This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 32023C0123(01)
European Declaration on Digital Rights and Principles for the Digital Decade 2023/C 23/01
Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie 2023/C 23/01
Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie 2023/C 23/01
PUB/2023/89
Dz.U. C 23 z 23.1.2023, pp. 1–7
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, GA, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
|
23.1.2023 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 23/1 |
Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie
(2023/C 23/01)
Parlament Europejski, Rada i Komisja uroczyście proklamują następującą wspólną deklarację praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie
Preambuła
Mając na uwadze, co następuje:
|
(1) |
Unia Europejska jest unią wartości, jak zapisano w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, opartą na poszanowaniu godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności i przestrzeganiu praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości. Ponadto na mocy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej Unia jest zbudowana na niepodzielnych, powszechnych wartościach: godności ludzkiej, wolności, równości i solidarności. Karta potwierdza również prawa wynikające w szczególności ze wspólnych międzynarodowych zobowiązań państw członkowskich. |
|
(2) |
Transformacja cyfrowa ma wpływ na każdy aspekt życia. Oferuje znaczne możliwości poprawy jakości życia, wzrostu gospodarczego i zrównoważonego rozwoju. |
|
(3) |
Transformacja cyfrowa stanowi również wyzwanie dla naszych demokratycznych społeczeństw, gospodarek i obywateli. Wraz z przyspieszeniem transformacji cyfrowej nadszedł czas, aby UE określiła, w jaki sposób jej wartości i prawa podstawowe, stosowane w normalnym życiu, powinny być wdrażane w świecie internetowym. Transformacja cyfrowa nie powinna pociągać za sobą ograniczania praw. To, co jest nielegalne poza internetem, jest nielegalne w internecie. Niniejsza deklaracja pozostaje bez uszczerbku dla „polityk niecyfrowych”, takich jak dostęp do kluczowych usług publicznych poza internetem. |
|
(4) |
Parlament kilkakroć wzywał do ustanowienia zasad etycznych, które ległyby u podstaw podejścia UE do transformacji cyfrowej, a także do zapewnienia pełnej zgodności z prawami podstawowymi, takimi jak ochrona danych, prawo do prywatności, niedyskryminacja i równouprawnienie płci, a także z zasadami takimi jak ochrona konsumentów, neutralność technologiczna i neutralność sieci, wiarygodność i inkluzywność. Wzywano również do wzmocnienia ochrony praw użytkowników w środowisku cyfrowym, a także ochrony praw pracowniczych i prawa do bycia offline (1). |
|
(5) |
Opierając się na wcześniejszych inicjatywach, takich jak „Deklaracja z Tallina w sprawie administracji elektronicznej” i „Deklaracja berlińska w sprawie społeczeństwa cyfrowego i administracji cyfrowej opartej na wartościach”, państwa członkowskie zaapelowały w „Deklaracji lizbońskiej – celowa demokracja cyfrowa” o model transformacji cyfrowej, który wzmacnia ludzki wymiar ekosystemu cyfrowego, a podstawą tego modelu jest jednolity rynek cyfrowy. Państwa członkowskie zaapelowały również o model transformacji cyfrowej, który zapewni wykorzystanie technologii w obliczu potrzeby podjęcia działań w dziedzinie klimatu i ochrony środowiska. |
|
(6) |
Unijna wizja transformacji cyfrowej jest ukierunkowana na człowieka, wzmacnia pozycję jednostek i wspiera innowacyjne przedsiębiorstwa. W decyzji w sprawie programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. określono konkretne cele cyfrowe oparte na czterech głównych punktach (umiejętności cyfrowe, infrastruktury cyfrowe, cyfryzacja przedsiębiorstw i usług publicznych). Unijna droga do transformacji cyfrowej naszych społeczeństw i gospodarki obejmuje w szczególności otwartą suwerenność cyfrową, poszanowanie praw podstawowych, praworządności i demokracji, włączenie społeczne, dostępność, równość, zrównoważony rozwój, odporność, bezpieczeństwo, poprawę jakości życia, dostępność usług oraz poszanowanie praw i aspiracji wszystkich osób. Transformacja powinna przyczyniać się do rozwoju dynamicznej, zasobooszczędnej i sprawiedliwej gospodarki i społeczeństwa w UE. |
|
(7) |
W niniejszej deklaracji przedstawiono wspólne zamiary i zobowiązania polityczne oraz przypomniano najważniejsze prawa w kontekście transformacji cyfrowej. Deklaracja powinna również pomóc decydentom w refleksji nad ich wizją transformacji cyfrowej, w której najważniejszym elementem byliby ludzie; wspierać solidarność i włączenie społeczne poprzez łączność, edukację cyfrową, szkolenia i umiejętności, uczciwe i sprawiedliwe warunki pracy, a także dostęp do cyfrowych usług publicznych online; podkreślać, jak ważna jest wolność wyboru w interakcji z algorytmami i systemami sztucznej inteligencji oraz w sprawiedliwym otoczeniu cyfrowym; wspierać udział w cyfrowej przestrzeni publicznej; zwiększać bezpieczeństwo, ochronę i upodmiotowienie w środowisku cyfrowym, w szczególności w odniesieniu do dzieci i młodzieży, przy jednoczesnym zapewnieniu prywatności i indywidualnej kontroli nad danymi; promować zrównoważony rozwój. Poszczególne rozdziały niniejszej deklaracji powinny stanowić całościowe ramy odniesienia i nie powinny być czytane oddzielnie. |
|
(8) |
Deklaracja powinna również służyć jako punkt odniesienia dla przedsiębiorstw i innych odpowiednich podmiotów przy opracowywaniu i wdrażaniu nowych technologii. W tym względzie ważne jest propagowanie badań naukowych i innowacji. Szczególną uwagę należy również zwrócić na MŚP i przedsiębiorstwa typu start-up. |
|
(9) |
Należy dalej wzmacniać demokratyczne działanie społeczeństwa cyfrowego i gospodarki cyfrowej, przy pełnym poszanowaniu zasad praworządności, skutecznego wymiaru sprawiedliwości i egzekwowania prawa. Deklaracja nie wpływa na zgodne z prawem ograniczenia wykonywania praw w celu pogodzenia ich z wykonywaniem innych praw ani na niezbędne i proporcjonalne ograniczenia w interesie publicznym. |
|
(10) |
U podstaw deklaracji leży zwłaszcza pierwotne prawo UE, w szczególności Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz prawo wtórne i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Deklaracja opiera się również na Europejskim filarze praw socjalnych i uzupełnia ten filar. Ma ona charakter deklaratoryjny i jako taka nie wpływa na treść przepisów prawnych ani na ich stosowanie. |
|
(11) |
UE powinna propagować deklarację w stosunkach z innymi organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi, także poprzez uwzględnianie tych praw i zasad w swoich stosunkach handlowych, tak aby zasady takie posłużyły za inspirację dla partnerów międzynarodowych w przeprowadzeniu transformacji cyfrowej, w której najważniejszy będzie człowiek i powszechne prawa człowieka na całym świecie. Deklaracja powinna w szczególności służyć jako punkt odniesienia dla działań na forach organizacji międzynarodowych, takich jak realizacja Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, a także w ramach wielostronnego podejścia do zarządzania internetem. |
|
(12) |
Propagowanie i wdrażanie deklaracji w ramach odpowiednich kompetencji państw członkowskich i z pełnym poszanowaniem prawa UE jest wspólnym politycznym zobowiązaniem i odpowiedzialnością UE i jej państw członkowskich. Komisja będzie regularnie składać Parlamentowi i Radzie sprawozdania z poczynionych postępów. Państwa członkowskie i Komisja, współpracując z myślą o osiągnięciu celów cyfrowych ustanowionych w programie polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r., powinny uwzględniać zasady i prawa cyfrowe określone w niniejszej deklaracji. |
Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie
Dążymy do propagowania europejskiej drogi ku transformacji cyfrowej, w której najważniejsi są ludzie, w oparciu o europejskie wartości i prawa podstawowe UE, potwierdzającej powszechne prawa człowieka i przynoszącej korzyści wszystkim osobom fizycznym, przedsiębiorstwom i całemu społeczeństwu.
W związku z powyższym oświadczamy, co następuje:
ROZDZIAŁ I
Ukierunkowanie transformacji cyfrowej na człowieka
|
1. |
W transformacji cyfrowej w Unii Europejskiej najważniejszy jest człowiek. Technologia powinna służyć i przynosić korzyści wszystkim ludziom mieszkającym w UE oraz umożliwiać im w pełni bezpieczną realizację ich aspiracji przy jednoczesnym poszanowaniu ich praw podstawowych.
Zobowiązujemy się do:
|
ROZDZIAŁ II
Solidarność i włączenie społeczne
|
2. |
Technologia powinna być wykorzystywana do łączenia ludzi, a nie do ich dzielenia. Transformacja cyfrowa powinna sprzyjać sprawiedliwemu i integracyjnemu społeczeństwu oraz sprawiedliwej i inkluzywnej gospodarce w UE.
Zobowiązujemy się do:
|
Łączność
|
3. |
Wszyscy, w całej UE, powinni mieć dostęp do przystępnej cenowo i szybkiej łączności cyfrowej.
Zobowiązujemy się do:
|
Edukacja cyfrowa i szkolenia oraz umiejętności cyfrowe
|
4. |
Każdy ma prawo do kształcenia, szkolenia i uczenia się przez całe życie i powinien mieć możliwość nabywania wszystkich podstawowych i zaawansowanych umiejętności cyfrowych.
Zobowiązujemy się do:
|
Uczciwe i sprawiedliwe warunki pracy
|
5. |
Każdy ma prawo do uczciwych, sprawiedliwych, zdrowych i bezpiecznych warunków pracy oraz do odpowiedniej ochrony w środowisku cyfrowym, tak jak w fizycznym miejscu pracy, niezależnie od statusu zatrudnienia, sposobu i czasu trwania zatrudnienia. |
|
6. |
Związki zawodowe i organizacje pracodawców odgrywają ważną rolę w transformacji cyfrowej, w szczególności jeżeli chodzi o określanie uczciwych i sprawiedliwych warunków pracy, w tym w odniesieniu do korzystania z narzędzi cyfrowych w pracy.
Zobowiązujemy się do:
|
Cyfrowe usługi publiczne online
|
7. |
Każdy powinien mieć dostęp online do kluczowych usług publicznych w UE. Nikt nie powinien być proszony o podanie danych, aby uzyskać dostęp do cyfrowych usług publicznych i korzystać z tych usług, częściej niż jest to konieczne.
Zobowiązujemy się do:
|
ROZDZIAŁ III
Swoboda wyboru
Interakcje z algorytmami i systemami sztucznej inteligencji
|
8. |
Sztuczna inteligencja powinna służyć jako narzędzie dla ludzi, a jej ostatecznym celem powinno być zwiększenie dobrobytu człowieka. |
|
9. |
Każdy powinien móc korzystać z zalet systemów algorytmicznych i sztucznej inteligencji, w tym poprzez dokonywanie własnych, świadomych wyborów w środowisku cyfrowym, a jednocześnie podlegać ochronie przed zagrożeniami dla zdrowia i uszczerbkiem na zdrowiu oraz przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa i praw podstawowych.
Zobowiązujemy się do:
|
Sprawiedliwe środowisko cyfrowe
|
10. |
Każdy powinien mieć możliwość skutecznego i swobodnego wyboru – w oparciu o obiektywne, przejrzyste, łatwo dostępne i wiarygodne informacje – usług online, z których chce korzystać. |
|
11. |
Każdy powinien mieć możliwość uczciwego konkurowania i wprowadzania innowacji w środowisku cyfrowym. Powinno to również przynieść korzyści przedsiębiorstwom, w tym MŚP.
Zobowiązujemy się do:
|
ROZDZIAŁ IV
Udział w cyfrowej przestrzeni publicznej
|
12. |
Każdy powinien mieć dostęp do wiarygodnego, zróżnicowanego i wielojęzycznego środowiska cyfrowego. Dostęp do różnorodnych treści przyczynia się do pluralistycznej debaty publicznej i skutecznego uczestniczenia w demokracji w sposób niedyskryminacyjny. |
|
13. |
Każdy ma prawo do wolności wypowiedzi i swobodnego dostępu do informacji, a także do wolności zgromadzeń i zrzeszania się w środowisku cyfrowym. |
|
14. |
Każdy powinien mieć dostęp do informacji na temat tego, kto jest właścicielem usług, z których dana osoba korzysta, lub kto je kontroluje. |
|
15. |
Platformy internetowe, w szczególności bardzo duże platformy internetowe, powinny wspierać swobodną debatę demokratyczną w internecie. Biorąc pod uwagę rolę swoich usług w kształtowaniu opinii publicznej i dyskursu, bardzo duże platformy internetowe powinny ograniczać ryzyko wynikające z funkcjonowania ich usług i z korzystania z nich, w tym w odniesieniu informacji wprowadzających w błąd i kampanii dezinformacyjnych, oraz chronić wolność wypowiedzi.
Zobowiązujemy się do:
|
ROZDZIAŁ V
Bezpieczeństwo, ochrona i wzmocnienie pozycji
Chronione, bezpieczne i pewne środowisko cyfrowe
|
16. |
Każdy powinien mieć dostęp do technologii, produktów i usług cyfrowych, które z założenia są bezpieczne i chronione oraz strzegą prywatności, aby zapewnić wysoki poziomu poufności, integralności, dostępności i autentyczności przetwarzanych informacji.
Zobowiązujemy się do:
|
Prywatność i indywidualna kontrola danych
|
17. |
Każdy ma prawo do prywatności i do ochrony swoich danych osobowych. Ochrona ta obejmuje kontrolę sprawowaną przez ludzi nad tym, w jaki sposób ich dane osobowe są wykorzystywane i komu są udostępniane. |
|
18. |
Każdy ma prawo do poufności komunikatów i informacji znajdujących się na jego urządzeniach elektronicznych i nikt nie może podlegać niezgodnym z prawem środkom nadzoru, nielegalnemu wszechobecnemu śledzeniu lub przechwytywaniu informacji w internecie. |
|
19. |
Każdy powinien mieć możliwość określenia swojego dziedzictwa cyfrowego i podjęcia decyzji o tym, co stanie się z jego osobistymi kontami i dotyczącymi go informacjami po jego śmierci.
Zobowiązujemy się do:
|
Ochrona dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym oraz wzmocnienie ich pozycji
|
20. |
Dzieci i młodzież powinny mieć możliwość dokonywania bezpiecznych i świadomych wyborów oraz wyrażania swojej kreatywności w środowisku cyfrowym. |
|
21. |
Materiały i usługi dostosowane do wieku powinny wzbogacać doświadczenia i zwiększać uczestnictwo dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym oraz poprawiać ich dobrostan. |
|
22. |
Szczególną uwagę należy zwrócić na prawo dzieci i młodzieży do ochrony przed wszelkimi przestępstwami popełnianymi za pośrednictwem technologii cyfrowych lub ułatwianymi za pomocą tych technologii.
Zobowiązujemy się do:
|
ROZDZIAŁ VI
Zrównoważony rozwój
|
23. |
Aby uniknąć znacznych szkodliwych skutków dla środowiska i propagować gospodarkę o obiegu zamkniętym, produkty i usługi cyfrowe należy projektować, produkować, wykorzystywać, naprawiać, poddawać recyklingowi i usuwać w sposób łagodzący ich negatywny wpływ na środowisko i na społeczeństwo oraz niedopuszczający do przedwczesnej utraty przydatności. |
|
24. |
Każdy powinien mieć dostęp do dokładnych, zrozumiałych informacji na temat wpływu produktów i usług cyfrowych na środowisko oraz na temat zużycia przez nie energii, możliwości ich naprawy oraz ich trwałości, tak aby móc dokonywać odpowiedzialnych wyborów.
Zobowiązujemy się do:
|
(1) 2020/2216(INI); 2020/2018(INL); 2020/2019(INL); 2020/2022(INI); 2020/2012(INL); 2020/2014(INL); 2020/2015 (INI); 2020/2017 (INI); 2019/2186(INI); 2019/2181(INL); 2022/2266 (INI).