Sprawa C‑611/12 P

Jean-François Giordano

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Wspólna polityka rybołówstwa — Kwoty połowowe — Środki nadzwyczajne przyjęte przez Komisję — Odpowiedzialność pozaumowna Unii — Artykuł 340 akapit drugi TFUE — Warunki — Rzeczywista i pewna szkoda — Prawa podmiotowe do połowów”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 14 października 2014 r.

1. Odwołanie – Zarzuty – Kontrola przez Trybunał kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych – Dopuszczalność – Kontrola rzeczywistego i pewnego charakteru podnoszonej szkody – Włączenie

   (art. 256 TFUE, art. 340 akapit drugi TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)

2. Odwołanie – Zarzuty – Zwykłe powtórzenie zarzutów i argumentów podniesionych przed Sądem – Niedopuszczalność

   (art. 256 TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)

3. Odpowiedzialność pozaumowna – Warunki – Rzeczywista i pewna szkoda – Ciężar dowodu – Szkoda spowodowana utratą, ze względu na przyjęcie środka zakazowego, części kwoty połowowej – Brak pewności co do zakresu szkody – Brak wpływu na pewny charakter szkody

   (art. 340 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Komisji nr 530/2008)

4. Rybołówstwo – Ochrona zasobów morskich – Uregulowania dotyczące kwot połowowych – Przyjęcie przez Komisję środków nadzwyczajnych ograniczających połowy w wypadku poważnego zagrożenia dla ochrony zasobów lub dla ekosystemu morskiego – Obowiązek oczekiwania na przekroczenie kwoty przed przyjęciem środków – Brak

   (rozporządzenie Rady nr 2371/2002, art. 7 ust. 1)

5. Rybołówstwo – Ochrona zasobów morskich – Środki mające na celu zniwelowanie zagrożenia załamania się zapasów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku – Rozporządzenie nr 530/2008 – Nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i prawa do swobodnego wykonywania działalności zawodowej – Brak – Naruszenie zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań – Brak

   (Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 15, art. 17 akapit pierwszy, art. 52 ust. 1; rozporządzenia: Rady nr 2371/2002, art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 4; Komisji nr 530/2008)

1.  W ramach odwołania dopuszczalny jest zarzut mający na celu orzeczenie przez Trybunał w przedmiocie istnienia błędu co do prawa popełnionego przez Sąd przy kwalifikacji powołanej szkody jako rzeczywistej i pewnej w ramach odpowiedzialności pozaumownej Unii

   (por. pkt 31)

2.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 33)

3.  W ramach powstania pozaumownej odpowiedzialności Unii w rozumieniu art. 340 akapit drugi TFUE przesłanka dotycząca rzeczywistości szkody wymaga, by szkoda, o której naprawienie wystąpiono, miała charakter rzeczywisty i pewny, zaś ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie skarżącej.

   Co się tyczy rzekomej szkody polegającej na niewykorzystaniu części indywidualnej kwoty i braku sprzedaży w tym zakresie ze względu na zakaz połowów tuńczyka błękitnopłetwego, począwszy od pewnej daty, ustanowiony w rozporządzeniu nr 530/2008 ustanawiającym środki nadzwyczajne w odniesieniu do statków rybackich do połowów okrężnicą prowadzących połowy tuńczyka błękitnopłetwego w Atlantyku na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym, nie można orzec, że szkoda ta może być uznana za rzeczywistą i pewną, w zakresie, w jakim nie można wykluczyć, że nawet gdyby skarżący mógł dokonywać połowów poza datą wejścia w życie zakazu, nie osiągnąłby kwoty ze względów niezależnych od jego woli.

   W istocie po pierwsze, istnienie prawa przyznanego jednostkom na podstawie normy prawnej nie ma związku z rzeczywistym charakterem podniesionej szkody, lecz stanowi warunek, od którego uzależnione jest stwierdzenie wystarczająco istotnego naruszenia tego rodzaju normy przez instytucję Unii, aby powstała odpowiedzialność pozaumowna Unii. Po drugie, odrzucenie tezy skarżącego, wedle której wykorzystałby on swą kwotę połowową, jest istotne jedynie dla celów oceny rozmiarów powołanej szkody, lecz nie dla celów oceny samego wystąpienia szkody, której pewny charakter nie jest podważony poprzez niepewność co do jej dokładnego zakresu.

   (por. pkt 36–38, 40)

4.  Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa Komisja może przyjąć środki nadzwyczajne z chwilą, w której istnieją dowody poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych lub dla ekosystemu morskiego, wynikającego z działalności połowowej i wymagającego natychmiastowego działania bez konieczności oczekiwania na przekroczenie udzielonej kwoty. W tym względzie z okoliczności posiadania uprawnień do połowu oraz do kwoty udzielonej przez właściwe dla danych połowów państwo członkowskie nie może dla owego posiadacza wynikać prawo do wykorzystania owej kwoty w każdych okolicznościach.

   (por. pkt 46, 48)

5.  Rozporządzenie nr 530/2008 ustanawiające środki nadzwyczajne w odniesieniu do statków rybackich do połowów okrężnicą prowadzących połowy tuńczyka błękitnopłetwego w Atlantyku na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym nie stanowi nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania działalności zawodowej, gwarantowanego w art. 15 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, oraz prawa własności, zagwarantowanego w art. 17 akapit pierwszy owej karty.

   W istocie rozporządzenie nr 530/2008 bezsprzecznie odpowiada realizowanemu przez Unię celowi interesu ogólnego, a mianowicie, zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, celowi uniknięcia poważnego zagrożenia dla ochrony i odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym. Ponadto środki zakazu połowu zawarte w rozporządzeniu nr 530/2008 nie są w sposób oczywisty nieodpowiednie w odniesieniu do tego, co konieczne dla osiągnięcia owego celu interesu ogólnego, a zatem są zgodne z zasadą proporcjonalności. Tymczasem swoboda wykonywania działalności zawodowej nie występuje jako prerogatywa absolutna, lecz powinna być brana pod uwagę w związku z jej funkcją w społeczeństwie i może zostać poddana ograniczeniom zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

   Ponadto, ponieważ możliwość przyjęcia środków, których skutkiem jest zakończenie sezonu połowowego przed zaplanowaną datą, jest przewidziana w szczególności w art. 7 ust. 1 i art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 2371/2002, wspólnotowe podmioty gospodarcze, których działalność polega na połowie tuńczyka błękitnopłetwego, nie mogą powoływać się na pewność prawa lub ochronę uzasadnionych oczekiwań, ponieważ są one w stanie przewidzieć, że tego rodzaju środki mogą zostać podjęte.

   (por. pkt 49, 50, 52)

Sprawa C‑611/12 P

Jean-François Giordano

przeciwko

Komisji Europejskiej

„Odwołanie — Wspólna polityka rybołówstwa — Kwoty połowowe — Środki nadzwyczajne przyjęte przez Komisję — Odpowiedzialność pozaumowna Unii — Artykuł 340 akapit drugi TFUE — Warunki — Rzeczywista i pewna szkoda — Prawa podmiotowe do połowów”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 14 października 2014 r.

1. Odwołanie — Zarzuty — Kontrola przez Trybunał kwalifikacji prawnej okoliczności faktycznych — Dopuszczalność — Kontrola rzeczywistego i pewnego charakteru podnoszonej szkody — Włączenie

   (art. 256 TFUE, art. 340 akapit drugi TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)

2. Odwołanie — Zarzuty — Zwykłe powtórzenie zarzutów i argumentów podniesionych przed Sądem — Niedopuszczalność

   (art. 256 TFUE; statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 58 akapit pierwszy)

3. Odpowiedzialność pozaumowna — Warunki — Rzeczywista i pewna szkoda — Ciężar dowodu — Szkoda spowodowana utratą, ze względu na przyjęcie środka zakazowego, części kwoty połowowej — Brak pewności co do zakresu szkody — Brak wpływu na pewny charakter szkody

   (art. 340 akapit drugi TFUE; rozporządzenie Komisji nr 530/2008)

4. Rybołówstwo — Ochrona zasobów morskich — Uregulowania dotyczące kwot połowowych — Przyjęcie przez Komisję środków nadzwyczajnych ograniczających połowy w wypadku poważnego zagrożenia dla ochrony zasobów lub dla ekosystemu morskiego — Obowiązek oczekiwania na przekroczenie kwoty przed przyjęciem środków — Brak

   (rozporządzenie Rady nr 2371/2002, art. 7 ust. 1)

5. Rybołówstwo — Ochrona zasobów morskich — Środki mające na celu zniwelowanie zagrożenia załamania się zapasów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku — Rozporządzenie nr 530/2008 — Nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i prawa do swobodnego wykonywania działalności zawodowej — Brak — Naruszenie zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań — Brak

   (Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 15, art. 17 akapit pierwszy, art. 52 ust. 1; rozporządzenia: Rady nr 2371/2002, art. 7 ust. 1, art. 26 ust. 4; Komisji nr 530/2008)

1.  W ramach odwołania dopuszczalny jest zarzut mający na celu orzeczenie przez Trybunał w przedmiocie istnienia błędu co do prawa popełnionego przez Sąd przy kwalifikacji powołanej szkody jako rzeczywistej i pewnej w ramach odpowiedzialności pozaumownej Unii

   (por. pkt 31)

2.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 33)

3.  W ramach powstania pozaumownej odpowiedzialności Unii w rozumieniu art. 340 akapit drugi TFUE przesłanka dotycząca rzeczywistości szkody wymaga, by szkoda, o której naprawienie wystąpiono, miała charakter rzeczywisty i pewny, zaś ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie skarżącej.

   Co się tyczy rzekomej szkody polegającej na niewykorzystaniu części indywidualnej kwoty i braku sprzedaży w tym zakresie ze względu na zakaz połowów tuńczyka błękitnopłetwego, począwszy od pewnej daty, ustanowiony w rozporządzeniu nr 530/2008 ustanawiającym środki nadzwyczajne w odniesieniu do statków rybackich do połowów okrężnicą prowadzących połowy tuńczyka błękitnopłetwego w Atlantyku na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym, nie można orzec, że szkoda ta może być uznana za rzeczywistą i pewną, w zakresie, w jakim nie można wykluczyć, że nawet gdyby skarżący mógł dokonywać połowów poza datą wejścia w życie zakazu, nie osiągnąłby kwoty ze względów niezależnych od jego woli.

   W istocie po pierwsze, istnienie prawa przyznanego jednostkom na podstawie normy prawnej nie ma związku z rzeczywistym charakterem podniesionej szkody, lecz stanowi warunek, od którego uzależnione jest stwierdzenie wystarczająco istotnego naruszenia tego rodzaju normy przez instytucję Unii, aby powstała odpowiedzialność pozaumowna Unii. Po drugie, odrzucenie tezy skarżącego, wedle której wykorzystałby on swą kwotę połowową, jest istotne jedynie dla celów oceny rozmiarów powołanej szkody, lecz nie dla celów oceny samego wystąpienia szkody, której pewny charakter nie jest podważony poprzez niepewność co do jej dokładnego zakresu.

   (por. pkt 36–38, 40)

4.  Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa Komisja może przyjąć środki nadzwyczajne z chwilą, w której istnieją dowody poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych lub dla ekosystemu morskiego, wynikającego z działalności połowowej i wymagającego natychmiastowego działania bez konieczności oczekiwania na przekroczenie udzielonej kwoty. W tym względzie z okoliczności posiadania uprawnień do połowu oraz do kwoty udzielonej przez właściwe dla danych połowów państwo członkowskie nie może dla owego posiadacza wynikać prawo do wykorzystania owej kwoty w każdych okolicznościach.

   (por. pkt 46, 48)

5.  Rozporządzenie nr 530/2008 ustanawiające środki nadzwyczajne w odniesieniu do statków rybackich do połowów okrężnicą prowadzących połowy tuńczyka błękitnopłetwego w Atlantyku na wschód od 45° długości geograficznej zachodniej oraz w Morzu Śródziemnym nie stanowi nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania działalności zawodowej, gwarantowanego w art. 15 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, oraz prawa własności, zagwarantowanego w art. 17 akapit pierwszy owej karty.

   W istocie rozporządzenie nr 530/2008 bezsprzecznie odpowiada realizowanemu przez Unię celowi interesu ogólnego, a mianowicie, zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2371/2002 w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, celowi uniknięcia poważnego zagrożenia dla ochrony i odbudowy zasobów tuńczyka błękitnopłetwego we wschodnim Atlantyku i w Morzu Śródziemnym. Ponadto środki zakazu połowu zawarte w rozporządzeniu nr 530/2008 nie są w sposób oczywisty nieodpowiednie w odniesieniu do tego, co konieczne dla osiągnięcia owego celu interesu ogólnego, a zatem są zgodne z zasadą proporcjonalności. Tymczasem swoboda wykonywania działalności zawodowej nie występuje jako prerogatywa absolutna, lecz powinna być brana pod uwagę w związku z jej funkcją w społeczeństwie i może zostać poddana ograniczeniom zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.

   Ponadto, ponieważ możliwość przyjęcia środków, których skutkiem jest zakończenie sezonu połowowego przed zaplanowaną datą, jest przewidziana w szczególności w art. 7 ust. 1 i art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 2371/2002, wspólnotowe podmioty gospodarcze, których działalność polega na połowie tuńczyka błękitnopłetwego, nie mogą powoływać się na pewność prawa lub ochronę uzasadnionych oczekiwań, ponieważ są one w stanie przewidzieć, że tego rodzaju środki mogą zostać podjęte.

   (por. pkt 49, 50, 52)