Ochrona przeciwko agrofagom roślin

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

• Niniejsze rozporządzenie zmienia rozporządzenia (UE) nr 228/2013 (Unijne wsparcie dla rolników z najbardziej oddalonych regionów), (UE) nr 652/2014 (Wydatki UE na informacje dotyczące żywności i paszy) oraz (UE) nr 1143/2014 (Ochrona różnorodności biologicznej przed inwazyjnymi gatunkami obcymi). Należy pamiętać, że rozporządzenie (UE) nr 652/2014 zostało później uchylone i zastąpione rozporządzeniem (UE) 2021/690 (program wspólnego rynku).
• Zdrowiu roślin zagrażają gatunki szkodliwe dla roślin i produktów roślinnych, których ryzyko wprowadzenia na terytorium UE wzrosło z powodu globalizacji wymiany handlowej i zmiany klimatu. Niniejsze rozporządzenie ustanawia działanie mające na celu określenie zagrożenia związanego z tymi agrofagami oraz ograniczenie tego zagrożenia do dopuszczalnego poziomu poprzez zastosowanie środków fitosanitarnych¹.

Agrofagi kwarantannowe

• Określono kryteria w celu identyfikacji agrofagów kwarantannowych, których wprowadzaniu oraz rozprzestrzenianiu się na terytorium UE należy zapobiec.
• Agrofagami kwarantannowymi dla strefy chronionej są agrofagi, w odniesieniu do których konieczne jest przeprowadzenie kontroli jedynie w niektórych częściach UE. Przyjęty przez Komisję Europejską akt delegowany, rozporządzenie delegowane (UE) 2022/2404, uzupełnia rozporządzenie (UE) 2016/2031, ustanawiając szczegółowe przepisy dotyczące:
  • badania mające na celu ustanowienie nowej strefy chronionej; oraz
  • przygotowanie i treść corocznych badań.

Agrofagi priorytetowe

• Agrofagi priorytetowe to te, których potencjalne skutki gospodarcze, środowiskowe i społeczne ich występowania są najbardziej dotkliwe dla UE. Do agrofagów priorytetowych mają zastosowanie szczególne zasady, w szczególności w odniesieniu do informowania opinii publicznej, kontroli występowania, planów awaryjnych, ćwiczeń symulacyjnych, planów działań na rzecz zwalczania i współfinansowania działań UE.
• Każde państwo członkowskie UE opracowuje plan dotyczący każdego agrofaga priorytetowego, który może zostać zawleczony i zadomowić się na jego terytorium, wraz z informacjami na temat procesów decyzyjnych, procedur i protokołów, które mają być stosowane. Plany awaryjne udostępniane są za pośrednictwem internetu Komisji, innym państwom członkowskim i zainteresowanym podmiotom profesjonalnym. Ćwiczenia symulacyjne przeprowadzane są w zależności od poziomu zagrożenia, jaki stwarzają agrofagi.
• Rozporządzenie delegowane (UE) 2019/1702 ustanawia wykaz agrofagów priorytetowych.

Paszporty roślin i świadectwa fitosanitarne

• Niniejsze rozporządzenie ustanawia system do celów wprowadzania i przemieszczania na terytorium UE roślin i produktów roślinnych oraz innych materiałów, które mogą być zakażone szkodliwymi organizmami (takich jak gleba lub inne podłoże uprawowe) i mogą stanowić niedopuszczalne ryzyko fitosanitarne. Przepisy rozszerzają zakres istniejącego systemu paszportów roślin, który jest niezbędny do wszelkiego przemieszczania między podmiotami profesjonalnymi wewnątrz Unii, a także upraszczają go i harmonizują. Przepisy te wymagają również zarejestrowania zainteresowanych podmiotów profesjonalnych w celu zagwarantowania łatwiejszych kontroli i lepszej identyfikowalności.
• W przypadku rozszerzonego zakresu roślin, produktów roślinnych lub innych materiałów podatnych na zakażenie wymagane są świadectwa fitosanitarne, które potwierdzają zgodność z prawodawstwem UE.
• Świadectwo przedeksportowe wydaje się w celu zapewnienia wymiany informacji między państwami członkowskimi UE, w przypadku gdy rośliny, produkty roślinne lub inne przedmioty są przemieszczane przez więcej niż jedno państwo członkowskie przed ich eksportem poza UE.

Przywóz

Niniejsze rozporządzenie ma na celu zapobieżenie wprowadzeniu agrofagów do UE. Rozporządzenie przewiduje – na podstawie wstępnej oceny ryzyka – środki oparte na ryzyku i środki zapobiegawcze służące ochronie UE przed agrofagami, które mogłyby być wprowadzone za pomocą rośliny, produktu roślinnego lub innego przedmiotu pochodzącego spoza UE.