KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 18.11.2022

COM(2022) 710 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

w sprawie wzmocnionej polityki interoperacyjności w sektorze publicznym









Lączenie usług publicznych, wspieranie polityk publicznych i większe korzyści dla społeczeństwa



W kierunku Interoperacyjnej Europy

{SWD(2022) 710 final}

Spis treści

1.    Kontekst    

2.    Napędzanie interoperacyjnej transformacji cyfrowej w sektorze publicznym    

2.1    Na czym polega interoperacyjność...    

2.2    ... i dlaczego poprawa interoperacyjności ma znaczenie dla UE?    

3.    Unijna współpraca w zakresie interoperacyjności – zmiana taktyki    

3.1    Kształtowanie wspólnego zarządzania interoperacyjnością    

3.2    Zaangażowanie wszystkich poziomów administracji    

3.3    Postępy w zakresie innowacji i rozwój współpracy w ramach GovTech    

3.4    Wpływ monitorowania    

4.    Uwzględnienie interoperacyjności polityk UE już na etapie projektowania oraz zapewnienie ich gotowości pod względem cyfryzacji    

4.1    Projektowanie polityk UE w epoce cyfrowej    

4.2    Ukierunkowane finansowanie interoperacyjności    

4.3    Włączenie interoperacyjności do polityk UE w zakresie danych i innowacji    

4.4    Rozwój współpracy międzynarodowej w zakresie interoperacyjności sektora publicznego    

1.Kontekst

Warunkiem pomyślnej transformacji cyfrowej jednolitego rynku Unii Europejskiej są interoperacyjne cyfrowe usługi użyteczności publicznej. Branża przemysłowa i społeczeństwo mogą odnieść wiele korzyści dzięki zapewnieniu, aby transformacja cyfrowa sektora publicznego w Europie przebiegała w sposób integracyjny, była sprawiedliwa i otwarta, zrównoważona, oparta na wartościach i interoperacyjna. Transformacja cyfrowa sektora publicznego generuje bardzo istotne czynniki wypychające i przyciągające 1 na rzecz transformacji cyfrowej europejskiej branży przemysłowej i społeczeństwa europejskiego. Fakt, iż sektor publiczny ma istotne znaczenie i potencjał, jeżeli chodzi o transformację cyfrową realizowaną „europejską drogą” opartą na wartościach, został uznany przez rządy państw członkowskich UE 2 i wspólnoty lokalne i regionalne 3 , a także potwierdzony w cyfrowym kompasie UE, w którym sektor publiczny wskazano jako jeden z czterech głównych kierunków wskazujących trajektorię rozwoju cyfrowego UE 4 . Ponadto powstały cyfrowe administracje publiczne, które mają priorytetowe znaczenie w kontekście realizacji krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, w przypadku których łączne planowane inwestycje opiewają na kwotę 47 mld EUR 5 .

Celem zwiększenia nacisku na poprawę interoperacyjności sektora publicznego jest wsparcie wysiłków Europy w zakresie odbudowy i odporności, co umożliwi skuteczne połączenie między administracją publiczną a strategiami, ludźmi i przedsiębiorstwami w celu zapewnienia sprawnego świadczenia usług i przepływu danych. Wiąże się to z dostosowaniem strategii UE do ery cyfrowej, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego realizowania polityki za pomocą środków cyfrowych i interoperacyjności uwzględnianej już na etapie projektowania polityki, w ścisłym partnerstwie między decydentami i ekspertami w dziedzinie ICT. Wiąże się to również z tworzeniem kręgu rzetelnej współpracy w zakresie innowacji przy projektowaniu i realizacji cyfrowych usług użyteczności publicznej.

Niniejszy komunikat towarzyszy wnioskowi dotyczącemu „aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy” 6 , którego celem jest ustanowienie wspólnego zarządzania interoperacyjnością oraz ułatwienie współtworzenia ekosystemu rozwiązań interoperacyjnych w całej UE. Wspólne opracowywanie rozwiązań, jak również dzielenie się sprawdzonymi narzędziami i ich powtórne wykorzystanie jest szybkim i racjonalnym pod względem kosztów podejściem do projektowania cyfrowych usług publicznych. Wzmocniona współpraca w zakresie interoperacyjności jest niezbędna do pełnego wykorzystania potencjału transformacji sektora publicznego, uniknięcia fragmentacji oraz poprawy łączności i udostępniania danych. Dzięki temu proponowane ramy polityki przyczynią się do zabezpieczenia suwerenności cyfrowej Europy i wzmocnienia transformacji cyfrowej zgodnie z zasadą pomocniczości. Wzmocnienie polityki w zakresie interoperacyjności realizowanej przez rządy państw członkowskich UE przyczyni się do realizacji priorytetów Komisji i agendy polityki cyfrowej, a co za tym idzie pozwoli przystosować europejski sektor publiczny na nadejście ery cyfrowej 7 .

2.Napędzanie interoperacyjnej transformacji cyfrowej w sektorze publicznym

2.1Na czym polega interoperacyjność...

Interoperacyjność sektora publicznego umożliwia administracjom współpracę i zapewnienie funkcjonowania usług publicznych ponad granicami, sektorami i granicami organizacyjnymi. Przynosi to korzyści ludziom i przedsiębiorstwom zależnym od tych połączonych usług 8 . Przynosi to również korzyści społecznościom i samym administracjom, które polegają przy podejmowaniu decyzji na zaufanych danych pochodzących z różnych źródeł publicznych lub prywatnych i które muszą dążyć do osiągnięcia celów politycznych często powiązanych ze sobą ponad granicami i sektorami 9 . Interoperacyjność odgrywa rolę w obrębie organizacji i sektorów polityki i między nimi, w szczególności tych silnie związanych z sektorem publicznym, takich jak wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, podatki i cła, transport, środowisko i rolnictwo lub zdrowie, a także regulacje dotyczące przedsiębiorstw i przemysłu. Interoperacyjność jest stałym tematem w unijnej polityce cyfrowej i polityce dotyczącej danych.

Usługi publiczne są świadczone i wykorzystywane na różnych poziomach, przede wszystkim lokalnie, ale także na poziomie regionalnym, krajowym i europejskim. Rzadko funkcjonują one w oderwaniu od siebie, ponieważ wymiana danych i świadczenie wymaganej usługi użytkownikom końcowym wymaga dostępu do rejestrów utworzonych na różnych poziomach lub w różnych sektorach. Zakres wielu z tych danych wykracza poza kontekst danego obszaru polityki, konkretnej administracji publicznej, a coraz częściej poza granice. Oznacza to, że usługi publiczne w całej Europie stanowią rozwijającą się „sieć sieci” w dużej mierze suwerennych podmiotów na wszystkich szczeblach władzy, z których każdy ma własne ramy prawne i uprawnienia, ale wszystkie są ze sobą połączone. Tak jak ma to miejsce w przypadku utworzonych transeuropejskich sieci transportowych i energetycznych 10 , usługi publiczne tworzą własną sieć transeuropejską opartą na interoperacyjności.

Czasami interoperacyjność postrzega się wyłącznie w kategoriach technicznych. Uwzględnienie samych aspektów technicznych nie wystarczy jednak, aby zapewnić skuteczne połączenie między administracjami, przepływami danych i usługami. Konieczne jest zapewnienie zdolności w zakresie połączenia technicznego oraz zrozumienia procesu wymiany i przetwarzania odpowiednich danych pod kątem semantycznym, a także stworzenie wymaganego kontekstu organizacyjnego i prawnego, np. w odniesieniu do praw dostępu, wymiany danych lub ich ponownego wykorzystania. Aby osiągnąć koordynację i spójność, warunkiem interoperacyjności jest również stosowanie podejścia opartego na zintegrowanym zarządzaniu. Te podstawowe warunki – lub „poziomy” – interoperacyjności zostały określone w europejskich ramach interoperacyjności (EIF), modelu koncepcyjnym opracowanym przez praktyków cyfrowego sektora publicznego z całej Europy w 2004 r. i od tego czasu dwukrotnie aktualizowanym 11 . W tym okresie, w miarę jak na świecie coraz bardziej zwiększała się sieć połączeń, jednocześnie pojawiła się interoperacyjność jako istotny aspekt transformacji cyfrowej administracji i usług.

Europejskie ramy interoperacyjności są obecnie powszechnie akceptowanymi ramami politycznymi w dziedzinie interoperacyjności w UE i poza nią 12 . Ze względu na fakt, iż ramy te mają szczególną misję, jaką jest służenie wspólnej sprawie publicznej, jako fundament interoperacyjności muszą być one przejrzyste, integracyjne, sprawiedliwe i bezpieczne oraz oparte wyraźnie na wartościach UE. Interoperacyjność umożliwia podmiotom sektora publicznego łączenie się, współpracę i wymianę danych przy jednoczesnym zachowaniu suwerenności i pomocniczości 13 .

2.2... i dlaczego poprawa interoperacyjności ma znaczenie dla UE?

Poprawa wydajności sektora publicznego dzięki pełnemu wdrożeniu interoperacyjności na wszystkich szczeblach administracji mogłaby przyczynić się do szacowanego wzrostu PKB w UE o 0,4 %. Osoby fizyczne mogłyby zaoszczędzić do 24 mln godzin rocznie, czyli 543 mln EUR. Z kolei przedsiębiorstwa mogłyby zaoszczędzić do 30 mld godzin rocznie, czyli 568 mld EUR 14 . Szacowane roczne oszczędności kosztów osiągnięte dzięki interoperacyjności transgranicznej wynoszą od 5,5 do 6,3 mln EUR dla obywateli oraz od 5,7 do 19,2 mld EUR dla przedsiębiorstw.

Studia przypadków pokazują również, że interoperacyjność ma pozytywny wpływ na inne wartości publiczne, wykraczające poza przyrost wydajności 15 . Na przykład proaktywne usługi publiczne lub wielojęzyczne wsparcie semantyczne przyczyniają się do poprawy dostępu do usług publicznych i ich świadczenia w integracyjny sposób, zwiększając tym samym zaufanie publiczne 16 .

Jak pokazała pandemia COVID-19, interoperacyjność ma kluczowe znaczenie w sytuacjach kryzysowych. Interoperacyjność była konieczna nie tylko do stworzenia cyfrowych certyfikatów COVID-19, które są dostępne w całej UE, ale także do wymiany w czasie rzeczywistym danych o dostępnych łóżkach na intensywnej terapii w szpitalach 17 . Interoperacyjność pomaga państwu działać w bardziej elastyczny sposób i zapewnia poszczególnym sektorom i poziomom administracyjnym dostęp do informacji w czasie rzeczywistym; pomaga oceniać wyniki polityki i daje bodźce do ciągłego wprowadzania innowacji, dzielenia się wysiłkami i niwelowania luk w różnych obszarach polityki.

Obecne ramy polityki, polegające na niewiążącej współpracy w zakresie interoperacyjności, nie pozwalają jednak w pełni wykorzystać tych szacowanych korzyści. Chociaż eksperci ds. administracji cyfrowej i danych opracowali – z niezwykłym zaangażowaniem – szeroko zakrojone wspólne przepisy unijne 18 dotyczące interoperacyjności w zakresie praktyk współpracy, koncepcji, rozwiązań nadających się do ponownego wykorzystania, otwartych specyfikacji i narzędzi, za pomocą których podejmowane są krajowe działania na rzecz reform 19 oraz realizowane są ugruntowane polityki UE 20 , ostatnie oceny pokazały, że to całkowicie dobrowolne podejście do współpracy ma poważne ograniczenia.

Zbyt często aspekty cyfrowe, w tym aspekty dostępu do danych i ich udostępniania, są poruszane zbyt późno w procesie kształtowania polityki. Kwestie interoperacyjności nie są częścią składową usług publicznych. Przekłada się to na wysokie ryzyko i koszty wdrożenia, niewykorzystane szanse, a w najgorszym przypadku podważanie realizowanych na dużą skalę polityk zależnych od transformacji cyfrowej 21 . Administracje publiczne mogą być interoperacyjne tylko wtedy, gdy odpowiednie oceny i wybory zostaną dokonane na wczesnym etapie projektowania polityki. Brak działań na rzecz poprawy interoperacyjności mógłby spowodować utratę szansy UE na znaczne zmniejszenie obciążeń administracyjnych. To z kolei spowodowałoby zmniejszenie odporności administracji publicznych i ograniczenie ich zdolność do innowacji, a w najgorszym przypadku uniemożliwiłoby działanie w sytuacjach kryzysowych 22 . Transgraniczna współpraca administracji publicznych musi stać się tak naturalna i harmonijna, jak przekraczanie granic przez pociągi czy przepływ energii między sieciami krajowymi. Działania podejmowane w reakcji na pandemię COVID-19 tylko podkreśliły znaczenie stabilnej cyfrowej interakcji sektora publicznego ponad granicami i między sektorami.

W tym kontekście oraz w związku z nabierającą tempa transformacją cyfrową ministrowie UE odpowiedzialni za transformację sektora publicznego oraz główni informatycy państw członkowskich coraz głośniej mówią o potrzebie wzmocnienia europejskiej współpracy w zakresie interoperacyjności. Wzywają oni do stworzenia stabilnej struktury organizacyjnej, powszechnego stosowania europejskich ram interoperacyjności, wyznaczenia powszechnie akceptowanych i otwartych specyfikacji i rozwiązań gotowych do ponownego wykorzystania. Wzywają oni również do przyjęcia podejścia, w którym interoperacyjność uwzględnia się na etapie projektowania oraz do lepszej koordynacji eksperymentów i innowacji w sektorze publicznym, w tym do współpracy z sektorem prywatnym („GovTech” 23 ). Wniosek Komisji dotyczący wzmocnionej polityki interoperacyjności sektora publicznego UE odpowiada na te potrzeby.

3.Unijna współpraca w zakresie interoperacyjności – zmiana taktyki

3.1Kształtowanie wspólnego zarządzania interoperacyjnością

W proponowanym akcie w sprawie Interoperacyjnej Europy skupiono się na kształtowaniu uporządkowanych, przejrzystych i integracyjnych ram współpracy zapewniających zdolności adaptacji i innowacji, których sektor publiczny potrzebuje w dynamicznym kontekście technicznym, społecznym i politycznym. Interoperacyjności nie może osiągnąć odgórnie jeden podmiot ani też nie mogą jej osiągnąć oddolnie pojedyncze podmioty: wymaga to skutecznej współpracy między decydentami i podmiotami wdrażającymi politykę na wszystkich szczeblach władzy i we wszystkich sektorach. Wymaga to również otwartych, ale stabilnych i zintegrowanych ram zarządzania. Ram, które zapewniają przestrzeganie zasady pomocniczości dzięki ustanowieniu skutecznej współodpowiedzialności. Takich, które mają zrównoważony charakter z myślą o przyszłości, ponieważ coś, co zostało zaprojektowane z myślą o interoperacyjności, szybko się dezaktualizuje. Ram, które przyczyniają się do urzeczywistnia potencjału transformacji sektora publicznego i które chronią wartości publiczne. Takie właśnie ramy współpracy ma zapewnić proponowany akt w sprawie Interoperacyjnej Europy. W akcie tym przewiduje się powołanie Rady ds. Interoperacyjnej Europy, która będzie kierować wspólnymi działaniami na rzecz interoperacyjności, skupiając centralne organy ds. transformacji cyfrowej państw członkowskich i instytucje Unii. Przewiduje się w nim również otwartą społeczność Interoperacyjnej Europy złożoną z ekspertów, praktyków i zainteresowanych stron, aby zapewnić przejrzystość i powiązanie z praktykami oddolnymi.

Interoperacyjność jest celem ruchomym ze względu na szybkie tempo rozwoju technologii i stale zmieniające się potrzeby polityczne. Wymaga to dedykowanego, przyjaznego innowacjom i otwartego systemu prawnego, który pozwoli uniknąć blokad regulacyjnych i technologicznych. Inne opcje, takie jak uregulowanie w prawie technologii stosowanych obecnie, mogłyby doprowadzić do osłabienia przyszłych innowacji i ograniczenia zdolności administracji do dostosowywania się do zmieniających się potrzeb i nowych technologii. Proces kształtowania polityki i przepisy dotyczące interoperacyjności muszą być innowacyjne i gotowe pod względem cyfryzacji 24 . Celem proponowanego aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy jest zapewnienie takich zintegrowanych ram innowacji na potrzeby sektora publicznego.

Europejskie ramy interoperacyjności są instrumentem referencyjnym na potrzeby wdrażania interoperacyjności sektora publicznego. Aby ramy te utrzymały swoje znaczenie, należy przeprowadzać ich regularne przeglądy i aktualizacje. W tym kontekście konieczne jest również dopracowanie zaleceń dotyczących wdrożenia i wsparcia 25 , na przykład w celu wsparcia tworzonych sektorowych przestrzeni danych UE 26 , w ścisłej koordynacji z Europejską Radą ds. Innowacji w zakresie Danych i wymaganiami opracowywanego aktu w sprawie danych 27 . W proponowanym akcie w sprawie Interoperacyjnej Europy przewiduje się takie regularne aktualizacje, zgodnie z regulacjami przyjaznymi innowacjom i gotowymi pod względem cyfryzacji.

3.2Zaangażowanie wszystkich poziomów administracji

Usprawnione unijne zarządzanie interoperacyjnością, za które państwa członkowskie i UE ponoszą wspólną odpowiedzialność, zapewnia niezbędne, ulepszone ramy polityki i wsparcia na potrzeby osiągnięcia celów reformy sektora publicznego UE 28 . Wysiłek ten musi mieć charakter zbiorowy i obejmować wszystkie poziomy administracji, aby utrzymać i aktualizować bogaty dorobek prawny UE w zakresie interoperacyjności w postaci koncepcji, wytycznych, specyfikacji i zasobów nadających się do ponownego wykorzystania.

Odpowiednie zaangażowanie i reprezentacja społeczności regionalnych i lokalnych jest warunkiem wstępnym, nie tylko dlatego, że stanowią one „pierwszą i ostatnią milę” w procesie świadczenia usług publicznych, ale także po to, aby móc wykorzystać znaczny potencjał innowacyjny miast i regionów 29 . Ważną rolę odgrywają przy tym innowacje publiczno-prywatne i współpraca w świadczeniu usług. Ruchy takie jak „Living-in-EU”, a także rozszerzona współpraca w ramach projektów, takich jak „Open and Agile Smart Cities” 30 , pokazują, że istnieje duże zapotrzebowanie na współpracę w zakresie interoperacyjności i gotowość do zaangażowania się na poziomie regionalnym i lokalnym. Różnorodność lokalnie opracowanych rozwiązań interoperacyjnych i zawarta w nich wiedza fachowa są ważnym atutem, w związku z czym powinny systematycznie przyczyniać się do rozbudowy katalogów uznanych i powszechnie dostępnych zasobów w zakresie interoperacyjności. Dlatego też w proponowanym przyszłym unijnym zarządzaniu interoperacyjnością powinni uczestniczyć przedstawiciele wiejskich i miejskich władz lokalnych i regionalnych oraz grupy społeczne zasiadające w przyszłej Radzie ds. Interoperacyjnej Europy, a także dlatego aktywnie zachęca się ekspertów ze wszystkich poziomów administracji do udziału w pracach przyszłej społeczności Interoperacyjnej Europy.

Aby uwzględnić w szczególności warunki lokalne i regionalne, Komisja, w ścisłej współpracy z prywatnymi i publicznymi zainteresowanymi stronami, opracowała „europejskie ramy interoperacyjności dotyczące inteligentnych miast i społeczności” (EIF4SCC), które to ramy są w pełni dostosowane do europejskich ram interoperacyjności. Po szeroko zakrojonych dyskusjach i konsultacjach publicznych ta specjalna część europejskich ram interoperacyjności została przedstawiona w dokumencie roboczym służb Komisji towarzyszącym niniejszemu komunikatowi 31 . Komisja zachęca ekspertów i praktyków z innych obszarów polityki do pójścia za tym przykładem i dostosowania europejskich ram interoperacyjności do konkretnych lub sektorowych przypadków użycia. Przyszłym zadaniem w ramach zarządzania interoperacyjnością będzie ocena dostosowania wyspecjalizowanych ram interoperacyjności do europejskich ram interoperacyjności. Na przykład w przeszłości opracowano wyspecjalizowaną część europejskich ram interoperacyjności dotyczących e-zdrowia 32 . Tradycyjnie interoperacyjność odgrywa również ważną rolę w polityce ochrony środowiska 33 , wymiarze sprawiedliwości i sprawach wewnętrznych 34 , czy też w transporcie 35 .

3.3Postępy w zakresie innowacji i rozwój współpracy w ramach GovTech

Nieustannym wyzwaniem dla sektora publicznego jest niedopuszczenie do pozostawania w tyle pod względem integracji technologicznej. Organy publiczne, choć często krytykowane za niechęć do podejmowania ryzyka związanego z technologiami, w swojej wyjątkowej roli, jaką jest służenie wspólnej sprawie, muszą wykazać się szczególną troską, jeżeli chodzi o przyjęcie technologii i korzystanie z nich w sposób zgodny z prawem, uczciwy i godny zaufania. Nowe technologie mają jednak potencjał, aby sprawić, by usługi publiczne stały się bardziej dostępne, bardziej integracyjne i bardziej efektywne niż kiedykolwiek wcześniej. Zapewnienie ciągłych innowacji cyfrowych w sektorze publicznym jest tak samo trudne, jak i ważne.

W całej Europie realizowanych jest już kilkaset działań mających na celu testowanie i pilotaż technologii cyfrowych w sektorze publicznym, a kluczowe znaczenie ma wiedza na temat korzyści i zagrożeń, jakie wiążą się z tymi technologiami. W związku z tym Komisja utworzy Obserwatorium Innowacyjnych Usług Publicznych 36 , aby analizować trendy i identyfikować dobre i złe praktyki, informować o przyjmowaniu nowych technologii i zapewnić uwzględnienie interoperacyjności na etapie projektowania. Zadaniem tego obserwatorium będzie ocena, jak technologie takie jak sztuczna inteligencja przekształcają procesy sektora publicznego i struktury zarządzania. Pomoże to zarówno UE, jak i władzom krajowym i lokalnym w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących wdrażania nowych technologii.

W Europie funkcjonuje sporo prężnie działających regionalnych ekosystemów innowacyjnych małych przedsiębiorstw technologicznych i przedsiębiorstw typu start-up 37 , wspieranych między innymi przez sieć ośrodków innowacji cyfrowych 38 i przez Europejską Radę ds. Innowacji 39 . W pełni dostępne, nadające się do ponownego wykorzystania i uznane zasoby w zakresie interoperacyjności są ważnymi atuty dla małych innowacyjnych przedsiębiorstw i inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego, dzięki którym to zasobom możliwe jest nawiązanie współpracy z sektorem publicznym.

Współpraca publiczno-prywatna w ramach GovTech lub CivicTech 40 stymuluje innowacje w sektorze publicznym, zapewnia wsparcie na rzecz zachowania suwerenności technologicznej Europy i otwiera drogę do zamówień publicznych. Uzyskanie dostępu do zamówień publicznych jest jednym z najważniejszych priorytetów dla mniejszych przedsiębiorstw, który warunkuje możliwość dalszego rozwoju, zdobycie uznania i osiągnięcie stabilnych przychodów operacyjnych 41 . Wspieranie GovTech jest specjalnym elementem zarówno programu „Cyfrowa Europa”, jak i proponowanego aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy, w pełni dostosowanym do unijnych ram wspierania innowacji. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny będzie łącznikiem między przyszłą Radą ds. Interoperacyjnej Europy a przemysłem, który jest zaproszony do przyłączenia się do przyszłej społeczności Interoperacyjnej Europy.

3.4Wpływ monitorowania

W ocenie skutków przyszłej polityki interoperacyjności ujawniono trudności związane ze zbieraniem danych oraz szacowaniem kosztów i korzyści związanych z interoperacyjnością jako działaniem, które samo w sobie nie jest celem końcowym, ale ważnym instrumentem wspierającym transformację cyfrową sektora publicznego. Przydatne jest jednak mierzenie poziomu zaawansowania interoperacyjności w celu ukierunkowania inwestycji i oceny postępów. Istnieje wiele narzędzi sprawozdawczych i monitorujących, z których może korzystać administracja cyfrowa, w zależności od specyfiki użytkownika, sektora lub geografii 42 . Narzędzia te nie zawsze są do siebie dopasowane lub wystarczająco połączone, a wyniki rzadko są prezentowane w łatwym do odczytania formacie nadającym się do odczytu maszynowego. Mogą one również stanowić znaczne obciążenie dla administracji, na co zwróciła uwagę grupa ekspertów Komisji ds. interoperacyjności usług publicznych 43 .

Z tych powodów ważne jest opracowanie przejrzystych i nadających się do ponownego wykorzystania, gotowych pod względem cyfryzacji narzędzi sprawozdawczych i monitorujących, które pomogą w osiągnięciu celów cyfrowej dekady. Istniejące formaty monitorowania należy zintegrować zgodnie z zasadą jednorazowości, w miarę możliwości ponownie wykorzystując dane i badania oraz udostępniając wyniki w formatach nadających się do odczytu maszynowego. Takie podejście stanowi element kształtowania polityki gotowej pod względem cyfryzacji, w której narzędzia i koncepcje nadają się do ponownego wykorzystania, są zintegrowane i możliwe do przeniesienia, z korzyścią dla praktyków i decydentów.

4.Uwzględnienie interoperacyjności polityk UE już na etapie projektowania oraz zapewnienie ich gotowości pod względem cyfryzacji

4.1Projektowanie polityk UE w epoce cyfrowej

Tradycyjnie kwestiami dotyczącymi transformacji cyfrowej ogółem, a interoperacyjności szczególnie, zajmowali się eksperci ds. technicznych i dopiero później, na zaawansowanym etapie lub nawet po zakończeniu procesu kształtowania polityki. Wiąże się to z dużym ryzykiem realizacji polityki i dużymi kosztami wynikającymi z niezamierzonych barier i ograniczeń. Aby temu zaradzić, konieczne jest przyjęcie systemowego podejścia do kształtowania polityki, w ramach którego interoperacyjność uwzględnia się na etapie projektowania.

Cykl kształtowania i wdrażania polityki jest w coraz większym stopniu oparty na danych i cyfrowy, począwszy od prognozowania i oceny skutków 44 , przez gromadzenie danych i monitorowanie 45 , aż po usługi i narzędzia 46 . Polityki UE zawierają coraz więcej aspektów cyfrowych 47 . Ponieważ cele polityczne, zbiory danych i rozwiązania cyfrowe są ze sobą ściśle powiązane, kształtowanie i wdrażanie polityki UE może być skuteczne i efektywne tylko przy wsparciu ze strony partnerstwa pomiędzy decydentami i ekspertami w dziedzinie ICT. Partnerstwo to należy nawiązać jak najwcześniej w procesie kształtowania i opracowywania polityki.

W europejskiej strategii cyfrowej 48 i Programie lepszego stanowienia prawa  49 opracowanych przez Komisję włączono trwale myślenie cyfrowe do cyklu polityki UE, promując zasadę domyślności cyfrowej przy opracowywaniu polityki. Kwestie dotyczące transformacji cyfrowej i interoperacyjności należy uwzględniać na wszystkich etapach: projektowanie polityki, konsultacje z zainteresowanymi stronami, ocena skutków, wdrażanie polityki, monitorowanie i ocena.

Celem „kontroli cyfrowych” jako specjalnego, choć zmieniającego się, elementu Zestawu instrumentów Komisji służących lepszemu stanowieniu prawa 50 jest pomoc decydentom we wczesnym rozpoznaniu i uwzględnieniu istotnych cyfrowych aspektów polityki. Kontrole muszą iść w parze ze strukturalnym doradztwem ekspertów, np. w zakresie architektury systemu, technologii danych i chmur oraz prywatności i cyberbezpieczeństwa. Ponowne wykorzystanie danych z wiarygodnych źródeł, ponowne wykorzystanie istniejących rozwiązań i zastosowanie innowacyjnych technologii sprawi, że wdrożenie będzie prostsze i bardziej efektywne pod względem zasobów, a jednocześnie utoruje drogę do wykorzystania analizy danych, bezpiecznego i pewnego przepływu danych oraz sztucznej inteligencji i powstających technologii. Udowodniono, że praktyka ta może przyczynić się do uproszczenia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych 51 .

W przypadku wniosków ustawodawczych większy nacisk zostanie położony na interoperacyjność, systematyczną ocenę zgodności z europejskimi ramami interoperacyjności (oraz, w razie potrzeby, z ich specjalizacjami) oraz określenie zakresu ponownego wykorzystania interoperacyjnych systemów, koncepcji i komponentów. Umożliwi to Komisji i państwom członkowskim uporządkowanie praktyk w zakresie gromadzenia danych i monitorowania oraz pozwoli zapobiec powstawaniu powielanych i sprzecznych systemów, uzależnieniu od jednego dostawcy i stosowaniu niezrównoważonych praktyk w zakresie ICT. Zaproponowana w ramach aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy zorganizowana współpraca administracji publicznych wszystkich krajów UE pozwoli uzyskać porady dotyczące polityk UE o dużym wpływie na infrastrukturę cyfrową państw członkowskich i umożliwi terminowe wdrażanie tych polityk.

Kształtowanie polityki gotowej pod względem cyfryzacji, w ramach którego interoperacyjność uwzględnia się na etapie projektowania, umożliwi powstanie prawdziwie transeuropejskich usług cyfrowych na rzecz ludzi, przedsiębiorstw i polityki publicznej, istotnych z punktu widzenia jednolitego rynku cyfrowego. Dzięki temu zwiększy się zaufanie transgraniczne, czego dowodem są na przykład unijne cyfrowe zaświadczenia COVID, bezpieczna tożsamość cyfrowa 52 , system wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI) 53 i rosnąca liczba usług transgranicznych, których świadczenie umożliwia jednolity portal cyfrowy 54 .

Komisja zobowiązała się do kształtowania polityki gotowej pod względem cyfryzacji i zapewni jej stosowanie w inicjatywach politycznych i wnioskach ustawodawczych, jest to jednak dopiero początek. Aby przepisy UE były w pełni gotowe pod względem cyfryzacji i interoperacyjne na etapie projektowania, należy dążyć do tego, aby współustawodawcy szukali porozumienia, i ostatecznie je osiągnęli, z pełnym poszanowaniem roli każdej instytucji. Podstawowym instrumentem pomagającym w osiągnięciu tego porozumienia jest wspólne unijne zarządzanie interoperacyjnością w ramach proponowanego aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy.

4.2Ukierunkowane finansowanie interoperacyjności

W ramach programów UE zapewnia się specjalne finansowanie na rzecz badań, rozwoju i utrzymania zasobów w zakresie interoperacyjności sektora publicznego UE, takich jak narzędzia oceny interoperacyjności, słowniki semantyczne, GovTech lub usługi podstawowe nadające się do ponownego wykorzystania do celów wymiany danych i potwierdzania tożsamości elektronicznej 55 . Ważne jest, aby informatycy i politycy z państw członkowskich – czyli ostateczni użytkownicy tych zasobów i podmioty wdrażające politykę – doradzali w sprawie priorytetów finansowania unijnego w zakresie interoperacyjności. Zadaniem przyszłej Rady ds. Interoperacyjnej Europy będzie doradztwo w zakresie wszelkich, uznanych za niezbędne środków wdrażania polityki lub wspierania innowacji, zgodnie z założeniami proponowanego aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy

Za pomocą finansowania unijnego na rzecz interoperacyjności wspiera się również realizację polityk UE istotnych z punktu widzenia administracji cyfrowej, takich jak jednolity portal cyfrowy, unijny portfel tożsamości elektronicznej czy lokalne cyfrowe bliźniaki 56 . Z kolei za pomocą funduszy strukturalnych 57 , Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności 58 , instrumentu „Łącząc Europę” 59 oraz Instrumentu Wsparcia Technicznego (TSI) 60 UE wspiera inwestycje modernizacyjne sektora publicznego w państwach członkowskich. Europejska sieć administracji publicznej opracowuje ambitny program modernizacji 61 . We wniosku dotyczącym cyfrowej dekady oraz TSI przewidziano projekty wielokrajowe wspierające transformację cyfrową, w tym konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej (EDIC) 62 . Takie elementy wsparcia modernizacji i reform powinny umożliwić zapewnienie koordynacji na wczesnym etapie i uwzględnienie potrzeby w zakresie interoperacyjności, na przykład dzięki regularnej wymianie z praktykami w zakresie przyszłej społeczności Interoperacyjnej Europy oraz doradztwu z ich strony.

4.3Włączenie interoperacyjności do polityk UE w zakresie danych i innowacji

Polityka w zakresie interoperacyjności jest niezbędnym uzupełnieniem powstającego krajobrazu polityki w zakresie danych i polityki cyfrowej UE. Opiera się ona na przepisach dotyczących dostępności i wymiany danych z punktu widzenia sektora publicznego oraz je uzupełnia 63 . Za pomocą polityki w zakresie interoperacyjności zapewnia się wsparcie na rzecz wspólnych głównych narzędzi, takich jak „data.europa.eu”, oficjalny portal europejskich danych 64 . Polityka ta może również dostarczać wiedzy semantycznej niezbędnej do budowania przestrzeni danych i realizacji polityki UE w zakresie chmur. W związku z tym, oraz aby zapewnić pełną skuteczność wzmocnionej polityki UE w zakresie interoperacyjności, należy zagwarantować ścisłe współdziałanie z odpowiednimi operacyjnymi i regulacyjnymi strukturami polityki cyfrowej, w szczególności z Europejską Radą ds. Innowacji w zakresie Danych 65 . W cyfrowym kompasie na 2030 r. – ramach referencyjnych polityki cyfrowej UE – uznaje się administrację cyfrową za jeden z jego głównych wektorów, a celem wzmocnionej polityki w zakresie interoperacyjności UE jest wsparcie towarzyszącego jej procesu cyfrowej dekady 66 .

Zasoby interoperacyjności UE są domyślnie dostępne jako otwarte specyfikacje lub otwarte oprogramowanie 67 . Zasoby te muszą być otwarte, aby mogły nadawać się do szybkiego ponownego wykorzystania przez organy administracji publicznej wszystkich szczebli, które to organy tworzą interoperacyjne systemy i usługi, oraz przez partnerów z sektora prywatnego i przemysłu współpracujących z tymi administracjami. Chociaż otwarte oprogramowanie nie jest jedynym podejściem do tworzenia interoperacyjności, finansowane przez UE projekty dotyczące usług publicznych powinny być domyślnie oparte na otwartym oprogramowaniu. Dlatego też w proponowanym akcie w sprawie Interoperacyjnej Europy przewidziano dostęp do rozwiązań nadających się do ponownego wykorzystania, w tym w razie potrzeby i możliwości do dostęp do kodu. Sama Komisja udostępnia kod jako otwarte oprogramowanie i wnosi wkład w projekty dotyczące otwartego oprogramowania 68 . Specjalna Europejska Licencja Publiczna (EUPL) jest dostępna we wszystkich językach urzędowych UE, a asystent licencyjny zapewnia wsparcie prawne online 69 . Dzięki biurom programów otwartego oprogramowania (OSPO) lub podobnym podmiotom ustanawianym w administracjach we wszystkich państwach członkowskich Rada ds. Interoperacyjnej Europy i społeczność Interoperacyjnej Europy będą wspierać wymianę najlepszych praktyk i pomagać w identyfikowaniu rozwiązań nadających się do ponownego wykorzystania oraz potrzeb rozwojowych 70 .

Ścisła współpraca z forami i działaniami normalizacyjnymi 71 jest szczególnie ważna dla rozwoju dorobku prawnego UE w zakresie interoperacyjności oraz dla zapewnienia otwartej, integracyjnej i opartej na wartościach transformacji cyfrowej. Ponieważ UE wdraża obecnie swoje odnowione ramy polityki normalizacyjnej 72 , kwestie dotyczące interoperacyjności sektora publicznego będą systematycznie rozpatrywane przez przyszłą Radę ds. Interoperacyjnej Europy. Dotyczy to również wkładu w obszary będące przedmiotem pilnej normalizacji w sektorze publicznym oraz wspierania roli UE w opracowywaniu norm na potrzeby usług publicznych.

W opublikowanym niedawno przez Komisję planie na rzecz innowacji 73 podkreślono korzystną rolę odgrywaną przez sektor publiczny, nie tylko jako ustawodawca, ale także jako zamawiający i partner do eksperymentalnych działań, we wzmacnianiu zdolności innowacyjnych UE. W planie tym podkreśla się potencjał interoperacyjności i zachęca do eksperymentowania z sektorem publicznym w kontrolowanych środowiskach (piaskownicach) oraz do współpracy w ramach GovTech.

4.4Rozwój współpracy międzynarodowej w zakresie interoperacyjności sektora publicznego

Unijna polityka w zakresie interoperacyjności jest tradycyjnie otwarta na współpracę z partnerami międzynarodowymi, w szczególności w sąsiedztwie UE, oraz z organizacjami międzynarodowymi. Interoperacyjność sama w sobie nie zna granic, a unijne zasoby w zakresie interoperacyjności są dostępne w sposób otwarty do ponownego wykorzystania na całym świecie. Dotyczy to w szczególności europejskich ram interoperacyjności, o którym mówi się w kontekście międzynarodowym 74 . Aby dalej rozwijać opartą na wartościach współpracę międzynarodową w zakresie administracji cyfrowej, należy utrzymać i rozwijać istniejącą współpracę w zakresie interoperacyjności z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak OECD, ONZ i Bank Światowy, a także z podobnie myślącymi partnerami globalnymi 75 .

Szczególne znaczenie ma pogłębienie istniejącej współpracy z sąsiadami UE; Czarnogóra, Macedonia Północna i Ukraina są długoletnimi partnerami w rozwijaniu unijnej współpracy w zakresie interoperacyjności, a inne kraje zasygnalizowały duże zainteresowanie przyłączeniem się do tych wspólnych wysiłków. Transformacja cyfrowa administracji ma dla partnerów wysoki priorytet w kontekście rozszerzenia i sąsiedztwa, a Komisja zachęca do osiągnięcia wysokiego stopnia interoperacyjności zgodnie z normami UE. Pogłębianie współpracy pomaga w poprawie integracji przedakcesyjnej i partnerstw gospodarczych i dlatego powinno być strukturalnym składnikiem instrumentów europejskiej polityki sąsiedztwa 76 . Rozwijanie współpracy międzynarodowej nie jest jednostronne. Pozwoli ono UE jednocześnie uczyć się od swoich partnerów i wspólnie z nimi, jak również korzystać z ich często bardzo zaawansowanych rozwiązań, wiedzy i doświadczenia.

(1)

     W 2020 r. sektor publiczny wytwarzał 53,1 % PKB, https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_finance_statistics#Government_revenue_and_expenditure

(2)

     Np. w ramach deklaracji ministerialnych przyjętych w Tallinie w 2017 r. ( https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/ministerial-declaration-egovernment-tallinn-declaration ), w Berlinie w 2020 r. ( https://ec.europa.eu/isa2/sites/isa/files/cdr_20201207_eu2020_berlin_declaration_on_digital_society_and_value-based_digital_government_.pdf ), w Lizbonie w 2021 r. ( https://www.lisbondeclaration.eu/ ) i w Strasburgu w 2022 r. ( https://www.eupan.eu/2022/04/presidence-francaise-2022-french-presidency-2022/ ).

(3)

     Czego przykład stanowi współpraca „Living-in-EU”, https://living-in.eu/

(4)

     „Europejska droga w cyfrowej dekadzie”, COM(2021) 118 final, https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/europes-digital-decade-digital-targets-2030_pl

(5)

     Zob. https://ec.europa.eu/info/files/recovery-and-resilience-facility-annual-report_pl , s. 23

(6)

     Wniosek dotyczący ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiającego środki na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu interoperacyjności sektora publicznego w całej Unii (akt w sprawie interoperacyjności Europy), COM(2022) 720 final.

(7)

      https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/shaping-europe-digital-future_pl

(8)

     Na przykład https://nordicsmartgovernment.org/ , inicjatywa pięciu krajów nordyckich mająca na celu stworzenie transgranicznych i międzysektorowych interoperacyjnych usług publicznych.

(9)

     Przykładem takiej wielopłaszczyznowej polityki jest przypadek inteligentnych miast, w odniesieniu do których kwestie dotyczące energetyki, środowiska, transportu, odpadów wodnych i cyfryzacji należy uwzględniać łącznie, https://ec.europa.eu/info/eu-regional-and-urban-development/topics/cities-and-urban-development/city-initiatives/smart-cities_en

(10)

     Kompetencje UE w zakresie tworzenia i rozwoju sieci transeuropejskich oraz wspierania wzajemnych połączeń i interoperacyjności sieci krajowych zostały określone w art. 170–172 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). W coraz większym stopniu polega to na łączeniu „sprzętu” i „oprogramowania” oraz łączeniu „suwerennych” systemów we wspólną sieć energetyczną, transportową i cyfrową.

(11)

      https://joinup.ec.europa.eu/collection/nifo-national-interoperability-framework-observatory/european-interoperability-framework

(12)

      https://joinup.ec.europa.eu/collection/nifo-national-interoperability-framework-observatory/national-interoperability-initiatives  

(13)

     Jak podkreślono w deklaracji berlińskiej, o której mowa powyżej.

(14)

     Badanie przeprowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC127330

(15)

     Czego przykładem jest projekt DIGI4FED: https://www.uantwerpen.be/en/research-groups/govtrust/research/projects/digi4fed/

(16)

     Np. automatyczna taryfa socjalna w Portugalii, która zdobyła nagrodę Organizacji Narodów Zjednoczonych ( https://eportugal.gov.pt/en/noticias/tarifa-social-de-energia-automatica-premiada-pela-onu ) lub narzędzia eTranslation stosowane na portalu Konferencji w sprawie przyszłości Europy, dostępne dla administracji publicznych ( https://ec.europa.eu/info/resources-partners/machine-translation-public-administrations-etranslation_en ).

(17)

     Zob. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468042722000033

(18)

     W tym zasoby opracowane we współpracy z krajami UE i przy wsparciu finansowym z byłych programów ISA² i CEF-Telecom, zob. https://joinup.ec.europa.eu/

(19)

     Takie jak hiszpańskie przepisy krajowe i praktyki w zakresie interoperacyjności, zob. https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2010-1331 oraz https://www.boe.es/biblioteca_juridica/index.php?tipo=C

(20)

     Niektóre ważne polityki UE były początkowo realizowane jako projekty interoperacyjności lub przy wsparciu takich projektów, np. rozporządzenie eIDAS ( https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eidas-regulation ) lub europejska infrastruktura usług technologii blockchain ( https://ec.europa.eu/cefdigital/wiki/display/CEFDIGITAL/ebsi ).

(21)

     Uwzględnienie aspektów dotyczących transformacji cyfrowej i interoperacyjności na wczesnym etapie projektowania polityki oferuje szczególne korzyści, na co zwrócono uwagę w opracowanych przez Komisję w 2018 r. wytycznych dotyczących oceny wpływu technologii informacyjno-komunikacyjnych. ( https://ec.europa.eu/isa2/sites/isa/files/ict_impact_assessment_guidelines.pdf ) i doprecyzowano w zaleceniach członków grupy ekspertów Komisji w sprawie interoperacyjnych usług publicznych ( https://joinup.ec.europa.eu/collection/interoperable-europe/news/official-expert-recommendations-new-interoperability-policy ).

(22)

     Na przykład brak spójności danych utrudnił UE możliwość wspólnego reagowania na wczesnym etapie kryzysu związanego z COVID-19, jak stwierdziły Renda, A., i Castro, R. w: „Towards stronger EU governance of health threats after the COVID-19 pandemic” [„Skuteczniejsze zarządzanie zagrożeniami dla zdrowia w UE po pandemii COVID-19”], (2020), European Journal of Risk Regulation, 11(2), s. 273–282.

(23)

     Zob. „GovTech Practices in the EU” [„Praktyki GovTech w UE”] ( https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC128247 ) lub „Exploring Digital Government Transformation in the EU - Understanding public sector innovation in a data-driven society” [„Badanie transformacji administracji cyfrowej w UE – zrozumienie innowacji sektora publicznego w społeczeństwie opartym na danych”] ( https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121548 )

(24)

     Polityka (lub akt prawny) jest gotowa pod względem cyfryzacji, jeżeli umożliwia wdrożenie polityki w sposób sprawny i domyślnie cyfrowy oraz sprzyja transformacji cyfrowej dzięki najlepszemu wykorzystaniu technologii i danych ( https://joinup.ec.europa.eu/collection/better-legislation-smoother-implementation/digital-ready-policymaking ). Zob. także instrument Komisji #28 służący lepszemu stanowienia prawa dotyczący kształtowania polityki gotowej pod względem cyfryzacji ( https://ec.europa.eu/info/files/chapter-3-identifying-impacts-evaluations-fitness-checks-and-impact-assessments_pl ).

(25)

      https://joinup.ec.europa.eu/collection/national-interoperability-framework-observatory/eif-toolbox

(26)

     Komisja przyjęła już pierwszy wniosek dotyczący sektorowej przestrzeni danych, tj. wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_2711

(27)

      https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_1113

(28)

     Europejska sieć administracji publicznej ( https://www.eupan.eu/ ), lub grupa ekspertów Komisji ds. administracji publicznej i administracji ( https://ec.europa.eu/reform-support/public-administration-and-governance-policy-making/expert-group-public-administration-and-governance_en ).

(29)

     Rynek inteligentnych miast ( https://smart-cities-marketplace.ec.europa.eu/projects-and-sites ). Przykłady działań podejmowanych na poziomie lokalnym obejmują: sztuczna inteligencja pozwalająca rozpoznać zatrzymanie krążenia ( https://cordis.europa.eu/article/id/421437-artificial-intelligence-detects-cardiac-arrest-in-emergency-calls ); zarządzanie zdolnościami w przestrzeni publicznej (Fuengirola https://www.themayor.eu/en/a/view/fuengirola-digitized-its-beach-control-and-got-an-award-for-it-8098 ); sztuczna inteligencja wykorzystywana na potrzeby lokalnych cyfrowych bliźniaków (DUET https://www.digitalurbantwins.com/ , LEAD ( https://www.leadproject.eu/ ), SHPERE ( https://sphere-project.eu/ ).

(30)

      https://oascities.org/minimal-interoperability-mechanisms/

(31)

     SWD(2022) 710 final.

(32)

     Zob. europejskie ramy interoperacyjności dotyczące e-zdrowia ( https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/7e8e2f60-6f87-4be8-9125-477e212e3a74 ) oraz ( https://eufordigital.eu/wp-content/uploads/2021/03/Common-Guidelines-for-eHealth-Harmonisation-and-Interoperability.pdf ). W międzyczasie Komisja zaproponowała utworzenie specjalnej europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia ( https://health.ec.europa.eu/ehealth-digital-health-and-care/european-health-data-space_pl ).

(33)

     Np. https://inspire.ec.europa.eu/inspire-directive/2

(34)

     Np. https://e-justice.europa.eu/home?plang=pl&action=home oraz https://ec.europa.eu/home-affairs/policies/schengen-borders-and-visa_en

(35)

     Np. https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/intelligent-transport-systems_en

(36)

      https://joinup.ec.europa.eu/collection/innovative-public-services

(37)

     Zob. np.: https://atomico.com/insights/launching-the-7th-annual-state-of-european-tech-report

(38)

      https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/activities/edihs

(39)

      https://eic.ec.europa.eu/index_en oraz program „Horyzont Europa”

(40)

     Oba terminy odnoszą się do współpracy publiczno-prywatnej w zakresie technologii dla sektora publicznego. Podczas gdy w ramach GovTech angażuje się zwykle przedsiębiorstwa technologiczne typu start-up i technologiczne MŚP, na przykład w pilotażowe wykorzystanie sztucznej inteligencji, w ramach CivicTech angażuje się zwykle organizacje społeczeństwa obywatelskiego, na przykład w promowanie zaangażowania obywateli opartego na technologii.

(41)

     Zob. unijna strategia MŚP na rzecz zrównoważonej i cyfrowej Europy, https://ec.europa.eu/growth/smes/sme-strategy_en

(42)

     Jak np. DESI ( https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi ) lub projekt LORDI (ang. Local and Regional Digital Indicators) (lokalne i regionalne wskaźniki cyfrowe): https://living-in.eu/groups/commitments/monitoring-measuring ). Również OECD ( https://goingdigital.oecd.org/indicator/58 ), Organizacja Narodów Zjednoczonych ( https://publicadministration.un.org/egovkb/en-us/Reports/UN-E-Government-Survey-2020 ) i Bank Światowy ( https://www.worldbank.org/en/events/2021/09/16/govtech-maturity-index-the-state-of-digital-transformation-in-the-public-sector#:~:text=The%20World%20Bank%20has%20developed,citizen%20engagement%2C%20and%20GovTech%20enablers ) realizują istotne projekty dotyczące monitorowania.

(43)

     Zalecenie nr 16, dostępne pod adresem: https://ec.europa.eu/transparency/expert-groups-register/core/api/front/expertGroupAddtitionalInfo/43164/download

(44)

     Np. https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how/better-regulation-guidelines-and-toolbox_pl

(45)

     Na przykład na znaczeniu zyskała sprawozdawczość w zakresie informacji o zrównoważonym rozwoju, zob. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych, które weszło w życie w 2021 r.

(46)

     Np. rozporządzenie (UE) 2021/953 w sprawie ram wydawania, weryfikowania i uznawania interoperacyjnych zaświadczeń o szczepieniu, o wyniku testu i o powrocie do zdrowia w związku z COVID-19 (unijne cyfrowe zaświadczenie COVID) w celu ułatwienia swobodnego przemieszczania się w czasie pandemii COVID-19: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32021R0953 . W polityce nadzoru morskiego stosowane są nowe narzędzia, takie jak Copernicus Maritime Services czy zdalne monitorowanie elektroniczne (REM). https://www.efca.europa.eu/en/content/new-technologies-maritime-surveillance , https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32021R0953

(47)

     Spośród 284 inicjatyw ustawodawczych przedstawionych przez Komisję w okresie od marca 2020 r. do czerwca 2021 r. 47 % odnosiło się do elementów cyfrowych, a 67 % do danych zawartych w planach działania Komisji lub na etapie wstępnej oceny skutków ( https://joinup.ec.europa.eu/collection/better-legislation-smoother-implementation ) ; kształtowanie polityki gotowej pod względem cyfryzacji z uwzględnieniem doświadczeń z pandemii COVID-19 ( https://joinup.ec.europa.eu/collection/better-legislation-smoother-implementation/news/digital-ready-policymaking-boosted-covid-19 ).

(48)

      https://ec.europa.eu/info/news/commission-adopts-new-digital-strategy-address-transformation-opportunities-post-pandemic-world-2022-jun-30_en

(49)

     COM(2021) 219 „Lepsze stanowienie prawa: połączenie sił na rzecz stanowienia lepszego prawa” ( https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how_pl ) , SWD(2021) 305 Wytyczne dotyczące lepszego stanowienia prawa ( https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/better_regulation_joining_forces_to_make_better_laws_en_0.pdf oraz https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/swd2021_305_en.pdf ).

(50)

     „Czy uwzględniono...” listy kontrolne określone w instrumencie #28 dotyczącym kształtowania polityki gotowej pod względem cyfryzacji w ramach Zestawu instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa: https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how/better-regulation-guidelines-and-toolbox/better-regulation-toolbox-0_en oraz https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how/better-regulation-guidelines-and-toolbox_en

(51)

     Np. w Danii ( https://en.digst.dk/digital-governance/digital-ready-legislation/guidances-and-tools/ ) lub w sektorze opieki zdrowotnej, w którym kwestie dotyczące interoperacyjności uwzględnia się na etapie projektowania polityki ( https://ec.europa.eu/health/blood-tissues-cells-and-organs/overview/revision-eu-legislation-blood-tissues-and-cells_en ).

(52)

      https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/policies/eidas-regulation

(53)

     IMI umożliwia organom publicznym wymianę informacji, wspierając swobodny przepływ usług i osób na jednolitym rynku.

(54)

     Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1724 w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego w celu zapewnienia dostępu do informacji, procedur oraz usług wsparcia i rozwiązywania problemów ( https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2018.295.01.0001.01.ENG&toc=OJ:L:2018:295:TOC )

(55)

     W szczególności program „Cyfrowa Europa”, w ramach którego zintegrowano wcześniejsze środki finansowe z byłego ISA², oraz programy CEF Telecom ( https://ec.europa.eu/cefdigital/wiki/display/CEFDIGITAL/2018/11/08/Meet+the+new+CEF+Building+Blocks ), a także program „Horyzont Europa”.

(56)

     Przy wsparciu z programu „Cyfrowa Europa” ( https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/activities/work-programmes-digital ).

(57)

      https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/funding-opportunities/funding-programmes/overview-funding-programmes/european-structural-and-investment-funds_pl

(58)

      https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/recovery-coronavirus/recovery-and-resilience-facility_pl

(59)

      https://hadea.ec.europa.eu/programmes/connecting-europe-facility_en

(60)

      https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/find-funding/eu-funding-programmes/technical-support-instrument/technical-support-instrument-tsi_pl

(61)

     W tym deklaracja ze Strasburga przyjęta w 2022 r. oraz strategia w sprawie europejskiej sieci administracji publicznej na lata 2022–2025, zob.: https://www.eupan.eu/

(62)

      https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52021PC0574

(63)

     Jak np. dyrektywa w sprawie otwartych danych ( https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32019L1024 ), akt w sprawie zarządzania danymi ( https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/IP_21_6428 ) oraz akt w sprawie danych, w szczególności jego rozdział VIII ( https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_1113 ).

(64)

      https://data.europa.eu/pl

(65)

     Ustanowioną na mocy aktu w sprawie zarządzania danymi.

(66)

      https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/library/proposal-decision-establishing-2030-policy-programme-path-digital-decade

(67)

     Za pośrednictwem portalu Joinup, w szczególności: https://joinup.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor  

(68)

     Zob. https://ec.europa.eu/info/departments/informatics/open-source-software-strategy_en

(69)

     Asystent licencyjny Joinup (ang. Joinup Licensing Assistant), zob. https://joinup.ec.europa.eu/collection/eupl

(70)

     Komisja ustanowiła własne OSPO ( https://joinup.ec.europa.eu/collection/ec-ospo ).

(71)

     For example the Multi-Stakeholder platform for ICT standardisation ( https://ec.europa.eu/growth/single-market/european-standards/ict-standardisation_en ).

(72)

     Zob. https://ec.europa.eu/docsroom/documents/48598

(73)

      https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52022DC0332

(74)

      https://joinup.ec.europa.eu/collection/nifo-national-interoperability-framework-observatory/eif-monitoring oraz https://joinup.ec.europa.eu/collection/nifo-national-interoperability-framework-observatory/digital-public-administration-factsheets-2021

(75)

     Na przykład z Urugwajem ( https://ec.europa.eu/isa2/news/european-commission-reinforces-cooperation-uruguay-interoperability_en/ ) i Ukrainą ( https://eufordigital.eu/countries/ukraine/ ).

(76)

     Ramy oceny opracowane przy pomocy Komisji razem z programem OECD „Wsparcie ulepszeń w zakresie ładu administracyjno-regulacyjnego i zarządzania” są wykorzystywane do monitorowania postępów reformy administracji publicznej i odnoszą się do „interoperacyjności” (Zasady administracji publicznej: https://sigmaweb.org/publications/Principles-of-Public-Administration-2017-edition-ENG.pdf ).