KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 26.2.2026

COM(2026) 102 final

2026/0059(COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną oraz zmiany dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1260

{SEC(2026) 102 final} - {SWD(2026) 102 final} - {SWD(2026) 103 final}

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Nielegalna broń palna stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli UE, ponieważ umożliwia popełnianie wielu poważnych i zorganizowanych przestępstw, jak np. nielegalny obrót środkami odurzającymi, wymuszenia, rozboje oraz przemoc gangów 1(1). Badania pokazują, że popyt na broń palną i dostęp do niej rosną 2(2), co prowadzi do częstszych incydentów z użyciem przemocy, a nawet wyścigów zbrojeń przestępców w niektórych państwach członkowskich UE. Problem ten dodatkowo pogłębiają wydarzenia geopolityczne, które zagrażają bezpieczeństwu Unii ze względu na ich bliskość geograficzną. Istnieje wysokie ryzyko, że nadwyżka broni z trwających konfliktów ostatecznie przeniknie na nielegalne rynki, jak miało to miejsce po konflikcie na Bałkanach Zachodnich. Ponadto postęp technologiczny, taki jak rozwój druku przestrzennego, ułatwia produkcję broni palnej i zwiększa zagrożenie, co uwydatnia potrzebę bardziej zdecydowanych środków zapobiegawczych.

UE przyjęła szereg instrumentów w dziedzinie broni palnej na legalnym rynku wewnętrznym. Te instrumenty regulują legalne nabywanie i posiadanie broni palnej w UE. W dyrektywie (UE) 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (dyrektywa w sprawie broni palnej) 3(3) ustanowiono wspólne minimalne normy dotyczące nabywania, posiadania i wymiany handlowej broni palnej do użytku cywilnego (np. broni palnej wykorzystywanej do strzelectwa sportowego i myślistwa) w UE. Rozporządzeniem (UE) 2025/41 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie przywozu, wywozu i tranzytu broni palnej (przekształcone rozporządzenie w sprawie broni palnej) 4(4) wprowadzono wymóg uzyskania pozwolenia na przywóz i wywóz broni palnej w celu jej przemieszczania przez granicę UE z państw trzecich i do państw trzecich. Definiując to, co jest legalne, oba instrumenty wyznaczają granicę tego, co jest nielegalne, ale nie przesądzają o tym, co stanowi przestępstwo. Oznacza to, że jak dotąd nie wprowadzono żadnych przepisów UE dotyczących przestępstw związanych z bronią palną.

UE i jej państwa członkowskie angażują się w działania na szczeblu międzynarodowym: w Protokole przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu i obrotowi bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją (zwanym dalej „protokołem NZ w sprawie broni palnej”) 5(5), który uzupełnia Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, ustanowiono międzynarodowe zasady zwalczania nielegalnego wytwarzania broni palnej i obrotu nią. Art. 5 protokołu NZ w sprawie broni palnej zobowiązuje państwa do penalizacji powiązanych przestępstw. Protokół ratyfikowało 25 z 27 państw członkowskich oraz sama UE (w 2014 r.). Chociaż UE zawarła protokół NZ w sprawie broni palnej, dalsza harmonizacja przepisów w drodze niniejszej dyrektywy wzmocni ich jednolite egzekwowanie.

W badaniu przygotowawczym stwierdzono znaczne różnice między państwami członkowskimi pod względem sposobu definiowania przestępstw związanych z bronią palną i karania za nie, co doprowadziło do rozdrobnienia ram prawnych w całej UE. W obszarze, który z założenia jest ściśle regulowany, brak takiej harmonizacji utrudnia współpracę transgraniczną, komplikuje postępowania przygotowawcze i sądowe oraz zmniejsza ogólną skuteczność zwalczania nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną przez organy ścigania.

Domena cyfrowa stała się głównym czynnikiem umożliwiającym i przyspieszającym nielegalne wytwarzanie broni dzięki rozpowszechnianiu w internecie modeli do drukowania przestrzennego, a jednocześnie zapewnia ona podstawową infrastrukturę na potrzeby nowoczesnego egzekwowania prawa. Przeciwdziałanie zagrożeniom pojawiającym się w związku z tymi zmianami technologicznymi wymaga strategii egzekwowania prawa, w której priorytetowo traktuje się wywiad cyfrowy, aby wypełnić lukę w danych, która obecnie utrudnia kompleksowe zrozumienie zagrożenia związanego z bronią palną. Aby sprostać tym wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa, niniejszy wniosek ma na celu wspieranie zharmonizowanego środowiska cyfrowego na potrzeby wymiany informacji i zapewnienie, aby gromadzenie dowodów i ich analiza strategiczna były poparte solidnymi standardami cyberbezpieczeństwa i ochrony danych.

Oprócz zagrożeń dla bezpieczeństwa i wyzwań związanych z transgraniczną współpracą problem dla UE stanowi poważna luka w danych dotyczących nielegalnej broni palnej. Brak wiarygodnych i kompleksowych statystyk utrudnia funkcjonariuszom organów ścigania i decydentom ocenę skali wyzwania i skuteczności polityki oraz podejmowanie świadomych decyzji 6(6). Ten niedobór danych przyczynia się również do niskiej świadomości społecznej, stosunkowo niskiego priorytetu politycznego i niewystarczających zasobów na działania organów ścigania w zakresie zwalczania przestępstw związanych z bronią palną.

Należy również zacieśnić współpracę z krajami kandydującymi do UE, aby zapewnić ich pełne zaangażowanie w unijne mechanizmy koordynacji, stosownie do potrzeb w konkretnych przypadkach transgranicznych. Wymaga to ułatwienia dalszej współpracy w ramach inicjatyw regionalnych i operacyjnych, w tym w ramach europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT), oraz współpracy z agencjami Unii, w tym z Europolem, Eurojustem, CEPOL-em i Fronteksem, które przyczyniają się do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią palną i jego udaremniania. Stopniowe dostosowywanie przepisów krajów kandydujących do dorobku prawnego Unii w zakresie sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa zwiększa skuteczność współpracy między Unią a jej państwami członkowskimi i wzmacnia ogólną odporność Unii na przenikanie i nielegalne przemieszczanie broni palnej.

Niniejszy wniosek ma na celu ochronę obywateli UE przed zagrożeniem związanym z nielegalną bronią palną. Aby ten cel osiągnąć należy zmniejszyć ilość nielegalnej broni i związanej z nią działalności przestępczej, zharmonizować definicje przestępstw i wymiary kar związanych z bronią palną we wszystkich państwach członkowskich oraz poprawić jakość i dostępność danych w celu lepszego zrozumienia zagrożenia i przeciwdziałania mu. Wniosek nie zmieni przepisów o zgodnej z prawem własności broni palnej.

Aby sprostać zidentyfikowanym wyzwaniom, we wniosku określono cztery cele szczegółowe:

1.umożliwienie i ułatwienie prowadzenia postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach dotyczących przestępstw związanych z bronią palną;

2.zapewnienie dostosowanego do przyszłych wyzwań egzekwowania przepisów dotyczących przestępstw związanych z bronią palną;

3.zapewnienie skutecznych, odstraszających i proporcjonalnych rodzajów i poziomów kar za przestępstwa związane z bronią palną;

4.poprawa współpracy organów ścigania i współpracy sądowej oraz zharmonizowane gromadzenie danych na temat przestępstw związanych z bronią palną.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Komisja Europejska konsekwentnie uważa nielegalny handel bronią palną za poważne zagrożenie bezpieczeństwa wewnętrznego UE. W strategii ProtectEU z 2025 r. 7(7) i [nowym planie w dziedzinie zwalczania terroryzmu] położono nacisk na harmonizację norm prawa karnego dotyczących nielegalnego handlu bronią palną. Kwestia ta jest również kluczowym priorytetem unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej 2021–2025 8(8) oraz ram EMPACT, odnowionych na lata 2026–2029 9(9). 

Plan działania UE w sprawie nielegalnego handlu bronią palną na lata 2020–2025 10(10) jest głównym instrumentem polityki realizującej cele niniejszej inicjatywy. Obejmuje on w szczególności zaostrzenie kontroli nad nielegalnym rynkiem broni palnej, wyeliminowanie luk w przepisach UE, poprawę wymiany danych wywiadowczych oraz zapewnienie pełnej operacyjności krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej we wszystkich państwach członkowskich. Plan ten wspiera również opracowanie unijnego repozytorium zajętej broni palnej. Ponadto inicjatywa jest zgodna z zobowiązaniami UE wynikającymi z protokołu NZ w sprawie broni palnej, w którym doprecyzowano kwestię wdrażania zaleceń ONZ, w szczególności zaleceń dotyczących kryminalizacji modeli broni palnej drukowanej w technologii 3D 11(11). 

•Spójność z innymi politykami Unii

Cele niniejszego wniosku są również zgodne z następującymi przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki i dokumentami ustawodawczymi:

•dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie zwalczania terroryzmu i zastępująca decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW oraz zmieniająca decyzję Rady 2005/671/WSiSW,

•decyzja ramowa Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji,

•rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Wymiarów Sprawiedliwości w Sprawach Karnych (Eurojust) oraz zastąpienia i uchylenia decyzji Rady 2002/187/WSiSW,

•dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii,

•dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1260 w sprawie odzyskiwania i konfiskaty mienia,

•decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do kar o charakterze pieniężnym,

•decyzja ramowa Rady 2009/948/WSiSW w sprawie zapobiegania konfliktom jurysdykcji w postępowaniu karnym i w sprawie rozstrzygania takich konfliktów,

•rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3011 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie przekazywania postępowań w sprawach karnych,

•konkluzje Rady 10726/21 w sprawie wdrożenia krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej (NFFP) w państwach członkowskich UE, 13 lipca 2021 r.,

•konkluzje Rady 9907/25 w sprawie zwalczania nielegalnego obrotu bronią oraz zagrożeń związanych z bronią palną i wyrobami pirotechnicznymi, 12 czerwca 2025 r.,

•konkluzje Rady „Ochrona Europejczyków przed terroryzmem: osiągnięcia i kolejne kroki” – w szczególności z ich pkt 47, w którym wzywa się Komisję do rozpoczęcia prac nad niniejszą inicjatywą,

•decyzja ramowa Rady 2009/315/WSiSW w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji,

•konwencja o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Podstawę prawną proponowanej dyrektywy stanowi art. 83 ust. 1 i 2 TFUE. Art. 83 ust. 1 TFUE stanowi podstawę prawną ustanowienia norm minimalnych dotyczących definicji przestępstw oraz kar w dziedzinach szczególnie poważnej przestępczości o wymiarze transgranicznym. W tym postanowieniu wymieniono nielegalny handel bronią jako jedno z tych szczególnie poważnych przestępstw.

W art. 83 ust. 2 TFUE określono kompetencję Unii do ustanawiania norm minimalnych, jeżeli zbliżanie przepisów ustawowych i wykonawczych państw członkowskich w sprawach karnych okaże się niezbędne w celu zapewnienia skutecznego wprowadzania w życie polityki Unii w dziedzinie, która stała się przedmiotem środków harmonizujących. Politykę w dziedzinie broni palnej, w szczególności warunki nabywania, posiadania, handlu w UE, przywozu i wywozu broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji, zharmonizowano już w drodze dyrektywy w sprawie broni palnej i przekształconego rozporządzenia w sprawie broni palnej.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Skoordynowane działania na szczeblu UE mające na celu kryminalizację przestępstw związanych z bronią palną i harmonizację kar są skuteczniejsze niż odrębne środki krajowe. Ogólnounijne ramy prawne wyeliminowałyby istniejące luki w sposobie wdrażania przez państwa członkowskie protokołu NZ w sprawie broni palnej, poprawiłyby współpracę transgraniczną w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz ścigania, a także doprowadziłyby do zwiększenia bezpieczeństwa i ograniczenia przemocy z użyciem broni palnej. 

Ponadto przepisy UE wymagające spójnego i zharmonizowanego gromadzenia danych dotyczących zajętej broni palnej zwiększyłyby zdolności funkcjonariuszy organów ścigania i decydentów, co umożliwiłoby lepszy podział zasobów oraz lepszą ocenę zagrożeń i strategii politycznych. Bardziej zdecydowane, zharmonizowane działania UE przyczyniłyby się również do osiągnięcia szerszych celów z zakresu bezpieczeństwa, jako że przestępstwa związane z bronią palną są ściśle powiązane z terroryzmem, praniem pieniędzy, nielegalnym obrotem środkami odurzającymi i innymi rodzajami przestępczości zorganizowanej, więc podjęcie odpowiednich działań ostatecznie wzmocniłoby ogólne bezpieczeństwo wewnętrzne Europy. 

•Proporcjonalność

Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 ust. 4 TUE proponowana dyrektywa ogranicza się do tego, co jest konieczne i proporcjonalne, aby opracować obowiązujące przepisy dotyczące przestępstw w tej dziedzinie. W szczególności przepisy dotyczące nielegalnego posiadania broni uwzględniają krajowe tradycje w zakresie prawa administracyjnego. Do kryminalizacji czynu wymagają zamiaru jego popełnienia i nie koncentrują się w tym zakresie na zaniedbaniu. Ponadto proponowana zharmonizowana definicja przestępstwa nielegalnego posiadania, nielegalnego tworzenia i nielegalnego rozpowszechniania projektów broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji obejmuje środki zapewniające proporcjonalność w odniesieniu do uzasadnionych interesów przemysłu i obywateli. Przedmiotem tego przestępstwa jest nielegalne wykorzystywanie, co oznacza, że upoważnionym sprzedawcom nie należy uniemożliwiać korzystania z projektów. 

Działania dotyczące wykorzystywania narzędzi dochodzeniowych oraz wymiany informacji uwzględniono jedynie w zakresie niezbędnym do zapewnienia skutecznego funkcjonowania proponowanych ram prawnokarnych. 

•Wybór instrumentu

Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 normy minimalne odnoszące się do określania przestępstw oraz kar w dziedzinach polityki UE, które stały się przedmiotem środków harmonizujących, można ustanowić wyłącznie w drodze dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady przyjętej zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. 

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post/oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Nie dotyczy – nie istnieje unijna dyrektywa dotycząca konkretnie przestępstw związanych z bronią palną i kar, którymi są one zagrożone. Proponowana dyrektywa jest pierwszym tego rodzaju aktem prawnym. Proponowane przepisy nie zmienią obowiązujących przepisów UE dotyczących broni palnej.

•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

W ramach 12-tygodniowych konsultacji publicznych i zaproszenia do zgłaszania uwag zebrano informacje od szerokiego grona zainteresowanych stron. Ponadto przeprowadzono ukierunkowane konsultacje skoncentrowane na państwach członkowskich, organach ścigania, sektorze prywatnym, sądownictwie i partnerach międzynarodowych. Konsultacje miały na celu określenie najskuteczniejszych podejść do zwiększenia skuteczności zapobiegania przestępstwom związanym z bronią palną i ich zwalczania oraz do wspierania praktyków. 

Większość respondentów poparła inicjatywę ustawodawczą skoncentrowaną na najpoważniejszych przestępstwach związanych z bronią palną, a niektórzy sugerowali rozszerzenie jej zakresu. Zainteresowane strony reprezentujące organy ścigania podkreśliły potrzebę ukierunkowania aktów przygotowawczych na prywatny sektor produkcji, w szczególności na broń drukowaną w technologii 3D. Uczestnicy konsultacji podkreślili również potrzebę zapewnienia lepszych zasobów, koordynacji i współpracy w ramach łańcucha ścigania przestępstw. Komisja uwzględniła wszystkie informacje zwrotne przy opracowywaniu wniosku. 

Więcej informacji o konsultacjach podano w załącznikach do oceny skutków (załączniki 2 i 3). 

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

Po pierwsze, Komisja zleciła przeprowadzenie badania przygotowawczego w celu oceny obecnego poziomu kryminalizacji przestępstw związanych z bronią palną w państwach członkowskich. Badanie to wykazało, że istnieją znaczne luki w transpozycji protokołu NZ w sprawie broni palnej mającego na celu kryminalizację nielegalnego wytwarzania broni palnej, nielegalnego obrotu nią oraz jej nielegalnej modyfikacji i fałszowania oznakowania. 14 państw członkowskich nie uznało tego ostatniego czynu za przestępstwo.

Oprócz tego badania Komisja dokonała kompleksowego przeglądu dostępnej literatury przedmiotu. Ponadto Komisja przeprowadziła liczne spotkania z ekspertami z organów ścigania, organów sądowych, agencji UE itp. Komisja zorganizowała również specjalne spotkanie z grupą ekspertów ds. polityki kryminalnej UE. 

•Ocena skutków

W ocenie skutków rozważono cztery warianty strategiczne zwalczania przestępstw związanych z bronią palną w UE:

•Opcja 1: środki nieustawodawcze, doprecyzowanie obowiązujących przepisów, poprawa egzekwowania przepisów oraz zacieśnianie współpracy transgranicznej. Obejmuje zalecenia dotyczące przeciwdziałania zagrożeniom związanym z drukiem przestrzennym i stworzenia minimalnego zbioru danych dotyczących zajęcia broni palnej.

•Opcja 2: harmonizacja przepisów dotyczących najpoważniejszych przestępstw związanych z bronią palną – takich jak nielegalny handel, nielegalne wytwarzanie, nielegalna modyfikacja oznakowania i nielegalne posiadanie – przez ujednolicenie definicji i kar. Obejmuje wzmocnienie współpracy transgranicznej, uregulowanie nowych technologii przez wprowadzenie do katalogu przestępstw nielegalnego posiadania, tworzenia i rozpowszechniania projektów broni, zobowiązanie do stosowania minimalnego zbioru danych do rejestrowania zajętej broni palnej i przekazywania tych danych Europolowi oraz zobowiązanie każdego państwa członkowskiego do ustanowienia krajowego punktu kontaktowego ds. broni palnej. Ponadto przewidziano w niej również zobowiązanie państw członkowskich do gromadzenia i przekazywania Komisji co pięć lat danych dotyczących poszczególnych przestępstw związanych z bronią palną.

•Opcja 3: połączenie środków ustawodawczych i nieustawodawczych. Rozszerza wszystkie obowiązki prawne przewidziane w opcji 2 o szczegółowe wyjaśnienia szerzej ujętych przestępstw. Środki nieustawodawcze obejmują wymianę wiedzy o nowych technologiach, wspólne testowanie projektów do druku przestrzennego oraz wzmocnioną współpracę sądową za pośrednictwem nowej grupy dyskusyjnej.

•Opcja 4: rozszerza opcję 3 o dodatkowe przestępstwa (np. nielegalne przywrócenie cech użytkowych, pośrednictwo, naruszenie embarga i uchybienia w prowadzeniu rejestrów) oraz wymaga corocznego przekazywania danych Komisji.

Preferowanym wariantem jest opcja 3, ponieważ odnosi się ona do wszystkich zidentyfikowanych problemów i celów w sposób proporcjonalny i skuteczny. Opcji 1 nie uznaje się za wystarczająco skuteczną, ponieważ środki nieustawodawcze nie zapewnią wystarczającego impulsu do wprowadzenia znaczących zmian. Opcja 2 odnosi się do wszystkich problemów i celów, jednak uznaje się ją za mniej skuteczną ze względu na brak dodatkowego wsparcia jej wdrażania. Opcję 4 uważa się za skuteczną w osiąganiu wyznaczonych celów, ale jej wdrożenie stanowiłoby nieproporcjonalne obciążenie dla państw członkowskich. 

Chociaż brak danych ilościowych utrudnił dokładne obliczenie skutków, z zebranych informacji można wyciągnąć pewne ogólne wnioski. Głównym skutkiem społecznym inicjatywy będzie poprawa bezpieczeństwa obywateli UE przez zmniejszenie ilości nielegalnej broni palnej w UE. Udowodniono, że preferowana opcja nie ma wpływu na obywateli, którzy już legalnie posiadają broń palną, lub wpływ ten jest niewielki, ponieważ niniejszy wniosek dotyczy jedynie nielegalnego rynku.

Główne oczekiwane skutki gospodarcze obejmują ograniczenie kosztów związanych ze strzelaninami. Chociaż nie przeprowadzono rozstrzygających badań nad ekonomicznymi kosztami przemocy z użyciem broni palnej w UE, w analizie łączącej badania przeprowadzone w ramach finansowanego przez UE projektu INSIGHT 12(12) oraz badania dotyczące kosztów konkretnej strzelaniny 13(13) w Szwecji oszacowano, że koszty strzelanin poniesione przez szwedzkie społeczeństwo w pierwszej połowie 2024 r. wyniosły około 120–140 mln EUR. Wartość ta jest czysto teoretyczna, ponieważ opiera się na hipotezie, że koszt konkretnej strzelaniny można ekstrapolować i zastosować do wszystkich strzelanin, które miały miejsce w Szwecji w pierwszej połowie 2024 r. Pokazuje to jednak, że koszty przemocy związanej z bronią palną, choć trudne do oszacowania, nie są nieznaczne. 

5 maja 2025 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała pierwszą negatywną opinię. Stwierdziła w niej, że w ocenie skutków występują niedociągnięcia, którymi należy się zająć przed podjęciem dalszych działań. W szczególności Rada stwierdziła, że w sprawozdaniu nie wykazano w przekonujący, oparty na solidnych dowodach sposób skali, pilnego charakteru i przyczyn problemu, nie wykazano wyraźnie, w jaki sposób inicjatywa wpisuje się w istniejące ramy prawne UE lub wnosi wartość dodaną wykraczającą poza te ramy, ani nie uzasadniono twierdzeń dotyczących rozbieżności między państwami członkowskimi i wykorzystywania luk regulacyjnych przez sprawców. Rada stwierdziła również, że cele nie były w wystarczającym stopniu zgodne z modelem SMART, a związek przyczynowy między wariantami strategicznymi a celami nie został odpowiednio wykazany oraz że ocena skutków gospodarczych i społecznych, kosztów, proporcjonalności i porównań wariantów była niekompletna i niewystarczająco udokumentowana. W związku z tym Rada ds. Kontroli Regulacyjnej zobowiązała Komisję do dokonania gruntownego przeglądu i wzmocnienia analizy oraz ponownego przedłożenia sprawozdania w celu wydania nowej opinii.

10 listopada 2025 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała drugą opinię w sprawie przeredagowanej oceny skutków. Rada wydała pozytywną opinię z zastrzeżeniami, które dotyczyły głównie tego, że w opisie problemu nadal brakowało pewnych danych, a cele można by opisać tak, aby były bardziej zgodne z modelem SMART, natomiast poszczególne skutki różnych wariantów strategicznych nie zostały wystarczająco jasno określone. Ocenę skutków udoskonalono w celu uwzględnienia w niej tych uwag.

Ponadto w ocenie skutków wyjaśniono, że żaden z przedstawionych w niej wariantów strategicznych nie miał wpływu na środowisko, w związku z czym niniejszy wniosek ustawodawczy jest spójny z celem neutralności klimatycznej określonym w Europejskim prawie o klimacie.

•Sprawność regulacyjna i uproszczenie

Nie dotyczy – nie istnieje unijna dyrektywa dotycząca konkretnie przestępstw związanych z bronią palną i kar, którymi są one zagrożone. Proponowana dyrektywa jest pierwszym tego rodzaju aktem prawnym. Proponowane przepisy nie zmienią obowiązujących przepisów UE dotyczących broni palnej.

•Prawa podstawowe

Celem wniosku jest przeciwdziałanie zagrożeniu związanemu z nielegalnym handlem bronią palną, co będzie miało pozytywny wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa obywateli UE.

W art. 16 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznano wolność prowadzenia działalności gospodarczej „zgodnie z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi”. Niniejsza inicjatywa nie wpłynie na prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ przepisy dotyczące udzielania zezwoleń sprzedawcom broni do celów handlu bronią palną określono w dyrektywie w sprawie broni palnej. Przepisy te nie zostaną zmienione w wyniku niniejszej inicjatywy. 

W art. 17 Karty uznano prawo własności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo własności zapisane w art. 17 Karty nie ma charakteru bezwzględnego i może zostać ograniczone, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, i tylko wtedy, gdy dane ograniczenie jest konieczne i rzeczywiście odpowiada celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię Europejską lub potrzebom z zakresu ochrony praw i wolności innych osób. To w dyrektywie w sprawie broni palnej ustanowiono przepisy dotyczące własności broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji. Przepisy te nie zostaną zmienione w wyniku niniejszej inicjatywy. 

4.WPŁYW NA BUDŻET

Wdrożenie tego wniosku ustawodawczego zwiększy skuteczność postępowań przygotowawczych oraz rozszerzy zakres przestępstw związanych z bronią palną i jej istotnymi komponentami. W związku z tym państwa członkowskie będą potrzebowały dodatkowego personelu, aby zapewnić przeprowadzanie potencjalnie zwiększonej liczby postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach dotyczących przestępstw związanych z bronią palną. Szacuje się, że ten wzrost liczby pracowników będzie kosztował wszystkie państwa członkowskie łącznie 4 069 175 EUR rocznie przez co najmniej pierwsze pięć lat. 

Należy się spodziewać, że koszty administracyjne służb kryminalistycznych państw członkowskich wzrosną ze względu na wzrost ilości zajmowanej broni palnej. Koszty te oszacowano na 574 564 EUR rocznie kosztów administracyjnych związanych z raportami balistycznymi we wszystkich 27 państwach członkowskich oraz na dodatkowe 332 107 EUR rocznie kosztów raportów balistycznych dotyczących projektów cyfrowych. 

Ponadto koszty administracyjne pełnego utworzenia i rozwinięcia krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej we wszystkich 27 państwach członkowskich szacuje się na 12 070 917 EUR, a koszty harmonizacji danych dotyczących broni palnej w krajowych bazach danych – na 10 800 000 EUR we wszystkich 27 państwach członkowskich.

Koszty ponoszone przez Komisję obejmą koszty personelu związane z realizacją i monitorowaniem inicjatywy i powinny zostać pokryte w ramach istniejącego budżetu właściwej służby. Komisja będzie również musiała organizować spotkania grupy dyskusyjnej z udziałem przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości w celu wsparcia wymiany informacji. Kolejny koszt związany jest ze sprawozdaniem, które Komisja musi sporządzić. Sprawozdanie to jest badaniem, w ramach którego przeanalizowana zostanie skuteczność dyrektywy z wykorzystaniem określonego zestawu wskaźników. Badanie to, które zostanie przeprowadzone po zakończeniu obecnych wieloletnich ram finansowych, będzie kosztować około 420 000 EUR.

5.ELEMENTY FAKULTATYWNE

•Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania

Państwa członkowskie będą miały dwa lata od wejścia dyrektywy w życie na jej transpozycję do prawa krajowego. Komisja będzie monitorować tę transpozycję.

Ponadto Komisja przedstawiła ramy monitorowania w załączniku 10 do oceny skutków. W ramach tych określono wskaźniki służące do monitorowania realizacji każdego z celów inicjatywy, a także poziom bazowy oraz wymagane poziomy referencyjne, których osiągnięcie pozwoli uznać wdrożenie za udane. Inicjatywa ta będzie monitorowana łącznie za pomocą 15 wskaźników, takich jak liczba spraw związanych z przestępstwami, wzrost najniższych poziomów kar, konfiskata zysków, ustanowienie i funkcjonowanie krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej, informacje przesyłane do Europejskiego Centrum ds. Broni Palnej itp.

Aby umożliwić transpozycję i zakończenie pierwszego procesu gromadzenia danych, osiem lat po wejściu dyrektywy w życie, a następnie co pięć lat, Komisja sporządzi sprawozdanie oceniające wartość dodaną dyrektywy w sprawie zwalczania przestępstw związanych z bronią palną, zawierające informacje o jej wdrażaniu przez pięć poprzednich lat. Sprawozdanie to będzie zawierać wyniki zastosowania wspomnianych powyżej ram monitorowania oraz informacje o wdrażaniu poszczególnych przepisów przez państwa członkowskie i przegląd otrzymanych danych statystycznych. Na potrzeby tego sprawozdania państwa członkowskie są zobowiązane do przedstawienia wszystkich istotnych informacji. Na podstawie przeprowadzonej oceny Komisja zdecyduje, czy konieczne będzie podjęcie odpowiednich działań.

Aby wesprzeć państwa członkowskie we wdrażaniu wniosku, Komisja ułatwi wymianę doświadczeń oraz wspólne testowanie projektów związanych z nowymi technologiami. Komisja ułatwi również współpracę organów sądowych dzięki utworzeniu grupy dyskusyjnej mającej na celu wymianę informacji. 

•Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku

Artykuł 1: Przedmiot 

W tym przepisie określono cel dyrektywy, obejmujący trzy cele szczegółowe: harmonizację definicji przestępstw związanych z bronią palną i kar za takie przestępstwa, poprawę współpracy transgranicznej oraz ustanowienie minimalnego zbioru danych dotyczących zajęcia broni palnej.

Artykuł 2: Definicje 

Przepis ten zawiera definicje terminów stosowanych w dyrektywie. Wiele z tych definicji zawiera odniesienia do dyrektywy (UE) 2021/555 w sprawie nabywania i posiadania broni.

Artykuł 3: Przestępstwa 

W tym przepisie opisano przestępstwa objęte niniejszą dyrektywą. Kryminalizacji nielegalnego wytwarzania broni palnej, nielegalnego handlu nią oraz fałszowania i modyfikowania oznakowania broni palnej wymaga protokół NZ w sprawie broni palnej. Kryminalizacja nielegalnego posiadania broni palnej wynika z dyrektywy (UE) 2021/555 w sprawie broni palnej. Przestępstwa związane z projektami stanowią nowe przestępstwa. W ich zakresie niniejszy wniosek można uznać za akt przygotowawczy.

Artykuł 4: Podżeganie, pomocnictwo i usiłowanie 

W art. 4 kryminalizuje się podżeganie do popełnienia przestępstw, o których mowa w art. 3 ust. 1, oraz pomocnictwo w ich popełnieniu. Kryminalizacja tych czynów to także wymóg wynikający z protokołu NZ w sprawie broni palnej.

Artykuł 5: Kary dla osób fizycznych 

W artykule tym określono normy minimalne w celu zapewnienia, by przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, podlegały skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym. W miarę możliwości jako zasadę przewodnią przy określaniu kar przyjęto średnią obecnych poziomów kar w państwach członkowskich.

Celem ust. 3 jest wdrożenie przez państwa członkowskie środków służących zapewnieniu, by przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, mogły podlegać dodatkowym karom i środkom karnym, co umożliwi dostosowanie reakcji do różnych rodzajów zachowań przestępczych.

Artykuł 6: Odpowiedzialność osób prawnych 

Artykuł ten zobowiązuje do zapewnienia odpowiedzialności osób prawnych za przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, jeżeli przestępstwa te popełniono na ich korzyść. Artykuł ten stanowi również, że państwa członkowskie powinny zapewnić możliwość pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności za brak nadzoru i kontroli, który umożliwił popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 3 i 4. Ponadto odpowiedzialność osoby prawnej nie powinna wykluczać przeprowadzenia postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym.

Artykuł 7: Kary dla osób prawnych 

W artykule tym określono kary mające zastosowanie do osób prawnych uczestniczących w przestępstwach objętych niniejszym wnioskiem.

Artykuł 8: Okoliczności obciążające 

W artykule tym określono okoliczności obciążające, które należy wziąć pod uwagę przy wymierzaniu kar za popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 3 i 4. 

Artykuł 9: Okoliczności łagodzące 

W artykule tym określono okoliczności łagodzące, które należy uwzględnić przy wymierzaniu kar za popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 3 i 4. 

Artykuł 10: Narzędzia stosowane w postępowaniu przygotowawczym 

Przepis ten stanowi, że należy udostępnić specjalne narzędzia dochodzeniowo-śledcze na potrzeby prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4. 

Artykuł 11: Rozporządzanie i niszczenie 

Przepis ten stanowi przełożenie art. 6 protokołu NZ w sprawie broni palnej dotyczącego rozporządzania bronią palną i jej niszczenia.

Artykuł 12: Terminy przedawnienia 

W artykule tym ustanawia się zasady określania terminów przedawnienia w celu umożliwienia właściwym organom prowadzenia w określonym czasie postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw objętych niniejszym wnioskiem, ścigania ich i orzekania w ich sprawie. 

Artykuł 13: Jurysdykcja 

W artykule tym ustanawia się przepisy dotyczące jurysdykcji w celu zapewnienia, aby państwa członkowskie ustanowiły jurysdykcję w odniesieniu do przestępstw objętych niniejszym wnioskiem oraz aby poinformowały Komisję, jeżeli zdecydują się rozszerzyć tę jurysdykcję w szczególnych przypadkach, gdy przestępstwo popełniono poza ich terytorium. 

Artykuł 14: Szkolenia 

Przepis ten ma na celu intensyfikację działań szkoleniowych w całym łańcuchu egzekwowania prawa, aby wszystkie zaangażowane podmioty posiadały niezbędne specjalistyczne umiejętności i zdolności do skutecznego wypełniania swoich zadań. 

Artykuł 15: Koordynacja i współpraca między właściwymi organami w państwie członkowskim 

Przepis ten zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia jednego centralnego krajowego punktu kontaktowego ds. broni palnej, który musi zapewnić koordynację i współpracę szczebla strategicznego i operacyjnego wszystkich właściwych organów zaangażowanych w zapobieganie przestępstwom związanym z bronią palną i ich zwalczanie.

Artykuł 16: Współpraca między państwami członkowskimi a Komisją oraz organami lub jednostkami organizacyjnymi Unii 

Przepis ten wyraża potrzebę współpracy transgranicznej w odniesieniu do przestępstw, co do których istnieje podejrzenie, że mają one wymiar transgraniczny. Przepis ten zobowiązuje również do ustanowienia krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej w państwach członkowskich. Ponadto przepis ten stanowi, że państwa członkowskie mogą współpracować w zakresie wspólnego testowania projektów, co do których istnieje podejrzenie, że zostały one opracowane w celu prywatnego wytwarzania broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji.

Artykuł 17: Rejestrowanie zajętej broni palnej i akty delegowane

Przepis ten ustanawia obowiązek stosowania minimalnego zbioru danych przy rejestrowaniu zajętej broni palnej. Minimalny zbiór danych określono w załączniku. W związku z tym przepis ten przewiduje również możliwość zmiany załącznika w drodze aktu delegowanego.

Artykuł 18: Dane statystyczne 

Artykuł ten odnosi się do potrzeby systematycznego gromadzenia danych statystycznych dotyczących przestępstw związanych z bronią palną. Zobowiązuje on państwa członkowskie do gromadzenia, publikowania i przesyłania Komisji odpowiednich danych statystycznych co najmniej raz na pięć lat. Ustanowiono w nim również obowiązek przekazywania Europolowi informacji o zarejestrowanej zajętej broni palnej. Na państwa członkowskie nakłada się również wymóg przechowywania danych przez co najmniej 20 lat. Przepis ten zobowiązuje także Komisję, aby co najmniej raz na trzy lata publikowała sprawozdanie na podstawie danych statystycznych przekazanych jej przez państwa członkowskie.

Artykuł 19: Wykonywanie przekazanych uprawnień 

W artykule tym ustanawia się warunki przyjmowania aktów delegowanych, które mogą zostać zmienione lub odwołane. 

Artykuł 20: Zmiana innego instrumentu

Przepis ten zmienia obowiązującą dyrektywę (UE) 2024/1260 14(14), aby uwzględnić w niej przestępstwa określone w art. 3 i 4 niniejszej inicjatywy.

Artykuł 21: Składanie sprawozdań 

W artykule tym na Komisję nakłada się obowiązek przedkładania co pięć lat Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania oceniającego wartość dodaną dyrektywy w ósmym roku po jej przyjęciu, a następnie – co pięć kolejnych lat. Sprawozdanie to musi zawierać przekazane przez państwa członkowskie informacje na temat zebranych danych statystycznych i wdrażania dyrektywy.

Artykuły 22, 23 i 24: 

zawierają dalsze przepisy dotyczące transpozycji przez państwa członkowskie, wejścia w życie i adresatów dyrektywy.

Załącznik: Minimalny zbiór danych do celów rejestracji zajętej broni palnej 

W załączniku określono minimalny zbiór danych, które państwa członkowskie muszą wykorzystywać do rejestrowania zajętej broni palnej powiązanej z działalnością przestępczą.

2026/0059 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną oraz zmiany dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1260

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 15(1), w szczególności jego art. 83 ust. 1 i 2,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 16(2),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Na mocy art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) Unia zapewnia swoim obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu do kontroli granic zewnętrznych, azylu, imigracji, jak również zapobiegania i zwalczania przestępczości.

(2)Nielegalny handel bronią palną jest dziedziną szczególnie poważnej przestępczości, jak uznano w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), i często dochodzi do niego w ramach przestępczości zorganizowanej lub w związku z terroryzmem. Zapobieganie nielegalnemu handlowi bronią palną i zwalczanie tego procederu jest priorytetem Unii i państw członkowskich.

(3)Rozwój nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną oraz ich skutków, które osłabiają skuteczność unijnego prawa dotyczącego broni palnej, jest w Unii przedmiotem stałego zaniepokojenia. Przestępstwa te coraz częściej wykraczają poza granice państw członkowskich, w których są popełniane. Przestępstwa te stanowią zagrożenie dla obywateli Unii i w związku z tym wymagają stosownej i skutecznej reakcji, wiążącej się często z koniecznością skutecznej współpracy transgranicznej.

(4)Nielegalne wytwarzanie broni palnej obejmuje prywatne wytwarzanie broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji z wykorzystaniem drukarki 3D, frezarki CNC do metalu lub podobnego systemu obsługiwanego komputerowo, bez zezwolenia na prowadzenie działalności sprzedawcy. Projekty są niezbędnym warunkiem wstępnym tego rodzaju produkcji. Nielegalne wytwarzanie oparte na projektach staje się coraz częstszym źródłem broni palnej wykorzystywanej przez zorganizowane grupy przestępcze i terrorystów; w ten sposób powstaje broń palna, która od samego początku jest nieznana i niemożliwa do zidentyfikowania.

(5)Zgodnie z decyzją Rady 2001/748/WE 17 (3) Komisja podpisała w imieniu Unii Europejskiej Protokół Narodów Zjednoczonych przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu i obrotowi bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (zwany dalej „protokołem NZ w sprawie broni palnej”). Unia ratyfikowała protokół NZ w sprawie broni palnej decyzją Rady 2014/164/UE 18 (4).

(6)Art. 5 protokołu NZ w sprawie broni palnej zobowiązuje państwa-strony, aby uznały za przestępstwo nielegalne wytwarzanie broni palnej, nielegalny obrót bronią palną, fałszowanie lub nielegalne zacieranie, usuwanie lub zmienianie oznakowania na broni palnej, usiłowanie popełnienia jednego z tych przestępstw lub uczestniczenie w nim oraz organizowanie tych przestępstw, kierowanie nimi, pomaganie w ich popełnieniu, podżeganie do ich popełnienia, ułatwianie ich popełnienia lub doradzanie przy ich popełnianiu.

(7)W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/555 19 (5) zezwala się na wytwarzanie, wymianę, wypożyczanie, naprawę, modyfikację lub przeróbkę broni palnej lub jej istotnych komponentów lub handel nimi oraz na wytwarzanie, wymianę, modyfikację lub przeróbkę amunicji oraz handel nią wyłącznie w przypadku udzielenia sprzedawcy specjalnego pozwolenia. W dyrektywie tej zezwala się również na negocjowanie lub organizowanie transakcji kupna, sprzedaży lub dostawy broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji oraz na organizowanie transferu broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji wyłącznie w przypadku udzielenia pośrednikowi specjalnego pozwolenia.

(8)W dyrektywie (UE) 2021/555 zezwala się na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie w szczególnych okolicznościach i zobowiązuje się państwa członkowskie do określenia systemu sankcji stosowanych w przypadku niezastosowania się do przepisów krajowych przyjętych zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555. Dyrektywa (UE) 2021/555 umożliwia państwom członkowskim przyjęcie przepisów bardziej surowych niż te, które w niej zawarto.

(9)W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/41 20 (6) zezwala się na przywóz, wywóz i tranzyt broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji wyłącznie w przypadku udzielenia specjalnego zezwolenia.

(10)Aby zapewnić integralność rynku wewnętrznego Unii zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555 i rozporządzeniem (UE) 2025/41, a jednocześnie osiągnąć wysoki poziom bezpieczeństwa przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przy uwzględnieniu protokołu NZ w sprawie broni palnej, konieczne jest ustanowienie norm minimalnych dotyczących definicji przestępstw związanych z bronią palną oraz kar za takie przestępstwa w celu skutecznego egzekwowania tych instrumentów.

(11)W kontekście tych instrumentów nielegalne przywrócenie cech użytkowych broni palnej pozbawionej tych cech należy uznać za nielegalne wytwarzanie, ponieważ przywrócenie cech użytkowych bez wymaganego pozwolenia udzielonego na podstawie dyrektywy (UE) 2021/555 wiąże się z manipulacją, którą uznaje się za wytwarzanie. Nielegalne pośrednictwo w handlu bronią palną należy uznać za nielegalny handel bronią palną, ponieważ warunkiem wstępnym prowadzenia handlu jest posiadanie koncesji na pośrednictwo, zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555. Nielegalny obrót bronią palną należy uznać za nielegalny handel lub za nielegalne wytwarzanie albo za oba te przestępstwa, ponieważ warunkiem wstępnym zarówno wytwarzania, jak i handlu jest posiadanie koncesji na prowadzenie działalności jako sprzedawca zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555. Naruszenie embarga na broń palną należy uznać za nielegalny handel, ponieważ na wywóz do państw objętych embargiem na broń nie powinno się wydawać pozwoleń. Brak pozwolenia jest kluczowym elementem definicji nielegalnego handlu bronią palną.

(12)Nie powinno to mieć wpływu na prawa obywateli, którzy legalnie posiadają, użytkują lub wytwarzają broń palną, jej istotne komponenty lub amunicję, lub nimi handlują zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555 i rozporządzeniem (UE) 2025/41.

(13)W ostatnich latach pojawiły się nowe technologie umożliwiające prywatne wytwarzanie broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji, takie jak drukowanie przestrzenne, zwane również obróbką przyrostową, które stają się coraz bardziej dostępne i przystępne cenowo. Technologia ta opiera się na projektach cyfrowych, które można pobierać, dystrybuować i wykorzystywać do nielegalnej produkcji broni palnej. Biorąc pod uwagę rozwój zagrożenia oraz zgodnie z zaleceniami zawartymi w rezolucji ONZ 12/3 21 (7) przyjętej na 12. sesji Konferencji Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, która odbyła się w Wiedniu w dniach 14–18 października 2024 r., posiadanie projektów, dostęp do nich, ich dystrybucja i tworzenie powinny być uznawane za przestępstwo we wszystkich państwach członkowskich.

(14)Szczególny nacisk należy położyć na rozpowszechnianie projektów ze względu na jego z natury szeroki zakres. Po udostępnieniu projektu w internecie szybko wymyka się on spod kontroli i rozpoczyna się cykl kopiowania i rozpowszechniania tego projektu na wielu platformach, niemożliwy do objęcia tradycyjnymi środkami nadzoru. Rozpowszechnianie projektów – w przeciwieństwie do tworzenia, nabywania, posiadania i udostępniania projektów – powinno zatem stanowić przestępstwo niezależnie od okoliczności. Należy skupić się na zapobieganiu takiemu rozpowszechnianiu przez ustanowienie rygorystycznych standardów odpowiedzialności, zgodnie z którymi przesłanką przestępstwa jest zaniedbanie, a nie zamiar popełnienia czynu zabronionego.

(15)Metody obróbki przyrostowej, takie jak drukowanie przestrzenne, mogą być cennym czynnikiem napędzającym produkcję przemysłową i innowacje. Wszelkie ograniczenia stosowania tych metod nie powinny wpływać na ich legalne stosowanie przez sprzedawców broni palnej posiadających pozwolenie zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555 lub przez inne upoważnione osoby prawne lub fizyczne. Nie powinny one również dotyczyć badań ani innowacyjnego rozwoju sektora.

(16)Wobec osób fizycznych i prawnych odpowiedzialnych za takie przestępstwa należy przewidzieć skuteczne, odstraszające i proporcjonalne kary i środki, odpowiednie do wagi przestępstwa.

(17)W tym celu należy ustalić minimalne poziomy maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności osób fizycznych. Ze względu na potencjalne szkody, jakie może spowodować broń palna, w tym poważne obrażenia ciała i śmierć, oraz długi okres jej użytkowania, należy określić minimalne poziomy kar, które odzwierciedlają ryzyko utraty życia wynikającej z przestępstw związanych z bronią palną oraz są proporcjonalne do konkretnego ryzyka, wagi i stopnia nielegalności przestępstwa. Maksymalny wymiar kary pozbawienia wolności przewidziany w niniejszej dyrektywie za przestępstwa popełnione przez osoby fizyczne powinien być stosowany co najmniej w przypadku najpoważniejszych form takich przestępstw. W niniejszej dyrektywie nie ustanawia się wymogów dotyczących minimalnego poziomu kar, które państwa członkowskie powinny stosować, poza koniecznością zapewnienia, aby kary te były ogólnie skuteczne, odstraszające i proporcjonalne.

(18)Ponieważ unijnym przepisom dotyczącym broni palnej podlegają także osoby prawne, należy je pociągać do odpowiedzialności za przestępstwa związane z naruszeniem unijnych przepisów dotyczących broni palnej zgodnie z definicjami i przepisami określonymi w niniejszej dyrektywie. W odniesieniu do przestępstw i kar określonych w niniejszej dyrektywie termin „osoba prawna” należy rozumieć jako każdy podmiot prawny posiadający taki status na mocy mającego zastosowanie prawa krajowego, z wyjątkiem państw lub organów publicznych sprawujących władzę państwową lub publicznych organizacji międzynarodowych. Ponieważ niniejsza dyrektywa ustanawia normy minimalne, państwa członkowskie mogą przyjąć bardziej rygorystyczne przepisy, w tym przepisy dotyczące odpowiedzialności karnej organów publicznych.

(19)W zakresie, w jakim czyny stanowiące nielegalny handel bronią palną i inne przestępstwa związane z bronią palną można przypisać osobom prawnym, osoby te należy pociągnąć do odpowiedzialności tylko w sytuacji, gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki popełnienia przestępstwa wymienione w art. 3. Pociągnięcie do odpowiedzialności powinno zapewniać rozliczalność, zapobiegać dalszym przestępstwom i zniechęcać do ich popełniania. Aby osiągnąć cele niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie, w których w prawie przewidziano odpowiedzialność karną osób prawnych, powinny zapewnić, aby prawo to przewidywało skuteczne, odstraszające i proporcjonalne rodzaje i poziomy sankcji karnych. Aby osiągnąć cele niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie, w których w prawie nie przewidziano odpowiedzialności karnej osób prawnych, powinny zapewnić, aby w ich prawie przewidziano skuteczne, odstraszające i proporcjonalne rodzaje i poziomy środków pozakarnych. W tym celu należy ustalić minimalne kwoty maksymalnych poziomów grzywien. Przewidziane w niniejszej dyrektywie maksymalne poziomy grzywien za przestępstwa powinny mieć zastosowanie co najmniej w przypadku najpoważniejszych, określonych w niniejszej dyrektywie, form tych przestępstw. Należy uwzględniać wagę czynu oraz indywidualne, finansowe i inne okoliczności danej osoby prawnej, aby zapewnić skuteczność, odstraszający charakter i proporcjonalność nałożonej kary. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustalenia maksymalnych poziomów grzywien jako odsetka całkowitego światowego obrotu danej osoby prawnej albo jako stałej kwoty.

(20)Przy stosowaniu kryterium całkowitego światowego obrotu do określania grzywien mających zastosowanie wobec osób prawnych, państwa członkowskie powinny zdecydować, czy obliczać ten obrót na podstawie roku obrotowego poprzedzającego rok obrotowy, w którym popełniono przestępstwo, czy na podstawie roku obrotowego poprzedzającego rok wydania decyzji o nałożeniu grzywny. Należy to pozostawić uznaniu sądu. Państwa członkowskie powinny także rozważyć ustanowienie przepisów regulujących przypadki, w których wysokości grzywny nie można obliczyć na podstawie całkowitego światowego obrotu uzyskanego przez osobę prawną w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy, w którym popełniono przestępstwo, ani na podstawie roku obrotowego poprzedzającego rok wydania decyzji o nałożeniu grzywny. W takich przypadkach państwo członkowskie powinno mieć możliwość uwzględnienia innych kryteriów, takich jak całkowity światowy obrót w innym roku obrotowym.

(21)Broń palna ma długi okres użytkowania. Po przeniknięciu na nielegalny rynek może powodować szkody przez dziesięciolecia. W związku z tym standardowe stawki procentowe grzywien związane ze światowym obrotem, stosowane w ramach instrumentów rynku wewnętrznego, nie powinny mieć zastosowania do przestępstw związanych z bronią palną.

(22)Państwa członkowskie powinny ustanowić w prawie krajowym maksymalny wymiar grzywien określony w kwotach zryczałtowanych. Najwyższe poziomy grzywien powinny mieć zastosowanie do najpoważniejszych form przestępstw popełnionych przez osoby prawne o dobrej kondycji finansowej. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia metody obliczania tych najwyższych poziomów grzywien. Państwa członkowskie powinny przyjąć środki w celu zapewnienia regularnych przeglądów poziomów grzywien określonych w kwotach stałych przy uwzględnieniu stopy inflacji i innych wahań wartości pieniężnej, zgodnie z procedurami określonymi w ich prawie krajowym. Państwa członkowskie, których walutą nie jest euro, powinny ustanowić maksymalne poziomy grzywien w swojej walucie tak, aby odpowiadały one poziomom określonym w niniejszej dyrektywie w euro w dniu jej wejścia w życie. Państwa te powinny regularnie dokonywać przeglądu poziomów grzywien również w odniesieniu do zmian kursu wymiany walut.

(23)Ustanowienie w dyrektywie minimalnej kwoty maksymalnego poziomu grzywien nie powinno wpływać na swobodę uznania sędziów lub sądów w postępowaniu karnym w zakresie nakładania odpowiednich kar w indywidualnych przypadkach. Ponieważ niniejsza dyrektywa nie wprowadza wymogów dotyczących minimalnego poziomu grzywien określonych w prawie krajowym za przestępstwa związane z bronią palną popełnione przez osoby prawne, sędziowie lub sądy powinni w każdym przypadku wymierzać kary odpowiednie do indywidualnych, finansowych oraz innych okoliczności danej osoby prawnej oraz wagi czynu.

(24)Aby zapewnić pełną rozliczalność, fakt, że osoby prawne pociąga się do odpowiedzialności na mocy niniejszej dyrektywy, nie wyklucza postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym, które popełniają przestępstwo, są podżegaczami lub pomocnikami przestępstw, o których mowa w niniejszej dyrektywie. Jeżeli spełnione są warunki odpowiedzialności karnej, osobami fizycznymi są też członkowie organów spółek.

(25)Należy jeszcze bardziej zbliżyć wysokość nakładanych sankcji, a skuteczność ich poziomów należy wspierać poprzez wprowadzenie wspólnych okoliczności obciążających, odzwierciedlających wagę popełnionego przestępstwa. Pojęcie „okoliczności obciążające” należy rozumieć jako okoliczności faktyczne umożliwiające sędziemu orzeczenie w sprawie danego przestępstwa surowszych kar niż w sytuacji, gdyby takie okoliczności faktyczne nie wystąpiły, lub jako możliwość łącznego rozpatrzenia kilku przestępstw w celu zwiększenia poziomu sankcji. Jeżeli zgodnie z prawem krajowym dane przestępstwa można rozpatrzyć jako przestępstwa odrębne, państwa członkowskie nie są zobowiązane do ustanawiania szczególnych okoliczności obciążających, jeżeli prawo krajowe przewiduje już odrębne przestępstwa, za które grożą surowsze sankcje.

(26)Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby co najmniej jedną z okoliczności obciążających przewidzianych w niniejszej dyrektywie wprowadzono jako okoliczność obciążającą zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego. W każdym przypadku decyzja o zwiększeniu lub zmniejszeniu wymiaru kary powinna pozostawać w zakresie swobody uznania sędziego lub sądu, z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy.

(27)Wykrycie wielu sztuk broni palnej w trakcie postępowania przygotowawczego należy uznać za okoliczność obciążającą. W tym celu państwa członkowskie powinny uzgodnić, jaka liczba stanowi wiele sztuk broni palnej.

(28)Dodatkowe sankcje lub środki pozafinansowe są często skuteczniejsze niż kary pieniężne, zwłaszcza w przypadku osób prawnych. Dodatkowe sankcje lub środki pozafinansowe powinny być zatem dostępne w ramach odpowiednich postępowań. Takie sankcje lub środki mogłyby obejmować wyłączenie spod uprawnienia do pewnych korzyści lub finansowania, cofnięcie zezwoleń i pozwoleń na prowadzenie określonej działalności, konfiskatę broni palnej (niezależnie od tego, czy jest ona posiadana legalnie czy nielegalnie), cofnięcie lub odmowę wydania pozwolenia na broń palną, pozbawienie praw związanych z posiadaniem i używaniem broni palnej oraz zakaz prowadzenia niektórych rodzajów działalności zawodowej. Nie powinno to mieć wpływu na przysługującą sędziom lub sądom w postępowaniu karnym swobodę uznania w zakresie nakładania odpowiednich sankcji w poszczególnych przypadkach.

(29)Niniejszą dyrektywę należy stosować bez wpływu na ogólne przepisy i zasady krajowego prawa karnego dotyczące wydawania lub wykonywania wyroków skazujących przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności danej sprawy. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia najwłaściwszych rodzajów dodatkowych sankcji lub środków. W szczególności, jeżeli cofnięcie zezwoleń i upoważnień na prowadzenie działalności, która doprowadziła do popełnienia przestępstwa, może stanowić sankcję na mocy prawa krajowego, państwa członkowskie powinny zapewnić, by sędziowie lub sądy mogli samodzielnie nakładać taką sankcję lub aby inny właściwy organ był o tym informowany i mógł podjąć działanie zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi.

(30)Aby zapewnić skuteczność postępowań przygotowawczych i ścigania karnego w sprawie nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną, osoby odpowiedzialne za prowadzenie postępowań przygotowawczych lub ścigania karnego w odniesieniu do takich przestępstw powinny mieć możliwość korzystania ze skutecznych środków dochodzeniowo-śledczych, takich jak środki stosowane do zwalczania przestępczości zorganizowanej i innych ciężkich przestępstw. W stosownych przypadkach środki te powinny obejmować na przykład przeszukiwanie własności osobistej, przechwytywanie informacji w sieciach telekomunikacyjnych, niejawną obserwację, w tym nadzór elektroniczny, pozyskiwanie i utrwalanie nagrań dźwiękowych w pojazdach i miejscach prywatnych lub publicznych oraz wizerunków osób w pojazdach i miejscach publicznych, przesyłki niejawnie nadzorowane, a także dochodzenia finansowe.

(31)Państwa członkowskie powinny mieć możliwość wprowadzenia wszelkich niezbędnych środków zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1260 22 (8). Aby zapewnić spójność terminologiczną z innymi instrumentami prawnymi dotyczącymi broni palnej, takimi jak protokół NZ oraz rozporządzenie w sprawie broni palnej, w niniejszej dyrektywie należy stosować termin „zajęcie”. W kontekście zajmowania broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji „zajęcie” należy rozumieć jako „zabezpieczenie”, o którym mowa w dyrektywie (UE) 2024/1260.

(32)W celu zapewnienia, aby właściwe organy miały wystarczająco dużo czasu na prowadzenie złożonych postępowań przygotowawczych oraz wnoszenie i popieranie oskarżeń państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące terminów przedawnienia niezbędne do skutecznego zwalczania przestępstw związanych z bronią palną, bez uszczerbku dla przepisów krajowych, w których nie określono terminów przedawnienia w odniesieniu do postępowań przygotowawczych, ścigania oraz egzekwowania prawa. Co do zasady termin przedawnienia biegnie od momentu popełnienia przestępstwa. Ponieważ jednak niniejsza dyrektywa ustanawia normy minimalne, państwa członkowskie mogą przewidzieć, że termin przedawnienia rozpoczyna się później, a mianowicie od momentu wykrycia przestępstwa, pod warunkiem że moment wykrycia zostanie jasno określony zgodnie z prawem krajowym. Na mocy niniejszej dyrektywy państwa członkowskie mogą ustanowić krótsze terminy przedawnienia niż te przewidziane w niniejszej dyrektywie, pod warunkiem że w ich systemach prawnych przewidziano możliwość przerwania lub zawieszenia takich krótszych terminów przedawnienia w przypadku czynów, które można określić zgodnie z prawem krajowym.

(33)Biorąc pod uwagę w szczególności mobilność sprawców, a także transgraniczny charakter przestępstw określonych w niniejszej dyrektywie oraz możliwość prowadzenia transgranicznych postępowań przygotowawczych, państwa członkowskie powinny określić swoją jurysdykcję w celu skutecznego zwalczania takich przestępstw. Jeżeli dane przestępstwo podlega jurysdykcji więcej niż jednego państwa członkowskiego, państwa te powinny współpracować w celu ustalenia, które z nich jest najwłaściwsze do ścigania, w tym korzystając z pomocy Eurojustu na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1727 23 (9). Dane państwo członkowskie określa jurysdykcję w odniesieniu do przestępstw popełnionych na pokładzie statku wodnego lub powietrznego zarejestrowanego w tym państwie członkowskim lub działającego pod jego banderą, z uwzględnieniem powiązanych norm odnośnych konwencji międzynarodowych. 

(34)Niedobór zasobów i uprawnień wykonawczych organów krajowych, które wykrywają przestępstwa związane z bronią palną, prowadzą w ich sprawie postępowania przygotowawcze, wnoszą i popierają oskarżenia lub orzekają, stanowi przeszkodę w skutecznym zapobieganiu tym przestępstwom i karaniu ich sprawców. W szczególności niedobór zasobów może uniemożliwić organom podjęcie działań lub ograniczyć ich działania w zakresie egzekwowania prawa, pozwalając sprawcom uniknąć odpowiedzialności lub ponieść karę nieadekwatną do wagi przestępstwa. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby organy krajowe, które wykrywają przestępstwa związane z bronią palną, prowadzą postępowania przygotowawcze w ich sprawie lub wnoszą i popierają oskarżenia lub orzekają w ich sprawie, dysponowały wystarczającą liczbą wykwalifikowanego personelu oraz wystarczającymi zasobami finansowymi, technicznymi i technologicznymi do skutecznego pełnienia swoich funkcji związanych z wdrażaniem niniejszej dyrektywy. Powinny one również zapewnić odpowiedni poziom specjalizacji tych organów w zakresie przestępstw związanych z bronią palną, zgodnie z prawem krajowym. W związku z tym państwa członkowskie powinny ustanowić minimalne kryteria dotyczące zasobów i uprawnień wykonawczych. W tym kontekście należy wziąć pod uwagę tradycje konstytucyjne oraz strukturę systemu prawnego państw członkowskich, a także inne uwarunkowania krajowe.

(35)Ustanowienie lub wyznaczenie krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej jest podstawowym narzędziem współpracy transgranicznej uznanym w instrumentach polityki. Każde państwo członkowskie powinno zatem ustanowić taki krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej i powierzyć mu podobne obowiązki. Ma to na celu przede wszystkim zapewnienie kompleksowego podejścia do całościowej kontroli broni palnej. Należy tego dokonać na szczeblach strategicznym i operacyjnym przez skoordynowane gromadzenie, analizę i wymianę informacji w celu zwiększenia wiedzy o zagrożeniach oraz lepszego informowania krajowych organów ścigania. Krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej może być również krajowym organem lub jednym punktem kontaktowym, o których mowa w art. 13 protokołu NZ w sprawie broni palnej. 

(36)Transgraniczny charakter nielegalnego handlu bronią palną oraz innych przestępstw związanych z bronią palną wymaga zdecydowanej skoordynowanej reakcji i współpracy w państwach członkowskich i między nimi, a także z odpowiednimi agencjami i organami Unii oraz między nimi, w tym z Eurojustem, Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europolem) ustanowioną rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 24 (10) oraz Prokuraturą Europejską, w ramach ich odpowiednich kompetencji i zgodnie z mającymi zastosowanie ramami prawnymi, oraz z państwami sąsiadującymi, w szczególności z partnerami objętymi procesem rozszerzenia. W tym celu należy efektywnie wykorzystywać dostępne narzędzia i zasoby w zakresie współpracy, takie jak wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze i spotkania koordynacyjne organizowane przy pomocy Eurojustu. Globalny charakter nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną wymaga międzynarodowej odpowiedzi, co zobowiązuje Unię i jej państwa członkowskie do zacieśnienia współpracy z odpowiednimi państwami trzecimi. Zdecydowane i skoordynowane działania i współpraca są również niezbędne do celów zabezpieczania i pozyskiwania dowodów elektronicznych.

(37)Państwa członkowskie powinny kryminalizować jedynie nieuprawnione tworzenie, nabywanie, posiadanie i udostępnianie projektów, które są przeznaczone do produkcji broni palnej z ostrą amunicją, jej istotnych komponentów lub amunicji do niej. Państwa członkowskie mogą wprowadzić specjalne pozwolenia dla osób fizycznych lub prawnych umożliwiające im korzystanie z tych projektów w sposób zgodny z prawem. Jest to szczególnie ważne, aby umożliwić instytucjom badawczym i sektorowi broni palnej dalszy rozwój metod obróbki przyrostowej. Państwa członkowskie mogą współpracować nad ułatwianiem wspólnego testowania projektów i wzajemnego uznawania wyników tych testów. 

(38)Uznawanie określonych czynów za przestępstwo na mocy niniejszej dyrektywy powinno być proporcjonalne do rodzaju i okoliczności przestępstwa, przy poszanowaniu uzasadnionych zamierzonych celów i ich niezbędności w społeczeństwie demokratycznym, i powinno wykluczać wszelkie formy arbitralności, rasizmu lub dyskryminacji.

(39)Aby skutecznie przeciwdziałać przestępstwom określonym w niniejszej dyrektywie, konieczne jest, aby właściwe organy państw członkowskich zbierały dokładne, spójne i porównywalne dane statystyczne dotyczące tych przestępstw. Państwa członkowskie powinny zatem zapewnić istnienie odpowiedniego systemu cyfrowego w celu utrwalania, opracowywania i przekazywania istniejących danych statystycznych dotyczących przestępstw określonych w niniejszej dyrektywie. Ważne jest, aby państwa członkowskie wykorzystywały te dane statystyczne do strategicznego i operacyjnego planowania działań w obszarze egzekwowania prawa, do analizowania skali przestępstw związanych z bronią palną, a także do informowania obywateli. 

(40)Aby uzyskać kompleksowy obraz zagrożenia wynikającego z przestępstw związanych z bronią palną i odpowiednio wcześnie ukierunkować kształtowanie polityki, państwa członkowskie powinny przekazywać Komisji dane statystyczne dotyczące tych przestępstw sześć lat od transpozycji dyrektywy, a następnie co pięć lat. 

(41)Dane dotyczące zajęcia broni palnej powinny być dostępne w unijnym repozytorium, aby ułatwić współpracę państw członkowskich, w szczególności transgraniczne postępowania przygotowawcze, ściganie i skazywanie za przestępstwa związane z bronią palną.

(42)W celu zapewnienia gromadzenia, opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania najistotniejszych danych statystycznych należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w celu zmiany załącznika do niniejszej dyrektywy. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym z ekspertami, oraz aby konsultacje te przebiegały zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa 25 (11). W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.

(43)Dyrektywa (UE) 2024/1260 ma już zastosowanie do protokołu NZ w sprawie broni palnej. Ponieważ niniejsza dyrektywa wdraża protokół NZ w sprawie broni palnej i uzupełnia go, należy zmienić zakres dyrektywy w sprawie odzyskiwania mienia, aby uwzględnić w nim także niniejszą dyrektywę.

(44)Ponieważ cele niniejszej dyrektywy nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na potrzebę ustanowienia ogólnounijnych zharmonizowanych przepisów możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(45)Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych, w szczególności art. 16 i 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, odnoszących się odpowiednio do wolności prowadzenia działalności gospodarczej i do prawa własności. Ponadto niniejsza dyrektywa jest zgodna z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie, w tym w zakresie ochrony danych osobowych, wolności wypowiedzi i informacji, wolności prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do skutecznego środka odwoławczego i do rzetelnego procesu sądowego, domniemania niewinności i prawa do obrony, a także z zasadami legalności oraz proporcjonalności kar do czynów zabronionych pod groźbą kary oraz prawem do tego, aby nie być ponownie sądzonym ani karanym w postępowaniu karnym za ten sam czyn. Niniejsza dyrektywa służy zapewnieniu pełnego poszanowania tych praw oraz zasad i powinna być odpowiednio wdrażana.

(46)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i do TFUE, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

(47)[Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, bez uszczerbku dla art. 4 tego protokołu, Irlandia nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest nią związana ani jej nie stosuje,] LUB [Zgodnie z art. 3 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, Irlandia[, pismem z dnia ...,] powiadomiła o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy,]

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1

Przedmiot

W niniejszej dyrektywie ustanawia się normy minimalne dotyczące zarówno definicji przestępstw, jak i kar w dziedzinie broni palnej, a także środki mające na celu poprawę współpracy transgranicznej oraz przepisy ustanawiające minimalny zbiór danych dotyczących zajęcia broni palnej.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:

1. „broń palna” oznacza broń palną zdefiniowaną w art. 1 ust. 1 pkt 1 dyrektywy (UE) 2021/555;

2. „istotny komponent” oznacza istotny komponent zdefiniowany w art. 1 ust. 1 pkt 2 dyrektywy (UE) 2021/555;

3. „amunicja” oznacza amunicję zdefiniowaną w art. 1 ust. 1 pkt 3 dyrektywy (UE) 2021/555;

4. „projekt” oznacza cyfrowe pliki projektu technicznego broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji, których można użyć w drukarce 3D, frezarce CNC do metalu lub podobnym systemie obsługiwanym komputerowo lub które rozpozna odpowiednie oprogramowanie;

5. „rozpowszechnianie” oznacza publiczne udostępnianie;

6. „osoba prawna” oznacza każdy podmiot prawny posiadający taki status zgodnie z właściwym prawem krajowym, z wyjątkiem państw lub organów publicznych sprawujących władzę państwową oraz z wyjątkiem międzynarodowych organizacji publicznych.

Artykuł 3

Przestępstwa związane z bronią palną

1.Państwa członkowskie zapewniają, aby przestępstwo stanowił każdy z następujących czynów popełnionych umyślnie, niezależnie od tego, czy popełniono go w internecie czy poza nim:

a)wytwarzanie lub montowanie broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji:

(i)z jakiegokolwiek istotnego komponentu takiej broni palnej będącego przedmiotem nielegalnego obrotu; lub

(ii)bez pozwolenia wydanego zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2021/555 przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ma miejsce wytwarzanie lub montaż; lub

(iii)bez oznakowania broni palnej i jej istotnych komponentów przy wytwarzaniu zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2021/555;

b)nielegalny handel bronią palną, oznaczający przywóz, wywóz, nabycie, sprzedaż, dostawę, przemieszczenie lub transfer broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji z lub przez terytorium państwa członkowskiego lub państwa trzeciego na terytorium innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego, dokonywany, gdy:

(i)żadne z zainteresowanych państw członkowskich ani państw trzecich nie udzieliło na to pozwolenia zgodnie z dyrektywą (UE) 2021/555, rozporządzeniem (UE) 2025/41, protokołem NZ w sprawie broni palnej ani mającymi zastosowanie przepisami krajowymi; lub

(ii)broń palna, jej istotne komponenty lub amunicja nie są oznakowane zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2021/555 lub art. 6 rozporządzenia (UE) 2025/41;

c)fałszowanie lub nielegalne zacieranie, usuwanie lub zmienianie oznakowania na broni palnej i jej istotnych komponentach;

d)posiadanie broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji bez pozwolenia lub oświadczenia zgodnego z dyrektywą (UE) 2021/555;

e)tworzenie, nabywanie, posiadanie lub udostępnianie projektu bez pozwolenia;

f)rozpowszechnianie projektów ze świadomością, że mogą one zostać wykorzystane do celów popełnienia przestępstwa, o którym mowa w lit. a), b), d) lub e).

2.Państwa członkowskie zapewniają, aby czyny, o których mowa w ust. 1 lit. f), również stanowiły przestępstwo, jeżeli popełniono je w drodze co najmniej poważnego zaniedbania.

Artykuł 4

Podżeganie, pomocnictwo i usiłowanie

1.Państwa członkowskie zapewniają, aby podżeganie do popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 3, oraz pomocnictwo w jego popełnieniu podlegało karze jako przestępstwo, niezależnie od tego, czy popełniono je w internecie czy poza nim.

2.Państwa członkowskie zapewniają, aby usiłowanie popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 3 ust. 1, podlegało karze jako przestępstwo, niezależnie od tego, czy popełniono je w internecie czy poza nim.

Artykuł 5

Kary dla osób fizycznych

1.Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, były zagrożone skutecznymi, proporcjonalnymi i odstraszającymi sankcjami karnymi.

2.Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby:

a)przestępstwo, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) i b) podlegało karze pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze wynoszącym co najmniej osiem lat;

b)przestępstwo, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. c) podlegało karze pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze wynoszącym co najmniej cztery lata;

c)przestępstwo, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. d) podlegało karze pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze wynoszącym co najmniej pięć lat;

d)przestępstwa, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. e) i f) podlegały karze pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze wynoszącym co najmniej dwa lata.

3.Państwa członkowskie zapewniają, by osoby fizyczne, które dopuściły się przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, mogły podlegać dodatkowym sankcjom lub środkom karnym lub pozakarnym, w tym:

a)grzywnie proporcjonalnej do wagi czynu oraz do indywidualnych, finansowych i innych okoliczności danej osoby fizycznej oraz, w stosownych przypadkach, ustalanej z należytym uwzględnieniem wagi i czasu trwania wyrządzonej szkody;

b)pozbawieniu dostępu do finansowania publicznego, w tym do procedur przetargowych, dotacji, koncesji i licencji;

c)pozbawieniu prawa do zajmowania w osobie prawnej pozycji kierowniczej tego samego rodzaju, jak rodzaj pozycji wykorzystanej do popełnienia przestępstwa;

d)cofnięciu zezwoleń i pozwoleń na posiadanie i używanie broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji;

e)czasowemu zakazowi ubiegania się o urząd publiczny;

f)jeżeli przemawia za tym interes publiczny, po dokonaniu indywidualnej oceny każdego przypadku, publikacji całości lub części orzeczenia sądowego w sprawie popełnionego przestępstwa oraz nałożonych kar lub środków, które mogą obejmować dane osobowe osób skazanych wyłącznie w należycie uzasadnionych wyjątkowych przypadkach.

Artykuł 6

Odpowiedzialność osób prawnych

1.Państwa członkowskie zapewniają, by osoby prawne mogły podlegać odpowiedzialności za przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, o ile przestępstwa te popełniła na korzyść tych osób prawnych osoba zajmująca w nich pozycję kierowniczą („osoba na stanowisku kierowniczym”), działająca indywidualnie lub jako członek organu danej osoby prawnej, w oparciu o:

a)upoważnienie do reprezentowania osoby prawnej;

b)upoważnienie do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej;

c)upoważnienie do sprawowania kontroli w ramach tej osoby prawnej.

2.Państwa członkowskie zapewniają, by osoby prawne mogły podlegać odpowiedzialności za przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, o ile brak nadzoru lub kontroli ze strony osoby na stanowisku kierowniczym umożliwił popełnienie przez osobę pozostającą pod jej zwierzchnictwem przestępstwa, o którym mowa w art. 3 i 4, na korzyść tej osoby, osoby trzeciej lub tej osoby prawnej.

3.Odpowiedzialność osób prawnych na podstawie ust. 1 lub 2 nie wyklucza postępowania karnego przeciwko osobom fizycznym, które popełniają przestępstwo, są podżegaczami lub pomocnikami w związku z przestępstwami, o których mowa w art. 3 i 4.

Artykuł 7

Kary dla osób prawnych

1.Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku pociągnięcia osoby prawnej do odpowiedzialności na mocy art. 6 ust. 1 i 2, przestępstwo podlegało skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom lub środkom karnym lub pozakarnym.

2.Skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje lub środki karne lub pozakarne mogą obejmować grzywny karne lub grzywny niemające charakteru karnego i obejmują dodatkowe sankcje lub środki karne lub pozakarne, takie jak:

a)pozbawienie prawa do korzystania ze świadczeń publicznych lub pomocy publicznej;

b)pozbawienie dostępu do finansowania publicznego, w tym do procedur przetargowych, dotacji i koncesji;

c)zakaz prowadzenia działalności gospodarczej;

d)cofnięcie zezwoleń na prowadzenie działalności, która doprowadziła do popełnienia przestępstwa, oraz upoważnień do jej prowadzenia;

e)umieszczenie pod nadzorem sądowym;

f)likwidacja sądowa;

g)zamknięcie zakładów wykorzystywanych do popełniania przestępstwa;

h)w przypadku gdy przemawia za tym interes publiczny, publikacja całości lub części orzeczenia sądowego dotyczącego popełnionego przestępstwa oraz nałożonych sankcji lub środków, bez wpływu na przepisy dotyczące prywatności i ochrony danych osobowych.

3.Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku pociągnięcia osoby prawnej do odpowiedzialności na mocy art. 6 za przestępstwa, o których mowa w art. 3, przestępstwo to podlegało grzywnom karnym lub grzywnom niemającym charakteru karnego. Wysokość grzywny jest proporcjonalna do wagi czynu oraz do indywidualnych, finansowych i innych okoliczności danej osoby prawnej.

4.Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku przestępstw, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. a) i b), maksymalny poziom grzywien, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, odpowiadał co najmniej wyższej z następujących kwot:

a)20 % całkowitego światowego obrotu osoby prawnej w roku obrotowym poprzedzającym rok popełnienia przestępstwa albo w roku obrotowym poprzedzającym decyzję o nałożeniu grzywny; 

b)kwota odpowiadająca 10 mln EUR.

5.Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku przestępstw, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. c) – f), maksymalny poziom grzywien, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, odpowiadał co najmniej wyższej z następujących kwot:

a)10 % całkowitego światowego obrotu osoby prawnej w roku obrotowym poprzedzającym rok popełnienia przestępstwa lub w roku obrotowym poprzedzającym rok wydania decyzji o nałożeniu grzywny, 

b)kwota odpowiadająca 5 mln EUR.

6.Państwa członkowskie mogą ustanowić przepisy regulujące przypadki, w których nie można określić wysokości grzywny na podstawie całkowitego światowego obrotu uzyskanego przez osobę prawną w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy, w którym popełniono przestępstwo, ani na podstawie roku obrotowego poprzedzającego rok wydania decyzji o nałożeniu grzywny.

Artykuł 8

Okoliczności obciążające

W zakresie, w jakim następujące okoliczności nie należą do znamion przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3, co najmniej jedną spośród następujących okoliczności można było uznać za okoliczność obciążającą:

a)przestępstwo dotyczy co najmniej 10 sztuk broni palnej;

b)przestępstwo dotyczy broni palnej kategorii A, zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy (UE) 2021/555;

c)przestępstwo ma związek z przestępstwem terrorystycznym zdefiniowanym w art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541 26 (12);

d)przestępstwo popełniono w ramach organizacji przestępczej zdefiniowanej w art. 1 pkt 1 decyzji ramowej Rady 2008/841/WSiSW;

e)w wyniku przestępstwa doszło do poważnego uszczerbku na zdrowiu osoby;

f)w wyniku przestępstwa doszło do śmierci osoby;

g)przestępstwo wiąże się z korupcją urzędników publicznych;

h)przestępstwo popełnił urzędnik publiczny w ramach wykonywania obowiązków;

i)przestępstwo popełniła osoba fizyczna lub prawna uprzednio skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa, o których mowa w art. 3 lub 4;

j)nielegalny handel bronią palną odbywa się do lub z obszarów objętych konfliktem lub obszarów pokonfliktowych.

Artykuł 9

Okoliczności łagodzące

Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zapewnienia, aby w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, udzielanie organom administracyjnym lub sądowym informacji, których w przeciwnym razie organy te nie byłyby w stanie uzyskać, można było uznać za okoliczność łagodzącą, pod warunkiem że informacje te mogą przyczynić się do:

a)zapobieżenia skutkom przestępstwa lub ich złagodzenia;

b)ujawnienia lub pociągnięcia do odpowiedzialności karnej pozostałych sprawców;

c)znalezienia dowodów;

d)zapobieżenia dalszym przestępstwom, o których mowa w art. 3.

Artykuł 10

Narzędzia stosowane w postępowaniu przygotowawczym

Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zapewnienia osobom, jednostkom lub służbom odpowiedzialnym za prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, lub za ich ściganie, dostępu do skutecznych i proporcjonalnych narzędzi dochodzeniowo-śledczych, w tym narzędzi wykorzystywanych w sprawach związanych z przestępczością zorganizowaną lub innymi poważnymi przestępstwami.

Artykuł 11

Rozporządzanie i niszczenie

Państwa członkowskie przyjmują w ramach swoich krajowych systemów prawnych środki niezbędne, aby zapobiec znalezieniu się broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji wytwarzanych nielegalnie i będących przedmiotem nielegalnego handlu, które zostały zajęte i skonfiskowane przez organy danego państwa członkowskiego, w rękach osób nieupoważnionych, w tym środki mające na celu zniszczenie tej broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji. Państwa członkowskie mogą zdecydować o zastosowaniu innych sposobów niszczenia, pod warunkiem że broń palna lub jej istotne komponenty zostały oznakowane, a metoda zniszczenia tej broni palnej, jej istotnych komponentów oraz amunicji została odnotowana.

Artykuł 12

Terminy przedawnienia

1.Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia wystarczającego terminu przedawnienia przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, współmiernego do wagi przestępstwa i umożliwiającego skuteczne prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawie tych przestępstw, ich ściganie, przeprowadzanie rozpraw sądowych i wydawanie orzeczeń w ich sprawie. Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia wystarczającego terminu przedawnienia po wydaniu prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, umożliwiającego wykonanie wymierzonych kar. 

2.Termin przedawnienia, o którym mowa w ust. 1 zdanie pierwsze, w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3, wynosi: 

a)co najmniej osiem lat od popełnienia przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej ośmiu lat;

b)co najmniej pięć lat od popełnienia przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej pięciu lat;

c)co najmniej cztery lata od popełnienia przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej czterech lat;

d)co najmniej dwa lata od popełnienia przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej dwóch lat.

3.Termin przedawnienia, o którym mowa w ust. 1 zdanie drugie, w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3, wynosi:

a)co najmniej osiem lat od daty prawomocnego wyroku skazującego w przypadku orzeczenia:

(i)kary pozbawienia wolności na okres dłuższy niż pięć lat, 

(ii)kary pozbawienia wolności, w przypadku przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej ośmiu lat;

b)co najmniej pięć lat od daty prawomocnego wyroku skazującego w przypadku orzeczenia:

(i)kary pozbawienia wolności na okres dłuższy niż rok, 

(ii)kary pozbawienia wolności w odniesieniu do przestępstwa podlegającego karze pozbawienia wolności w maksymalnym wymiarze wynoszącym co najmniej pięć lat;

c)co najmniej cztery lata od daty prawomocnego wyroku skazującego w przypadku orzeczenia:

(i)kary pozbawienia wolności na okres do jednego roku, 

(ii)kary pozbawienia wolności, w przypadku przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej czterech lat;

d)co najmniej dwa lata od daty prawomocnego wyroku skazującego w przypadku orzeczenia:

(i)kary pozbawienia wolności na okres do jednego roku, 

(ii)kary pozbawienia wolności, w przypadku przestępstwa podlegającego maksymalnej karze pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej dwóch lat.

4.Terminy przedawnienia przestępstw, o których mowa w art. 4, odpowiadają terminowi przedawnienia powiązanego przestępstwa, o którym mowa w art. 3.

5.Na zasadzie odstępstwa od ust. 2 lit. a) i ust. 3 lit. a) państwa członkowskie mogą ustanowić termin przedawnienia krótszy niż osiem lat, ale nie krótszy niż cztery lata, pod warunkiem że bieg takiego terminu przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony w przypadku określonych zdarzeń.

Artykuł 13

Jurysdykcja

1.Każde państwo członkowskie określa swoją jurysdykcję w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4, w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z następujących okoliczności:

a)przestępstwo popełniono w całości lub w części na jego terytorium;

b)przestępstwo popełniono na pokładzie statku wodnego lub statku powietrznego w nim zarejestrowanego lub poruszającego się pod jego banderą; 

c)sprawca jest obywatelem tego państwa.

2.Państwo członkowskie informuje Komisję w przypadku, gdy podejmie decyzję o rozszerzeniu zakresu swojej jurysdykcji na co najmniej jedno spośród przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4 i które popełniono poza jego terytorium, w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z następujących okoliczności:

a)sprawca ma miejsce zwykłego pobytu na jego terytorium;

b)przestępstwo popełniono na korzyść osoby prawnej mającej siedzibę na jego terytorium;

c)przestępstwo popełniono na korzyść osoby prawnej w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną w całości lub w części na jego terytorium; 

d)przestępstwo popełniono przeciwko co najmniej jednemu jego obywatelowi lub co najmniej jednej osobie mającej w nim miejsce zwykłego pobytu.

3.W przypadkach, o których mowa w ust. 1 lit. c), każde państwo członkowskie podejmuje niezbędne środki w celu zapewnienia, aby wykonywanie jego jurysdykcji nie podlegało żadnemu z następujących warunków:

a)dane czyny stanowią przestępstwo w miejscu ich popełnienia;

b)ściganie przestępstwa można rozpocząć jedynie w następstwie przekazania informacji przez państwo, w którym je popełniono.

4.W przypadku gdy przestępstwo, o którym mowa w art. 3 i 4, podlega jurysdykcji więcej niż jednego państwa członkowskiego, te państwa członkowskie współpracują w celu ustalenia, które państwo członkowskie ma prowadzić postępowanie karne. W stosownych przypadkach oraz zgodnie z art. 12 ust. 2 decyzji ramowej Rady 2009/948/WSiSW 27 (13) sprawę kieruje się do Eurojustu.

Artykuł 14

Szkolenia

Bez uszczerbku dla niezależności sądów oraz różnic w organizacji sądownictwa w Unii państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by sędziom, prokuratorom, funkcjonariuszom policji, pracownikom wymiaru sprawiedliwości i właściwych organów uczestniczącym w postępowaniach karnych i postępowaniach przygotowawczych zapewniono regularne specjalistyczne szkolenia dotyczące zakresu niniejszej dyrektywy, o którym mowa w art. 1, odpowiednie do funkcji pełnionych przez takich sędziów, prokuratorów, funkcjonariuszy policji, pracowników wymiaru sprawiedliwości i właściwych organów.

Artykuł 15

Koordynacja i współpraca między właściwymi organami w państwie członkowskim

1.Każde państwo członkowskie ustanawia pojedynczy krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej, zapewniający koordynację i współpracę na szczeblach strategicznym i operacyjnym działań wszystkich właściwych organów zaangażowanych w zapobieganie przestępstwom związanym z bronią palną i ich zwalczanie. Krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej wykonuje co najmniej następujące zadania:

a)gromadzi, analizuje i wymienia informacje o broni palnej, jej istotnych komponentach, amunicji oraz projektach do celów strategicznych i operacyjnych, w granicach określonych w prawie Unii i prawie krajowym;

b)zapewnia stworzenie i regularną aktualizację obrazu wywiadowczego zagrożenia wynikającego z przestępstw związanych z bronią palną;

c)zapewnia gromadzenie i rejestrowanie wszystkich informacji dotyczących zajęcia broni palnej związanej z przestępstwami. Wymaga to również wszelkiego niezbędnego dostępu do krajowych i międzynarodowych baz danych na potrzeby odpowiedniej wymiany informacji, w tym obowiązków ustanowionych w art. 17;

d)wspiera postępowania przygotowawcze, w granicach określonych w mającym zastosowanie prawie Unii i prawie krajowym, ze szczególnym naciskiem na śledzenie broni palnej, zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. 1 pkt 13 dyrektywy (UE) 2021/555;

e)pełni rolę krajowego punktu kontaktowego na szczeblu technicznym w odniesieniu do wniosków o pomoc międzynarodową, w szczególności wniosków składanych przez europejskie grupy praktyków zajmujących się kwestiami dotyczącymi zwalczania przestępstw związanych z bronią palną i powiązanych naruszeń;

f)wspiera współpracę międzynarodową.

2.Państwa członkowskie zapewniają, aby tworzone krajowe punkty kontaktowe ds. broni palnej miały odpowiednią strukturę, taką jak specjalny dział, wydział lub ośrodek, oraz przydzielają im wystarczającą liczbę pracowników oraz zasobów w celu zapewnienia ich ciągłego działania i skutecznego funkcjonowania.

Artykuł 16

Współpraca między państwami członkowskimi a Komisją oraz organami lub jednostkami organizacyjnymi Unii

1.W przypadku podejrzenia, że przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 4, mają charakter transgraniczny, właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich przekazują informacje o tych przestępstwach odpowiednim właściwym podmiotom.

2.Bez wpływu na przepisy o współpracy transgranicznej i wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych państwa członkowskie, Eurojust, Europol, Prokuratura Europejska i Komisja – w ramach zakresu swoich odpowiednich kompetencji – współpracują w zwalczaniu przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4. W tym celu Eurojust, w stosownych przypadkach, zapewnia pomoc techniczną i operacyjną potrzebną właściwym organom krajowym do ułatwienia koordynacji prowadzonych przez nie dochodzeń. Komisja może, w stosownych przypadkach, udzielić pomocy.

3.Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o ułatwieniu wspólnego testowania projektów, co do których istnieje podejrzenie, że są one przeznaczone do wytwarzania broni palnej, jej istotnych komponentów lub amunicji.

Artykuł 17

Rejestrowanie zajętej broni palnej

1.Państwa członkowskie zapewniają rejestrację zajętej broni palnej z wykorzystaniem minimalnego zbioru danych określonego w załączniku.

2.Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 19 w celu zmiany minimalnego zbioru danych określonego w załączniku, jeżeli analiza zgromadzonych danych wykaże, że brakuje elementu danych umożliwiającego uzyskanie obrazu wywiadowczego w zakresie zagrożeń.

Artykuł 18

Dane statystyczne

1.Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie systemu cyfrowego służącego gromadzeniu, opracowywaniu, produkowaniu i rozpowszechnianiu zanonimizowanych danych statystycznych dotyczących przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4.

2.Do dnia 31 lipca szóstego roku po dokonaniu transpozycji niniejszej dyrektywy, a następnie co pięć lat, państwa członkowskie przekazują Komisji dane statystyczne, o których mowa w ust. 1, za pięć poprzednich lat. Państwa członkowskie mogą przekazywać te dane Komisji co roku. Dane te obejmują co najmniej istniejące dane dotyczące:

a)liczby przestępstw zarejestrowanych i osądzonych w państwach członkowskich – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

b)liczby umorzonych spraw sądowych, w tym z powodu upływu terminu przedawnienia karalności danego przestępstwa – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

c)liczby osób fizycznych, przeciwko którym toczy się postępowanie – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

d)liczby skazanych osób fizycznych – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

e)liczby osób prawnych, przeciwko którym toczy się postępowanie – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

f)liczby skazanych osób prawnych – dane zdezagregowane według rodzaju przestępstwa;

g)rodzajów i wysokości wymierzonych kar;

h)liczby sztuk zajętej broni palnej.

3.Co najmniej raz w miesiącu państwa członkowskie przekazują Europolowi w formie cyfrowej dane dotyczące zajętej broni palnej zarejestrowanej zgodnie z art. 17 ust. 1.

4.Państwa członkowskie przechowują dane, o których mowa w ust. 2, przez co najmniej 20 lat.

Artykuł 19

Wykonywanie przekazanych uprawnień

1.Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.

2.Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 17 ust. 2, powierza się Komisji na czas nieokreślony.

3.Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 17 ust. 2, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych.

4.Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa.

5.Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

6.Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 17 ust. 2 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.

Artykuł 20

Zmiana w dyrektywie (UE) 2024/1260

W art. 2 ust. 1 dyrektywy (UE) 2024/1260 dodaje się literę w brzmieniu:

„dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) xxx/xxx w sprawie zwalczania przestępstw związanych z bronią palną”.

Artykuł 21

Składanie sprawozdań

Do dnia 31 października [ósmego roku po wejściu w życie niniejszej dyrektywy], a następnie co pięć lat, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające wartość dodaną niniejszej dyrektywy w odniesieniu do zwalczania przestępstw związanych z bronią palną.

Do dnia 31 lipca [ósmego roku po wejściu w życie niniejszej dyrektywy], a następnie co pięć lat, państwa członkowskie przekazują Komisji informacje niezbędne do przygotowania tego sprawozdania, w tym podsumowanie wdrażania niniejszej dyrektywy i działań podjętych zgodnie z art. 14–16, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy transgranicznej. Państwa członkowskie przekazują również szczegółowe informacje na temat wdrażania art. 8 oraz wpływu zastosowanych okoliczności obciążających na poziom kar. Na podstawie swojej oceny Komisja w razie konieczności podejmuje decyzję w sprawie odpowiednich działań następczych.

Artykuł 22

Transpozycja

1.Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia [24 miesiące od daty jej wejścia w życie] r. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

2.Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 23

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 24

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich [zgodnie z Traktatami].

Sporządzono w Brukseli dnia r.

OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH I CYFROWYCH REGULACJI

1.STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY

1.1.Tytuł wniosku/inicjatywy

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią palną i innych przestępstw związanych z bronią palną

1.2.Obszary polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa

Głównymi obszarami polityki, których dotyczy wniosek/inicjatywa, są broń palna i prawo karne. Istotne są jednak również inne obszary: bezpieczeństwo wewnętrzne, przestępczość zorganizowana, terroryzm, nielegalny obrót środkami odurzającymi i odzyskiwanie mienia.

1.3.Cel(e)

1.3.1.Cel(e) ogólny(-e)

Ogólnym celem wniosku jest przyczynienie się do ochrony ludności w Unii przed zagrożeniem, jakie stanowi nielegalna broń palna. Aby osiągnąć ten ogólny cel, należy ograniczyć liczbę sztuk nielegalnej broni palnej oraz działalność rynku nielegalnej broni palnej w UE, zmniejszyć rozbieżności między państwami członkowskimi UE oraz zharmonizować definicje przestępstw związanych z bronią palną i sankcje we wszystkich państwach członkowskich, a także zwiększyć dostępność i jakość danych, aby poprawić ogólny krajobraz zagrożeń stwarzanych przez broń palną.

1.3.2.Cel(e) szczegółowy(-e)

Cel szczegółowy nr:

1. ułatwienie prowadzenia postępowań przygotowawczych i sądowych w sprawach dotyczących przestępstw związanych z bronią palną;

2. zapewnienie dostosowanego do przyszłych wyzwań egzekwowania przepisów dotyczących przestępstw związanych z bronią palną;

3. zapewnienie skutecznych, odstraszających i proporcjonalnych rodzajów i poziomów kar za przestępstwa związane z bronią palną;

4. poprawa współpracy organów ścigania i współpracy sądowej oraz zharmonizowane gromadzenie danych na temat przestępstw związanych z bronią palną.

1.3.3.Oczekiwane wyniki i wpływ

Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej.

Głównym oczekiwanym wynikiem inicjatywy jest poprawa ram prawnych UE w zakresie zwalczania przestępstw związanych z bronią palną oraz wzmocnienie egzekwowania prawa na szczeblu krajowym. Uznaje się, że stosowanie środków prawa karnego jest ostatecznością, gdy inne środki nie wystarczają do zapewnienia przestrzegania przepisów, co w tym przypadku okazuje się niezbędne do egzekwowania unijnego prawa dotyczącego broni palnej. Dyrektywa przyczyni się do zharmonizowania definicji przestępstw związanych z bronią palną i kar dla ich sprawców. Ułatwi to współpracę transgraniczną. Ponadto obowiązek ustanowienia krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej usprawni również współpracę i koordynację działań państw członkowskich. Ustanowienie minimalnego zbioru danych w celu rejestrowania zajętej broni palnej pozwoli również na uzyskanie lepszego obrazu wywiadowczego zagrożenia. Ułatwi to analizę zjawiska występowania nielegalnej broni palnej w UE, określenie tendencji i sposobów działania przestępców oraz będzie wykorzystywane przez osoby prowadzące postępowania przygotowawcze i decydentów. Ponadto ten zharmonizowany zbiór danych i odpowiednie krajowe bazy danych, wraz z Europejskim Centrum ds. Broni Palnej, ułatwią również gromadzenie danych przez inne zainteresowane strony, takie jak Komisja lub UNODC.

1.3.4.Wskaźniki dotyczące realizacji celów

Należy wskazać wskaźniki stosowane do monitorowania postępów i osiągnięć.

Powodzenia niniejszego wniosku nie można zmierzyć na podstawie jasnego punktu odniesienia, ponieważ systematyczne informacje na temat skali przestępstw związanych z bronią palną i działań na rzecz ich zwalczania w poszczególnych państwach członkowskich są niewystarczające. Niemniej jednak opracowano ramy monitorowania (załącznik 10 do oceny skutków), które obejmują następujące wskaźniki:

1. Liczba postępowań przygotowawczych, sądowych oraz wyroków skazujących w odniesieniu do poszczególnych przestępstw.

Powodzenie: stabilnie wzrostowa tendencja liczby spraw w każdym państwie członkowskim.

2. Szczególny nacisk na liczbę postępowań przygotowawczych, sądowych i wyroków skazujących w odniesieniu do broni palnej wytwarzanej prywatnie.

Powodzenie: wszystkie państwa członkowskie w ramach swoich strategii krajowych i reakcji organów ścigania kładą szczególny nacisk na broń palną wytwarzaną prywatnie. Specjalne działania w ramach EMPACT dotyczącego broni palnej obejmujące testowanie projektu. Włączenie danych broni palnej wytwarzanej prywatnie do krajowych baz danych dotyczących zajętej broni palnej, a także do modułu dotyczącego broni palnej w centrum ds. broni palnej w Europolu.

3. Wysokość grzywien nakładanych na osoby fizyczne i prawne, wymiary kary pozbawienia wolności, pełne stosowanie sankcji towarzyszących, rodzaje i liczba sankcji dodatkowych.

Powodzenie: podniesienie najniższych poziomów kar zgodnie z uzgodnionymi minimalnymi poziomami maksymalnego wymiaru kary. Do celów nakładania kar wykorzystuje się pełen zakres ich rodzajów i wymiaru (w tym szersze stosowanie sankcji towarzyszących i dodatkowych). Konfiskatę zysków stosuje się systematycznie.

4. kontynuacja programu EMPACT dotyczącego broni palnej, liczba spraw dotyczących broni palnej w Eurojuście i liczba zespołów JIT w Eurojuście, liczba komunikatów SIENA w Europolu, liczba ustanowionych i w pełni funkcjonalnych krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej.

Powodzenie: broń palna pozostaje priorytetem w cyklu EMPACT. Wzrost współpracy transgranicznej przejawiający się wzrostem liczby spraw udostępnianych Eurojustowi i Europolowi. Wszystkie państwa członkowskie prowadzą krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej i realizują ponad 75 % zadań uzgodnionych w konkluzjach Rady.

5. uwzględnienie zharmonizowanego zbioru danych dotyczących zajętej broni palnej oraz liczby sztuk zarejestrowanej zajętej broni palnej przekazanych do Europolu w repozytorium Europejskiego Centrum ds. Broni Palnej.

Powodzenie: uzgodniony minimalny zbiór danych dotyczących zajętej broni palnej jest wykorzystywany przez wszystkie państwa członkowskie i zintegrowany z Centrum Europolu ds. Broni Palnej, jako unijne repozytorium zajętej broni palnej.

6. dane statystyczne gromadzone przez państwa członkowskie.

Powodzenie: wszystkie państwa członkowskie przesyłają dane statystyczne po 5 latach, a 30 % państw członkowskich przesyła dane co roku, na zasadzie dobrowolności.

1.4.Wniosek/inicjatywa dotyczy:

☑nowego działania

☐nowego działania, będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego 28 (1)

☐przedłużenia bieżącego działania

☐połączenia lub przekształcenia co najmniej jednego działania pod kątem innego/nowego działania

1.5.Uzasadnienie wniosku/inicjatywy

1.5.1.Potrzeby, które należy zaspokoić w perspektywie krótko- lub długoterminowej, w tym szczegółowy terminarz przebiegu realizacji inicjatywy

Istnieją trzy rodzaje potrzeb, które odpowiadają celom krótko-, średnio- i długoterminowym.

Wymagania krótkoterminowe: Państwa członkowskie transponują dyrektywę w ciągu 24 miesięcy. W tym celu:

– państwa członkowskie zapewniają, aby popełnione umyślnie czyny, o których mowa w art. 3 wniosku, stanowiły przestępstwo,

– państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu kryminalizacji przestępstw akcesoryjnych w stosunku do przestępstw związanych z bronią palną,

– państwa członkowskie określają kary dla osób fizycznych i prawnych za popełnienie przestępstwa związanego z bronią palną – państwa członkowskie określają okoliczności obciążające i łagodzące w odniesieniu do przestępstw związanych z bronią palną,

– państwa członkowskie określają narzędzia dochodzeniowo-śledcze,

– każde państwo członkowskie przyjmuje niezbędne środki w celu określenia swojej jurysdykcji w odniesieniu do przestępstw, o których mowa we wniosku,

– każde państwo członkowskie ustanawia funkcjonalny krajowy punkt kontaktowy ds. broni palnej,

– każde państwo członkowskie włącza minimalny zbiór danych dotyczących zajętej broni palnej do swoich krajowych baz danych.

Wymagania średnioterminowe:

Bez uszczerbku dla przepisów o współpracy transgranicznej i wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych, państwa członkowskie, Eurojust, Prokuratura Europejska i Komisja współpracują ze sobą – w ramach swoich odpowiednich kompetencji – w zwalczaniu przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4.

Państwa członkowskie zapewniają, aby urzędnicy, którzy wykrywają przestępstwa związane z bronią palną, prowadzą postępowania przygotowawcze, wnoszą i popierają oskarżenia lub orzekają w ich sprawie, tacy jak sędziowie, prokuratorzy, policja, pracownicy wymiaru sprawiedliwości i pracownicy tych właściwych organów, odbywali regularne specjalistyczne szkolenia odpowiednie do pełnionych przez nich funkcji.

Bez uszczerbku dla niezależności sądów oraz różnic w organizacji sądownictwa w Unii państwa członkowskie zwracają się do podmiotów odpowiedzialnych za szkolenie sędziów, prokuratorów, funkcjonariuszy policji, pracowników wymiaru sprawiedliwości i pracowników tych właściwych organów uczestniczących w postępowaniach karnych i postępowaniach przygotowawczych o zapewnienie odpowiednich szkoleń w odniesieniu do celów niniejszej dyrektywy.

Państwa członkowskie gromadzą systematyczne, wiarygodne i aktualne statystyki dotyczące przestępstw związanych z bronią palną za pośrednictwem każdego właściwego organu w celu umożliwienia konsekwentnego i spójnego porównania i analizy odpowiednich informacji.

Państwa członkowskie co miesiąc przekazują Europolowi dane zarejestrowanej zajętej broni palnej.

Wymagania długoterminowe:

Co pięć lat państwa członkowskie przekazują Komisji wszystkie dane statystyczne. Co pięć lat państwa członkowskie informują Komisję o wdrażaniu i stosowaniu art. 14–16.

Co pięć lat Komisja publikuje sprawozdanie zawierające dane statystyczne zebrane od państw członkowskich.

Co pięć lat Komisja publikuje sprawozdanie, w którym ocenia wpływ dyrektywy i określa, czy konieczne są odpowiednie działania następcze.

1.5.2.Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej (może wynikać z różnych czynników, na przykład korzyści koordynacyjnych, pewności prawa, większej efektywności lub komplementarności). Na potrzeby tej sekcji „wartość dodaną z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej” należy rozumieć jako wartość wynikającą z unijnej interwencji, wykraczającą poza wartość, która zostałaby wytworzona przez same państwa członkowskie.

Przyczyny działania na szczeblu UE (ex ante): Pomimo ratyfikacji protokołu NZ w sprawie broni palnej badanie przygotowawcze zlecone przez Komisję wykazało luki w transpozycji obowiązku kryminalizacji przestępstw związanych z bronią palną. Ponadto badanie wykazało niski poziom kar i sankcji w wielu państwach członkowskich. Te niewystarczające poziomy kar w szeregu państw członkowskich uniemożliwiają zapewnienie równych warunków działania w całej UE.

Ocena skutków wykazała również niski poziom współpracy transgranicznej z pomocą Europolu i Eurojustu w porównaniu z innymi przestępstwami. Ponadto, po latach zalecania państwom członkowskim ustanowienia krajowego punktu kontaktowego ds. broni palnej i przydzielania mu właściwych zadań, tylko 8 państw członkowskich uruchomiło takie punkty i zleciło im ponad 75 % zadań uzgodnionych w konkluzjach Rady.

Po trzech latach dyskusji grupa ekspertów ds. nielegalnego handlu bronią palną i wdrażania dyrektywy w sprawie broni palnej osiągnęła wstępne porozumienie w sprawie minimalnego zbioru danych na potrzeby rejestrowania zajętej broni palnej. Eksperci stwierdzili jednak, że bez prawnego obowiązku korzystania z tego zbioru danych nie spodziewają się wprowadzenia istotnych zmian.

Oczekiwana wygenerowana unijna wartość dodana (ex post): Niniejsza inicjatywa zharmonizuje definicje przestępstw związanych z bronią palną w całej UE i przyczyni się do ustanowienia minimalnych poziomów maksymalnego wymiaru kary. Dzięki zapewnieniu jasności definicji prawnych, zbliżeniu wysokości kar oraz zapewnieniu narzędzi i obowiązków w zakresie transgranicznej współpracy państw członkowskich, w drodze dyrektywy powstaną równiejsze warunki działania, zapewniające równoważne ukierunkowanie prawa karnego w całej UE, oraz zostanie ułatwiona współpraca transgraniczna w zakresie postępowań przygotowawczych i ścigania.

Obowiązek ustanowienia w pełni funkcjonalnych krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej ułatwi współpracę i koordynację działań w państwach członkowskich oraz w wymiarze transgranicznym. Ponadto obowiązek uwzględniania minimalnego zbioru danych przy rejestrowaniu zajętej broni palnej i przekazywania tych informacji Europolowi poprawi obraz wywiadowczy zagrożenia.

Skuteczna ogólnounijna polityka kryminalna w zakresie przestępstw związanych z bronią palną może również przyczynić się do realizacji innych celów polityki UE. Przestępstwa z użyciem broni palnej są często powiązane z innymi formami przestępczości, takimi jak nielegalny obrót środkami odurzającymi, terroryzm, przestępczość zorganizowana, pranie pieniędzy, wymuszenia, handel ludźmi itp. Skuteczniejsze przepisy unijne w zakresie przestępstw związanych z bronią palną przyczyniłyby się do poprawy skuteczności strategii egzekwowania prawa karnego – na szczeblach UE i państw członkowskich – obejmujących wszystkie istotne aspekty powiązań przestępczych.

1.5.3.Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań

Chociaż w obowiązującym prawodawstwie unijnym dotyczącym broni palnej istnieje przepis, zgodnie z którym naruszenia prawa muszą być karane w sposób skuteczny, proporcjonalny i odstraszający, badanie przygotowawcze wykazało duże rozbieżności w zakresie wdrażania tych przepisów oraz poziomów kar. Doświadczenia w innych obszarach polityki wskazują na potrzebę spójnej polityki kryminalnej w całej Unii, usunięcia luk prawnych, które wykorzystują przestępcy, oraz zwalczania nielegalnego handlu bronią palną bez problemów, z którymi borykają się łagodniejsze jurysdykcje. 

1.5.4.Spójność z wieloletnimi ramami finansowymi oraz możliwa synergia z innymi właściwymi instrumentami

Niniejszy wniosek jest spójny z:

- ProtectEU, nową europejską strategią bezpieczeństwa wewnętrznego przedstawioną w kwietniu 2025 r., w której ponownie podkreślono, że broń palna jest kluczowym czynnikiem powodującym wzrost przemocy popełnianej przez zorganizowane grupy przestępcze;

- programem „Zjednoczeni przeciwko terrorowi”, czyli programem UE na rzecz zapobiegania terroryzmowi i brutalnemu ekstremizmowi oraz zwalczania tych zjawisk, przedstawionym w grudniu 2025 r.;

- planem działania UE w sprawie nielegalnego handlu bronią palną na lata 2020–2025;

- unijną strategią zwalczania przestępczości zorganizowanej na lata 2021–2025, w której rozprawienie się z nielegalnym handlem bronią palną uznano za jeden z priorytetów w walce UE z przestępczością zorganizowaną.

Ogólne cele niniejszego wniosku są wspierane przez wieloletnie ramy finansowe, w których położono duży nacisk na finansowanie działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Istnieją pewne synergie z istniejącymi wcześniej programami. Przykładem mogą być wynikające z wniosku działania szkoleniowe, które w większości już istnieją i są prowadzone przez CEPOL oraz Frontex w ramach szkoleń dla pracowników organów ścigania.

1.5.5.Ocena różnych dostępnych możliwości finansowania, w tym możliwości przegrupowania środków

Aby sprostać nowym zobowiązaniom wynikającym z wniosku, takim jak monitorowanie sytuacji, zwiększenie liczby szkoleń, zapewnienie pewnych wytycznych i zwiększanie świadomości, Komisja będzie musiała dołożyć więcej starań. Działania te będą zależały od DG HOME, ponieważ większość zadań wymienionych poniżej będzie wymagała zarządzania czasem i pewnych dodatkowych kosztów.

1.6.Czas trwania wniosku/inicjatywy i jego/jej wpływu finansowego

☐Ograniczony czas trwania

☐Czas trwania wniosku/inicjatywy: od [DD.MM]RRRR r. do [DD.MM]RRRR r.

☐Czas trwania wpływu finansowego: od RRRR r. do RRRR r. w odniesieniu do środków na zobowiązania oraz od RRRR r. do RRRR r. w odniesieniu do środków na płatności.

☑Nieograniczony czas trwania

Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r.,

po którym następuje faza operacyjna.

1.7.Planowane metody wykonania budżetu 29 (2)

☑Bezpośrednie zarządzanie przez Komisję

☑w ramach jej służb, w tym za pośrednictwem jej pracowników w delegaturach Unii

☐przez agencje wykonawcze

☐Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi

☐Zarządzanie pośrednie przez przekazanie zadań związanych z wykonaniem budżetu:

☐państwom trzecim lub organom przez nie wyznaczonym

☐organizacjom międzynarodowym i ich agencjom (wyszczególnić)

☐Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu i Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu

☐organom, o których mowa w art. 70 i 71 rozporządzenia finansowego

☐organom prawa publicznego

☐podmiotom podlegającym prawu prywatnemu, które świadczą usługi użyteczności publicznej, w zakresie, w jakim są im zapewnione odpowiednie gwarancje finansowe

☐podmiotom podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego, którym powierzono realizację partnerstwa publiczno-prywatnego i zapewniono odpowiednie gwarancje finansowe

☐podmiotom lub osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań w dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej oraz określonym we właściwym podstawowym akcie prawnym

☐podmiotom mającym siedzibę w państwie członkowskim, podlegającym prawu prywatnemu państwa członkowskiego lub prawu Unii i kwalifikującym się, zgodnie z przepisami sektorowymi, do powierzenia im wykonywania środków finansowych Unii lub gwarancji budżetowych, w zakresie, w jakim podmioty te są kontrolowane przez podmioty prawa publicznego lub podmioty podlegające prawu prywatnemu świadczące usługi użyteczności publicznej, a także posiadają odpowiednie gwarancje finansowe w formie odpowiedzialności solidarnej organów kontrolnych lub równoważne gwarancje finansowe, które mogą być ograniczone, w odniesieniu do każdego działania, do maksymalnej kwoty wsparcia Unii.

Uwagi

–

2.ŚRODKI ZARZĄDZANIA

2.1.Zasady nadzoru i sprawozdawczości

Co pięć lat Komisja opublikuje sprawozdanie dotyczące wpływu dyrektywy. Sprawozdanie to obejmie przegląd sposobu, w jaki państwa członkowskie wdrażają poszczególne przepisy, oraz przegląd statystyczny danych zgromadzonych na podstawie niniejszej dyrektywy.

2.2.System zarządzania i kontroli

2.2.1.Uzasadnienie dla proponowanych metod wykonania budżetu, mechanizmów finansowania wykonania, sposobów dokonywania płatności i strategii kontroli

Ponieważ wniosek ma wpływ na pracę Komisji, a dokładniej DG HOME, budżet UE będzie wykonywany w drodze zarządzania bezpośredniego. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami budżet wykonuje się przy zapewnieniu skutecznej i efektywnej kontroli wewnętrznej.

2.2.2.Informacje dotyczące zidentyfikowanego ryzyka i systemów kontroli wewnętrznej ustanowionych w celu jego ograniczenia

Na tym etapie nie zidentyfikowano żadnych szczególnych rodzajów ryzyka.

2.2.3.Oszacowanie i uzasadnienie efektywności kosztowej kontroli (relacja kosztów kontroli do wartości zarządzanych funduszy powiązanych) oraz ocena prawdopodobnego ryzyka błędu (przy płatności i przy zamykaniu)

Koszty bezpośredniego zarządzania i kontroli przez Komisję można obliczyć na podstawie czasu, jaki personel DG HOME poświęci na tę kontrolę. Oczekuje się, że będzie to 50 % jednego EPC w latach 2026 i 2027, a następnie – 20 % jednego EPC.

2.3.Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom

Ocena skutków finansowych i cyfrowych regulacji dotyczy wydatków na personel oraz udzielania zamówień publicznych, w związku z czym zastosowanie mają standardowe zasady dotyczące tego typu wydatków.

3.SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY

3.1.Działy wieloletnich ram finansowych i linie budżetowe po stronie wydatków, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

Istniejące linie budżetowe

Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych

Proponowane nowe linie budżetowe

Według działów wieloletnich ram finansowych i linii budżetowych

3.2.Szacunkowy wpływ finansowy wniosku na środki

3.2.1.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki operacyjne

☑Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych.

☐Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków operacyjnych, jak określono poniżej:

3.2.1.1.Środki z uchwalonego budżetu

w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.2.2.Szacowany produkt finansowany ze środków operacyjnych (nie wypełniać w przypadku agencji zdecentralizowanych)

Środki na zobowiązania w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.2.3.Podsumowanie szacunkowego wpływu na środki administracyjne

☐Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych

☑Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania środków administracyjnych, jak określono poniżej:

3.2.3.1.Środki z uchwalonego budżetu

3.2.3.3.Ogółem środki

Potrzeby w zakresie środków na zasoby ludzkie i inne wydatki o charakterze administracyjnym zostaną pokryte ze środków dyrekcji generalnej już przydzielonych na zarządzanie tym działaniem lub przesuniętych w ramach dyrekcji generalnej, uzupełnionych w razie potrzeby wszelkimi dodatkowymi zasobami, które mogą zostać przydzielone zarządzającej dyrekcji generalnej w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz w świetle istniejących ograniczeń budżetowych.

3.2.4.Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie

☐Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich

☑Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich, jak określono poniżej

3.2.4.1.Finansowane z uchwalonego budżetu

Wartości szacunkowe należy wyrazić w ekwiwalentach pełnego czasu pracy (EPC) 38(11)

3.2.4.3.Zapotrzebowanie na zasoby ludzkie ogółem

Personel niezbędny do wdrożenia wniosku (w EPC):

Opis zadań do wykonania:

3.2.5.Przegląd szacowanego wpływu na inwestycje związane z technologiami cyfrowymi

Obowiązkowo w tabeli poniżej: szacowany wpływ wniosku/inicjatywy na inwestycje związane z technologiami cyfrowymi.

W wyjątkowych przypadkach, jeżeli wymaga tego realizacja wniosku/inicjatywy, we wskazanym wierszu należy podać środki z działu 7.

Środki z działów 1–6 należy podać w wierszu „Wydatki na IT wynikające z realizacji polityki tytułem programów operacyjnych”. Wydatki te odnoszą się do budżetu operacyjnego na ponowne wykorzystanie / zakup / rozwój platform / narzędzi informatycznych bezpośrednio związanych z realizacją inicjatywy oraz powiązanych z nimi inwestycji (np. licencje, badania, przechowywanie danych). Informacje podane w tej tabeli powinny zgadzać się z informacjami przedstawionymi w sekcji 4 „Wymiar cyfrowy”.

3.2.6.Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi

Wniosek/inicjatywa:

☑może zostać w pełni sfinansowany(-a) przez przegrupowanie środków w ramach odpowiedniego działu wieloletnich ram finansowych (WRF).

☐wymaga zastosowania nieprzydzielonego marginesu środków w ramach odpowiedniego działu WRF lub zastosowania specjalnych instrumentów zdefiniowanych w rozporządzeniu w sprawie WRF.

☐wymaga rewizji WRF.

3.2.7.Udział osób trzecich w finansowaniu

Wniosek/inicjatywa:

☑nie przewiduje współfinansowania ze strony osób trzecich

☐przewiduje współfinansowanie ze strony osób trzecich zgodnie z poniższymi szacunkami:

środki w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

3.3.Szacunkowy wpływ na dochody

☑Wniosek/inicjatywa nie ma wpływu finansowego na dochody

☐Wniosek/inicjatywa ma wpływ finansowy określony poniżej:

☐wpływ na zasoby własne

☐wpływ na dochody inne

☐wskazać, czy dochody są przypisane do linii budżetowej po stronie wydatków

w mln EUR (do trzech miejsc po przecinku)

W przypadku wpływu na dochody przeznaczone na określony cel należy wskazać linie budżetowe po stronie wydatków, które ten wpływ obejmie.

[...]

Pozostałe uwagi (np. metoda/wzór użyte do obliczenia wpływu na dochody albo inne informacje).

[...]

4.WYMIAR CYFROWY

4.1.Wymogi cyfrowe

Jeżeli inicjatywa oceniana jest jako nieposiadająca wymogów cyfrowych, proszę wyjaśnić, dlaczego nie wykorzystuje się środków cyfrowych.

W przeciwnym razie w poniższej tabeli proszę wymienić wymogi cyfrowe: