52013DC0002

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Oceny Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji

1.           Wprowadzenie

W niniejszym sprawozdaniu podkreślono ustalenia i zalecenia sformułowane w ramach ocen Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007–2013 (CIP) i jego podprogramów, przedstawiono odpowiedź Komisji na zalecenia sformułowane w ramach ocen oraz określono działania następcze.

Tym samym Komisja stosuje się do zawartego w art. 8 ust. 5 decyzji ustanawiającej CIP[1] wymogu przekazywania Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów wyników ocen śródokresowych i końcowych dotyczących Programu ramowego oraz wchodzących w jego skład programów szczegółowych.

2.           KONTEKST

2.1.        Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji[2] jest kluczowym programem, mającym na celu sprostanie wyzwaniom, przed którymi staje przemysł UE. Jego cele są zgodne z głównymi inicjatywami strategii „Europa 2020”, w ramach której inteligentny, trwały wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu jest kluczowym priorytetem interwencji UE w celu wzmocnienia unijnej gospodarki.

CIP ma na celu zwiększenie konkurencyjności i zdolności innowacyjnych Unii jako zaawansowanego społeczeństwa wiedzy, przy zrównoważonym rozwoju opartym na silnym wzroście gospodarczym oraz społecznej gospodarce rynkowej o wysokiej konkurencyjności z zachowaniem wysokiego poziomu ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego.

W ramach programu ramowego wspiera się działania innowacyjne (w tym ekoinnowacje), ułatwia się dostęp do finansowania oraz świadczy usługi wspierające przedsiębiorstwa w regionach; zachęca się do lepszego wprowadzania i wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), wspiera się rozwój społeczeństwa informacyjnego, a także promuje szersze korzystanie z energii odnawialnych i efektywność energetyczną.

· Program ramowy jest podzielony na trzy programy operacyjne. Każdy z nich ma konkretne cele ukierunkowane na zwiększanie konkurencyjności przedsiębiorstw i ich zdolności innowacyjnych w ich własnych dziedzinach, takich jak ICT albo zrównoważona energia; program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji[3]; program na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT-PSP)[4]; program „Inteligentna Energia dla Europy” [5].

2.2.        Oceny Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji i jego podprogramów

Decyzja ustanawiająca CIP zawiera szczegółowe przepisy odnoszące się do oceny CIP i jego programów operacyjnych. W szczególności stanowi ona, że Program ramowy i jego programy szczegółowe podlegają ocenom śródokresowym i końcowym w celu określenia wpływu programu ramowego i każdego z programów szczegółowych na ich cele obejmujące konkurencyjność, innowacje, przedsiębiorczość, wzrost produktywności, zatrudnienie i środowisko. W decyzji przewidziano również, że ocenę śródokresową programu ramowego należy zakończyć do dnia 31 grudnia 2009 r., a ocenę końcową do dnia 31 grudnia 2011 r., zaś oceny śródokresowe i końcowe programów szczegółowych należy przeprowadzić w sposób pozwalający na uwzględnienie ich wyników w ocenach śródokresowych i końcowych programu ramowego.

Celem ocen śródokresowych i końcowych było:

– określenie wpływu programu ramowego i programów szczegółowych w odniesieniu do realizacji zamierzonych celów;

– określenie, w jakim stopniu program ramowy i jego programy szczegółowe przyczyniły się do osiągnięcia celów określonych na początku niniejszej sekcji;

– ocenienie, na ile cele programu ramowego i jego programów szczegółowych są adekwatne do potrzeb, problemów i kwestii, którymi program ten miał się zajmować;

– ocenienie efektywności programu ramowego i jego programów szczegółowych oraz zidentyfikowanie jego najbardziej i najmniej efektywnych aspektów.

Ocenę śródokresową programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji przeprowadziły przedsiębiorstwa GHK Consulting Ltd i Technopolis, a sprawozdanie końcowe przedstawiono dnia 30 kwietnia 2009 r.

Ocenę końcową CIP ICT-PSP przeprowadził zespół pięciu ekspertów[6], a sprawozdanie końcowe przedstawiono w maju 2009 r.

Ocenę śródokresową programu „Inteligentna Energia dla Europy II” przeprowadziło przedsiębiorstwo Deloitte Consulting, a sprawozdanie końcowe przedstawiono dnia 27 kwietnia 2009 r.

Ocenę śródokresową Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji przeprowadziły przedsiębiorstwa GHK Consulting Ltd i Technopolis, a sprawozdanie końcowe przedstawiono dnia 9 marca 2010 r.

Ocenę końcową programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji przeprowadziło Centre for Strategy & Evaluation Services (CSEC), a sprawozdanie końcowe przedstawiono w kwietniu 2011 r.

Ocenę końcową programu „Inteligentna Energia dla Europy II” przeprowadziło przedsiębiorstwo Deloitte Consulting, a sprawozdanie końcowe opublikowano dnia 8 czerwca 2011 r.

W dniu 20 lipca 2011 r. zespół ekspertów[7] zakończył ocenę końcową (drugą śródokresową) CIP ICT-PSP.

W grudniu 2011 r. Centre for Strategy & Evaluation Services (CSES) zakończyło ocenę końcową Programu ramowego CIP, uwzględniającą wyniki poprzednich analiz.

Wszystkie sprawozdania z ocen są dostępne w internecie[8].

3.           Główne ustalenia zawarte w ocenach

Zasadniczo oceny potwierdziły stosowność, skuteczność i efektywność Programu ramowego i każdego z jego trzech programów szczegółowych.

3.1.        Ocena śródokresowa CIP

W ocenie śródokresowej CIP[9] ustalono, że „ograniczony budżet przeznaczony na CIP oznacza, że nie jest to program ukierunkowany na wydatki, jak fundusze polityki spójności czy siódmy program ramowy w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (7PR), ale program, w ramach którego dąży się do osiągnięcia ambitnych i szeroko określonych celów poprzez wprowadzanie pomysłów, produktów i partnerstw do innych polityk i programów”.

W sprawozdaniu stwierdza się, że zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne zainteresowane strony zdecydowanie popierały interwencję na poziomie wspólnotowym w obszarach innowacji i konkurencyjności w formie programu przewodniego takiego jak CIP i proponowały, by w ramach CIP skoncentrować się na obszarach, które wykazują najwyższą Europejską wartość dodaną i największy wpływ.

Oceniono, że zainteresowane strony rozpoznawały raczej części programu, a nie CIP jako całość: oceniający uznali, że charakter CIP jako programu ramowego nie jest dobrze rozumiany również dlatego, że jest to nowy program ramowy z ograniczonym budżetem, wspierający szeroką gamę instrumentów ukierunkowanych na wielu różnych odbiorców. Oceniający uznali jednak, że wdrożone już mechanizmy wymiany informacji, czyli krajowe punkty kontaktowe i Europejska Sieć Przedsiębiorczości, stanowią istotne instrumenty usprawniające wymianę informacji i komunikacji w ramach CIP.

W ramach oceny ustalono, że fakty związane z zarządzaniem i wdrażaniem CIP w wielu przypadkach wskazywały, że osiągnięto planowaną efektywność. W szczególności instrumenty finansowe CIP uznano za „z natury” bardzo skuteczne instrumenty wspierania MŚP Pośrednicy finansowi uskarżali się jednak na wygórowane wymagania w zakresie sprawozdawczości, które zwiększały koszty uczestnictwa, i proponowali zmniejszenie obciążenia administracyjnego.

W sprawozdaniu ustalono również, że poprawiono synergie operacyjne dzięki zaangażowaniu Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności oraz Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości. W szczególności w ramach programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji podkreślono znaczenie istnienia jednej sieci obejmującej MŚP w całej Europie. Uznano, że Agencja Wykonawcza ds. Konkurencyjności i Innowacyjności odniosła sukces w zwiększaniu efektywności zasobów dzięki oddzieleniu funkcji administracyjnych od kształtowania polityki.

3.2.        Ocena końcowa programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji

Ocena programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji[10] zawiera pięć głównych wniosków: po pierwsze, program funkcjonował dobrze i był na drodze do osiągnięcia spodziewanych celów; po drugie, w większości przypadków program nabierał rozmachu w miarę wykorzystywania dotychczasowych osiągnięć; dodatkowo wyniki badań wykazały „użyteczność” programu, potwierdzając, że w bezpośrednio sposób zaspokaja on potrzeby MŚP; ponadto oceniający ustalili, że przeprowadzone wywiady i inne dowody wskazują na wyraźną europejską wartość dodaną. Ponadto opracowany system monitorowania stanowi wartościowy wkład w ocenianie wyników programu w sposób ciągły, jednak system ten w niektórych obszarach był jeszcze rozwijany i istniała potrzeba bardziej spójnego przedstawiania danych dotyczących wskaźników.

Uznano, że cele programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji odpowiadają potrzebom przedsiębiorstw. Ponadto ustalono, że „program w skuteczny sposób przynosi korzyści użytkownikom końcowym, w szczególności MŚP (małym i średnim przedsiębiorstwom)”. Najmocniejszą stronę programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji stanowi skupienie się w bezpośredni i praktyczny sposób na najważniejszych dla MŚP kwestiach. Działania w ramach programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji, zwłaszcza instrumenty finansowe i ekoinnowacje, skutecznie tworzyły warunki do rzeczywistego powielania w warunkach rynkowych.

W odniesieniu do instrumentów finansowych ustalono, że spełniają one swoje zadania polegające na ułatwianiu dostępu do finansowania dla nowych przedsiębiorstw i wzrostu MŚP. W szczególności ustalono, że Instrument na rzecz Wysokiego Wzrostu i Innowacji w MŚP, pożyczka w ramach systemu poręczeń dla MŚP oraz gwarancje dla mikrokredytów odpowiadają potrzebom europejskich MŚP, ponieważ zaspokajają zapotrzebowanie na finansowanie, które inaczej nie znalazłaby odpowiedzi, i przyczyniają się do powstawania nowych przedsiębiorstw i wzrostu MŚP. Jednym z najbardziej godnych uwagi skutków ustalonych w sprawozdaniu w odniesieniu do tych instrumentów jest efekt dźwigni.

W odniesieniu do Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości oceniający ustalili, że sieć koncentrowała się na swoich głównych celach polegających na promowaniu innowacji, współpracy gospodarczej i handlu transgranicznego, oraz dodali, że poziom zadowolenia klientów z usług sieci był wysoki. W szczególności wskazali oni, że „sieć jest ważnym atutem politycznym dla powiązań UE z przedsiębiorstwami i nadal ma znaczny potencjał w zakresie objęcia MŚP celami i działaniami Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości.

Podejście zastosowane w odniesieniu do działań Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości związanych z ekoinnowacjami uznaje się za spójne w ramach programu pod względem włączenia odpowiednich elementów oraz za istotne dzięki eliminowaniu istniejących niedoskonałości rynku, które ograniczają sektor, ukierunkowaniu zarówno na popyt, jak i na podaż, oraz wzmacnianiu środowiska operacyjnego. Oceniający ustalili również, że program prawdopodobnie cieszył się zbyt dużą popularnością.

3.3.        Ocena końcowa programu „Inteligentna Energia dla Europy II”

W ocenie programu „Inteligentna Energia dla Europy II”[11] ustalono, że w ramach działań związanych z tym programem osiąga się jego szczegółowe i strategiczne cele, oraz że działania te przyczyniają się do ogólnego wpływu i wyniku programu.

Ustalono, że program „Inteligentna Energia dla Europy II” jest „istotny i użyteczny, ponieważ stanowi odpowiedź na zmieniające się potrzeby, problemy i bariery związane z zagadnieniami zrównoważonej energii, przed którymi staje Europa. Do skuteczności programu przyczynia się połączenie działań obejmujących szerokie spektrum priorytetów, włączenie różnego rodzajów podmiotów, które mogą wyraźnie wpłynąć na wprowadzanie rozwiązań w zakresie zrównoważonej energii, a w szczególności połączenie projektów dotyczących rozwiązań rynkowych oraz projektów ukierunkowanych na dostosowanie polityki, a także wpływ działań w ramach programu »Inteligentna Energia dla Europy II« w różnych momentach cyklu rynkowego”.

Nadal obecne są bariery inne niż technologiczne, które spowalniają wprowadzanie technologii związanych ze zrównoważoną energią. Program „Inteligentna Energia dla Europy II” przyczynia się do ich eliminacji dzięki wspieraniu działań w dziedzinach wspierania polityki, budowania potencjału oraz projektów związanych z rozpowszechnianiem, promowaniem i powielaniem w warunkach rynkowych.

Oceniający otrzymali pozytywne informacje zwrotne w odniesieniu do skuteczności wspieranych działań zarówno pod względem osiągania ich celów, jak i wkładu w cele programu. Ponadto wspierane działania ocenia się jako najwłaściwsze do osiągania wyznaczonych celów.

W odniesieniu do efektywności programu oceniający zaproponowali zwiększenie wprowadzonych środków, aby ułatwić osiąganie nadrzędnych celów programu, w szczególności biorąc pod uwagę ograniczony czas pozostały do ich osiągnięcia do roku 2020 oraz opóźnienia w stosunku do niektórych celów związanych z rozwojem zrównoważonej energii.

Wykazano, że w ramach programu możliwe jest wykorzystanie synergii z innymi programami finansowania UE, takimi jak 7PR i fundusze strukturalne.

3.4.        Ocena końcowa programu na rzecz wspierania polityki w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT-PSP)

W ocenie końcowej ICT-PSP[12] podkreślono wyjątkowość programu i jego innowacyjną rolę, ponieważ w ramach jego projektów opracowuje się nowe platformy innowacyjnych usług transgranicznych w obszarach interesu publicznego, szczególnie w dziedzinach, w których istnieją stałe zagrożenia systemowe i organizacyjne.

Niektóre cechy programu uznano za bardzo pozytywne: „niepowtarzalny i pionierski instrument wspierania innowacyjności, bezpośrednio związany z polityką uzupełniający zestaw instrumentów, szerokie uczestnictwo zainteresowanych stron”. Zespół ekspertów zaleca między innymi dalsze zwiększenie uczestnictwa zainteresowanych stron, a także usuwanie przeszkód w uczestnictwie MŚP. Zaleca się również poprawienie przepływu informacji i powiązań z innymi programami UE, takimi jak programy związane z polityką regionalną.

Zespół zaproponował kontynuację ICT-PSP jako instrumentu polityki rozwijania innowacyjności, ukierunkowanie ICT-PSP w ramach działań następczych na wdrażanie innowacji w dziedzinie ICT oraz eliminację zagrożeń systemowych i organizacyjnych.

Zalecono także kontynuację podejścia odgórnego wynikającego z celów politycznych w projektach na wielką skalę (instrument typu Pilot A), ponieważ stanowi ono skuteczny model upowszechniania na dużą skalę nowych innowacyjnych usług na poziomie UE. Zespół stwierdził również, że ramach projektów oddolnych wynikających z zapotrzebowania (instrument typu Pilot B) można świadczyć nowe i innowacyjne usługi transgraniczne w nowych obszarach związanych z usługami publicznymi (zasoby cyfrowe, e-zdrowie i starzenie się, administracja elektroniczna i energia lub transport elektroniczny) oraz promować interoperacyjność i rozwój szerszych rynków dla innowacyjnych usług publicznych.

3.5.        Ocena końcowa CIP

W sprawozdaniu z oceny końcowej[13] CIP potwierdzono jego sukces.

W sprawozdaniu stwierdza się, że „dowody wynikające z ocen końcowych i innych źródeł potwierdzają, że Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji jako całość i jego poszczególne programy szczegółowe działają dobrze, zgodnie z oczekiwaniami, jakie z nimi wiązano w momencie uruchomienia programu”[14].

Ponadto ocenia się, że „CIP jako całość stał się istotnym instrumentem promowania innowacji, szczególnie dlatego, że został stworzony jako stosunkowo otwarty proces wykraczający poza sam tylko rozwój technologiczny, co charakteryzowało wcześniejsze koncepcje, w kierunku bardziej zrównoważonej perspektywy, która obejmuje w takim samym stopniu rozwój sektora usług jak i produkcji, oraz odnosi się do procedur i modeli biznesowych w takim samym stopniu, jak do produktów. To z kolei znacznie przyczynia się do konkurencyjności gospodarki europejskiej”.

Definicję celów CIP uznaje się za spójną i odpowiednią w stosunku do potrzeb, problemów i kwestii, których program ten miał dotyczyć, oraz koncentrowania się na obszarach, w których działania UE mogą odegrać znaczącą rolę. Pozytywnie oceniono elastyczność CIP i uznano, że otrzymywanie wsparcia w ramach CIP jest łatwiejsze niż w ramach innych podobnych programów.

Ustalono, że ogół działań dotyczących wspierania innowacji, stworzonych w ramach programu CIP stanowi obecnie pokaźną bazę wiedzy, potencjalnie służącą jako źródło informacji dla innych obszarów polityki.

W ocenie podkreślono usprawnienia wynikające z przekazania zarządzania istotnymi częściami CIP Agencji Wykonawczej ds. Konkurencyjności i Innowacyjności i dotyczące efektywności zarządzania programem, zarówno w zakresie kosztów ponoszonych przez Komisję, jak i efektywności świadczonych usług, o czym świadczy liczba podpisanych umów oraz czas niezbędny do zawarcia umów i dokonania płatności.

Obecny kryzys gospodarczy uwydatnił wagę głównych celów CIP oraz znaczenie wielu kwestii, którymi miał się zająć CIP, tym pilniej zatem należy korzystać z koncepcji, które okazały się udane i skuteczne, takich jak instrumenty finansowe.

4.           Główne zalecenia i planowane działania następcze

W ocenach zawarto kilka zaleceń dotyczących dalszego usprawnienia wdrażania CIP i opracowania ewentualnego programu stanowiącego jego kontynuację, które należycie uwzględniono w trakcie wdrażania programu oraz podczas porównywania wniosków Komisji w sprawie programów stanowiących kontynuację CIP (COSME[15] i części inicjatywy „Horyzont 2020” [16]).

W sprawozdaniu z oceny końcowej CIP stwierdzono, że można stworzyć dalsze synergie między trzema podprogramami dzięki sformułowaniu nowych stanowisk w odniesieniu do motywów przewodnich programu ramowego, np. w odniesieniu do polityki innowacyjności.

Jako jedną z głównych wad CIP zidentyfikowano jego ogólny brak widoczności. Podkreślono jednak również, że nie należy zmieniać nazw znanych marek, takich jak Europejska Sieć Przedsiębiorczości, „Inteligentna Energia dla Europy”, czy Tydzień MŚP. Ponadto zalecono lepsze rozpowszechnianie informacji na temat zakończonych pomyślnie działań wspieranych w ramach programu. Komisja aktywnie korzysta z Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, finansowanej w ramach CIP, w celu rozpowszechniania informacji na temat polityk i usług UE dostępnych w ramach wszystkich programów, takich jak 7PR czy fundusze strukturalne. Podjęto wiele działań w celu dotarcia do jak najszerszej liczby ewentualnych uczestników. Europejska Sieć Przedsiębiorczości często pełni rolę regionalnego lub krajowego punktu kontaktowego w obszarze powielania w warunkach rynkowych działań w zakresie ekoinnowacji, rozpowszechniając informacje o zaproszeniach czy organizując specjalne spotkania umożliwiające podjęcie współpracy lub spotkania klastrów sektorowych. Beneficjenci dotacji są również kierowani do Punktu Informacyjnego IPR, utworzonego w ramach CIP, w celu uzyskania pomocy w kwestiach związanych z własnością intelektualną, które wynikają z uczestnictwa w innych programach UE, takich jak 7PR. W dziedzinie innowacji działania były i są stale promowane przez TAKE IT UP (Europe INNOVA) i Forum Partnerskie INNO (PRO INNO EUROPE®). Zadania związane z informowaniem o projektach osób niebędących ich bezpośrednimi uczestnikami ułatwia dostęp do stron internetowych, które mogą być aktywnie rozwijane przez inne organizacje, i które zawierają funkcje serwisów społecznościowych. W programach stanowiących kontynuację działania komunikacyjne zostaną zintensyfikowane.

Ponadto zaleca się opracowanie stabilnego zestawu wskaźników wyników, rezultatów i wpływu dla ułatwienia monitorowania skuteczności programu i osiągania jego celów. Wnioski Komisji Europejskiej w sprawie programów stanowiących kontynuację CIP (COSME[17] i części „Horyzont 2020”[18]) uwzględniają większość tych zaleceń, w szczególności poprzez wzmacnianie celowości działania programów (np. „Horyzont 2020” ustanawia trwałe połączenie między badaniami a innowacjami z uwzględnieniem kluczowych wyzwań społecznych, takich jak energia i zasoby naturalne, a także istotnych technologii, takich jak ICT), łącząc ją ze strategicznymi priorytetami UE, oraz wprowadzając do tekstu prawnego ogólne i szczegółowe cele powiązane ze wskaźnikami wyników i wpływu.

W związku z zaleceniem w sprawie „aktywnej polityki promowania synergii na poziomie operacyjnym poprzez systematyczne podejście w celu usprawnienia zarządzania powiązaniami między różnymi obszarami programu” Komisja aktywnie korzysta z Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości w celu rozpowszechniania informacji. Podjęto wiele działań w celu dotarcia do jak najszerszej liczby potencjalnych uczestników. W dziedzinie ekoinnowacji Europejska Sieć Przedsiębiorczości często pełni rolę regionalnego lub krajowego punktu kontaktowego, rozpowszechniając informacje o zaproszeniach, czy organizując specjalne spotkania umożliwiające podjęcie współpracy lub spotkania klastrów. Beneficjenci dotacji są również kierowani do Punktu Informacyjnego IPR w celu uzyskania pomocy w kwestiach związanych z własnością intelektualną. W odniesieniu do innowacji odbyły się seminaria z udziałem członków sieci na temat zamówień publicznych w zakresie innowacji w celu rozpowszechniania doświadczeń zdobytych w ramach odpowiednich działań. Inny przykład stanowią powiązania utworzone przez Europejską Sieć Przedsiębiorczości oraz IMP3rove[19], gdy partnerzy Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości organizują szkolenia w zakresie zarządzania innowacjami.

W ocenie końcowej programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji stwierdzono, że „w odniesieniu do dalszego rozwoju programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji istotne jest, aby korzystać z bieżących osiągnięć w celu zwiększenia rozmachu, który już uzyskano w wielu podjętych działaniach oraz uniknięcia, tam, gdzie to możliwe, ryzyka zakłóceń nieodłącznie związanego z wszelkimi nowymi inicjatywami”. W rocznym programie prac na 2013 r. programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji Komisja zaproponuje w dużym stopniu kontynuację zakończonych sukcesem działań z poprzednich lat lub nowe działania oparte na wcześniejszych doświadczeniach przy jednoczesnym zapewnieniu spójności z priorytetami politycznymi i sytuacją gospodarczą.

W związku z zaleceniem dokonywania przeglądu zakresu, w jakim instrumenty finansowe stanowią europejską wartość dodaną, Komisja uwzględniła ten element w przygotowaniach kolejnej generacji instrumentów finansowych. Europejska wartość dodana będzie kluczowym elementem nowych platform instrumentów dłużnych i kapitałowych, których zasady będą stanowić podstawę dla wszystkich przyszłych instrumentów finansowych w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014–2020. Za instrumentami finansowymi przemawiają korzyści związane ze wzmacnianiem jednolitego rynku dzięki przezwyciężeniu fragmentacji rynku inwestycji w kapitał wysokiego ryzyka, udzielaniu pożyczek wysokiego ryzyka pokrywanych z zasobów UE i wspieraniu jakości kredytowej. Głównym celem instrumentów finansowych w ramach programu COSME, proponowanego przez Komisję, będzie poprawa dostępu MŚP do finansowania w segmentach rynku nieobjętych środkami państw członkowskich, które ograniczają się tylko do inwestycji i wsparcia w ramach każdego państwa. Nacisk zostanie położony na finansowanie ekspansji przedsiębiorstw zorientowanych na rozwój, których celem jest międzynarodowa ekspansja, oraz na rozwijanie transgranicznego rynku finansowego MŚP. Tylko program na szczeblu UE może spełnić tę rolę. Podobnie we wniosku Komisji w sprawie programu „Horyzont 2020” instrument kapitałowy w zakresie badań i innowacji uzupełni krajowe programy, które nie zaspokajają potrzeb w zakresie inwestycji transgranicznych w badania i innowacje. Porozumienia zawarte na wczesnym etapie będą mieć również efekt demonstracyjny, z którego korzyści czerpać będą mogli publiczni i prywatni inwestorzy w całej Europie. Instrument dłużny pomoże zapobiec niedoskonałościom rynku, które utrudniają sektorowi prywatnemu inwestowanie w badania i innowacje na optymalnym poziomie. Jego wdrożenie umożliwi zgromadzenie masy krytycznej zasobów budżetu unijnego i, poprzez podział ryzyka, zasobów jednej lub wielu instytucji finansowych, którym powierzono jego wdrożenie. Zachęci on przedsiębiorstwa do inwestowania większej ilości ich własnych środków pieniężnych w badania i innowacje, niż zainwestowałyby w innym wypadku. Ponadto instrument dłużny pomoże organizacjom, zarówno publicznym, jak i prywatnym, zmniejszyć ryzyko związane z podejmowaniem zamówień przedkomercyjnych lub zamówień na innowacyjne produkty i usługi.

W związku z ekoinnowacjami w ocenie zasugerowano, że „biorąc pod uwagę mały zakres programu dotyczącego ekoinnowacji, jego ostateczny wpływ prawdopodobnie będzie odpowiednio ograniczony, pomimo spodziewanych obiecujących wyników i faktu, że prawdopodobnie będzie on cieszył się zbyt dużą popularnością. Należy rozważyć konsekwencje dla finansowania w przyszłości”. Komisja zaproponowała, aby w kolejnych generacjach programów ekoinnowacje stanowiły jeden z priorytetów programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji – „Horyzont 2020” oraz aby rozszerzyć interwencje UE zarówno pod względem budżetu, jak i zakresu instrumentów.

Komisja wyciąga wnioski z otrzymanych ocen, by stale usprawniać wdrażanie bieżącego programu ramowego i jego programów szczegółowych. Oceny służyły ponadto za istotne wytyczne podczas przygotowywania nowej generacji programów (COSME i „Horyzont 2020”). Komisja wzywa zatem Radę i Parlament do stosowania tych zaleceń podczas zmieniania wniosków Komisji w celu ostatecznego przyjęcia programów.

[1]               Decyzja nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 2006 r. ustanawiająca Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007–2013), Dz.U. L 310/15 z 9.11.2006.

[2]               Zob. http://ec.europa.eu/cip/

[3]               http://ec.europa.eu/cip/eip/index_en.htm

[4]               http://ec.europa.eu/cip/ict-psp/index_en.htm

[5]               http://ec.europa.eu/cip/iee/index_en.htm

[6]               Prof. Gerard Pogorel (przewodniczący), profesor ekonomii i zarządzania, Ecole Nationale Supérieure des Télécommunications, (ENST-Telecom ParisTech), Francja. Dana Berova, Gartner, Republika Czeska. Prof. Slavo Radosevic, profesor studiów nad przemysłem i innowacjami, University College London. Eppie Eloranta, dyrektor TIEKE, Fińskiego Centrum Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. Jeremy Harrison (sprawozdawca), dyrektor abdi Ltd, partnerzy ROI Institute w Zjednoczonym Królestwie.

[7]               Graham Vickery, Terttu Luukkonen, Slavo Radosevic, Robbert Fisher (sprawozdawca).

[8]               http://ec.europa.eu/cip/documents/implementation-reports/index_en.htm

[9]               http://ec.europa.eu/cip/files/docs/interim_evaluation_report_march2010_en.pdf

[10]             http://ec.europa.eu/cip/files/docs/final-evaluation-of-eip_en.pdf

[11]             http://ec.europa.eu/cip/files/docs/2011_iee2_programme_en.pdf

[12]             http://ec.europa.eu/cip/files/cip/docs/cip_ict_psp_interim_evaluation_report_2011_en.pdf

[13]             http://ec.europa.eu/cip/files/cip/cip_final_evaluation_final_report_en.pdf

[14]             CSES, sprawozdanie dla zarządu – Ocena końcowa programu na rzecz konkurencyjności i innowacji (Final Evaluation of the Competitiveness and Innovation Programme), grudzień 2011 r., s. 8, dostępne pod adresem http://ec.europa.eu/cip/files/cip/executive_summary_cip_final_report_en.pdf

[15]             COM(2011) 834 final.

[16]             COM(2011)808 final, COM(2011)809 final, COM(2011)810 final, COM(2011)811 final, COM(2011)812 final.

[17]             COM(2011) 834 final.

[18]             COM(2011)808 final, COM(2011)809 final, COM(2011)810 final, COM(2011)811 final, COM(2011)812 final.

[19]             Dzięki IMP3rove małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) mają cenną szansę skonfrontować własne wyniki w zarządzaniu innowacjami z wynikami innych spółek w tym samym sektorze branżowym, państwie, rozmiarze i wieku. Zestawienie stanowi solidną podstawę do uzyskania skutecznego wsparcia przez osoby wspierające zarządzanie innowacjami.