Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB)

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Spójne stosowanie prawa UE

EUNB:

• opracowuje regulacyjne standardy techniczne w celu uściślenia przepisów w dziedzinie bankowości, które są przyjmowane przez Komisję Europejską w przypadku przekazania Komisji takich uprawnień przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej;
• może wydawać wytyczne i zalecenia dotyczące stosowania odpowiednich aktów prawa UE; Rozporządzenie zmieniające (UE) 2019/2175 tymczasowo rozszerzyło te uprawnienia w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT), jednak rozporządzenie (UE) 2024/1620 (zob. streszczenie) przeniosło następnie te obowiązki na nowy Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (AMLA).

Testy warunków skrajnych

EUNB odgrywa istotną rolę w procesie przeprowadzania na szczeblu całej UE testów warunków skrajnych, które pozwalają określić odporność banków na niekorzystne zmiany na rynku oraz ryzyko systemowe w systemie finansowym UE:

• inicjuje on i koordynuje testy warunków skrajnych w UE we współpracy z organami krajowymi odpowiedzialnymi za nadzór bankowy;
• EUNB, działając w porozumieniu z Europejską Radą ds. Ryzyka Systemowego (ERRS), Europejskim Bankiem Centralnym i Komisją, określa wspólną metodologię dla każdej edycji testu warunków skrajnych;
• Ponadto EUNB monitoruje i ocenia tendencje na rynku i tendencje w kredytowaniu.

Naruszenia prawa UE

• EUNB może przeprowadzać postępowanie wyjaśniające w sprawie domniemanego nieprawidłowego stosowania przez krajowy organ nadzoru przepisów UE w dziedzinie bankowości i finansów (zwłaszcza w sytuacji, gdy taki organ nie zapewnia, że dany bank spełnia wymogi określone w tych przepisach).
• EUNB może skierować zalecenie do właściwego krajowego organu nadzoru. Jeżeli organ nadzoru nie zastosuje się do takiego zalecenia, Komisja może wydać, mając na uwadze zalecenie EUNB, formalną opinię.
• Jeżeli krajowy organ nadzoru nadal nie przestrzega przepisów, EUNB może wydać decyzje mające zastosowanie bezpośrednio do banku. Z tego uprawnienia można skorzystać wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach.
• Rozporządzenie (UE) 2024/1620 powierza AMLA odpowiedzialność za podejmowanie natychmiastowych działań w przypadkach naruszeń unijnego prawa w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, czyniąc poprzednie uprawnienia EUNB do bezpośredniej interwencji w tym zakresie zbędnymi.

Europejski nadzór finansowy

EUNB stanowi część utworzonego w 2010 r. Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego, w skład którego oprócz ERRS wchodzą jeszcze dwa inne organy nadzoru:

• Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych,
• Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych.

Rozporządzenie zmieniające (UE) 2019/2175 wzmacnia mandat trzech Europejskich Urzędów Nadzoru, poprawia zarządzanie nimi oraz zwiększa ich finansowanie. Jeśli chodzi konkretnie o EUNB, rozporządzenie to:

• przyznaje mu większe uprawnienia w dziedzinie ochrony konsumenta i zobowiązuje go do propagowania większej przejrzystości produktów i usług finansowych w drodze:
  • monitorowania trendów dotyczących kosztów i opłat z tytułu detalicznych produktów finansowych,
  • opracowywania wskaźników ryzyka detalicznego dla konsumentów;
• zwiększa jego zasoby, tak aby umożliwić mu wykonywanie nowych zadań.

Rozporządzenie (UE) 2024/1620 przekazuje AMLA zadania związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (w tym gromadzenie informacji od organów krajowych, opracowywanie standardów nadzorczych, przeprowadzanie ocen ryzyka i współpracę międzynarodową w sprawach transgranicznych). EUNB zachowuje swoją rolę w zakresie ochrony konsumentów i nadzoru ostrożnościowego ale nie ponosi już całościowej odpowiedzialności na poziomie UE za przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Centralna baza danych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu

EUNB zarządza centralną unijną bazą danych słabych punktów w zakresie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zgodnie z art. 9a rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 oraz przepisami określonymi w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2024/595:

• rejestruje istotne słabości w zakresie przestrzegania przez podmioty sektora finansowego przepisów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, na podstawie kryteriów takich jak ciężar, powtarzalność lub wpływ na stabilność;
• organy krajowe (ostrożnościowe, ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, ds. postępowania, ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, ds. systemów gwarantowania depozytów), Europejski Bank Centralny oraz Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji muszą bez zbędnej zwłoki zgłaszać informacje dotyczące podmiotów, niedociągnięć i środków naprawczych;
• EUNB analizuje te informacje i udostępnia je w sposób poufny właściwym organom, we współpracy z Europejskim Urzędem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych oraz Europejskim Urzędem Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych, przy zachowaniu ścisłej tajemnicy oraz zgodnie z unijnymi przepisami o ochronie danych;
• sprawozdania składa się w języku angielskim; jeśli dokumenty potwierdzające są w innych językach, należy dołączyć ich streszczenia.

Narzędzie to wzmacnia wczesne wykrywanie ryzyka i zapewnia spójne monitorowanie w całej UE.

Usługi płatnicze

W obszarze usług płatniczych w UE dyrektywa zmieniająca (UE) 2015/2366 zwiększa rolę EUNB (zob. streszczenie) i zobowiązuje go do:

• opracowania ogólnodostępnego centralnego rejestru posiadających zezwolenie instytucji płatniczych, który musi być na bieżąco aktualizowany przez organy krajowe;
• udzielania wsparcia przy rozwiązywaniu sporów pomiędzy organami krajowymi;
• opracowywania i wydawania wytycznych i projektów regulacyjnych standardów technicznych w zakresie:
  • silnego uwierzytelniania klienta i bezpiecznych kanałów komunikacji, które wszyscy dostawcy usług płatniczych zobowiązani są spełniać,
  • współpracy i wymiany informacji między organami nadzorczymi.

Siedziba

Na mocy rozporządzenia zmieniającego (UE) 2018/1717, w kontekście wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE, siedziba EUNB została przeniesiona z Londynu do Paryża z dniem 30 marca 2019 r.