EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Globalna strategia UE dotycząca pomocy przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących

Globalna strategia UE dotycząca pomocy przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących

 

STRESZCZENIE DOKUMENTÓW:

Komunikat (COM(2000) 191 final) dotyczący pomocy UE przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących

Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE)

JAKIE SĄ CELE KOMUNIKATU I ARTYKUŁU TRAKTATU?

Celem komunikatu jest opracowanie spójnej linii polityki UE w zakresie pomocy przy organizowaniu wyborów* i czynności monitorujących* za pomocą strategicznego i metodycznego podejścia, uwzględniającego wnioski płynące z wcześniejszych doświadczeń w tej dziedzinie.

Artykuł 2 TUE mówi o wartościach poszanowania godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Prawo każdego człowieka do uczestniczenia w rządzeniu swoim krajem jest zagwarantowane w Powszechnej deklaracji praw człowieka (PDPC). W przypadku wyborów dobre zarządzanie wymaga odpowiednich ram legislacyjnych i regulacyjnych. Ponadto potrzebna jest przejrzysta i rzetelna administracja wyborcza (w szczególności niezależny nadzór i monitoring), zapewniająca poszanowanie zasady praworządności. Podstawowe znaczenie ma również informowanie obywateli i ich uczestnictwo w całym procesie wyborczym. Kryteria określone w PDPC dotyczące potwierdzenia ważności obserwowanych wyborów są międzynarodowo akceptowane. Wybory muszą być wolne, sprawiedliwe, autentyczne, tajne i muszą odbywać się okresowo.

Wspieranie przez UE praw człowieka, demokracji i praworządności jest przewidziane w unijnych traktatach. W art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej jasno stwierdza się, że UE oparta jest na zasadach wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i praworządności, które są fundamentalnymi wartościami uznawanymi przez wszystkie państwa członkowskie. Misje obserwacji wyborów są akceptowane w ramach mandatu UE.

Wnioski płynące z doświadczeń

W niniejszym komunikacie dokonano przeglądu wniosków płynących z unijnych misji pomocy i obserwacji w latach 1993–2000:

  • UE potrzebuje spójnej strategii w tej dziedzinie,
  • podczas misji obserwacyjnych należy zachowywać ostrożność, aby nie zatwierdzać nielegalnych procesów wyborczych,
  • należy zapewnić lepszą współpracę z grupami krajowych obserwatorów oraz szkolenia tych grup,
  • zapewnianie pomocy i obserwacji potrzebne jest również w przypadku niektórych wyborów regionalnych i lokalnych,
  • potrzebne są misje rozpoznawcze przed podjęciem decyzji o wysłaniu misji obserwacyjnych,
  • misje obserwacji wyborów muszą zostać utrzymane przez okres wystarczający, aby były obecne na wszystkich etapach procesu wyborczego,
  • ocena wyborów jest delikatnym zadaniem i powinna prowadzić do sformułowania zaleceń dotyczących przyszłych działań,
  • rzecznicy misji powinni zawsze wygłosić wstępne oświadczenie po głosowaniu, natomiast ostateczne obwieszczenia powinny być wydawane dopiero na końcu procesu wyborczego,
  • unijne podmioty działające w tej dziedzinie powinny zawsze zajmować jednolite stanowisko,
  • należy wyjaśnić i zracjonalizować unijną procedurę podejmowania decyzji,
  • potrzebna jest spójna i przejrzysta polityka finansowa,
  • należy wzmocnić koordynację pomiędzy Radą, Komisją i Parlamentem Europejskim,
  • koordynacja działań z innymi międzynarodowymi podmiotami działającymi w tej dziedzinie powinna opierać się na partnerstwie,
  • misje UE powinny stać się bardziej widoczne,
  • zasoby ludzkie zaangażowane w obserwację wyborów i pomoc przy ich organizacji muszą odpowiadać celom politycznym,
  • wskazane jest wprowadzenie przyspieszonej formuły podejmowania decyzji w UE,
  • jednolite metody rekrutowania obserwatorów poprawiłyby jakość misji,
  • unijni obserwatorzy powinni otrzymywać lepsze szkolenie i wytyczne dotyczące pracy w terenie.

Zalecenia na przyszłość

W komunikacie podkreśla się potrzebę przyjęcia przez UE strategii pomocy przy organizowaniu i obserwacji wyborów, która:

  • umożliwia podejmowanie decyzji oddzielnie dla każdego przypadku,
  • wspiera rozwój trwałych struktur krajowych,
  • promuje pluralizm na poziomie politycznym i w lokalnym społeczeństwie obywatelskim,
  • zachęca do tworzenia partnerstw pomiędzy europejskimi a lokalnymi organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi obserwatorami.

Decyzja o rozpoczęciu unijnej misji obserwacji wyborów powinna opierać się na ocenie jej celowości, efektywności i użyteczności. Rada opracowała w tym zakresie kryteria, które zawarto w załączniku III do komunikatu. W załączniku określono również warunki, jakie muszą spełniać obserwatorzy, aby mogli wykonywać swoją pracę.

Następujące kryteria mogą stanowić podstawę do podjęcia decyzji o zapewnieniu pomocy przy organizacji wyborów:

  • wniosek o pomoc od rządu państwa przyjmującego,
  • ogólne porozumienie głównych partii politycznych i innych partnerów,
  • UE już wcześniej monitorowała sytuację polityczną w danym kraju lub prowadziła tam programy rozwojowe,
  • odpowiednie ramy czasowe,
  • swoboda przepływu,
  • dostęp do informacji,
  • bezpieczeństwo zespołu ds. pomocy technicznej.

Po wejściu w życie Traktatu z Lizbony i utworzeniu Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) instytucja ta bierze czynny udział w misjach obserwacji wyborów, w ścisłej współpracy z właściwymi służbami Komisji (Służba ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej ulokowana w tym samym miejscu co ESDZ).

Jeżeli chodzi o finansowanie misji, badane są różne sposoby przyspieszania i upraszczania decyzji w sprawie przekazywania funduszy i realizowania wydatków.

Według komunikatu uzgodnione kryteria dotyczące wyboru (załącznik IV) i kodeksu postępowania unijnych obserwatorów (załącznik III) stanowią dobrą podstawę rekrutacji obserwatorów.

Wytyczne dla osiągnięcia powodzenia misji

Aby misje pomocy przy organizacji i obserwacji wyborów były przeprowadzane z powodzeniem, komunikat zaleca uwzględnianie następujących aspektów:

  • określanie jasnego mandatu dla misji,
  • rozpoczynanie działań w każdym przypadku od misji rozpoznawczej,
  • ustanawianie unijnej terenowej jednostki ds. wyborów z kluczowym zespołem odpowiedzialnym za koordynację,
  • wysyłanie pomocy technicznej w teren wystarczająco wcześnie,
  • regularne opracowywanie sprawozdań z misji,
  • szkolenie wszystkich unijnych obserwatorów w ramach wspólnego programu szkoleniowego,
  • współpraca z innymi organizacjami w celu wyszkolenia obserwatorów,
  • wysyłanie obserwatorów długoterminowych dwa miesiące przed dniem wyborów i utrzymywanie ich na miejscu do czasu rozstrzygnięcia wszelkich ewentualnych sporów wyborczych,
  • zapewnianie przestrzegania kodeksu postępowania przez wszystkich obserwatorów.

Do celów oceny wyników wyborów w komunikacie zaleca się wykorzystanie kryteriów określonych w załączniku III.

Aby poprawić widoczność unijnych działań dotyczących wyborów, w komunikacie zaproponowano:

  • publikowanie informacji na temat tych działań w internecie,
  • stworzenie dobrych relacji z mediami,
  • wykorzystywanie odpowiednich materiałów reklamowych,
  • włączanie kwestii widoczności do porozumień z innymi partnerami.

KONTEKST

Więcej informacji:

KLUCZOWE POJĘCIA

Pomoc przy organizowaniu wyborów: techniczne i materialne wsparcie procesów wyborczych obejmujące pomoc w ustanawianiu ram prawnych wyborów, w rejestracji partii politycznych lub wyborców oraz w zapewnianiu edukacji i szkoleń obywatelskich dla lokalnych obserwatorów i dziennikarzy. Pomoc w organizacji wyborów jest komplementarna w stosunku do obserwacji wyborów.
Obserwacja wyborów ma na celu:
  • umacnianie demokracji,
  • nadanie procesom wyborczym mocy prawnej,
  • zwiększenie zaufania społecznego,
  • zapobieganie oszustwom,
  • zapewnienie poszanowania prawa człowieka,
  • wsparcie w rozwiązywaniu konfliktów.

Opiera się na zasadach pełnego relacjonowania, bezstronności, przejrzystości i profesjonalizmu.

GŁÓWNE DOKUMENTY

Wersja skonsolidowana Traktatu o Unii Europejskiej – Tytuł I – Postanowienia wspólne – Artykuł 2 (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 17)

Komunikat Komisji dotyczący pomocy przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących (COM(2000) 191 final z 11.4.2000)

DOKUMENTY POWIĄZANE

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8 maja 2008 r. w sprawie misji obserwacji wyborów UE: cele, praktyka i przyszłe wyzwania (Dz.U. C 271E z 12.11.2009, s. 31–38)

Konkluzje Rady w sprawie pomocy przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących – komunikat prasowy Rady ds. Rozwoju, s. I–IV, 31 maja 2001 r. (nieopublikowany w Dz.U.)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego pomocy przy organizowaniu wyborów i czynności monitorujących (Dz.U. C 343 z 5.12.2001, s. 270–277)

Ostatnia aktualizacja: 02.03.2018

Top