenia. W związku z tym konieczne jest zapewnienie większej synergii między ramami kwalifikacji a systemami punktów zaliczeniowych, a systemy te muszą lepiej ze sobą współgrać.

(15)Chociaż unijny dorobek prawny w dziedzinie legalnej migracji i azylu przewiduje równe traktowanie w zakresie uznawania kwalifikacji (a nawet ułatwienia dla beneficjentów ochrony międzynarodowej 31 ), wśród obywateli państw trzecich z wykształceniem wyższym nadal odnotowuje się wysokie wskaźniki nadmiernych kwalifikacji i niedostateczne zatrudnienie. Współpraca między Unią a państwami trzecimi w zakresie przejrzystości kwalifikacji może ułatwić integrację migrantów na rynkach pracy UE. Ze względu na rosnące przepływy migracyjne w kierunku Unii i z Unii, niezbędne jest lepsze zrozumienie kwalifikacji przyznanych poza Unią. Coraz większa liczba państw dąży do ściślejszego powiązania swoich ram kwalifikacji z europejskimi ramami kwalifikacji.

(16)Artykuł 49a zmienionej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/36/WE 32 stanowi, że „wspólne ramy kształcenia” w odniesieniu do zawodów regulowanych mogą być określane w drodze aktów delegowanych Komisji jako wspólny zasób wiedzy, umiejętności i kompetencji. Wspólne ramy kształcenia „muszą opierać się na poziomach przewidzianych w europejskich ramach kwalifikacji”. Ustanawiając akty delegowane, Komisja powinna zapewnić wykorzystanie istniejącej wiedzy fachowej dotyczącej wdrażania europejskich ram kwalifikacji. Odniesienie kwalifikacji do poziomów europejskich ram kwalifikacji nie powinno wpłynąć na dostęp do rynku pracy w przypadku kwalifikacji zawodowych, które zostały uznane zgodnie ze zmienioną dyrektywą 2005/36/WE.

(17)Ramy kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego 33 zapewniają deskryptory dla pierwszego, drugiego i trzeciego cyklu szkolnictwa wyższego. Każdy deskryptor cyklu opisuje osiągnięcia i umiejętności związane z kwalifikacjami przyznanymi na koniec danego cyklu. Europejskie ramy kwalifikacji są zgodne z ramami kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego i z ich deskryptorami cyklu. Poziomy 5–8 europejskich ram kwalifikacji odpowiadają odpowiednio pierwszemu (w tym cyklowi krótkiemu związanemu z pierwszym cyklem lub stanowiącemu jego część), drugiemu i trzeciemu cyklowi ram kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, jak szczegółowo określono w załączniku II.

(18)Decyzja nr 2004/2241/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jednolitych ram wspólnotowych dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) pomaga osobom indywidualnym w lepszy sposób zaprezentować swoje umiejętności i kwalifikacje 34 .

(19)Wielojęzyczna europejska klasyfikacja umiejętności, kompetencji, kwalifikacji i zawodów (klasyfikacja ESCO) pozwala na zapewnienie lepszego powiązania między kształceniem a zatrudnieniem. Informacje o kwalifikacjach odniesionych do europejskich ram kwalifikacji znajdą odzwierciedlenie w ESCO.

(20)Informacje dotyczące procesu odnoszenia ram kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji i kwalifikacji odniesionych do europejskich ram kwalifikacji powinny być udostępniane do wiadomości publicznej, w tym za pośrednictwem ram Europass. Do realizacji tego celu przyczyni się wykorzystanie do opisu kwalifikacji wspólnej struktury i formatów danych oraz metod uwierzytelniania. Ułatwi to także zrozumienie i wykorzystanie opublikowanych informacji dotyczących kwalifikacji.

(21)Aby europejskie ramy kwalifikacji stały się bardziej widoczne i lepiej docierały do użytkowników, dokumenty takie jak świadectwa i dyplomy dotyczące nowych kwalifikacji odniesionych do europejskich ram kwalifikacji powinny zawierać wizualne odniesienie do odpowiedniego poziomu europejskich ram kwalifikacji.

(22)Na poziomie krajowym i unijnym powinna istnieć spójność, komplementarność i synergia między wdrażaniem europejskich ram kwalifikacji, krajowych ram kwalifikacji oraz obecnymi i przyszłymi narzędziami dotyczącymi przejrzystości i uznawania umiejętności i kwalifikacji, w tym narzędziami dotyczącymi zapewniania jakości, akumulacji i transferu punktów zaliczeniowych oraz narzędziami opracowanymi w ramach europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego.

(23)Niniejsze zalecenie konsoliduje europejskie ramy kwalifikacji jako wspólne ramy odniesienia obejmujące osiem poziomów wyrażonych jako efekty uczenia się, służące jako instrument przełożenia między różnymi ramami i systemami kwalifikacji i przewidzianymi w nich poziomami.

(24)Komisja zamierza stworzyć platformę współpracy między Komisją, państwami członkowskimi a odpowiednimi zainteresowanymi stronami poświęconą wdrażaniu i monitorowaniu niniejszego zalecenia. Będzie to obejmowało zadania realizowane przez grupę doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji od 2008 r.

(25)Państwa członkowskie powinny zapewnić koordynację zadań realizowanych przez krajowe ośrodki koordynacji ds. europejskich ram kwalifikacji od 2008 r.,

NINIEJSZYM ZALECA, ABY PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE:

1)stosowały europejskie ramy kwalifikacji jako narzędzie służące do porównywania wszystkich rodzajów i poziomów kwalifikacji w Unii;

2)odnosiły swoje krajowe systemy i ramy kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji, w szczególności odnosząc swoje poziomy kwalifikacji do poziomów europejskich ram kwalifikacji określonych w załączniku II oraz stosując kryteria określone w załączniku III;

3)regularnie, a maksymalnie co pięć lat, uaktualniały odniesienie poziomów krajowych ram kwalifikacji do poziomów europejskich ram kwalifikacji określonych w załączniku II, stosując kryteria określone w załączniku III;

4)zapewniły, aby wszystkie odniesione kwalifikacje były zgodne ze wspólnymi zasadami dotyczącymi zapewniania jakości określonymi w załączniku IV, bez uszczerbku dla krajowych zasad zapewniania jakości mających zastosowanie do kwalifikacji krajowych;

5)zapewniły, aby systemy punktów zaliczeniowych związane z krajowymi ramami i systemami kwalifikacji były zgodne ze wspólnymi zasadami dotyczącymi systemów punktów zaliczeniowych określonymi w załączniku V, bez uszczerbku dla krajowych decyzji o wykorzystaniu systemów punktów zaliczeniowych;

6)podjęły środki w celu zapewnienia, aby wszystkie nowe świadectwa, dyplomy lub suplementy kwalifikacji wydawane przez właściwe organy zawierały jasne odniesienie do odpowiedniego poziomu europejskich ram kwalifikacji;

7)udostępniały do wiadomości publicznej wyniki procesu odnoszenia na poziomie krajowym i unijnym oraz zapewniły dostępność i publikowanie informacji dotyczących kwalifikacji i odpowiadających im efektów uczenia się, z wykorzystaniem wspólnego formatu określonego w załączniku VI;

8)zachęcały partnerów społecznych, publiczne służby zatrudnienia, organizatorów kształcenia i szkolenia oraz organy publiczne do stosowania europejskich ram kwalifikacji, aby wspierać porównywanie kwalifikacji i przejrzystość odpowiadających im efektów uczenia się;

9)wzmacniały koordynację wdrażania niniejszego zalecenia na poziomie krajowym, przy uwzględnieniu doświadczeń zdobytych w ramach działań organów krajowych wspierających rozwój umiejętności.

NINIEJSZYM ZALECA, ABY KOMISJA, WE WSPÓŁPRACY Z PAŃSTWAMI CZŁONKOWSKIMI I ZAINTERESOWANYMI STRONAMI:

10)wspierała spójność we wdrażaniu europejskich ram kwalifikacji przez państwa członkowskie, opracowując metodykę wyrównywania poziomu krajowych kwalifikacji;

11)opracowała metody wykorzystania i stosowania efektów uczenia się w kwalifikacjach;

12)zbadała możliwości stworzenia rejestru poza obszarem szkolnictwa wyższego dla podmiotów monitorujących systemy zapewniania jakości powiązane z kwalifikacjami;

13)opracowała standardowy format opisu efektów uczenia się służący do celów porównania;

14)opracowała ujednolicony sposób informowania o europejskich ramach kwalifikacji, w szczególności przedstawiania poziomu europejskich ram kwalifikacji na nowych świadectwach, dyplomach lub suplementach kwalifikacji;

15)wspierała stopniowe opracowywanie i stosowanie kryteriów i procedur umożliwiających porównanie krajowych i regionalnych ram kwalifikacji państw trzecich z europejskimi ramami kwalifikacji, zgodnie z międzynarodowymi porozumieniami;

16)zorganizowała wzajemne oceny i wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi;

17)zapewniała rozwój europejskich ram kwalifikacji w pełnej zgodności z zasadami europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia strategicznych ram ET 2020;

18)zapewniła, aby program Erasmus+ wykorzystano w celu wsparcia wdrażania niniejszego zalecenia.

NINIEJSZYM ZALECA, ABY KOMISJA:

19)przedstawiła sprawozdanie z postępów w następstwie przyjęcia niniejszego zalecenia, odpowiednio, w kontekście odnośnych ram kształcenia i szkolenia oraz polityki zatrudnienia;

20)we współpracy z państwami członkowskimi i po konsultacjach z zainteresowanymi stronami poddała ocenie działania podjęte w odpowiedzi na niniejsze zalecenie i do 2022 r. przedstawiła Radzie sprawozdanie ze zdobytych doświadczeń i wniosków na przyszłość, w tym, w razie potrzeby, dotyczących możliwego przeglądu i rewizji niniejszego zalecenia.

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie traci moc.

Sporządzono w Brukseli dnia r.

(1) Dz.U. C 111 z 6.5.2008, s. 1.

(2) W europejskich ramach kwalifikacji „kompetencje” określane są w kategoriach odpowiedzialności i autonomii.

(3) Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie ustanowienia gwarancji umiejętności COM(2016) 382.

(4) Dz.U. L 390 z 31.12.2004, s. 6.

(5) Dz.U. C 417 z 15.12.2015, s. 25.

(6) Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1.

(7) http://www.enqa.eu/wp-content/uploads/2015/11/ESG_2015.pdf.

(8) Dz.U. C 155 z 8.7.2009, s. 1.

(9) https://www.eqar.eu/.

(10) http://ec.europa.eu/education/library/publications/2015/ects-users-guide_en.pdf .

(11) Dz.U. C 155 z 8.7.2009, s. 11.

(12) Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22.

(13) Dz.U. L 354 z 28.12.2013, s. 132.

(14) COM(2016)377 z 7.6.2016, Plan działania w dziedzinie integracji obywateli państw trzecich.

(15) http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2009_2014/documents/cult/dv/esstudyeurqualifframewimplem/esstudyeurqualifframewimplemen.pdf .

(16) http://ec.europa.eu/ploteus/sites/eac-eqf/files/DG%20EAC%20-%20Evaluation%20EQF%20-%20Final%20Report%20-%20Final%20Version.pdf .

(17) Specjalne konsultacje na temat rewizji zalecenia w sprawie europejskich ram kwalifikacji przeprowadzono z grupą doradczą ds. europejskich ram kwalifikacji w dniu 19 stycznia 2016 r., a z partnerami społecznymi UE w dniu 20 stycznia 2016 r. Więcej szczegółowych informacji dotyczących wyników tych konsultacji znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym Nowemu europejskiemu programowi na rzecz umiejętności („Document analytical underpinning of a New skills Agenda for Europe”, SWD(2016) 195).

(18) http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/more_info/consultations/documents/skills-results_en.pdf .

(19) Dokument roboczy służb Komisji towarzyszący Nowemu europejskiemu programowi na rzecz umiejętności („Document analytical underpinning of a New skills Agenda for Europe”, SWD(2016) 195).

(20) Zasady te są w pełni zgodne z europejskimi normami i wytycznymi dotyczącymi zapewniania jakości w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego oraz z europejskimi ramami odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET). Zasady zapewniania jakości na poziomie europejskim w odniesieniu do kształcenia ogólnego są przedmiotem trwającej dyskusji, toczonej w związku z ramami współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia 2020.

(21) Nie naruszono by przy tym krajowych procedur dotyczących uwzględniania kwalifikacji w krajowych ramach kwalifikacji.

(22) SWD (2016) 195.

(23) Dz.U. C 111 z 6.5.2008, s. 1.

(24) COM(2013) 897 final.

(25) Dz.U. C 417 z 15.12.2015, s. 25.

(26) http://www.enqa.eu/wp-content/uploads/2015/11/ESG_2015.pdf .

(27) Dz.U. C 155 z 8.7.2009, s. 1.

(28) Zasady zapewniania jakości na poziomie europejskim w odniesieniu do kształcenia ogólnego są przedmiotem trwającej dyskusji toczonej w związku z ramami współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia 2020.

(29) http://ec.europa.eu/education/library/publications/2015/ects-users-guide_en.pdf .

(30) Dz.U. C 155 z 8.7.2009, s. 11.

(31) Dyrektywa 2011/95/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony.

(32) Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22.

(33) http://www.ehea.info/Uploads/qualification/QF-EHEA-May2005.pdf .

(34) Dz.U. L 390 z 31.12.2004, s. 6.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 10.6.2016

COM(2016) 383 final

ZAŁĄCZNIKI

do

wniosku dotyczącego zalecenia Rady

w sprawie europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie i uchylającego zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie

ZAŁĄCZNIK I

Definicje

W kontekście niniejszego zalecenia zastosowanie mają następujące definicje:

a)kwalifikacja: formalny wynik procesu oceny i walidacji uzyskany w sytuacji, w której właściwy organ stwierdza, że dana osoba osiągnęła efekty uczenia się zgodne z określonymi standardami;

b)krajowy system kwalifikacji: wszystkie aspekty działalności państw członkowskich związanej z uznawaniem uczenia się i inne mechanizmy łączące kształcenie i szkolenie z rynkiem pracy i społeczeństwem obywatelskim. Obejmuje on opracowanie i wdrażanie rozwiązań instytucjonalnych i procedur związanych z zapewnianiem jakości, oceną i przyznawaniem kwalifikacji. Krajowy system kwalifikacji może składać się z kilku podsystemów i może obejmować krajowe ramy kwalifikacji;

c)krajowe ramy kwalifikacji: narzędzie służące do klasyfikowania kwalifikacji na wyszczególnione według przyjętego zespołu kryteriów poziomy osiągnięć w uczeniu się, które ma na celu integrację i koordynację krajowych podsystemów kwalifikacji oraz poprawę przejrzystości, dostępności, rozwoju i jakości kwalifikacji w odniesieniu do rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego;

d)kwalifikacja międzynarodowa: świadectwo, dyplom, stopień lub tytuł przyznane przez organ międzynarodowy (lub organ krajowy akredytowany przez organ międzynarodowy) i używane w więcej niż jednym państwie, obejmujące efekty uczenia się oparte na standardach opracowanych przez organ, organizację lub przedsiębiorstwo międzynarodowe;

e)międzynarodowa kwalifikacja sektorowa: kwalifikacja międzynarodowa istotna dla danego sektora działalności gospodarczej, opracowana przez międzynarodową organizację sektorową lub przedsiębiorstwo międzynarodowe;

f)efekty uczenia się: określenie tego, co uczący się wie, rozumie i potrafi wykonać po ukończeniu procesu uczenia się;

g)wiedza: efekt przyswajania informacji poprzez uczenie się. Wiedza jest zbiorem faktów, zasad, teorii i praktyk powiązanych z dziedziną pracy lub nauki. W kontekście europejskich ram kwalifikacji wiedzę opisuje się jako teoretyczną lub faktograficzną;

h)umiejętności: zdolność do stosowania wiedzy i korzystania z know-how w celu wykonywania zadań i rozwiązywania problemów. W kontekście europejskich ram kwalifikacji umiejętności określa się jako kognitywne (obejmujące myślenie logiczne, intuicyjne i kreatywne) oraz praktyczne (obejmujące sprawność i korzystanie z metod, materiałów, narzędzi i instrumentów);

i)odpowiedzialność / autonomia w kontekście europejskich ram kwalifikacji to zdolność osoby uczącej się do stosowania wiedzy i umiejętności w sposób niezależny i odpowiedzialny;

j)walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego: proces potwierdzania przez upoważniony organ, że dana osoba uzyskała efekty uczenia się mierzone zgodnie z odpowiednimi standardami; składają się na nią następujące cztery oddzielne etapy: identyfikacja konkretnych doświadczeń danej osoby za pomocą rozmowy; dokumentacja służąca zaprezentowaniu doświadczeń danej osoby; formalna ocena tych doświadczeń oraz poświadczenie wyników oceny mogące skutkować częściową lub pełną kwalifikacją;

k)formalne uznawanie efektów uczenia się: proces przyznawania przez właściwy organ oficjalnego statusu uzyskanym efektom uczenia się dla celów dalszego kształcenia się lub zatrudnienia, odbywający się poprzez (i) przyznanie kwalifikacji (świadectw, dyplomów lub tytułów), (ii) walidację uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, (iii) przyznanie równoważności, punktów zaliczeniowych lub zwolnień;

l)punkt zaliczeniowy: świadczy o tym, że część kwalifikacji, będąca spójnym zbiorem efektów uczenia się, została poddana ocenie i walidacji przez upoważniony organ zgodnie z ustalonym standardem; punkt zaliczeniowy jest przyznawany przez właściwe organy, gdy dana osoba osiągnęła określone efekty uczenia się, co potwierdzają odpowiednie oceny; punkt zaliczeniowy może być wyrażony wartością ilościową (np. jako zaliczenia lub punkty zaliczeniowe) odzwierciedlającą szacowany nakład pracy typowej osoby potrzebny do osiągnięcia powiązanych efektów uczenia się;

m)systemy punktów zaliczeniowych: systemy uznawania punktów zaliczeniowych. Systemy te mogą obejmować między innymi równoważność, zwolnienia, jednostki/moduły, które mogą być gromadzone i transferowane, autonomię organizatorów kształcenia i szkolenia, którzy mogą indywidualizować ścieżki uczenia się, oraz dokładną walidację uczenia się pozaformalnego i nieformalnego;

n)transfer punktów zaliczeniowych: proces pozwalający osobom, które zgromadziły punkty zaliczeniowe w jednym kontekście, na uzyskanie oceny i uznania tych punktów w innym kontekście.

ZAŁĄCZNIK II

Deskryptory definiujące poziomy europejskich ram kwalifikacji (EQF)

Zgodność z ramami kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego

W ramach kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego przewidziano deskryptory trzech cykli uzgodnionych przez ministrów szkolnictwa wyższego na spotkaniu w Bergen w maju 2005 r. w ramach procesu bolońskiego. Deskryptory dla każdego cyklu oferują ogólne określenie typowych oczekiwań w zakresie osiągnięć i umiejętności związanych z kwalifikacjami odzwierciedlającymi koniec danego cyklu.

*    Deskryptor krótkiego cyklu (w ramach pierwszego cyklu lub z nim powiązany) opracowany przez Wspólną Inicjatywę Jakości jako część procesu bolońskiego, odpowiada efektom uczenia się z poziomu 5 EQF.

**    Deskryptor pierwszego cyklu odpowiada efektom uczenia się z poziomu 6 EQF.

***    Deskryptor drugiego cyklu odpowiada efektom uczenia się z poziomu 7 EQF.

ZAŁĄCZNIK III

Kryteria i procedury odnoszenia krajowych ram i systemów kwalifikacji do europejskich ram kwalifikacji

1.Obowiązki lub kompetencje prawne wszystkich właściwych podmiotów krajowych uczestniczących w procesie odnoszenia są jasno określone i opublikowane przez właściwe organy.

2.Istnieje wyraźny i dający się udowodnić związek między poziomami kwalifikacji określonymi w krajowych ramach lub systemach kwalifikacji a deskryptorami poziomów EQF.

3.Krajowe ramy lub systemy kwalifikacji oraz określone w nich kwalifikacje są oparte na zasadach i celach efektów uczenia się i powiązane z rozwiązaniami dotyczącymi walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz z systemami punktów zaliczeniowych, jeżeli takowe istnieją.

4.Procedury włączania kwalifikacji do krajowych ram kwalifikacji lub opisywania miejsca kwalifikacji w krajowym systemie kwalifikacji są przejrzyste.

5.Krajowe systemy zapewniania jakości kształcenia i szkolenia odnoszą się do krajowych ram lub systemów kwalifikacji i są zgodne z zasadami zapewniania jakości określonymi w załączniku IV do niniejszego zalecenia.

6.Proces odnoszenia obejmuje wyrażenie przez odpowiednie organy ds. zapewniania jakości zgody co do tego, że sprawozdanie dotyczące odnoszenia jest zgodne z odpowiednimi krajowymi przepisami i praktyką w dziedzinie zapewniania jakości.

7.W procesie odnoszenia uczestniczą eksperci międzynarodowi, a sprawozdania dotyczące odnoszenia zawierają pisemne oświadczenia na temat procesu odnoszenia złożone przez co najmniej dwóch ekspertów międzynarodowych z dwóch różnych państw.

8.Właściwy organ krajowy lub organy krajowe poświadczają odniesienie krajowych ram lub systemów kwalifikacji do EQF. Właściwe organy krajowe publikują jedno kompleksowe sprawozdanie, w którym przedstawiają odniesienie i potwierdzające je dowody, omawiając osobno każde z kryteriów. To samo sprawozdanie można wykorzystać do samopotwierdzenia w zakresie ram kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego, zgodnie z określonymi tam kryteriami samopotwierdzenia.

9.Najlepiej byłoby, gdyby w ciągu 3 miesięcy od zatwierdzenia sprawozdania dotyczącego odnoszenia lub jego aktualizacji państwa członkowskie i inne państwa uczestniczące publikowały sprawozdanie dotyczące odnoszenia i udostępniały istotne informacje dla celów porównawczych za pośrednictwem odpowiednich europejskich usług internetowych.

10.W następstwie procesu odnoszenia wszystkie nowe świadectwa, dyplomy lub suplementy kwalifikacji wydane przez właściwe organy powinny zawierać jasne odniesienie, na podstawie krajowych ram lub systemów kwalifikacji, do odpowiedniego poziomu EQF.

ZAŁĄCZNIK IV

Zasady zapewniania jakości w odniesieniu do
kwalifikacji odniesionych do europejskich ram kwalifikacji 2

Kształcenie i szkolenie zawodowe, szkolnictwo wyższe, uczenie się pozaformalne i nieformalne w sektorze prywatnym lub kwalifikacje międzynarodowe, które są odniesione do EQF, powinny być objęte zapewnianiem jakości, aby zwiększać zaufanie do ich jakości i poziomu. Zasady zapewniania jakości na poziomie europejskim w odniesieniu do kształcenia ogólnego są przedmiotem trwającej dyskusji toczonej w kontekście ET 2020.

Bez uszczerbku dla krajowych ustaleń w zakresie zapewniania jakości mających zastosowanie do kwalifikacji krajowych zapewnianie jakości kwalifikacji odniesionych do EQF:

1.odnosi się do opracowywania kwalifikacji, jak również stosowania podejścia opartego na efektach uczenia się;

2.odnosi się do procesu certyfikacji, zapewniając prawidłową i niezawodną ocenę zgodnie z ustalonymi i przejrzystymi standardami opartymi na efektach uczenia się;

3.obejmuje mechanizmy informacji zwrotnej i procedury służące ciągłej poprawie;

4.wiąże się z uczestnictwem wszystkich istotnych zainteresowanych stron na wszystkich etapach procesu;

5.obejmuje spójne metody oceny, wiążące ocenę wewnętrzną z oceną zewnętrzną;

6.stanowi integralną część wewnętrznego zarządzania, w tym w ramach podwykonawstwa, podmiotów wydających kwalifikacje odniesione do EQF;

7.jest oparte na jasnych i mierzalnych celach, standardach i wytycznych;

8.jest wspierane odpowiednimi zasobami;

9.obejmuje systematyczną i cykliczną ocenę dokonywaną przez organy monitorowania zewnętrznego, opartą co najmniej na zasadach określonych w niniejszym załączniku odnośnie do systemów wewnętrznego zapewniania jakości powiązanych z kwalifikacjami;

10.obejmuje publikowanie wyników jego oceny, w tym z zapewnieniem dostępności elektronicznej tych wyników na poziomie krajowym i europejskim.

Organy lub agencje monitorowania zewnętrznego, o których mowa w zasadzie 9, powinny być poddawane przez właściwe organy cyklicznemu przeglądowi zewnętrznemu. Wyniki takiego przeglądu zewnętrznego, poza obszarem szkolnictwa wyższego, powinny być publicznie i elektronicznie dostępne za pośrednictwem rejestru europejskiego.

ZAŁĄCZNIK V

Zasady dotyczące systemów punktów zaliczeniowych związanych z europejskimi ramami kwalifikacji 

EQF i krajowe ramy kwalifikacji uzupełnione systemami punktów zaliczeniowych zapewniają lepsze wsparcie osobom indywidualnym, które przemieszczają się (i) między różnymi poziomami kształcenia i szkolenia, (ii) w obrębie sektorów kształcenia i szkolenia i między tymi sektorami (iii) między kształceniem i szkoleniem a rynkiem pracy oraz (iv) w granicach i poza granicami kraju. Różne systemy punktów zaliczeniowych, ściśle powiązane z systemami i ramami kwalifikacji, powinny współdziałać ze sobą, aby wspierać takie przejścia oraz ułatwiać dokonywanie postępów.

W tym celu systemy punktów zaliczeniowych związane z odniesieniem kwalifikacji do EQF powinny być zgodne z następującymi zasadami:

1.należy wprowadzić systemy punktów zaliczeniowych w celu utworzenia elastycznych ścieżek kształcenia, z korzyścią dla poszczególnych osób uczących się;

2.przy projektowaniu i rozwijaniu kwalifikacji należy systematycznie stosować podejście oparte na efektach uczenia się oraz odpowiednie rozwiązania dotyczące punktów zaliczeniowych, aby ułatwiać transfer (elementów) kwalifikacji i osiąganie postępów w uczeniu się;

3.systemy punktów zaliczeniowych powinny ułatwiać transfer efektów uczenia się i osiąganie postępów przez osoby uczące się ponad granicami instytucjonalnymi i krajowymi;

4.systemy punktów zaliczeniowych muszą opierać się na wyraźnym i przejrzystym zapewnianiu jakości;

5.punkty zaliczeniowe uzyskane przez daną osobę powinny być udokumentowane, przy czym w dokumencie takim należy podać uzyskane efekty uczenia się, ich poziom, nazwę właściwej instytucji przyznającej punkty zaliczeniowe oraz, w stosownych przypadkach, powiązaną wartość punktów zaliczeniowych;

6.Systemy transferu i akumulacji punktów zaliczeniowych powinny dążyć do osiągnięcia synergii z przyjętymi rozwiązaniami dotyczącymi walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, współdziałając w celu ułatwienia i promowania transferu i postępów.

7.Systemy punktów zaliczeniowych powinny być tworzone i udoskonalane poprzez współpracę między zainteresowanymi stronami na poziomie krajowym i europejskim.

ZAŁĄCZNIK VI

Orientacyjne elementy wspólnego formatu stosowanego do publikowania informacji o kwalifikacjach w formie elektronicznej

* ISCED FoET2013

** Minimalny zakres wymaganych informacji o instytucji poświadczającej kwalifikacje powinien ułatwiać znalezienie informacji na temat tej instytucji. Powinna być to nazwa instytucji poświadczającej kwalifikacje lub, w stosownych przypadkach, nazwa grupy instytucji poświadczających kwalifikacje oraz adres URL lub informacje kontaktowe.

(1) Efekty uczenia się stanowią określenie tego, co uczący się wie, rozumie i potrafi wykonać po ukończeniu procesu uczenia się. Na ogół są one klasyfikowane jako „wiedza, umiejętności i kompetencje”. W kontekście EQF ten ostatni element ogranicza się do „odpowiedzialności / autonomii”, ponieważ deskryptory zdefiniowane w niniejszym zaleceniu odzwierciedlają określenia wspólnie uzgodnione między państwami członkowskimi na potrzeby stosowania niniejszego zalecenia, a nie są one w pełni zgodne z definicjami pojęć.

(2) Niniejsze wspólne zasady są w pełni zgodne z europejskimi normami i wytycznymi dotyczącymi zapewniania jakości w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego oraz z europejskimi ramami odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET).