Międzynarodowe stosunki kulturalne – strategia UE

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kultura to nie tylko sztuka czy literatura. Obejmuje szeroki zakres działań, od dialogu międzykulturowego¹ do turystyki, od edukacji i badań do branż twórczych, od ochrony dziedzictwa po promowanie nowych technologii oraz od rzemiosła do współpracy na rzecz rozwoju.

Odgrywa ona również ważną rolę w polityce zagranicznej UE, w której współpraca kulturalna sprzeciwia się stereotypom i uprzedzeniom, a dialog może zapobiegać konfliktom i wspierać pojednanie. Pomaga w reagowaniu na globalne wyzwania, takie jak integracja uchodźców, przeciwdziałanie brutalnej radykalizacji i ochrona światowego dziedzictwa kulturowego.

Kultura może być również narzędziem zapewniającym ważne korzyści społeczne i gospodarcze, takie jak udział obywateli i dochody z turystyki, zarówno w UE, jak i poza nią.

Strategia opiera się oraz uaktualnia poprzednie komunikaty dotyczące kultury oraz stosunków międzynarodowych UE oraz roli kultury w unijnej współpracy na rzecz rozwoju, i koncentruje się na wzmocnieniu współpracy kulturalnej w trzech głównych obszarach:

• Wspieranie zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego poprzez wzmocnienie przemysłu kulturalnego i kreatywnego oraz wspieranie roli samorządów lokalnych. Przykłady tego w praktyce mogą być następujące:
  • Program Sieci Kreatywnych Fundacji Azja-Europa;
  • Wsparcie UE na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego w celu stworzenia klastrów w przemyśle kulturalnym i kreatywnym z UNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego);
  • Europejska Sieć Kreatywnych Hubów, która obejmuje wszystkie kraje uczestniczące w programie „Kreatywna Europa” (w tym Serbię, Mołdawię, Turcję, Gruzję i Ukrainę).
• Promowanie pokojowych relacji między wspólnotami i ludźmi o różnych przekonaniach religijnych. Dialog może pomóc w promowaniu sprawiedliwych, pokojowych i integracyjnych społeczeństw, które respektują prawa człowieka i uwzględniają lokalne wrażliwe aspekty, poprzez działania dostosowane do poszczególnych kontekstów kulturowych i interesów. W zakres tego wchodzą:
  • Programy promujące kulturę w ramach Partnerstwa Wschodniego, z udziałem Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy;
  • Wsparcie dla Fundacji Anny Lindh i jej sieci organizacji w 42 krajach Unii na rzecz Regionu Morza Śródziemnego.

• Poprawa współpracy w zakresie dziedzictwa kulturowego, poprzez promowanie badań, zwalczanie nielegalnego handlu towarami kulturalnymi oraz wspieranie ochrony zabytków. Rehabilitacja i promowanie dziedzictwa kulturowego przyciąga turystykę i pobudza wzrost gospodarczy. Przykłady obejmują:
  • badania w ramach programu „Horyzont 2020” w celu znalezienia nowych sposobów zachowania i zarządzania dziedzictwa kulturowego zagrożonego zmianami klimatycznymi, w których mogą uczestniczyć kraje spoza UE;
  • zwalczanie handlu przedmiotami dziedzictwa, w tym wsparcie szkoleń funkcjonariuszy celnych w kontrolach granicznych w celu wczesnego wykrycia skradzionych artefaktów;
  • współpracę z UNESCO w celu stworzenia mechanizmu szybkiego reagowania w celu ochrony obiektów dziedzictwa kulturowego. Regionalny Fundusz Powierniczy UE w odpowiedzi na kryzys syryjski przyczyni się również do ochrony dziedzictwa kulturowego i promowania różnorodności kulturowej.

Współpraca UE w zakresie kultury obejmuje zarówno UE, jak i kraje rozwijające się, i można wzmocnić ją poprzez:

• gromadzenie zasobów i współpracę z krajami spoza UE;
• lepszą współpracę z krajowymi instytutami kultury w UE;
• zwiększanie wykorzystania ambasad UE w krajach spoza UE (delegacje);
• utworzenie europejskich domów kultury, mających na celu świadczenie usług na rzecz ludności lokalnej, angażowanie się we wspólne projekty i oferowanie stypendiów oraz wymiany kulturalnej i edukacyjnej;
• wspólne wydarzenia kulturalne UE;
• skupienie się na strategicznych partnerach międzynarodowych;
• wymianę studentów, badaczy i absolwentów między krajami UE i krajami spoza UE.

Ta strategia kulturowa może być promowana z wykorzystaniem istniejących zasobów, takich jak:

• Instrument Partnerstwa (narzędzie zasięgu UE)
• Europejski Instrument na rzecz Demokracji i Praw Człowieka
• Instrument na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju
• program Kreatywna Europa (promowanie dziedzictwa kulturowego)
• polityka rozszerzenia UE (obejmuje politykę kulturalną)
• europejska polityka sąsiedztwa (stosunki z 16 sąsiadującymi krajami)
• Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju
• umowa z Kotonu (współpraca UE z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku).