zawiera propozycje podjęcia pilnych działań przez Komisję Europejską i agencje UE w celu ochrony migrujących dzieci¹ oraz zalecenia dla krajów UE;
ma na celu zapewnienie ściślejszych związków między organami ds. azylu i migracji a służbami ochrony dzieci.

Artykuł 24 Karty praw podstawowych określa prawa dzieci do:

takiej ochrony i opieki, jaka jest konieczna dla ich dobra;
swobodnego wyrażania swoich poglądów; poglądy te są brane pod uwagę w sprawach, które ich dotyczą, stosownie do ich wieku i stopnia dojrzałości;
utrzymywania stałego, osobistego związku i bezpośredniego kontaktu z obojgiem rodziców, chyba że jest to sprzeczne z jego interesami.

We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, zarówno podejmowanych przez władze publiczne, jak i instytucje prywatne, należy przede wszystkim uwzględnić najlepszy interes dziecka.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Do UE przybywa coraz więcej migrujących dzieci, z których wiele pozostaje bez opieki, a w 2015 i 2016 r. około 30% osób ubiegających się o azyl w UE stanowiły dzieci, przy czym w ciągu ostatnich 6 lat ogólna liczba dzieci ubiegających się o azyl wzrosła sześciokrotnie. Migrujące dzieci są szczególnie narażone ze względu na wiek i odległość od domu, zwłaszcza gdy są oddzielone od swoich rodziców.

Ochrona dzieci polega na egzekwowaniu prawa UE i przestrzeganiu Karty praw podstawowych oraz międzynarodowych praw człowieka w zakresie praw dziecka. W komunikacie określono działania, które mają zostać przeprowadzone przez Komisję i państwa UE przy wsparciu Europejskiej Agencji Ochrony Granic i Wybrzeży, Europejskiego Urzędu Wsparcia w zakresie Polityki Azylowej (EASO) oraz Agencji Praw Podstawowych UE.

Przeciwdziałanie przyczynom leżącym u podstaw i ochrona dzieci

Komisja i państwa UE powinny:

nadać priorytetowe znaczenie wzmocnieniu systemów ochrony dzieci na szlakach migracyjnych, w tym w kontekście planu działania i deklaracji ze szczytu w Valletcie z 2015 r.;
wspierać kraje partnerskie w rozwijaniu systemów ochrony dzieci i transgranicznej współpracy w zakresie ochrony dzieci;
wspierać projekty chroniące dzieci bez opieki w państwach trzecich na szlakach migracyjnych, w szczególności w celu zapobiegania handlowi dziećmi lub przemytowi dzieci;
wdrażać wytyczne UE w sprawie promowania i ochrony praw dziecka.

Szybka i kompleksowa identyfikacja i ochrona

Kraje UE zachęca się do:

gromadzenia i wymieniania porównywalnych danych w celu ułatwienia reagowania na wszystkie przypadki zaginięć dzieci bez opieki (sprawozdawczość, protokoły i procedury) oraz weryfikacji powiązań rodzinnych;
pobierania odcisków palców i danych biometrycznych² w sposób przyjazny dla dzieci i uwzględniający problematykę płci;
zapewnienia, aby osoba odpowiedzialna za ochronę dzieci była obecna na wczesnym etapie identyfikacji i w każdym obszarze pod szczególną presją migracyjną³.

Przyjęcie w UE

Kraje UE zachęca się do zapewnienia:

że początkowe oceny wrażliwości na zagrożenia i potrzeb po przyjeździe oraz kolejne procedury uwzględniają problematykę płci i wieku;
dostępu do formalnej edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu oraz do opieki zdrowotnej, wsparcia psychospołecznego i innych podstawowych usług publicznych;
że dzieci bez opieki mogą korzystać z alternatywnych form opieki, w tym z opieki zastępczej/rodzinnej;
że we wszystkich ośrodkach przyjęć obowiązują zasady ochrony dzieci;
dostępności realnego wyboru alternatyw dla zatrzymania administracyjnego;
skutecznego systemu monitorowania przyjęć;
pełnego wykorzystania wytycznych EASO w sprawie przyjmowania dzieci bez opieki;

Określanie statusu i gwarancje procesowe

Komisja i agencje UE utworzą europejską sieć opiekuńczą w celu rozwijania i wymiany dobrych praktyk oraz aktualizowania wytycznych dotyczących oceny wieku. Kraje UE zachęca się do:

wzmocnienia organów opiekuńczych w celu szybkiego ustanowienia opiekunów dla wszystkich dzieci bez opieki;
przeprowadzania niezawodnych, multidyscyplinarnych, nieinwazyjnych procedur oceny wieku;
zapewnienia szybkiego i efektywnego poszukiwania rodzin w obrębie UE i poza jej terytorium;
priorytetowego rozpatrywania spraw takich jak wnioski o azyl dotyczących dzieci zgodnie z zasadą pilności działania;
priorytetowego traktowania relokacji dzieci bez opieki z Grecji i Włoch.

Zapewnienie trwałych rozwiązań

Kraje UE zachęca się do zapewnienia:

zapewnienia w krótkim czasie po przyjeździe dostępu do integracyjnego kształcenia formalnego, opieki zdrowotnej i innych podstawowych usług publicznych;
wsparcia przejścia do dorosłości i dostępu do kształcenia i szkoleń;
integracji społecznej, np. poprzez priorytetowe traktowanie mieszanego, wolnego od segregacji mieszkalnictwa;
zwiększenia przesiedleń dzieci potrzebujących ochrony międzynarodowej do UE;
odpowiednich środków poszukiwania i reintegracji rodzin w celu zaspokojenia potrzeb dzieci, które mają być odesłane do kraju pochodzenia.

Nadrzędny interes dziecka, efektywne wykorzystywanie danych, badania, szkolenia i finansowanie

Komisja i agencje UE:

zapewnią dodatkowe szkolenia, wytyczne i narzędzia dotyczące oceny nadrzędnego interesu dziecka;
omawiają ulepszenia w zakresie pobierania danych na szczeblu unijnym;
będą wymagały, aby organizacje mające bezpośredni kontakt z dziećmi posiadały wewnętrzną politykę ochrony dzieci przed otrzymaniem środków z funduszy UE;
będą rozpowszechniały dobre praktyki w zakresie ochrony migrujących dzieci za pośrednictwem internetowej bazy danych.

Kraje UE zachęca się do:

zapewnienia, by wszystkie dzieci otrzymywały odpowiednie informacje na temat przysługujących im praw i na temat procedur z odpowiednim uwzględnieniem specyfiki wieku;
zapewnienia, by osoby pracujące z migrującymi dziećmi na każdym etapie zostały odpowiednio przeszkolone;
priorytetowego traktowania migrujących dzieci w ramach programów krajowych AMIF i Wewnętrznego Funduszu Bezpieczeństwa;
ulepszania zbierania i rozpowszechniania dobrych praktyk w zakresie ochrony migrujących dzieci.

KONTEKST

Więcej informacji, w tym na temat monitorowania wdrażania niniejszego komunikatu:

Migrujące dzieci (Komisja Europejska)
Europejska agenda w sprawie migracji (Komisja Europejska).

KLUCZOWE POJĘCIA

Migrujące dzieci: dzieci (osoby poniżej 18. roku życia) z krajów spoza UE, które są przymusowo przesiedlane lub migrują do UE i w jej obrębie, pod opieką lub samotnie, bez względu na to, czy ubiegają się o azyl, czy nie.
Dane biometryczne: Rozporządzenie (UE) 2016/679, ogólne rozporządzenie o ochronie danych, definiuje dane biometryczne jako dane osobowe, które wynikają ze specjalnego przetwarzania technicznego, dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej oraz umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby.
Obszar pod szczególną presją migracyjną: odcinek granic zewnętrznych UE charakteryzujący się „specyficzną i nieproporcjonalną presją migracyjną, na którą składają się mieszane przepływy migracyjne”.