Koordynacja polityk gospodarczych i nadzór nad politykami budżetowymi

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Przepisy dotyczą poniższych kwestii.

Europejski semestr

Rada i Komisja, przy udziale Parlamentu Europejskiego, prowadzą wielostronny nadzór oparty na niezależnych danych statystycznych o wysokiej jakości.

Semestr obejmuje:

• formułowanie i wdrażanie nadzoru nad:
  • ogólnymi wytycznymi dotyczącymi polityki gospodarczej Unii Europejskiej (UE) i państw członkowskich UE,
  • zaleceniami dla poszczególnych krajów,
  • zaleceniami dotyczącymi polityki gospodarczej strefy euro,
  • wytycznymi dotyczącymi zatrudnienia, w tym zasadami Europejskiego filaru praw socjalnych i powiązanymi zaleceniami dla poszczególnych krajów;
• przedkładanie, ocenę i zatwierdzanie krajowych średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych oraz ich późniejsze monitorowanie w ramach rocznych sprawozdań z postępów;
• nadzór mający na celu zapobieganie zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowanie.

Państwa członkowskie:

• muszą należycie uwzględniać zalecenia Rady, które opierają się na wnioskach Komisji, przy podejmowaniu kluczowych decyzji dotyczących polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki strukturalnej i polityki budżetowej;
• mogą otrzymywać dalsze zalecenia lub podlegać ostrzeżeniom i sankcjom finansowym ze strony Komisji, jeśli zignorują pierwotne zalecenia i wytyczne.

Trajektorie referencyjne¹

Gdy państwo członkowskie, w którym dług publiczny przekracza 60 % produktu krajowego brutto (PKB) lub w którym deficyt przekracza 3 % PKB, przygotowuje krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny, Komisja przekazuje takiemu państwu członkowskiemu i Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu uprzednie zalecenia w formie wieloletniej ścieżki wydatków („trajektorii referencyjnej”).

Trajektoria referencyjna opiera się na analizie ryzyka i jest dostosowana do wyzwań w zakresie stabilności, przed którymi stoi dane państwo członkowskie. Ma to zagwarantować, że:

• relacja długu do PKB:
  • wejdzie w prawdopodobną tendencję spadkową lub będzie się w niej utrzymywać, lub będzie pozostawać na ostrożnym poziomie poniżej 60 % PKB do końca czteroletniego okresu („okresu dostosowawczego”) przy braku dalszych działań budżetowych,
  • będzie zmniejszać się o minimalną średnią roczną wartość wynoszącą 1 punkt procentowy PKB, gdy relacja ta przekracza 90 %, oraz 0,5 punktu procentowego, gdy relacja utrzymuje się między 60 % a 90 %;
• deficyt:
  • zostanie obniżony do poziomu poniżej 3 % PKB do końca czteroletniego okresu dostosowawczego i będzie utrzymywać się poniżej tego poziomu w średnim okresie przy braku dalszych działań budżetowych,
  • będzie dalej obniżał się do poziomu zapewniającego margines w ujęciu strukturalnym wynoszący 1,5 % PKB względem wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB;
• wysiłek dostosowawczy jest co do zasady liniowy;
• okres dostosowawczy może zostać przedłużony z czterech do siedmiu lat, jeśli takie przedłużenie opiera się na konkretnym pakiecie zobowiązań w zakresie reform i inwestycji – w takim przypadku wysiłek w okresie objętym krajowym średniookresowym planem budżetowo-strukturalnym powinien być co najmniej proporcjonalny do łącznego wysiłku;
• istnieje spójność ze ścieżką korygującą zalecaną w ramach procedury nadmiernego deficytu (w stosownych przypadkach).

Komisja:

• stosuje możliwą do odwzorowania, przewidywalną i przejrzystą metodykę w celu ustalenia, czy wskaźnik zadłużenia danego państwa członkowskiego wykazuje tendencję spadkową lub pozostaje na ostrożnym poziomie;
• przesyła państwom członkowskim (przed przedłożeniem przez nie krajowych średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych) oraz Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu:
  • trajektorię referencyjną (w przypadku państw członkowskich, w których dług publiczny przekracza 60 % PKB lub w których deficyt przekracza 3 % PKB) oraz odpowiadający jej strukturalny wynik pierwotny,
  • informacje techniczne i odpowiadający im strukturalny wynik pierwotny, na wniosek państwa członkowskiego, w którym dług publiczny nie przekracza 60 % PKB i w którym deficyt nie przekracza 3 % PKB,
  • ramy i wyniki średniookresowych prognoz dotyczących długu publicznego stanowiące podstawę do przygotowania planów,
  • własną prognozę makroekonomiczną i założenia makroekonomiczne.

Krajowe średniookresowe plany budżetowo-strukturalne

Państwa członkowskie, po konsultacji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, partnerami społecznymi, władzami regionalnymi i innymi odpowiednimi podmiotami zainteresowanymi, przedkładają Radzie i Komisji krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny obejmujący okres czterech lub pięciu lat, w zależności od zwykłej długości kadencji parlamentarnej w danym państwie członkowskim. Przed przedłożeniem planu państwo członkowskie prowadzi dialog techniczny z Komisją.

Plan:

• określa ścieżkę wydatków spełniającą wymogi UE w zakresie długu i deficytu;
• zawiera trajektorię referencyjną Komisji (w przypadku państw członkowskich, w których dług publiczny przekracza 60 % PKB lub w których deficyt przekracza 3 % PKB);
• wyjaśnia, w jaki sposób państwo członkowskie zapewni realizację odpowiedniego pakietu reform i inwestycji, które stanowią podstawę przedłużenia okresu dostosowawczego do maksymalnie siedmiu lat (w stosownych przypadkach);
• wyjaśnia, w jaki sposób państwo członkowskie zapewni realizację reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania wymienione w ramach europejskiego semestru oraz w jaki sposób państwo członkowskie zrealizuje następujące priorytety UE: sprawiedliwa transformacja ekologiczna i cyfrowa, odporność społeczna i gospodarcza, bezpieczeństwo energetyczne oraz (w razie potrzeby) budowanie zdolności obronnych;
• zawiera istotne informacje gospodarcze i budżetowe.

Komisja bada plan krajowy i zaleca Radzie jego zatwierdzenie lub złożenie wniosku o przedłożenie zmienionego planu. Rada musi opublikować wyjaśnienia w sytuacji, gdy nie stosuje się do zalecenia Komisji (zasada „przestrzegaj lub wyjaśnij”).

Wdrażanie krajowych średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych

Państwa członkowskie przedkładają Komisji publicznie dostępne roczne sprawozdanie z postępów. Komisja ściśle monitoruje: przestrzeganie przez państwa członkowskie ścieżki wydatków netto określonej w planie i zatwierdzonej przez Radę, realizację pakietu reform i inwestycji, które stanowią podstawę przedłużenia okresu dostosowawczego (w stosownych przypadkach), oraz realizację szerzej zakrojonych reform i inwestycji w kontekście europejskiego semestru. Na wniosek państwa członkowskiego niezależne instytucje fiskalne przedstawiają ponadto ocenę zgodności ze ścieżką wydatków netto zatwierdzoną przez Radę.

Europejska Rada Budżetowa:

• przedstawia ocenę ex post wdrażania unijnych ram zarządzania budżetowego;
• doradza w sprawie odpowiedniego kursu polityki budżetowej dla strefy euro i gospodarek krajowych;
• doradza, na wniosek Komisji lub Rady, w sprawie wdrażania paktu stabilności i wzrostu;
• ściśle współpracuje z niezależnymi instytucjami fiskalnymi;
• przedstawia sugestie dotyczące przyszłego rozwoju ram fiskalnych.

Rada może zezwolić na odchylenia od ścieżki wydatków netto:

• w odniesieniu do wszystkich państw członkowskich, w przypadku znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej w strefie euro lub w całej UE, pod warunkiem że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie („ogólna klauzula wyjścia”);
• w odniesieniu do jednego państwa członkowskiego, w przypadku gdy wyjątkowe okoliczności pozostające poza kontrolą tego państwa członkowskiego mają istotny wpływ na jego finanse publiczne, pod warunkiem że takie odchylenie nie zagraża stabilności finansów publicznych w średnim okresie („krajowa klauzula wyjścia”).

Przejrzystość i rozliczalność

Parlament w regularny i zorganizowany sposób angażuje się w europejski semestr poprzez:

• otrzymywanie krajowych średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych;
• regularne otrzymywanie informacji na temat wielostronnego nadzoru od przewodniczących Rady i Komisji oraz rocznego sprawozdania od przewodniczącego Eurogrupy;
• otrzymywanie kompleksowych informacji gospodarczych i finansowych od Komisji;
• możliwość zaproszenia przewodniczących Rady Europejskiej, Rady, Komisji i Eurogrupy do dyskusji na temat rozwoju sytuacji gospodarczej.

Rozporządzenie stosuje się w połączeniu z rozporządzeniem (UE) nr 1176/2011 w sprawie korygowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej oraz rozporządzeniem (UE) nr 472/2013 w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi.

Komisja:

• ustanawia stały dialog z państwami członkowskimi;
• może prowadzić misje monitorujące w państwach członkowskich;
• do 31 grudnia 2030 r., a następnie co pięć lat, musi opublikować sprawozdanie z wykonania rozporządzenia.