1.

podkreśla, jak ważne jest wykorzystanie pełnego potencjału współpracy i mobilności w dziedzinie badań naukowych, innowacji i mobilności między UE a krajami Partnerstwa Wschodniego, w tym przez wymiany wewnątrzregionalne, odpowiednie finansowanie i lepszy dostęp do programów UE, uczestnictwo w tych programach oraz zorganizowane partnerstwa mające pobudzać innowacje strategiczne, konkurencyjność i oddziaływanie społeczne;

2.

jest nadal przekonany, że współpraca i mobilność w dziedzinie nauki, badań naukowych i edukacji wnoszą znaczną wartość dodaną i stanowią rozwiązanie korzystne zarówno dla społeczeństwa, jak i ogólnej konkurencyjności Europy, gdyż przynoszą wymierne korzyści europejskim społeczeństwom, gospodarkom i globalnemu przywództwu w dziedzinie innowacji;

3.

przypomina o znacznych korzyściach z inwestycji w badania naukowe i innowacje, ponieważ według oceny Komisji każde euro, które program „Horyzont Europa” kosztuje społeczeństwo UE, ma przynieść do 6 EUR w postaci korzyści dla obywateli UE i do 11 EUR wzrostu PKB do 2045 r.;

4.

podkreśla wyzwanie, jakim są dysproporcje i pogłębiająca się przepaść w wynikach w zakresie badań naukowych i innowacji zarówno w UE, jak i w regionie Partnerstwa Wschodniego, oraz dostrzega początkowe pozytywne oznaki niwelowania tej przepaści w UE; podkreśla, że program „Horyzont Europa” i inne formy współpracy mogą odgrywać rolę w zwiększaniu potencjału badawczego i innowacyjnego krajów Partnerstwa Wschodniego, zwłaszcza przy wykorzystaniu synergii z planem gospodarczym i inwestycyjnym Partnerstwa Wschodniego, aby zmniejszyć luki innowacyjne i zwiększyć autonomię strategiczną w UE i krajach partnerskich; podkreśla, że polityka innowacji musi uwzględniać wymiar społeczny, zapewniając godną pracę, równe szanse i zrównoważony rozwój społeczny podczas przechodzenia na nowe modele gospodarcze;

5.

podkreśla kluczową rolę nauki i badań w stawianiu czoła konkretnym wyzwaniom społecznym pojawiającym się w naszej wspólnej europejskiej przestrzeni, w tym zmianie klimatu, transformacji energetycznej, wykorzystywaniu sztucznej inteligencji, wyzwaniom związanym z transformacją cyfrową oraz przeciwdziałaniu rosyjskiej dezinformacji i innym szkodliwym ingerencjom zagranicznym; apeluje o podjęcie pilnych i skutecznych działań w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu dezinformacji przez rząd rosyjski oraz zwalczania ataków hybrydowych na infrastrukturę krytyczną i instytucje demokratyczne;

6.

podkreśla kluczową rolę nauki i badań w zapobieganiu handlowi ludźmi, przemocy domowej i przemocy wobec kobiet oraz zwalczaniu tych zjawisk za pomocą nowych technologii i sztucznej inteligencji;

7.

podkreśla potrzebę uwzględnienia reintegracji społecznej osób dotkniętych wojną, w szczególności weteranów, osób z niepełnosprawnościami i osób wewnętrznie przesiedlonych, w programach badawczych i edukacyjnych realizowanych w ramach Partnerstwa Wschodniego;

8.

zauważa, że kraje na drodze do przystąpienia do UE powinny dostosować się do ekosystemu badań naukowych i innowacji UE oraz europejskiej przestrzeni badawczej przez skoncentrowanie swoich przygotowań i powiązanych reform na początku tego procesu; zwraca uwagę, że to z kolei ułatwiłoby wcześniejszą, stopniową integrację z programami UE i jednolitym rynkiem; apeluje w tym kontekście o opracowanie ukierunkowanych programów ułatwiających przygotowania w tej dziedzinie w stosownym czasie;

9.

z zadowoleniem przyjmuje rolę krajowych punktów kontaktowych i apeluje o dalsze wysiłki w zakresie innowacji służące ułatwieniu udziału partnerów z regionu Partnerstwa Wschodniego w programie „Horyzont Europa”; podkreśla potrzebę rozwiązania problemu drenażu mózgów i przekształcenia go w strategiczną szansę na wzmocnienie roli UE jako lidera w dziedzinie innowacji i dla regionalnej spójności wiedzy; apeluje o zwiększenie udziału kobiet, młodzieży i osób z niepełnosprawnościami we wspólnych programach edukacyjnych i naukowych, co pozwoli zadbać, by przestrzegano zasad równości płci i włączenia społecznego;

10.

z zadowoleniem przyjmuje utworzenie klastra uniwersyteckiego Partnerstwa Wschodniego, który jest ukierunkowany na rozwój współpracy międzyuczelnianej w dziedzinie edukacji, nauki i badań pod egidą sojuszu europejskich szkół wyższych 4EU+; zauważa, że model ten można by powielić w celu włączenia innych uczelni do podobnych porozumień o współpracy, zwłaszcza uniwersytetów z krajów objętych układami o stowarzyszeniu w ramach programu „Horyzont Europa”;

11.

zachęca kwalifikujące się podmioty Partnerstwa Wschodniego do korzystania z niedawno uruchomionej inicjatywy „Wybierz naukę. Wybierz Europę”, która stanowi dodatkową okazję do zwiększenia atrakcyjności kariery naukowej w Europie, ponieważ oferuje doskonałe i przewidywalne warunki pracy, oraz do przekształcenia wyzwania, jakim jest drenaż mózgów w sektorze badań naukowych i innowacji, w pozyskiwanie mózgów zgodnie ze strategicznymi priorytetami UE w zakresie innowacji i konkurencyjności;

12.

uważa, że szereg ważnych wydarzeń i kryzysów wpływa na naukowców w regionie Partnerstwa Wschodniego i naraża ich na ryzyko; z zadowoleniem przyjmuje starania Komisji Europejskiej, państw członkowskich, sieci akademickich i społeczeństwa obywatelskiego, by zaradzić sytuacji tych osób; stwierdza jednak, że w ramach obecnego programu UE nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na wsparcie zagrożonych naukowców, a działania są nadal rozproszone między niektórymi państwami członkowskimi i społeczeństwem obywatelskim;

13.

zwraca uwagę na skutki społeczne wojny i konfliktu w regionie Partnerstwa Wschodniego, które wpływają na zatrudnienie, dobrostan ludności i mobilność pracowników, oraz popiera opracowanie ukierunkowanych programów mających zwiększyć odporność społeczną w tym regionie;

14.

przypomina stanowisko Parlamentu, zgodnie z którym nadchodzący 10. program ramowy UE w zakresie badań naukowych i innowacji (10PR) powinien obejmować nowo utworzony europejski program stypendialny dla zagrożonych naukowców, z uwzględnieniem wniosków wyciągniętych z trwających prac przygotowawczych; podkreśla, że powinno to dotyczyć również regionu Partnerstwa Wschodniego, w tym Białorusi;

15.

zaleca zacieśnienie współpracy między UE a krajami Partnerstwa Wschodniego w dziedzinie polityki społecznej i włączenia społecznego przez wymianę doświadczeń, udział we wspólnych badaniach nad procesami społecznymi i wdrażanie programów służących zwiększeniu spójności społecznej;

16.

zobowiązuje swoich współprzewodniczących do przekazania niniejszej rezolucji przewodniczącej Parlamentu Europejskiego, Radzie, Komisji, komisarz do spraw rozszerzenia, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych oraz rządom i parlamentom państw członkowskich UE i krajów Partnerstwa Wschodniego.