EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 32010R1081
Regulation (EU, Euratom) No 1081/2010 of the European Parliament and of the Council of 24 November 2010 amending Council Regulation (EC, Euratom) No 1605/2002 on the Financial Regulation applicable to the general budget of the European Communities, as regards the European External Action Service
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1081/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w zakresie dotyczącym Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 1081/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w zakresie dotyczącym Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych
Dz.U. L 311 z 26.11.2010, p. 9–14
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, GA, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV) Ten dokument został opublikowany w wydaniu(-iach) specjalnym(-ych)
(HR)
No longer in force, Date of end of validity: 31/12/2013; Uchylona w sposób domniemany przez 32012R0966
26.11.2010 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
L 311/9 |
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE, EURATOM) NR 1081/2010
z dnia 24 listopada 2010 r.
zmieniające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w zakresie dotyczącym Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 322, w związku z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 106a,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) |
Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (3) (zwane dalej „rozporządzeniem finansowym”), ustanawia zasady budżetowe i przepisy finansowe, które powinny mieć zastosowanie do wszystkich aktów ustawodawczych. Należy zmienić niektóre przepisy rozporządzenia finansowego, aby uwzględnić zmiany wprowadzone Traktatem z Lizbony oraz fakt ustanowienia Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, zgodnie z decyzją Rady 2010/427/UE z dnia 26 lipca 2010 r. określającą organizację i zasady funkcjonowania Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (4). |
(2) |
Na mocy Traktatu z Lizbony utworzona zostaje Europejska Służba Działań Zewnętrznych (zwana dalej „ESDZ”). Decyzja 2010/427/UE przewiduje, że ESDZ jest służbą o charakterze sui generis i na potrzeby rozporządzenia finansowego powinna być traktowana jako instytucja. |
(3) |
W kontekście udzielania absolutorium, biorąc pod uwagę fakt, że na potrzeby rozporządzenia finansowego ESDZ powinna być traktowana jako instytucja, ESDZ powinna w pełni podlegać procedurom przewidzianym w art. 319 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 145–147 rozporządzenia finansowego. ESDZ powinna w pełni współpracować z instytucjami uczestniczącymi w procedurze udzielania absolutorium i w stosownych przypadkach dostarczać wszelkich niezbędnych dodatkowych informacji, w tym poprzez udział w posiedzeniach stosownych organów. Komisja powinna pozostać odpowiedzialna, zgodnie z art. 319 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, za wykonanie budżetu, włącznie ze środkami operacyjnymi wykonywanymi przez szefów delegatur działających jako subdelegowani intendenci Komisji. Aby umożliwić Komisji wypełnianie jej obowiązków, szefowie delegatur Unii powinni dostarczać jej niezbędnych informacji. Informacje te powinien jednocześnie otrzymywać Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (zwany dalej „Wysokim Przedstawicielem”), który powinien ułatwiać współpracę między delegaturami Unii a służbami Komisji. Z uwagi na nowatorski charakter tej struktury konieczne jest zastosowanie wysokich standardów w zakresie przejrzystości oraz odpowiedzialności budżetowej i finansowej. |
(4) |
W ramach ESDZ dyrektor generalny ds. budżetu i administracji powinien odpowiadać przed Wysokim Przedstawicielem za zarządzanie administracyjne i wewnętrzne zarządzanie budżetem ESDZ. Dyrektor generalny powinien działać w ramach istniejących regulacji prawnych i przestrzegać tych samych przepisów administracyjnych, jakie mają zastosowanie do tej części sekcji III budżetu Unii, która jest ujęta w tytule 5 wieloletnich ram finansowych. |
(5) |
Przy tworzeniu ESDZ należy kierować się zasadami określonymi przez Radę Europejską w dniach 29 i 30 października 2009 r., w szczególności zasadą racjonalności kosztów, której celem jest osiągnięcie neutralności budżetowej. |
(6) |
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje, że delegatury Komisji staną się – jako delegatury Unii – częścią ESDZ. Aby zapewnić skuteczne zarządzanie delegaturami Unii, wszystkie wydatki administracyjne i wydatki pomocnicze ponoszone przez delegatury Unii w związku z finansowaniem wspólnych kosztów powinny być wykonywane przez wspólną służbę pomocniczą. W tym celu rozporządzenie finansowe powinno przewidywać możliwość przyjęcia szczegółowych, uzgodnionych z Komisją ustaleń, które pozwolą na ułatwienie wykonania środków administracyjnych delegatur Unii. |
(7) |
Niezbędne jest zapewnienie ciągłości funkcjonowania delegatur Unii, a w szczególności ciągłości i skuteczności zarządzania przez nie pomocą zewnętrzną. Z tego powodu należy upoważnić Komisję do przekazania w drodze subdelegacji uprawnień związanych z wykonywaniem wydatków operacyjnych w budżecie szefom delegatur Unii należących do ESDZ jako do niezależnej instytucji. Ponadto, w przypadkach, w których Komisja wykonuje budżet w ramach bezpośredniego zarządzania scentralizowanego, powinna istnieć możliwość wykonywania budżetu również w drodze subdelegacji uprawnień na szefów delegatur Unii. Delegowani intendenci Komisji powinni nadal ponosić odpowiedzialność za definiowanie wewnętrznych systemów zarządzania i kontroli, podczas gdy szefowie delegatur Unii powinni ponosić odpowiedzialność za stosowne uruchamianie wewnętrznych systemów zarządzania i kontroli oraz za ich funkcjonowanie, a także za zarządzenie środkami i operacje wykonywane w obrębie ich delegatur. W tym celu szefowie delegatur Unii powinni dwa razy w roku składać sprawozdania. Takie przekazanie uprawnień może zostać wycofane zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do Komisji. |
(8) |
W celu zachowania zgodności z zasadą należytego zarządzania finansami szefowie delegatur Unii, pełniący funkcję subdelegowanych intendentów Komisji, powinni stosować przepisy Komisji oraz podlegać tym samym obowiązkom i zasadom rozliczalności, którym podlegają wszyscy inni subdelegowani intendenci Komisji. W tym celu powinni oni odwoływać się do Komisji jako do swojej instytucji. |
(9) |
Za cały dział budżetu dotyczący Komisji, włącznie z operacjami księgowymi dotyczącymi środków przekazanych w drodze subdelegacji szefom delegatur Unii, pozostaje odpowiedzialny księgowy Komisji. Aby zapobiec nakładaniu się obowiązków, należy zatem sprecyzować, że obowiązki księgowego ESDZ powinny obejmować jedynie ten dział budżetu, który dotyczy ESDZ. Księgowy Komisji powinien działać również jako księgowy ESDZ w odniesieniu do wykonania budżetu w zakresie działu dotyczącego ESDZ, z zastrzeżeniem możliwości zmiany w tym zakresie. |
(10) |
W celu zapewnienia spójności i równości traktowania subdelegowanych intendentów, którzy są pracownikami ESDZ oraz tych, którzy są pracownikami Komisji, a także zapewnienia odpowiedniego informowania Komisji, specjalny zespół do spraw nieprawidłowości finansowych Komisji powinien być odpowiedzialny również za zajmowanie się nieprawidłowościami występującymi w ESDZ, w odniesieniu do uprawnień wykonawczych przekazanych przez Komisję w drodze subdelegacji szefom delegatur Unii. W celu zachowania powiązań między odpowiedzialnością za zarządzanie finansami a postępowaniem dyscyplinarnym, Komisja powinna być uprawniona do wezwania Wysokiego Przedstawiciela do wszczęcia postępowania w przypadkach, w których zespół stwierdził istnienie nieprawidłowości dotyczących uprawnień przekazanych przez Komisję w drodze subdelegacji szefom delegatur Unii. W takich sytuacjach Wysoki Przedstawiciel powinien podjąć stosowne działania, zgodnie z regulaminem pracowniczym (5). |
(11) |
Funkcję audytora wewnętrznego ESDZ w odniesieniu do wykonania zarówno działu budżetu dotyczącego Komisji, jak i działu budżetu dotyczącego ESDZ, powinien pełnić audytor wewnętrzny Komisji, z zastrzeżeniem możliwości zmian w tym zakresie. |
(12) |
W celu zapewnienia demokratycznej kontroli wykonania budżetu Unii szefowie delegatur Unii powinni przedstawiać poświadczenie wiarygodności, wraz ze sprawozdaniem zawierającym informacje dotyczące efektywności i skuteczności wewnętrznych systemów zarządzania i kontroli stosowanych w ich delegaturze, a także zarządzania operacjami, które zostały im przekazana w drodze subdelegacji. Sprawozdania szefów delegatur Unii powinny być załączane do rocznego sprawozdania z działalności odpowiedzialnego delegowanego intendenta i udostępniane władzy budżetowej. |
(13) |
Do celów rozporządzenia finansowego termin „Wysoki Przedstawiciel Unii Europejskiej do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa” należy interpretować zgodnie z poszczególnymi funkcjami Wysokiego Przedstawiciela wymienionymi w art. 18 Traktatu o Unii Europejskiej. |
(14) |
Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002, |
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002 wprowadza się następujące zmiany:
1) |
Art. 1 otrzymuje brzmienie: „Artykuł 1 1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady regulujące uchwalanie i wykonywanie budżetu ogólnego Unii Europejskiej (zwanego dalej »budżetem«) oraz prezentację i kontrolę sprawozdań. 2. Do celów niniejszego rozporządzenia:
3. Wszelkie odniesienia do »Wspólnot« lub do »Unii« uznaje się, zależnie od kontekstu, za odniesienia do Unii Europejskiej lub Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.”. |
2) |
W art. 16 akapit drugi wyrazy „służbami zewnętrznymi Komisji” zastępuje się wyrazami „w Komisji i ESDZ”. |
3) |
W art. 28 ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie: „1. Do każdego wniosku lub inicjatywy przedkładanej władzy prawodawczej przez Komisję, Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (zwanego dalej »Wysokim Przedstawicielem«) lub przez państwo członkowskie, które mogą mieć wpływ na budżet, włącznie ze zmianami liczby etatów, musi być dołączona ocena skutków finansowych regulacji oraz ocena przewidziana w art. 27 ust. 4.”. |
4) |
W art. 30 ust. 3 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie: „3. Komisja udostępnia w odpowiedni sposób informacje o beneficjentach środków finansowych pochodzących z budżetu, którymi dysponuje Komisja w trakcie wykonywania budżetu na zasadzie scentralizowanej i bezpośrednio poprzez jej służby lub delegatury Unii zgodnie z art. 51 akapit drugi, oraz informacje o beneficjentach środków finansowych dostarczane przez jednostki, którym przekazano uprawnienia do wykonywania budżetu w ramach innych trybów zarządzania.”. |
5) |
W art. 31 akapit pierwszy przed wyrazem „Rada” dodaje się wyrazy „Rada Europejska i”, a przed wyrazem „sporządzają” dodaje się wyrazy „i Europejska Służba Działań Zewnętrznych”. |
6) |
W art. 31 po akapicie pierwszym dodaje się akapit w brzmieniu: „ESDZ sporządza preliminarz swoich dochodów i wydatków, który następnie przesyła do Komisji do dnia 1 lipca każdego roku. Wysoki Przedstawiciel przeprowadzi konsultacje z członkami Komisji odpowiedzialnymi za politykę rozwoju, politykę sąsiedztwa oraz współpracę międzynarodową, pomoc humanitarną i reagowanie kryzysowe, stosownie do zakresu kompetencji każdego z nich.”. |
7) |
W art. 33 dodaje się ustęp w brzmieniu: „3. Zgodnie z art. 8 ust. 5 decyzji 2010/427/UE z dnia 26 lipca 2010 r. określającej organizację i zasady funkcjonowania Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (6) oraz aby zapewnić przejrzystość budżetową w obszarze działań zewnętrznych Unii, Komisja przekaże władzy budżetowej, wraz z projektem budżetu, dokument roboczy kompleksowo przedstawiający,
Dokument roboczy wskazuje również:
|
8) |
W art. 46 ust. 1 dodaje się punkt w brzmieniu:
|
9) |
W art. 50 akapit pierwszy dodaje się zdania w brzmieniu: „Jednakże w celu ułatwienia wykonywania środków administracyjnych delegatur Unii, szczegółowe ustalenia mogą zostać uzgodnione z Komisją. Ustalenia te nie mogą zawierać żadnych odstępstw od przepisów rozporządzenia finansowego lub jego przepisów wykonawczych.”. |
10) |
W art. 51 dodaje się akapity w brzmieniu: „Komisja może jednak przekazywać swoje kompetencje w kwestii wykonania budżetu w zakresie środków operacyjnych z dotyczącego jej działu szefom delegatur Unii. Komisja jednocześnie informuje o tym fakcie Wysokiego Przedstawiciela. Szefowie delegatur Unii, działając jako subdelegowani intendenci Komisji, stosują przepisy Komisji dotyczące wykonania budżetu i podlegają tym samym obowiązkom i zasadom rozliczalności, którym podlegają wszyscy pozostali subdelegowani intendenci Komisji. Komisja może wycofać przekazanie kompetencji zgodnie z własnymi przepisami. Na potrzeby akapitu drugiego Wysoki Przedstawiciel podejmuje działania niezbędne dla ułatwiania współpracy między delegaturami Unii a służbami Komisji.”. |
11) |
Art. 53a otrzymuje brzmienie: „Artykuł 53a W przypadku, gdy Komisja wykonuje budżet na zasadzie scentralizowanej, zadania wykonawcze realizowane są bezpośrednio przez jej służby lub przez delegatury Unii, zgodnie z art. 51 akapit drugi, albo pośrednio, zgodnie z art. 54 - 57.”. |
12) |
W art. 59 dodaje się ustęp w brzmieniu: „5. Działając jako subdelegowani intendenci zgodnie z art. 51 akapit drugi, szefowie delegatur Unii podlegają Komisji jako instytucji odpowiedzialnej za określanie, wykonywanie, kontrolę i ocenę ich zadań i obowiązków jako subdelegowanych intendentów. Komisja jednocześnie informuje o tym fakcie Wysokiego Przedstawiciela.”. |
13) |
W art. 60 ust. 7 akapit drugi dodaje się na końcu zdanie w brzmieniu: „Roczne sprawozdania z działalności intendentów delegowanych są także udostępniane władzy budżetowej.”. |
14) |
W sekcji 2 dodaje się artykuł w brzmieniu: „Artykuł 60a 1. Działając jako subdelegowani intendenci zgodnie z art. 51 akapit drugi, szefowie delegatur Unii ściśle współpracują z Komisją w celu właściwego wykonania środków, zwłaszcza w celu zapewnienia legalności i prawidłowości transakcji finansowych, poszanowania zasady należytego zarządzania finansami na etapie zarządzania środkami oraz skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. W tym celu szefowie delegatur Unii podejmują środki niezbędne dla zapobiegania wszelkim sytuacjom, które mogłyby narazić Komisję na odpowiedzialność za wykonanie budżetu w zakresie przekazanym im w drodze subdelegacji, a także wszelkim konfliktom priorytetów mogącym mieć wpływ na wykonanie przekazanych im w drodze subdelegacji zadań związanych z zarządzaniem finansami. Jeżeli wystąpi sytuacja lub konflikt, o których mowa w akapicie drugim, szefowie delegatur Unii bezzwłocznie informują o tym odpowiednich dyrektorów generalnych Komisji i ESDZ. Dyrektorzy generalni podejmują odpowiednie kroki w celu rozwiązania sytuacji konfliktowej. 2. Jeżeli szefowie delegatur Unii stwierdzą, że znajdują się w sytuacji, o której mowa w art. 60 ust. 6, przekazują sprawę do wyspecjalizowanego zespołu do spraw nieprawidłowości finansowych, powołanego na mocy art. 66 ust. 4. W przypadku jakiegokolwiek bezprawnego działania, nadużycia finansowego lub korupcji, które mogą zaszkodzić interesom Unii, powiadamiają oni władze i organy wskazane w obowiązujących przepisach. 3. Działając jako subdelegowani intendenci zgodnie z art. 51 akapit drugi, szefowie delegatur Unii składają sprawozdanie swoim delegowanym intendentom, tak aby ci ostatni mogli uwzględnić je w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności, o którym mowa w art. 60 ust. 7. Sprawozdania szefów delegatur Unii zawierają informacje dotyczące efektywności i skuteczności wewnętrznych systemów zarządzania i kontroli stosowanych w ich delegaturze, a także zarządzania operacjami, które zostały im przekazane w drodze subdelegacji, i poświadczenie wiarygodności zgodnie z art. 66 ust. 3a. Sprawozdania te załączane są do rocznych sprawozdań z działalności delegowanego intendenta i udostępniane władzy budżetowej z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, ich poufności. Szefowie delegatur Unii w pełni współpracują z instytucjami uczestniczącymi w procedurze udzielania absolutorium i dostarczają, w stosownych przypadkach, wszelkich dodatkowych niezbędnych informacji. W tym kontekście może być od nich wymagany udział w posiedzeniach stosownych organów i wspieranie odpowiedzialnego intendenta delegowanego. 4. Działając jako subdelegowani intendenci zgodnie z art. 51 akapit drugi, szefowie delegatur Unii odpowiadają na wszelkie zapytania skierowane przez delegowanego intendenta Komisji na jego wniosek lub – w zakresie udzielania absolutorium – na wniosek Parlamentu Europejskiego. 5. Komisja zapewnia, by subdelegowane uprawnienia nie wpływały ujemnie na procedurę udzielania absolutorium zgodnie z art. 319 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.”. |
15) |
W art. 61 ust. 1, po pkt f) dodaje się akapity w brzmieniu: „Odpowiedzialność księgowego ESDZ dotyczy jedynie działu budżetu dotyczącego ESDZ i wykonywanego przez ESDZ. Za cały dział budżetu dotyczący Komisji, włącznie z operacjami księgowymi dotyczącymi środków przekazanych w drodze subdelegacji szefom delegatur Unii, pozostaje odpowiedzialny księgowy Komisji. Księgowy Komisji działa również jako księgowy ESDZ w odniesieniu do wykonania działu budżetu dotyczącego ESDZ, z zastrzeżeniem art. 186a.”. |
16) |
W art. 66 wprowadza się następujące zmiany:
|
17) |
W art. 85 dodaje się akapity w brzmieniu: „Na potrzeby audytu wewnętrznego ESDZ działalność szefów delegatur Unii jako subdelegowanych intendentów, zgodnie z art. 51 akapit drugi, podlega uprawnieniom kontrolnym audytora wewnętrznego Komisji w odniesieniu do przekazanego im w drodze subdelegacji zarządzania finansami. Audytor wewnętrzny Komisji działa również jako audytor wewnętrzny ESDZ w odniesieniu do wykonania działu budżetu dotyczącego ESDZ, z zastrzeżeniem art. 186a.”. |
18) |
Dodaje się artykuł w brzmieniu: „Artykuł 147a ESDZ podlega w pełni procedurom przewidzianym w art. 319 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 145–147 niniejszego rozporządzenia. ESDZ w pełni współpracuje z instytucjami uczestniczącymi w procedurze udzielania absolutorium i w stosownych przypadkach dostarcza wszelkie niezbędne dodatkowe informacje, w tym poprzez udział w posiedzeniach stosownych organów.”. |
19) |
W art. 163 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „Działania określone w niniejszym tytule mogą być wykonywane w sposób scentralizowany przez Komisję zgodnie z art. 53a, przy podziale zarządzania, w sposób zdecentralizowany przez państwo lub państwa trzecie będące beneficjentami lub wspólnie z organizacjami międzynarodowymi, zgodnie z właściwymi przepisami art. 53 - 57.”. |
20) |
W art. 165 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „Realizacja działań przez państwa trzecie będące beneficjentami lub organizacje międzynarodowe podlega kontroli ze strony Komisji i delegatur Unii zgodnie z art. 51 akapit drugi.”. |
21) |
Dodaje się artykuł w brzmieniu: „Artykuł 186a Art. 61 ust. 1 akapit trzeci oraz art. 85 akapit trzeci zostaną poddane przeglądowi w 2013 r. z należytym uwzględnieniem specyfiki ESDZ, zwłaszcza delegatur Unii, i – w stosownych przypadkach – odpowiedniej zdolności zarządzania finansowego ESDZ.”. |
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 24 listopada 2010 r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego
J. BUZEK
Przewodniczący
W imieniu Rady
O. CHASTEL
Przewodniczący
(1) Dz.U. C 145 z 3.6.2010, s. 4.
(2) Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 20 października 2010 r. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym) i decyzja Rady z dnia 17 listopada 2010 r.
(3) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1.
(4) Dz.U. L 201 z 3.8.2010, s. 30.
(5) Regulamin pracowniczy urzędników Unii Europejskiej i Warunki zatrudnienia innnych pracowników Unii Europejskiej określone w rozporządzeniu (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (Dz.U. L 56 z 4.3.1968, s. 1).
(6) Dz.U. L 201 z 3.8.2010, s. 30.”.