Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu między UE a Kosowem*

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu składa się z 10 tytułów.

1. Zasady ogólne

   Układ o stabilizacji i stowarzyszeniu opiera się na szeregu zasadniczych zasad. Kosowo zobowiązuje się do:

   • poszanowania zasad demokracji i praw człowieka, zasad prawa międzynarodowego, praworządności oraz zasad gospodarki rynkowej,
   • przestrzegania prawa międzynarodowego i jego instrumentów,
   • podejmowania działań na rzecz widocznej i trwałej poprawy stosunków z Serbią i do efektywnej współpracy z utworzoną w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony misją, tak długo jak będzie ona istniała,
   • współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii i jego mechanizmem rezydualnym oraz w ramach wszelkich innych dochodzeń i postępowań karnych prowadzonych na szczeblu międzynarodowym, a także do przestrzegania Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego,
   • dalszego działania na rzecz współpracy i stosunków dobrosąsiedzkich w regionie.
2. Dialog polityczny

   Dialog polityczny między stronami ma być nadal rozwijany. Ma on na celu działanie w szczególności na rzecz:

   • udziału Kosowa w międzynarodowej społeczności demokratycznej,
   • postępu w realizacji europejskiej perspektywy Kosowa i zbliżenia do UE,
   • zwiększenia spójności z niektórymi środkami z zakresu unijnej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa,
   • skutecznej, obejmującej wszystkie strony i reprezentatywnej współpracy regionalnej i rozwoju stosunków dobrosąsiedzkich na Bałkanach Zachodnich,
   • normalizacji stosunków między Kosowem a Serbią. Kosowo zobowiązuje się do dalszego działania na rzecz widocznej i trwałej poprawy stosunków z Serbią.
3. Współpraca regionalna

   Kosowo musi podjąć szereg działań. UE, stosując odpowiednie instrumenty, może wesprzeć te działania, które obejmują:

   • wdrożenie postanowień Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu,
   • rozpoczęcie negocjacji z państwami, które już podpisały układ o stabilizacji i stowarzyszeniu z UE, mając na celu zawarcie dwustronnych umów dotyczących współpracy regionalnej,
   • realizację współpracy dwustronnej i regionalnej z państwami uczestniczącymi w procesie stabilizacji i stowarzyszenia (SAP), w niektórych lub we wszystkich dziedzinach współpracy objętych układem,
   • wspieranie współpracy i zawarcie, o ile to możliwe, umów o współpracy z państwami kandydującymi do UE, nieuczestniczącymi w procesie SAP.
4. Swobodny przepływ towarów
   • Obie strony zobowiązują się do stopniowego tworzenia dwustronnej strefy wolnego handlu w okresie trwającym maksymalnie 10 lat.
   • W układzie o stabilizacji i stowarzyszeniu określono proces obniżania i znoszenia taryf celnych i kontyngentów taryfowych, którymi objęte są towary pochodzące z UE i Kosowa.
5. Przepływ pracowników, prawo przedsiębiorczości, świadczenie usług i przepływ kapitału
   • Przedsiębiorstwa (w tym filie i oddziały) mające siedzibę na terytorium jednej ze stron będą mogły rozpocząć działalność na terytorium drugiej strony na tych samych warunkach co przedsiębiorstwa mające siedzibę na terytorium tej drugiej strony.
   • Przedsiębiorstwa unijne założone na terytorium Kosowa lub przedsiębiorstwa kosowskie założone w UE mają prawo, pod pewnymi warunkami, do zatrudniania lub do zatrudniania w swoich podmiotach zależnych lub oddziałach pracowników, którzy są odpowiednio obywatelami UE lub Kosowa.
   • Obie strony podejmują kroki w kierunku stopniowego zezwalania na świadczenie usług przez swoje przedsiębiorstwa lub przez swoich obywateli na terytorium drugiej strony.
   • Należy zezwolić na dokonywanie wszystkich płatności i transferów na rachunku bieżącym w ramach bilansu płatniczego między UE a Kosowem w walucie w pełni wymienialnej.
6. Zbliżenie przepisów krajowych do przepisów UE
   • Kosowo zobowiązuje się zapewnić, że obowiązujące na jego terytorium prawo oraz przyszłe prawodawstwo będą stopniowo dostosowywane do dorobku prawnego UE, a ponadto że takie prawo i prawodawstwo będą należycie stosowane i egzekwowane.
   • Początkowo proces ten będzie skoncentrowany na podstawowych elementach prawa unijnego, dotyczących rynku wewnętrznego, obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a także na dziedzinach związanych z handlem.
   • Obie strony stosują oparte na prawie unijnym zasady konkurencji w odniesieniu do działań, które mogą wpływać na handel między nimi.
7. Wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość

   W układzie o stabilizacji i stowarzyszeniu podkreślono wagę praworządności oraz wzmocnienia instytucji na wszystkich szczeblach administracji w ujęciu całościowym. W szczególności wskazano jednak na organy ścigania i wymiar sprawiedliwości.

   Współpraca ma na celu zwłaszcza:

   • wzmocnienie niezależności, bezstronności i odpowiedzialności sądownictwa w Kosowie oraz poprawę jego skuteczności,
   • tworzenie odpowiednich struktur dla policji, prokuratorów i sędziów, a także innych organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, tak aby:
     • odpowiednio przygotować je do współpracy w sprawach cywilnych, handlowych i karnych,
     • umożliwić im skuteczne zapobieganie przestępczości zorganizowanej, korupcji i terroryzmowi, a także prowadzenie dochodzeń, ściganie sprawców i orzekanie w tego rodzaju sprawach.
8. Polityki współpracy

   UE i Kosowo mają ustanowić ścisłą współpracę w wielu różnych obszarach polityki, tak aby przyczyniać się do rozwoju i potencjału wzrostu Kosowa.

9. Współpraca finansowa

   Aby pomóc w osiągnięciu celów układu o stabilizacji i stowarzyszeniu, Kosowo może otrzymywać pomoc finansową od UE w formie dotacji i pożyczek, w tym pożyczek od Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

   Pomoc finansowa UE jest uzależniona od dalszych postępów w wypełnianiu politycznych kryteriów kopenhaskich.

10. Nadzór

    Na mocy układu o stabilizacji i stowarzyszeniu ustanawia się Radę Stabilizacji i Stowarzyszenia, która nadzoruje jego stosowanie i wykonywanie.

    Komitet Stabilizacji i Stowarzyszenia wspiera Radę Stabilizacji i Stowarzyszenia w wykonywaniu obowiązków.