52013JC0030

WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Kompleksowe podejście UE do zewnętrznych konfliktów i sytuacji kryzysowych

I. Potrzeba kompleksowego podejścia

Traktat z Lizbony określa zasady oraz cele działań zewnętrznych Unii Europejskiej. W dążeniu do realizacji tych celów Traktat wzywa do zachowania spójności działań zewnętrznych UE prowadzonych w różnych dziedzinach oraz spójności tych działań z innymi politykami Unii. Po wejściu w życie Traktatu i powstaniu nowego kontekstu instytucjonalnego, w tym utworzeniu stanowiska Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, który jest jednocześnie wiceprzewodniczącym Komisji, a także ustanowieniu Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ), wzrósł zarówno potencjał, jak i ambicje–, które może realizować przez wykorzystanie pełnej gamy instrumentów i zasobów– w dążeniu do działań bardziej spójnych, skutecznych i o większym znaczeniu strategicznym.

Pojęcie kompleksowego podejścia samo w sobie nie jest nowe. Było ono już z powodzeniem stosowane w ostatnich latach do organizacji działań UE w różnych sytuacjach - na przykład w Rogu Afryki, w regionie Sahelu i regionie Wielkich Jezior Afrykańskich. Niezależnie od tego koncepcje i zasady regulujące kompleksowe podejście muszą dopiero powoli zyskać rangę zasad przewodnich działań zewnętrznych UE we wszystkich dziedzinach, w szczególności w odniesieniu do zapobiegania konfliktom i reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Niniejszy wspólny komunikat określa szereg konkretnych działań, które UE wspólnie podejmuje, dążąc do osiągnięcia coraz bardziej kompleksowego podejścia w polityce i działaniach z zakresu stosunków zewnętrznych. Wysoka przedstawiciel ds. WPZiB i Komisja — wydając niniejszy wspólny komunikat– — określają wzajemne rozumienie kompleksowego podejścia UE do zewnętrznych konfliktów i sytuacji kryzysowych oraz w pełni zobowiązują się do wspólnego stosowania go w ramach polityki i działań zewnętrznych UE. Zajęto się wszystkimi etapami cyklu konfliktu i kryzysów zewnętrznych - od wczesnego ostrzegania i gotowości, poprzez zapobieganie konfliktom oraz reagowanie i zarządzanie kryzysowe, aż po wczesny etap wychodzenia z kryzysu, budowania stabilizacji i pokoju, mający pomóc dotkniętym kryzysem państwom w powrocie do zrównoważonego długofalowego rozwoju.

W żywotnym interesie UE leży zapobieganie konfliktom, sytuacjom kryzysowym i innym sytuacjom zagrażającym bezpieczeństwu poza jej granicami, przygotowanie do nich oraz reagowanie na nie, a także pomoc w odbudowie po ich wystąpieniu– — jest to nieustające zadanie i obowiązek, które wynikają zarówno z europejskiej strategii bezpieczeństwa, jak i strategii bezpieczeństwa wewnętrznego UE. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że UE jest przez kraje sąsiadujące i resztę świata powszechnie uważana za przykład pokoju i stabilności, ale także w związku z faktem, że leży to w globalnym interesie UE. Unia prowadzi politykę w wielu dziedzinach i dysponuje wieloma instrumentami z zakresu dyplomacji, bezpieczeństwa, obrony, finansów, handlu, współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej, które umożliwiają jej reagowanie na tego typu wyzwania–. Unia Europejska jest największym partnerem handlowym na świecie, a państwa UE łącznie są największym darczyńcą pomocy humanitarnej i oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA).

Kompleksowe podejście polega nie tylko na skoordynowanym wykorzystaniu unijnych instrumentów i zasobów, ale także na wspólnej odpowiedzialności podmiotów szczebla unijnego i państw członkowskich. Unia Europejska dysponuje wyjątkową siecią 139 delegatur UE, możliwościami dyplomatycznymi w ramach ESDZ, w tym dzięki specjalnym przedstawicielom UE, oraz możliwościami operacyjnymi w ramach misji i operacji wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Jeżeli Komisja Europejska i państwa członkowskie ściśle i w sposób strategiczny połączą wszystkie te zasoby, UE będzie mogła lepiej zdefiniować swoje podstawowe interesy i wartości oraz ich bronić, promować swoje kluczowe cele polityczne i zapobiegać kryzysom oraz przyczyniać się do przywracania stabilności. W ten sposób Unia przyczyni się do poprawy sytuacji osób żyjących w zagrożeniu konfliktem oraz do zapobiegania negatywnym skutkom konfliktów– lub ich łagodzenia — niezależnie od tego, czy dotyczą one UE, jej obywateli i bezpieczeństwa wewnętrznego–, czy też zagrożeń i konfliktów poza Unią. Współpraca wszystkich instytucji UE i państw członkowskich na podstawie wspólnej analizy strategicznej i wspólnej wizji sprawia, że UE staje się silniejsza, a jej działania w ramach stosunków zewnętrznych – bardziej spójne, widoczne i skuteczne. W tym leży istota kompleksowego podejścia.

W miarę wzrostu liczby i złożoności wyzwań globalnych (takich jak, między innymi, skutki zmiany klimatu i degradacji zasobów naturalnych, presja demograficzna i przepływy migracyjne, nielegalny handel, bezpieczeństwo energetyczne, katastrofy naturalne, bezpieczeństwo cybernetyczne, bezpieczeństwo na morzu, konflikty regionalne, radykalizacja postaw i terroryzm) oraz utrzymującej się presji na zasoby gospodarcze i finansowe, potrzeba kompleksowego podejścia, które umożliwi optymalne wykorzystanie wszystkich odpowiednich instrumentów polityki - zarówno zewnętrznej, jak i wewnętrznej - jest obecnie silniejsza niż kiedykolwiek.

Zrównoważony rozwój oraz eliminacja ubóstwa wymagają pokoju i bezpieczeństwa, ale można również ująć to odwrotnie - krajom niestabilnym oraz dotkniętym konfliktem wciąż najtrudniej jest dążyć do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. Powiązanie bezpieczeństwa i rozwoju jest zatem jedną z najważniejszych zasad stosowania kompleksowego podejścia UE. U podstaw tego podejścia leżą też inne ważne zasady. Po pierwsze nasze działania muszą być dostosowane do kontekstu i konkretnych sytuacji - nie ma modelu działań ani gotowych rozwiązań. Po drugie kompleksowe podejście UE zakłada wspólną odpowiedzialność wszystkich podmiotów UE w Brukseli, w państwach członkowskich oraz w samych krajach trzecich. Powodzenie takiego podejścia zależy od zbiorowej woli politycznej, przejrzystości, zaufania i aktywnego zaangażowania państw członkowskich. Wreszcie, podejście opiera się na pełnym poszanowaniu różnorakich kompetencji i wartości dodanej wnoszonej przez instytucje i służby UE, jak również przez państwa członkowskie, zgodnie z traktatami:

- - pomoc humanitarna udzielana jest zgodnie z właściwym dla niej modus operandi, opartym na zasadach humanitaryzmu, neutralności, bezstronności i niezależności, wyłącznie na podstawie potrzeb dotkniętej kryzysem ludności, zgodnie z Konsensusem europejskim w sprawie pomocy humanitarnej;

- - w ramach pomocy na rzecz rozwoju UE i jej państwa członkowskie działają zgodnie z założeniami polityki w dziedzinie rozwoju określonymi w Konsensusie europejskim w sprawie rozwoju z 2005 r., Programie działań na rzecz zmian z 2012 r. oraz wytycznych Komitetu Pomocy Rozwojowej (DAC) w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD);

- - państwa członkowskie UE, za pośrednictwem Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa (KPiB), sprawują kontrolę polityczną i dowództwo strategiczne misji i operacji WPBiO.

II. Dążenie do osiągnięcia kompleksowego podejścia do konfliktów i sytuacji kryzysowych

Następujące środki przyczynią się do dalszej poprawy spójności i skuteczności zewnętrznej polityki EU oraz działań w sytuacjach konfliktu lub kryzysu.

1. Wspólne rozpoznanie

Spójna strategia polityczna w zakresie zapobiegania konfliktom, gotowości i reagowania nie może zaistnieć bez wspólnego rozumienia sytuacji przez wszystkie zaangażowane podmioty. U podstaw unijnego rozumienia przyczyn ewentualnego konfliktu lub kryzysu, określenia najważniejszych zaangażowanych osób i grup, oceny dynamiki sytuacji i potencjalnych zagrożeń wynikających z podjęcia działań lub ich zaniechania powinno leżeć wspólne rozpoznanie. Powinno ono służyć również określeniu interesów i celów UE i jej ewentualnej roli w zakresie wspierania pokoju, bezpieczeństwa, rozwoju, praw człowieka i praworządności, z uwzględnieniem istniejących zasobów i działań UE na terenie danego kraju lub regionu. W celu dalszej poprawy wspólnego rozpoznania należy promować poniższe działania.

Działania:

- poprawa rozpoznawania sytuacji oraz zdolności w zakresie analizy w szczególności poprzez lepsze powiązanie przeznaczonych do tego celu pomieszczeń różnych instytucji i służb UE, w tym centrum koordynacji działań w sytuacjach wyjątkowych (ERCC) oraz Centrum Sytuacyjnego UE (UE SitRoom); ułatwienie instytucjom UE dostępu do informacji i danych wywiadowczych, w tym ze strony państw członkowskich, w celu zapobiegania sytuacjom kryzysowym oraz przygotowania szybszej reakcji na nie oraz łagodzenia ich skutków.

- wzmocnienie wczesnej, proaktywnej, przejrzystej i regularnej wymiany informacji, koordynacji i pracy zespołowej wszystkich właściwych podmiotów w siedzibie głównej w Brukseli oraz w terenie (w tym odpowiednio: delegatur UE, misji i operacji WPBiO, państw członkowskich i specjalnych przedstawicieli UE, agencji UE);

- dalszy rozwój i systematyczne wdrażanie wspólnej metodologii analizy konfliktów i sytuacji kryzysowych, w tym perspektyw rozwoju, humanitarnych, politycznych, bezpieczeństwa i obrony, zarówno w terenie, jak i w głównej siedzibie Unii, z wykorzystaniem całej dostępnej wiedzy i rozpoznania, również pochodzących od państw członkowskich;

- w oparciu o te analizy, systematyczne przygotowywanie propozycji i rozwiązań omawianych z państwami członkowskimi w ramach odpowiednich organów Rady, w tym Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa. Działania przewidywane w ramach WPBiO powinny być zasadniczo zgodne z podejściem określonym w ramach politycznych dotyczących podejścia w sytuacjach kryzysowych (PFCA), obejmującym określenie problemu, wyjaśnienie dlaczego UE powinna podjąć działania (w świetle interesów, wartości, celów i upoważnień) oraz określenie, jakie instrumenty są dostępne i najlepiej dostosowane do działania.

2. Opracowanie wspólnej wizji strategicznej

W oparciu o wspólne rozpoznanie UE powinna w miarę możliwości prowadzić współpracę w ramach instytucji i z państwami członkowskimi w celu opracowania jednej, wspólnej, strategicznej wizji działania w obliczu konfliktu lub sytuacji kryzysowej i przyszłego zaangażowania UE w różnych obszarach polityki. Należy następnie ustalić ogólny kierunek zaangażowania UE.

Działania:

- UE powinna w miarę możliwości określać swoją strategiczną wizję dotyczącą danego kraju lub regionu w dokumencie stanowiącym nadrzędną strategię UE. Niedawno sporządzone dokumenty tego typu to: ramy strategiczne dla Rogu Afryki, strategia Unii Europejskiej na rzecz bezpieczeństwa i rozwoju w regionie Sahelu oraz proponowane elementy strategii UE na rzecz regionu Wielkich Jezior Afrykańskich.

- Wspólne dokumenty ramowe[1] powinny, we właściwych przypadkach, określać cele i priorytety UE i państw członkowskich dla poszczególnych krajów.

3. Nacisk na zapobieganie

W miarę możliwości UE musi dążyć do zapobiegania konfliktom przed wystąpieniem sytuacji kryzysowej lub wybuchem przemocy– — jest to stały i nadrzędny priorytet dla wszystkich działań dyplomatycznych UE. W perspektywie długoterminowej zapobieganie konfliktom jest znacznie mniej kosztowne niż ich rozwiązywanie. Zapobieganie przyczynia się do budowania pokoju, bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju. Pozwala oszczędzić życie ludzkie i zmniejszyć cierpienie, uniknąć zniszczenia domów, przedsiębiorstw, infrastruktury i gospodarki, a także ułatwia zlikwidowanie ukrytych napięć, sporów i warunków sprzyjających gwałtownej radykalizacji postaw i terroryzmowi. Pomaga również chronić interesy UE i uniknąć negatywnych skutków dla bezpieczeństwa i dobrobytu UE.

Działania:

- wczesne ostrzeganie/wczesne reagowanie: wykorzystanie zarówno nowych, jak i istniejących unijnych systemów wczesnego ostrzegania[2], w tym systemów państw członkowskich UE, do identyfikacji zagrożenia nowymi konfliktami i sytuacjami kryzysowymi oraz ewentualnych działań prewencyjnych;

- współpraca w ramach instytucji UE i z państwami członkowskimi na rzecz przekształcenia rozpoznania konfliktów i sytuacji kryzysowych w konkretne środki w zakresie zapobiegania konfliktom, na podstawie wniosków z wcześniejszych konfliktów i sytuacji kryzysowych.

4. Wykorzystanie różnorakich atutów i potencjału UE

Skuteczne i proaktywne rozwiązania w ramach polityki UE w zakresie rozwiązywania konfliktów i sytuacji kryzysowych powinny wykorzystywać różne atuty, możliwości, kompetencje i relacje instytucji UE i państw członkowskich w celu wspierania wspólnej wizji i wspólnych celów.

Działania:

- systematyczne wykorzystanie mechanizmu platformy kryzysowej pod przewodnictwem ESDZ z udziałem służb Komisji do ułatwienia koordynacji, wymiany informacji i przyczynienia się do określenia i zastosowania rozsądnej kolejności korzystania z istniejących instrumentów UE. Mechanizmy te udowodniły swoją wartość podczas Arabskiej Wiosny oraz w reakcji UE na sytuację w Rogu Afryki;

- zagwarantowanie informowania i zaangażowania wszystkich istotnych podmiotów UE w rozpoznanie i ocenę konfliktów i sytuacji kryzysowych na wszystkich etapach konfliktu –— kompleksowe zaangażowanie i działania oparte na wspólnych pracach przygotowawczych. ESDZ regularnie udziela informacji i współpracuje z innymi służbami na potrzeby takich analiz i prac przygotowawczych;

- dalsze wzmocnienie współpracy operacyjnej pomiędzy różnymi jednostkami UE odpowiedzialnymi za reagowanie kryzysowe, z wykorzystaniem ich dodatkowej wiedzy fachowej. W tym celu przygotowywany jest protokół ustaleń między ESDZ a służbami Komisji;

- jak najlepsze wykorzystanie delegatur UE do zapewnienia w terenie spójności między działaniami UE a działaniami państw członkowskich;

- wzmocnienie zdolności delegatur UE w zakresie analizy ryzyka wystąpienia konfliktu; wskazanie odpowiednich narzędzi i reagowanie na konflikty i sytuacje kryzysowe przez szybkie tymczasowe wsparcie – wysłanie dodatkowych pracowników lub innych ekspertów. W miarę możliwości należy czerpać z zasobów UE istniejących w siedzibie głównej w Brukseli lub w danym regionie oraz z zasobów państw członkowskich;

- opracowanie procedur i rozwinięcie zdolności do szybkiego wdrażania ewentualnych wspólnych (ESDZ, służby Komisji, państwa członkowskie) misji w terenie na wypadek konfliktu lub sytuacji kryzysowych.[3]

5. Zobowiązanie długoterminowe

„Około 17 lat zabrało 20 państwom najszybciej przeprowadzającym reformy, aby zniwelować udział wojska w polityce, a 41 lat, aby dzięki reformom osiągnąć minimalny poziom praworządności niezbędny do rozwoju”.

World Development Report, Bank Światowy, 2011 r.

Do rozwiązania przyczyn konfliktów i budowania stabilnych społeczeństw o pokojowym nastawieniu niezbędne jest długoterminowe zaangażowanie w budowanie pokoju i państwowości i długofalowego zrównoważonego rozwoju. Ogólne cele trwałego pokoju i rozwoju muszą od samego początku stanowić centralny element reakcji UE– — UE musi również posiadać długoterminową wizję swoich krótkoterminowych zobowiązań i działań.

Na przykład instrumenty zarządzania kryzysowego WPBiO oraz środki reagowania na sytuacje kryzysowe w ramach Instrumentu na rzecz Stabilności służą przede wszystkim realizacji celów krótkoterminowych, a instrumenty na rzecz rozwoju z natury są ukierunkowane na perspektywę długoterminową. Chociaż cele i procedury decyzyjne są różne, należy zapewnić naturalną synergię i komplementarność za pomocą wczesnego, pluralistycznego i zacieśnionego dialogu pomiędzy odpowiednimi zainteresowanymi stronami, aby umożliwić większą skuteczność i zapewnić lepsze wyniki. UE może w ramach swoich uprawnień i procesów decyzyjnych jednolicie wykorzystywać różne narzędzia i instrumenty do realizacji wspólnych celów.

Działania:

- skoordynowanie działań służących realizacji celów krótko- i długoterminowych poprzez dialog zainteresowanych stron, w tym w terenie;

- wzmocnienie mechanizmów łączenia i udostępniania europejskich zdolności i wiedzy specjalistycznej (np. zespół ekspertów ds. misji WPBiO);

- koordynacja i w miarę możliwości łączne stosowanie narzędzi i instrumentów UE (np. dialogu politycznego, zapobiegania konfliktom, pojednania, programowania pomocy na rzecz rozwoju i wspólnego programowania, misji i operacji WPBiO, zapobiegania konfliktom oraz stabilizacji w ramach Instrumentu na rzecz Stabilności, wspierania rozbrojenia, demobilizacji i reintegracji, wspierania procesów reform wymiaru sprawiedliwości i sektora bezpieczeństwa itd.) do planowania elastycznych i skutecznych działań w trakcie procesu stabilizacji i po nim oraz w przypadku wystąpienia ryzyka konfliktu; programowanie pomocy w niestabilnych i dotkniętych konfliktami krajach powinno od początku obejmować analizę konfliktu, a także zakładać niezbędną elastyczność umożliwiającą przeprogramowywanie w celu ewentualnego dostosowania się do zmian sytuacji w terenie;

- wykorzystywanie nabytych doświadczeń, w tym w ramach współpracy w instytucjach UE, z państwami członkowskimi i podmiotami zewnętrznymi, i uwzględnienie ich w cyklu kompleksowego podejścia, począwszy od wczesnego ostrzegania i działań prewencyjnych, szkoleń i ćwiczeń.

6. Powiązanie polityk oraz działań wewnętrznych i zewnętrznych

Polityka wewnętrzna i działania wewnętrzne UE mogą powodować istotne skutki zewnętrzne dla konfliktów i sytuacji kryzysowych. Podobnie działania i polityka zewnętrzna może również mieć wpływ na dynamikę wewnętrzną UE. Na przykład unijna polityka transportu morskiego na Morzu Czerwonym i Oceanie Indyjskim jest nierozerwalnie związana z sytuacją w Somalii i Rogu Afryki. Podobny wpływ można zaobserwować w innych sytuacjach, na przykład w odniesieniu do polityki rybołówstwa lub polityki energetycznej. Natomiast przestępczość zorganizowana, terroryzm lub masowa migracja związana z konfliktami zbrojnymi poza granicami Europy mogą mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo, stabilność i interesy UE, jej państw członkowskich i obywateli.

Organizacje terrorystyczne będą próbowały wykorzystać państwa niestabilne lub znajdujące się w sytuacji po zakończeniu konfliktu. W szczególności źle zarządzane obszary mogą sprzyjać możliwości rekrutacji terrorystów. Na przykład działalność ugrupowania Al-Shabaab, które ma oficjalne powiązania z Al Kaidą, zdestabilizowała Somalię i poważnie zaszkodziła rozwojowi regionalnemu. Organizacje terrorystyczne mogą prowadzić działania, które przeniosą zagrożenie terrorystyczne bezpośrednio na teren UE.

Bardzo ważna jest także ścisła współpraca, w szczególności między wysokim przedstawicielem ds. WPZiB a Komisją, dotycząca różnych zagadnień globalnych, w przypadku których zewnętrzne aspekty polityki wewnętrznej UE mają coraz większy wymiar związany z polityką zagraniczną i bezpieczeństwa. Obejmuje to takie obszary, jak bezpieczeństwo energetyczne, ochrona środowiska i zmiana klimatu, migracja, zwalczanie terroryzmu, brutalnego ekstremizmu i przestępczości zorganizowanej oraz globalne zarządzanie gospodarcze.

„Zmiana klimatu jest decydującym globalnym wyzwaniem – jeżeli bezzwłocznie nie stawi się czoła temu problemowi, będzie on stanowić zagrożenie nie tylko dla środowiska, lecz także dla koniunktury gospodarki światowej, rozwoju i, szerzej, stabilności i bezpieczeństwa. Podstawowe znaczenie ma przekształcenie gospodarki i społeczeństwa w bezpieczne, trwałe i nisko emisyjne; zapewnienie odpornych na zmianę klimatu i zasobooszczędnych modeli wzrostu jest równie istotne. Odniesienie się do zwielokrotniających ryzyko zagrożeń wynikających ze zmiany klimatu, w tym potencjalnego konfliktu i destabilizacji, związanych z zapewnieniem trwałego dostępu do żywności, wody i energii, wymaga skutecznych działań w zakresie polityki zagranicznej na szczeblu globalnym i unijnym, zgodnie z założeniami europejskiej strategii bezpieczeństwa”.

Konkluzje Rady w sprawie dyplomacji klimatycznej, czerwiec 2013 r.

Wreszcie, na przykładzie niedawnego przełomu w prowadzonym z pomocą UE dialogu między Belgradem a Prisztiną widać, że czynnik zachęcający, jakim jest perspektywa przystąpienia do Unii w połączeniu z intensywnymi działaniami dyplomatycznymi, w dalszym ciągu odgrywa istotną rolę w zapobieganiu konfliktom i długoterminowej stabilizacji.

Działania:

- wysoka przedstawiciel/wiceprzewodnicząca Komisji, w ścisłej współpracy z przewodniczącym Komisji Europejskiej, zapewnia spójność strategiczną i operacyjną polityki i strategii stosunków zewnętrznych, w tym w zakresie zewnętrznych skutków polityk wewnętrznych;

- lepsze wykorzystanie instrumentów z zakresu stosunków zewnętrznych i dyplomatycznych, jakimi dysponuje UE oraz obrona interesów UE związanych z obszarami polityki wewnętrznej i zagadnieniami globalnymi;

- dążenie do identyfikacji i podnoszenia świadomości o politykach i instrumentach, które mają wymiar zarówno wewnętrzny, jak i zewnętrzny, oraz optymalne wykorzystywanie potencjału ich wzajemnego oddziaływania;

- polityki wewnętrzne powinny być uwzględniane w analitycznych ramach kryzysowych, przy planowaniu strategicznym oraz w dokumentach politycznych w dziedzinie działań zewnętrznych, zawsze gdy jest to możliwe i właściwe.

7. Lepsze wykorzystanie delegatur UE

Delegatura UE, a szef delegatury w szczególności, jest centralnym elementem obecności UE w państwach trzecich i powinni — na tym poziomie–, odgrywać centralną rolę w realizacji i koordynacji dialogu, działań i wsparcia UE.

Działania:

- pełne wykorzystanie roli szefa delegatury jako osoby ułatwiającej współdziałanie UE i państw członkowskich w terenie, obejmujące całe spektrum działań (dialog polityczny, współpraca na rzecz rozwoju i wspólne programowanie, wkład do strategii związanych z bezpieczeństwem, lokalna współpraca z misjami i operacjami WPBiO, we właściwych przypadkach współpraca konsularna itp.);

- szef delegatury we właściwych przypadkach koordynuje wspólną sprawozdawczość, działa na rzecz intensyfikacji współpracy z państwami członkowskimi UE w terenie oraz wymiany informacji i analizy, w szczególności na wszystkich etapach konfliktu lub kryzysu;

- zapewnienie odpowiedniego zakresu wiedzy specjalistycznej w delegaturach, w tym w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa;

- w stosownych przypadkach, umożliwienie wspólnego korzystania z budynków delegatur UE podmiotom z UE, co sprzyja budowania synergii operacyjnych.

W ponad 40 krajach wspólne planowanie już się rozpoczęło lub rozpocznie się w nadchodzących latach. Przez tę inicjatywę UE i jej państwa członkowskie będą dążyć do zwiększenia swojego oddziaływania w krajach partnerskich, a także zwiększenia skuteczności współpracy na rzecz rozwoju. Jednocześnie UE przedstawi jednolity pakiet wsparcia, który znacznie zwiększy znaczenie UE jako darczyńcy, a także jej znaczenie polityczne. Wspólne programowanie odbywa się w obrębie danego kraju, pod kierownictwem delegatury UE i ambasad państw członkowskich.

8. Praca w ramach partnerstwa

W obliczu skomplikowanych globalnych wyzwań UE musi angażować się i współpracować z innymi podmiotami międzynarodowymi i regionalnymi. Rola UE jest zależna — w większym lub mniejszym stopniu –— od działań (bądź zaniechania działań), zasobów i wiedzy specjalistycznej innych podmiotów (np. ONZ w większości sytuacji kryzysowych, NATO w Kosowie i Afganistanie, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy w kwestiach makrofinansowych itp.).

„Wzajemnie się wzmacniające, korzystne i trwałe partnerstwa z ONZ, OBWE, NATO, Bankiem Światowym, Unią Afrykańską i innymi podmiotami międzynarodowymi... muszą być w dalszym ciągu umacniane w celu umożliwienia Unii Europejskiej skutecznego działania w dziedzinie strukturalnego długofalowego zapobiegania konfliktom”.

Konkluzje Rady w sprawie zapobiegania konfliktom, czerwiec 2011 r.

Działania:

- w trakcie opracowywania stanowisk i reakcji UE należy w pełni uwzględniać rolę takich podmiotów międzynarodowych, jak ONZ, organizacje międzynarodowe i regionalne, partnerzy strategiczni, międzynarodowe instytucje finansowe, i włączać je do działań;

- ściślejsza współpraca z głównymi międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi, społeczeństwem obywatelskim, ośrodkami analitycznymi, ośrodkami akademickimi oraz instytucjami publicznymi i podmiotami prywatnymi.

III. Podsumowanie

W ostatnich latach Unia Europejska poczyniła spore kroki na drodze do uspójnienia polityki zewnętrznej oraz działań zewnętrznych, szczególnie w zakresie reagowania na konflikty i sytuacje kryzysowe. Osiągnięto znaczny postęp pod względem opracowywania wspólnych strategii i polityk UE oraz wspólnego reagowania. Na tym jednak nie należy poprzestać. UE musi obecnie dokonać dalszych usprawnień i bardziej konsekwentnie stosować kompleksowe podejście jako przewodnią zasadę działań zewnętrznych i polityki zewnętrznej UE.

Jak starano się przedstawić powyżej, kompleksowe podejście jest wspólnym wysiłkiem i jego powodzenie leży w gestii zarówno instytucji UE, jak i państw członkowskich, których polityka, działania i wsparcie znacznie przyczyniają się do spójniejszego i skuteczniejszego reagowania UE w sytuacjach kryzysowych.

W nadchodzących miesiącach i latach wysoka przedstawiciel ds. WPZiB i Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, wdrożą określone w niniejszym dokumencie propozycje i podejście, dzięki czemu będziemy zdecydowanie zmierzać w kierunku lepszych, bardziej zdecydowanych i szybszych działań zewnętrznych UE. Wysoka przedstawiciel ds. WPZiB i Komisja wzywają państwa członkowskie UE do zapewnienia pełnego wsparcia dla tego podejścia oraz do pełnego zaangażowania w celu zapewnienia pełnej realizacji tej wizji i celów.

[1] Wspólny komunikat wysokiego przedstawiciela ds. WPZiB Komisji. Globalny wymiar Europy: Nowe podejście do finansowania działań zewnętrznych UE (COM(2011)865) final.

[2] W tym również system wczesnego ostrzegania ESDZ (obecnie w fazie pilotażowej).

[3] Takie działania są finansowane w granicach istniejących zasobów administracyjnych i operacyjnych odpowiednich służb/DG oraz z uwzględnieniem zakresu i celów właściwych instrumentów działań zewnętrznych.