Sprawa C‑292/11 P

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Portugalskiej

„Odwołanie — Wykonanie wyroku Trybunału stwierdzającego uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Okresowa kara pieniężna — Żądanie zapłaty — Uchylenie przepisów krajowych będące przyczyną uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego — Ocena przez Komisję działań podjętych przez państwo członkowskie w celu zastosowania się do wyroku Trybunału — Granice — Podział kompetencji między Trybunał a Sąd”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 15 stycznia 2014 r.

1. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego — Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie — Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku — Szczególna procedura sądowa mająca na celu doprowadzenie do wykonania wyroku Trybunału — Rozpatrywanie uchybień uznanych przez Trybunał na podstawie art. 258 TFUE za uzasadnione

   (art. 258 TFUE, art. 260 ust. 2 TFUE)

2. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego — Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku i nakładający okresową karę pieniężną — Ocena przez Komisję działań podjętych przez państwo członkowskie w celu zastosowania się do wyroku Trybunału — Granice

   (art. 258–260 TFUE)

3. Postępowanie sądowe — Podział kompetencji między Trybunał a Sąd — Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez państwo członkowskie na decyzję Komisji określającą kwotę okresowej kary pieniężnej należnej z tytułu wykonania wyroku Trybunału — Właściwość oceny przez Sąd dokonanej przez Komisję oceny danych przepisów krajowych — Granice

   (art. 256 ust. 1 akapit pierwszy TFUE, art. 260 ust. 2 TFUE)

4. Postępowanie sądowe — Uzasadnienie wyroków — Zakres

   (statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 36)

1.  W ramach procedury ustanowionej w art. 260 TFUE mogą być rozpatrywane wyłącznie uchybienia zobowiązaniom nałożonym na państwo członkowskie na mocy traktatu FUE, które Trybunał uznał na podstawie art. 258 TFUE za uzasadnione.

   W istocie, inaczej niż ma to miejsce w wypadku postępowania ustanowionego w art. 258 TFUE, którego celem jest stwierdzenie i spowodowanie zaprzestania zachowania państwa członkowskiego naruszającego prawo Unii, cel postępowania ustanowionego w art. 260 TFUE jest znacznie bardziej ograniczony, ponieważ polega on tylko na nakłonieniu państwa członkowskiego, które tego nie uczyniło, do wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie. W konsekwencji to drugie postępowanie należy uznać za szczególne postępowanie sądowe mające na celu doprowadzenie do wykonania wyroków Trybunału oraz, innymi słowy, za postępowanie egzekucyjne.

   (por. pkt 39, 40)

2.  Gdy w związku ze sprawdzaniem wykonania wyroku wydanego przez Trybunał na podstawie art. 260 TFUE istnieje spór pomiędzy Komisją i danym państwem członkowskim dotyczący stosowności praktyki lub uregulowania krajowego, które nie zostały wcześniej zbadane przez Trybunał, do wykonania tego wyroku, Komisja nie może, poprzez wydanie decyzji, samodzielnie dokonać rozstrzygnięcia tego sporu i wyciągnąć z niego konsekwencji dotyczących ustalenia okresowej kary pieniężnej.

   W istocie jakkolwiek jest bezsporne, że w ramach wykonania wyroku, w którym Trybunał nałożył na państwo członkowskie okresową karę pieniężną, Komisja musi mieć możliwość dokonania oceny działań podjętych przez to państwo w celu zastosowania się do wyroku nakładającego karę, to jednak wykonywanie tego uprawnienia do oceny nie może naruszać wyłącznej kompetencji Trybunału do orzekania o zgodności ustawodawstwa krajowego z prawem Unii. Tymczasem skoro zgodnie z systemem określonym w art. 258–260 TFUE ustalenie praw i obowiązków państw członkowskich oraz osąd ich zachowania mogą bowiem być jedynie wynikiem wyroku Trybunału, weryfikacja przez Komisję środków ustanowionych przez to państwo w celu zastosowania się do takiego wyroku i egzekwowanie kwot należnych na podstawie nałożonych kar powinny być dokonywane z uwzględnieniem zakresu uchybienia określonego przez Trybunał w wyrokach wydanych na podstawie art. 258 TFUE i 260 TFUE.

   Ponadto przyznanie Komisji szerszego marginesu uznania, jeśli chodzi o ocenę środków wykonania wyroku wydanego na podstawie art. 260 ust. 2 TFUE prowadziłoby do naruszenia proceduralnego prawa do obrony przysługującego państwom członkowskim w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom. W istocie zgodnie z art. 258–260 TFUE państwa członkowskie, którym Komisja zarzuca nieprzestrzeganie zobowiązań wynikających z prawa Unii, mogą w szczególności przedstawić swoje stanowisko w toku postępowania poprzedzającego wniesienie skargi. Ten etap postępowania ma na celu właśnie umożliwienie danemu państwu członkowskiemu wypełnienia zobowiązań lub skutecznego powołania argumentów obrony wobec zarzutów Komisji.

   (por. pkt 41, 47–49, 52, 55, 56)

3.  W ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji określającej kwotę należną od państwa członkowskiego z tytułu nałożonej na niego okresowej kary pieniężnej w zastosowaniu art. 260 ust. 2 TFUE Sąd nie może orzekać w przedmiocie dokonanej przez Komisję oceny stosowności danej praktyki lub uregulowania krajowego, które nie zostały wcześniej zbadane przez Trybunał, do wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie. Nieuchronnie zmusiłoby to bowiem Sąd do orzekania w przedmiocie zgodności takiej praktyki lub takiego uregulowania z prawem Unii i naruszenia w ten sposób wyłącznej kompetencji Trybunału w tym względzie.

   (por. pkt 51)

4.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 72)

Sprawa C‑292/11 P

Komisja Europejska

przeciwko

Republice Portugalskiej

„Odwołanie — Wykonanie wyroku Trybunału stwierdzającego uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego — Okresowa kara pieniężna — Żądanie zapłaty — Uchylenie przepisów krajowych będące przyczyną uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego — Ocena przez Komisję działań podjętych przez państwo członkowskie w celu zastosowania się do wyroku Trybunału — Granice — Podział kompetencji między Trybunał a Sąd”

Streszczenie – wyrok Trybunału (wielka izba) z dnia 15 stycznia 2014 r.

1. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie – Uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku – Szczególna procedura sądowa mająca na celu doprowadzenie do wykonania wyroku Trybunału – Rozpatrywanie uchybień uznanych przez Trybunał na podstawie art. 258 TFUE za uzasadnione

   (art. 258 TFUE, art. 260 ust. 2 TFUE)

2. Skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego – Wyrok Trybunału stwierdzający uchybienie obowiązkowi wykonania wyroku i nakładający okresową karę pieniężną – Ocena przez Komisję działań podjętych przez państwo członkowskie w celu zastosowania się do wyroku Trybunału – Granice

   (art. 258–260 TFUE)

3. Postępowanie sądowe – Podział kompetencji między Trybunał a Sąd – Skarga o stwierdzenie nieważności wniesiona przez państwo członkowskie na decyzję Komisji określającą kwotę okresowej kary pieniężnej należnej z tytułu wykonania wyroku Trybunału – Właściwość oceny przez Sąd dokonanej przez Komisję oceny danych przepisów krajowych – Granice

   (art. 256 ust. 1 akapit pierwszy TFUE, art. 260 ust. 2 TFUE)

4. Postępowanie sądowe – Uzasadnienie wyroków – Zakres

   (statut Trybunału Sprawiedliwości, art. 36)

1.  W ramach procedury ustanowionej w art. 260 TFUE mogą być rozpatrywane wyłącznie uchybienia zobowiązaniom nałożonym na państwo członkowskie na mocy traktatu FUE, które Trybunał uznał na podstawie art. 258 TFUE za uzasadnione.

   W istocie, inaczej niż ma to miejsce w wypadku postępowania ustanowionego w art. 258 TFUE, którego celem jest stwierdzenie i spowodowanie zaprzestania zachowania państwa członkowskiego naruszającego prawo Unii, cel postępowania ustanowionego w art. 260 TFUE jest znacznie bardziej ograniczony, ponieważ polega on tylko na nakłonieniu państwa członkowskiego, które tego nie uczyniło, do wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie. W konsekwencji to drugie postępowanie należy uznać za szczególne postępowanie sądowe mające na celu doprowadzenie do wykonania wyroków Trybunału oraz, innymi słowy, za postępowanie egzekucyjne.

   (por. pkt 39, 40)

2.  Gdy w związku ze sprawdzaniem wykonania wyroku wydanego przez Trybunał na podstawie art. 260 TFUE istnieje spór pomiędzy Komisją i danym państwem członkowskim dotyczący stosowności praktyki lub uregulowania krajowego, które nie zostały wcześniej zbadane przez Trybunał, do wykonania tego wyroku, Komisja nie może, poprzez wydanie decyzji, samodzielnie dokonać rozstrzygnięcia tego sporu i wyciągnąć z niego konsekwencji dotyczących ustalenia okresowej kary pieniężnej.

   W istocie jakkolwiek jest bezsporne, że w ramach wykonania wyroku, w którym Trybunał nałożył na państwo członkowskie okresową karę pieniężną, Komisja musi mieć możliwość dokonania oceny działań podjętych przez to państwo w celu zastosowania się do wyroku nakładającego karę, to jednak wykonywanie tego uprawnienia do oceny nie może naruszać wyłącznej kompetencji Trybunału do orzekania o zgodności ustawodawstwa krajowego z prawem Unii. Tymczasem skoro zgodnie z systemem określonym w art. 258–260 TFUE ustalenie praw i obowiązków państw członkowskich oraz osąd ich zachowania mogą bowiem być jedynie wynikiem wyroku Trybunału, weryfikacja przez Komisję środków ustanowionych przez to państwo w celu zastosowania się do takiego wyroku i egzekwowanie kwot należnych na podstawie nałożonych kar powinny być dokonywane z uwzględnieniem zakresu uchybienia określonego przez Trybunał w wyrokach wydanych na podstawie art. 258 TFUE i 260 TFUE.

   Ponadto przyznanie Komisji szerszego marginesu uznania, jeśli chodzi o ocenę środków wykonania wyroku wydanego na podstawie art. 260 ust. 2 TFUE prowadziłoby do naruszenia proceduralnego prawa do obrony przysługującego państwom członkowskim w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom. W istocie zgodnie z art. 258–260 TFUE państwa członkowskie, którym Komisja zarzuca nieprzestrzeganie zobowiązań wynikających z prawa Unii, mogą w szczególności przedstawić swoje stanowisko w toku postępowania poprzedzającego wniesienie skargi. Ten etap postępowania ma na celu właśnie umożliwienie danemu państwu członkowskiemu wypełnienia zobowiązań lub skutecznego powołania argumentów obrony wobec zarzutów Komisji.

   (por. pkt 41, 47–49, 52, 55, 56)

3.  W ramach skargi o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji określającej kwotę należną od państwa członkowskiego z tytułu nałożonej na niego okresowej kary pieniężnej w zastosowaniu art. 260 ust. 2 TFUE Sąd nie może orzekać w przedmiocie dokonanej przez Komisję oceny stosowności danej praktyki lub uregulowania krajowego, które nie zostały wcześniej zbadane przez Trybunał, do wykonania wyroku stwierdzającego uchybienie. Nieuchronnie zmusiłoby to bowiem Sąd do orzekania w przedmiocie zgodności takiej praktyki lub takiego uregulowania z prawem Unii i naruszenia w ten sposób wyłącznej kompetencji Trybunału w tym względzie.

   (por. pkt 51)

4.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 72)