Access to European Union law
<a href="https://eur-lex.europa.eu/content/help/eurlex-content/experimental-features.html" target="_blank">More about the experimental features corner</a>
Choose the experimental features you want to try
EUR-Lex
Access to European Union law

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

You are here
Use quotation marks to search for an "exact phrase". Append an asterisk (*) to a search term to find variations of it (transp*, 32019R*). Use a question mark (?) instead of a single character in your search term to find variations of it (ca?e finds case, cane, care).
Search tips
Need more search options? Use the Advanced search

Document 32013L0036

Banki – nadzór ostrożnościowy

Data ostatniego przeglądu:
30/01/2025
Początkowa data utworzenia:
08/04/2014
Streszczone dokumenty:
Autor:
Urząd Publikacji Unii Europejskiej
Podmiot(-y) odpowiedzialny(-e):
Dyrekcja Generalna ds. Stabilności Finansowej, Usług Finansowych i Unii Rynków Kapitałowych

Banki – nadzór ostrożnościowy

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa 2013/36/UE w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi (dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych CRD IV)

JAKIE SĄ CELE DYREKTYWY?

  • Dyrektywa 2013/36/UE, tj. dyrektywa w sprawie wymogów kapitałowych (CRD), reguluje warunki dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności w Unii Europejskiej (UE).
  • Ponadto ustanawia ona przepisy dotyczące:
    • ogólnych wymogów w zakresie dopuszczania instytucji kredytowych do działalności;
    • swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług;
    • systemu mającego zastosowanie do oddziałów banków z państw trzecich;
    • nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi sprawowanego przez właściwe organy;
    • wymogów w zakresie zachowywania przez członków kadry kierowniczej instytucji kredytowych wysokich standardów zawodowych i standardów uczciwości (zasady dotyczące kompetencji i reputacji);
    • uprawnień i narzędzi nadzorczych w zakresie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi sprawowanego przez te organy;
    • wymogów w zakresie publikowania w dziedzinie regulacji ostrożnościowej i nadzoru nad instytucjami kredytowymi, które spełniać muszą te organy.
  • Zastępuje ona wcześniejsze dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (2006/48/WE i 2006/49/WE) oraz dotyczy kwestii objętych zakresem tych dyrektyw.
  • Dyrektywa 2013/36/UE jest częścią pakietu legislacyjnego mającego na celu wzmocnienie odporności unijnego sektora bankowego po kryzysie finansowym z 2008 r. W skład pakietu wchodzi także rozporządzenie (UE) nr 575/2013, tj. rozporządzenie w sprawie wymogów kapitałowych (CRR) (zob. streszczenie), określające wymogi nadzorcze, które muszą zostać spełnione przez banki.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa reguluje szereg istotnych obszarów, w tym zagadnienia opisane poniżej.

  • Udzielanie zezwoleń instytucjom kredytowym. Ten zbiór przepisów wymaga, aby firmy, które chcą podjąć działalność polegającą na przyjmowaniu od ludności depozytów i innych funduszy podlegających zwrotowi, uzyskiwały zezwolenie od organu nadzoru bankowego („właściwego organu” zgodnie z terminologią stosowaną w dyrektywie).
  • Lepsze zarządzanie i większa przejrzystość. Dyrektywa ustanawia przepisy, które mają zapewnić skuteczne zarządzanie ryzykiem wynikającym z działalności instytucji kredytowych i nadzór nad nim sprawowany przez ich organy zarządzające. Od stycznia 2015 r. instytucje kredytowe mają obowiązek ujawniania niektórych informacji dotyczących poszczególnych państw, w tym na temat zysków, podatków i otrzymanych dotacji publicznych. Dyrektywa zmieniająca (UE) 2024/1619 wprowadziła, od lipca 2024 r., bardziej rygorystyczne standardy zarządzania oraz wymóg wprowadzania zasad propagujących różnorodność pod względem płci, wieku i doświadczenia w organach zarządzających.
  • Premie dla pracowników. Aby zapobiec sytuacjom, w których instytucje kredytowe premiują pracowników za podejmowanie zbyt wysokiego ryzyka, dyrektywa wprowadza maksymalny stosunek pomiędzy wysokością stałego wynagrodzenia a premiami dla wszystkich pracowników, których to dotyczy. Premie nie mogą przekraczać stałego rocznego wynagrodzenia pracownika, przy czym pod pewnymi warunkami akcjonariusze mogą postanowić o dopuszczeniu premii w kwocie do wysokości dwóch stałych wynagrodzeń. Pośród zasad znajdują się także inne wymogi dotyczące premii, które promują długoterminowe podejście do kwestii związanych z podejmowaniem ryzyka. W dyrektywie zmieniającej (UE) 2024/1619 wprowadzono nowe przepisy dotyczące premii, które łączą je z zarządzaniem ryzykiem, w celu propagowania w instytucjach kultury związanej ze świadomością ryzyka oraz dążenia do osiągania celów zrównoważonego rozwoju.
  • Ramy nadzorcze. Właściwe organy mają istotne uprawnienia w zakresie monitorowania i egzekwowania przestrzegania dyrektywy, które obejmują ściślejsze kontrole w obszarach zarządzania bankami, zarządzania ryzykiem i polityki wynagrodzeń.
  • Dodatkowy kapitał w posiadaniu instytucji kredytowych (filar II i bufory kapitałowe).
    • W dyrektywie określa się szczegółowe wymogi dotyczące ram filaru II, w ramach którego odpowiednie organy krajowe mogą wymagać od instytucji kredytowych posiadania kapitału przewyższającego minimalne wymogi określone w CRR.
    • Ustanawia ona ramy dotyczące buforów kapitałowych, które mają za zadanie chronić wypłacalność instytucji kredytowej poprzez ustanawianie zabezpieczeń i limitów kwot dywidend i wypłat premii dla danej instytucji kredytowej. W zależności od stopnia wykorzystania buforu przez instytucję kredytową limity te stają się coraz bardziej restrykcyjne, co zapobiega utracie jej kapitału.
    • Wymaga ona, aby instytucje kredytowe rozważały, jak ryzyko środowiskowe, społeczne i z zakresu ładu korporacyjnego (ryzyko ESG) może oddziaływać na ich stabilność finansową i adekwatność kapitałową, wpływając potencjalnie na ich oceny kapitałowe filaru II.
  • Ryzyko ESG. Dyrektywa nakłada na instytucje obowiązek uwzględniania ryzyka ESG w stosowanych przez nie zasadach zarządzania ryzykiem oraz ujawniania, w jaki sposób ryzyko ESG jest uwzględniane w ich strategiach i praktykach zarządzania ryzykiem.
  • Oddziały banków z państw trzecich. Dyrektywa precyzuje przepisy dotyczące transgranicznego świadczenia usług bankowych spoza UE i wprowadza minimalne wymogi w zakresie regulacji oddziałów banków z państw trzecich i nadzoru nad nimi.
  • Niezależność nadzorcza. Dyrektywa zawiera przepisy dotyczące niezależności nadzorczej i ładu korporacyjnego (np. okresy karencji obowiązujące w przypadku pracowników nadzoru, którzy chcą rozpocząć pracę dla banków; wprowadzenie zharmonizowanych zasad oceny kompetencji i reputacji kadry kierowniczej banków).
  • Zdolność do przetrwania wstrząsów. Dyrektywa zawiera przepisy dotyczące podmiotów zwolnionych, finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej, wynagrodzeń, środków i uprawnień nadzorczych oraz środków chroniących kapitał, co ma zwiększyć zdolność sektora finansowego do przetrwania potencjalnych wstrząsów.
  • Operacyjna odporność cyfrowa. Dyrektywę dostosowano do wymogów dotyczących ryzyka związanego z ICT dla podmiotów finansowych, które ustanowiono w rozporządzeniu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (DORA) (rozporządzenie (UE) 2022/2554, zob. streszczenie).

Podejście do firm inwestycyjnych zgodnie z dyrektywą w sprawie wymogów kapitałowych

Nowe ramy regulacyjne dla firm inwestycyjnych. weszły w życie specjalne ramy ostrożnościowe dotyczące firm inwestycyjnych: rozporządzenie (UE) 2019/2033 (zob. streszczenie) i dyrektywa (UE) 2019/2034 (zob. streszczenie). Wcześniej firmy inwestycyjne podlegały tym samym wymogom ostrożnościowym co banki. Zgodnie z pewnymi kryteriami proporcjonalności niektóre firmy inwestycyjne – uznane za przedsiębiorstwa o charakterze systemowym i wzajemnie powiązane – nadal podlegają niektórym zapisom dyrektywy 2013/36/UE.

Akty wykonawcze i delegowane

Pakiet CRD/CRR wymaga przyjęcia aktów delegowanych i wykonawczych. Zapewniają one odpowiednim organom krajowym, bankom i firmom inwestycyjnym wytyczne w zakresie zgodności z pakietem. Następujące rozporządzenia delegowane uzupełniają dyrektywę 2013/36/UE w zakresie regulacyjnych standardów technicznych:

  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 524/2014 w sprawie informacji, które właściwe organy państw członkowskich pochodzenia i przyjmujących państw członkowskich przekazują sobie nawzajem;
  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 527/2014 w sprawie klas instrumentów, które odpowiednio odzwierciedlają jakość kredytową instytucji kontynuującej działalność i są przeznaczone do wykorzystania do celów wynagrodzenia zmiennego;
  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 530/2014 w sprawie sprecyzowania istotnych ekspozycji i progów w odniesieniu do wewnętrznych metod dotyczących ryzyka szczególnego w portfelu handlowym;
  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 1151/2014 w sprawie informacji, które należy zawrzeć w powiadomieniu w przypadku korzystania ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług, zmienione później rozporządzeniami (UE) 2022/192 i 2022/2403;
  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 1152/2014 w sprawie ustalania lokalizacji geograficznej odnośnych ekspozycji kredytowych na potrzeby obliczania specyficznych dla instytucji wskaźników bufora antycyklicznego;
  • rozporządzenie delegowane (UE) nr 1222/2014 w sprawie określenia metody identyfikacji globalnych instytucji o znaczeniu systemowym oraz definiowania podkategorii globalnych instytucji o znaczeniu systemowym, zmienione później rozporządzeniami (UE) 2016/1608 i 2021/539;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2016/98 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych dotyczących określania ogólnych warunków funkcjonowania kolegiów organów nadzoru;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2016/861 w sprawie kryteriów jakościowych i właściwych kryteriów ilościowych ustalania kategorii pracowników, których działalność zawodowa ma istotny wpływ na profil ryzyka instytucji;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2017/180 w sprawie standardów oceny portfeli odniesienia i procedur wymiany wyników ocen;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2021/923 w sprawie kryteriów służących ustaleniu obowiązków kierowniczych, funkcji kontrolnych, istotnych jednostek gospodarczych i znacznego wpływu na profil ryzyka istotnej jednostki gospodarczej oraz w sprawie kryteriów służących ustaleniu pracowników lub kategorii pracowników, których działalność zawodowa wpływa na profil ryzyka tych instytucji w sposób porównywalnie tak istotny jak w przypadku pracowników lub kategorii pracowników;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2022/2579 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych określających informacje, które mają być przekazane przez przedsiębiorstwo we wniosku o udzielenie zezwolenia zgodnie z art. 8a dyrektywy 2013/36/UE;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2022/2580 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych określających informacje, które należy przekazać we wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa, oraz określających przeszkody, które mogą uniemożliwiać skuteczne sprawowanie funkcji nadzorczych właściwych organów;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2024/856 w sprawie regulacyjnych standardów technicznych określających scenariusze wstrząsu stosowane do celów nadzorczych, wspólne założenia na potrzeby modelowania i założenia parametryczne oraz definicję dużego obniżenia;
  • rozporządzenie delegowane (UE) 2024/857 w sprawie standardowej metodyki i uproszczonej standardowej metodyki używanych w celu oceny ryzyka z tytułu potencjalnych zmian stóp procentowych, które wpływają zarówno na wartość ekonomiczną kapitału własnego, jak i na wynik odsetkowy netto z działalności w ramach portfela bankowego instytucji.

Przyjęto następujące akty wykonawcze:

  • rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 620/2014 w sprawie standardów dotyczących wymiany informacji między właściwymi organami państwa członkowskiego pochodzenia a właściwymi organami przyjmującego państwa członkowskiego;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 650/2014, zmienione później rozporządzeniem (UE) 2019/912, w sprawie standardów dotyczących formatu, struktury, spisu treści i daty corocznej publikacji informacji ujawnianych przez właściwe organy;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 710/2014 w sprawie standardów dotyczących warunków stosowania procedury wspólnej decyzji na temat wymogów ostrożnościowych dostosowanych do konkretnych instytucji;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 926/2014, zmienione później rozporządzeniami (UE) 2022/193 i 2024/796, w sprawie standardowych formularzy, szablonów i procedur na potrzeby powiadomień związanych z korzystaniem ze swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) 2016/99 w sprawie ustalania zasad operacyjnego funkcjonowania kolegiów organów nadzoru;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) 2016/2070, zmienione ostatnio rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2025/379, w sprawie wzorów, definicji i rozwiązań informatycznych stosowanych przez instytucje przy dokonywaniu zgłoszeń do Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego i właściwych organów;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) 2017/461 w sprawie wspólnych procedur, formularzy i szablonów na potrzeby procesu konsultacji między odpowiednimi właściwymi organami w odniesieniu do planowanych nabyć znacznych pakietów akcji instytucji kredytowych;
  • rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/2581 w sprawie wykonawczych standardów technicznych do celów stosowania dyrektywy 2013/36/UE w odniesieniu do przekazywania informacji we wnioskach o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja kredytowa.

OD KIEDY PRZEPISY TE MAJĄ ZASTOSOWANIE?

  • Dyrektywa 2013/36/UE miała zostać transponowana do krajowych porządków prawnych do Przepisy zawarte w dyrektywie powinny mieć zastosowanie od
  • Dyrektywa zmieniająca (UE) 2019/878 miała zostać transponowana do Przepisy zawarte w dyrektywie powinny wejść w życie z tą samą datą.
  • Dyrektywa zmieniająca (UE) 2019/2034 miała zostać transponowana do Przepisy zawarte w dyrektywie powinny wejść w życie z tą samą datą, z wyjątkiem przepisów dotyczących świadczenia usług z inicjatywy klienta, które powinny obowiązywać od
  • Dyrektywa zmieniająca (UE) 2022/2556 miała zostać transponowana do Przepisy zawarte w dyrektywie powinny wejść w życie z tą samą datą.
  • Dyrektywa zmieniająca (UE) 2024/1619 ma zostać transponowana do Większość nowych przepisów zawartych w dyrektywie powinna zacząć obowiązywać od tej samej daty.

KONTEKST

Więcej informacji:

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi, zmieniająca dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. L 176 z , s. 338–436).

Kolejne zmiany dyrektywy 2013/36/UE i jej poprawki zostały włączone do tekstu pierwotnego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

ostatnia aktualizacja

Góra