VERZOEK OM INPUT

VOOR EEN PARALLEL UITGEVOERDE EVALUATIE EN EFFECTBEOORDELING

Titel van het initiatief

Richtsnoeren voor concentraties – herziening

Leidend DG – verantwoordelijke eenheid

DG COMP – Eenheid A.2 – HT.100356

Verwacht soort initiatief

Richtsnoeren

Indicatieve planning

Q4 2027

Aanvullende informatie

https://competition-policy.ec.europa.eu/review-merger-guidelines_en

A. Politieke context, evaluatie, probleemomschrijving en subsidiariteitscontrole

Politieke context

Strikte en doeltreffende concentratiecontrole volgens duidelijke en voorspelbare regels beschermt de eerlijke concurrentie en stimuleert bedrijven om te innoveren en efficiënter te worden. Tegelijkertijd moet het mededingingsbeleid in de wereldwijde wedloop om de ontwikkeling van deep tech en baanbrekende innovaties gelijke tred houden met veranderende markten en tech innovatie. Daarvoor is een nieuwe aanpak nodig die beter is afgestemd op gemeenschappelijke doelstellingen, en die het ondernemingen mogelijk maakt op de wereldmarkten op te schalen, maar waarbij steeds een gelijk speelveld op de eengemaakte markt gewaarborgd is. De opdrachtbrief aan uitvoerend vicevoorzitter Ribera en het EU-kompas voor concurrentievermogen en de Clean Industrial Deal van de Commissie bieden een mandaat om de richtsnoeren horizontale concentraties te herzien. Het doel is een modern kader op te stellen waarin systematisch op de economische ontwikkelingen wordt ingespeeld en de nodige aandacht wordt gegeven aan veerkracht, efficiëntie en innovatie, tijdshorizonten, de investeringsintensiteit van de concurrentie in bepaalde strategische sectoren, en het veranderde defensie- en veiligheidsklimaat.

Dit initiatief beoogt de richtsnoeren horizontale en niet-horizontale concentraties (samen “richtsnoeren voor concentraties”) te herzien zodat ze gelijklopen met die doelstelling. Beide richtsnoeren parallel herzien zorgt ervoor dat rekening wordt gehouden met de marktrealiteit en kwesties die relevant zijn voor alle soorten concentraties, samen met de specifieke uitdagingen van decarbonisatie en digitalisering. Deze ingrijpende herziening zal tot een samenhangend resultaat leiden, dat voor meer voorspelbaarheid voor belanghebbenden zal zorgen. Een gecombineerde herziening zal het administratieve proces efficiënter maken en kan uiteindelijk resulteren in de vaststelling van één enkel document met richtsnoeren voor concentraties.

Evaluatie

De richtsnoeren voor horizontale en niet-horizontale concentraties zijn respectievelijk in 2004 en 2008 vastgesteld. Zij schetsen de kernbeginselen en factoren waarmee de Commissie rekening houdt bij de beoordeling van de gevolgen van aangemelde concentraties voor de mededinging. Dit initiatief wil de richtsnoeren voor concentraties actualiseren in het licht van de veranderde marktrealiteit en geopolitieke ontwikkelingen. Ook moet het ervoor zorgen dat de richtsnoeren geschikt blijven voor hun doel door een duidelijk kader te bieden dat voorspelbaar en stabiel is en gebaseerd is op juridisch en economisch robuuste beginselen.

Het initiatief zal een evaluatie en een effectbeoordeling omvatten die parallel zullen plaatsvinden. Bij de evaluatie zal vooral worden gekeken naar de afgelopen tien jaar.

Probleem dat met het initiatief wordt aangepakt

Het uiteindelijke doel van de Commissie bij de handhaving van het mededingingsrecht blijft ongewijzigd: waarborgen dat een concurrerende interne markt goed functioneert op basis van een voorspelbaar, stabiel en juridisch en economisch robuust kader. Sinds de vaststelling van de richtsnoeren voor horizontale concentraties in 2004 en die voor niet-horizontale concentraties in 2008 is de marktrealiteit in de EU en wereldwijd echter veranderd door de dubbele – groene en digitale – transitie en geopolitieke verschuivingen, die de veerkracht van Europa en zijn defensie en veiligheid sterker op de voorgrond plaatsen.

De Commissie heeft tot dusver kwesties die voortvloeien uit veranderende marktsituaties (met name de specifieke kenmerken van dynamische markten, of concentraties die een invloed hebben op andere parameters dan de prijs, zoals innovatie, investeringen en duurzaamheid) geval per geval behandeld, overeenkomstig de algemene beginselen van de bestaande richtsnoeren voor concentraties. Dit soort individuele benadering zal belanghebbenden in toekomstige zaken misschien niet langer voldoende duidelijkheid en voorspelbaarheid bieden. De bestaande richtsnoeren voor concentraties moeten nu worden herzien om die kwesties systematisch aan te pakken.

De herziene richtsnoeren voor concentraties zullen ondernemingen die binnen deze nieuwe marktrealiteit actief zijn, de nodige houvast bieden. Ze zullen namelijk zorgen voor voorspelbaarheid en rechtszekerheid, en bieden een gemoderniseerd kader dat concentraties ondersteunt die de productiviteit, de veiligheid en het concurrentievermogen van de Europese economie als geheel kunnen verhogen.

De richtsnoeren voor concentraties zijn “soft law” die moet verduidelijken hoe de Commissie specifieke concentraties zal beoordelen. De geboden houvast is echter algemeen gehouden. De uiteindelijke beoordeling hangt af van de feiten in een bepaalde zaak.

Grondslag van het EU-optreden (rechtsgrondslag en subsidiariteitscontrole)

Rechtsgrondslag

De EU-concentratiecontrole, d.w.z. de controle op concentraties waarvoor de Commissie krachtens de EU-concentratieverordening bevoegd is of wordt, is een exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie: Artikel 3 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie noemt “de vaststelling van mededingingsregels die nodig zijn voor de werking van de interne markt” als een van de exclusieve EU-bevoegdheden. Hiermee wordt de waarde van een gemeenschappelijk EU-mededingingsbeleid voor de interne markt en ten behoeve van de burgers en het bedrijfsleven in de EU erkend.

Volgens de jurisprudentie van de EU-rechter kan de Commissie een leidraad zoals de richtsnoeren voor concentraties vaststellen, omdat de EU daarvoor exclusief bevoegd is.

Praktische noodzaak van EU-optreden

Het initiatief valt onder het mededingingsbeleid waarvoor de EU op grond van artikel 3 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie exclusief bevoegd is. Het subsidiariteitsbeginsel is dus niet van toepassing.

Bovendien is concentratiecontrole op Europees niveau van cruciaal belang om het toetsingsproces voor ondernemingen die een transactie aangaan met mogelijke gevolgen voor meerdere lidstaten, te stroomlijnen en vereenvoudigen. Dit gecentraliseerde systeem biedt een éénloketsysteem dat de administratieve lasten en de daarmee gepaard gaande kosten aanzienlijk vermindert. Zonder EU-concentratiecontrole zouden ondernemingen hun transacties in elke betrokken lidstaat afzonderlijk moeten aanmelden, wat omslachtig is. Deze versnipperde aanpak zou niet alleen de kosten doen oplopen, maar ook de kans op een verschillend of zelfs tegenstrijdig resultaat vergroten, wat tot juridische en zakelijke onzekerheden leidt.

Aangezien de Commissie als enige bevoegd is om de mededingingeffecten van transacties met een EU-dimensie te beoordelen, is zij ook het best in staat om richtsnoeren op te stellen waarin nader wordt uiteengezet hoe zij deze transacties beoordeelt.

B. Doelstellingen en beleidsopties

Het doel van het initiatief is te waarborgen dat de betrokken richtsnoeren actueel zijn en geschikt voor het beoogde doel. De herziene richtsnoeren voor concentraties zullen de goede werking van een concurrerende interne markt ondersteunen door ondernemingen die binnen een nieuwe marktrealiteit actief zijn voorspelbaarheid, rechtszekerheid en een gemoderniseerd kader te bieden.

Dit initiatief is de eerste herziening van de richtsnoeren voor concentraties sinds de vaststelling ervan in 2004 (richtsnoeren horizontale concentraties) en 2008 (richtsnoeren niet-horizontale concentraties). Door de beide richtsnoeren voor concentraties gelijktijdig in één omvattend proces te herzien, zullen belanghebbenden, en met name ondernemingen die fusies en overnames overwegen, meer voorspelbaarheid en rechtszekerheid krijgen, ongeacht het soort concentratie.

Door de handvatten voor de beoordeling van concentraties door de Commissie te herzien in het licht van de nieuwe marktrealiteit, waarbij ook rekening wordt gehouden met de recente rechtspraak van de EU-rechter en de beschikkingspraktijk van de Commissie, zal de Commissie een duidelijker en eenvoudiger kader bieden.

C. Waarschijnlijke effecten

De herziene richtsnoeren voor concentraties zullen naar verwachting positief zijn voor het concurrentievermogen, de innovatie en de productiviteit in Europa.

Voorspelbaarheid in het toezicht is belangrijk wanneer ondernemingen een concentratie overwegen. De herziene richtsnoeren voor concentraties kunnen een positieve bijdrage leveren aan de fusie- en overnameactiviteiten in Europa, aangezien ondernemingen daardoor de uitkomst van het toezicht voor hun voorgenomen concentraties beter kunnen inschatten. De herziene richtsnoeren voor concentraties zullen Europese ondernemingen, en met name jonge, snelgroeiende en innovatieve ondernemingen, immers een modern, actueel en voorspelbaar kader bieden dat gebaseerd is op een duidelijk rechtskader en robuuste economische beginselen, en dat zij als leidraad bij elke soort voorgenomen concentratie kunnen hanteren.

Een duidelijk, voorspelbaar, stabiel en op juridisch en economisch robuuste beginselen gebaseerd kader verlaagt ook mee de kosten voor ondernemingen die aan concentratiecontrole onderworpen zijn.

D. Instrumenten voor betere regelgeving

Effectbeoordeling en evaluatie

De voorbereiding zal een evaluatie en effectbeoordeling omvatten die parallel zullen plaatsvinden. De feedback die het verzoek om input en de openbare raadpleging zal opleveren, wordt meegenomen in de afbakening en voorbereiding van de beleidsopties die in de effectbeoordeling worden beoordeeld. De evaluatie en effectbeoordeling worden meegenomen bij het opstellen van de herziene richtsnoeren voor concentraties.

De Commissie zal een verzoek om input en een openbare raadpleging van 16 weken op het portaal Geef uw mening publiceren. In het kader van de openbare raadpleging kunnen belanghebbenden feedback over de huidige richtsnoeren voor concentraties geven om deze overeenkomstig de criteria in de richtsnoeren en toolbox voor betere regelgeving te evalueren. Tegelijkertijd zullen belanghebbenden ook kunnen aangeven hoe de richtsnoeren voor concentraties moeten worden aangepast om ervoor te zorgen dat ze een antwoord bieden op de veranderende marktrealiteit en geschikt zijn voor het beoogde doel. Deze raadplegingen worden in het tweede kwartaal 2025 gelanceerd.

Gezien de technische aard van het initiatief worden in de effectbeoordeling ook de bevindingen van een externe studie die DG COMP zal laten uitvoeren, en van een openbare workshop met belanghebbenden over belangrijke aspecten van de herziening geïntegreerd.

Raadplegingsstrategie

Waarom deze raadpleging?

Door de standpunten van belanghebbenden in te winnen, wil de openbare raadpleging nagaan of de horizontale en niet-horizontale richtsnoeren voor concentraties nog steeds doeltreffend zijn. Als basis voor een mogelijke herziening van de richtsnoeren beoogt de raadpleging ook input te verkrijgen over verschillende beleidsthema’s die verband houden met onder andere het concurrentievermogen, de veerkracht, de efficiëntie, de innovatie, de duurzaamheid, de digitalisering, de tijdshorizonten, de investeringsintensiteit van de concurrentie in bepaalde strategische sectoren en het veranderde defensie- en veiligheidsklimaat.

De belangrijkste belanghebbenden van dit initiatief zijn ondernemingen die onderworpen zijn aan de EU-concentratiecontrole, en EU-burgers en -bedrijven die baat hebben bij een doeltreffende concentratiecontrole. Andere belangrijke belanghebbenden zijn branche- en bedrijfsorganisaties, consumentenorganisaties en vakbonden, formele en informele organisaties van professionals op het gebied van het EU-mededingingsrecht en EU-mededingingsbeleid, ngo’s, internationale organisaties (bv. OESO) en nationale mededingingsautoriteiten. De academische wereld en overheidsinstanties die betrokken zijn bij het mededingingsrecht spelen ook een belangrijke rol in de raadpleging.

De openbare raadpleging:

·zal vanaf het tweede kwartaal van 2025 gedurende 16 weken open staan,

·zal in alle officiële EU-talen via het portaal Geef uw mening van de Commissie toegankelijk zijn.

De antwoorden op de openbare raadpleging kunnen in elk van de 24 officiële EU-talen worden ingediend.

Tegelijkertijd zal de Commissie een gerichte raadpleging starten die:

·vanaf het tweede kwartaal van 2025 gedurende 16 weken zal open staan,

·op de website van DG Concurrentie in het Engels beschikbaar is.

Daarnaast worden interviews afgenomen en worden meer algemeen de standpunten en publicaties van deskundigen meegenomen met het oog op het verzamelen van algemene en technische feedback van geselecteerde belanghebbenden, het publiek en de nationale mededingingsautoriteiten in de EER.

De twee raadplegingen worden aangekondigd in een persbericht en op verschillende fora en initiatieven voor het mededingingsbeleid. Op de webpagina over de openbare raadpleging wordt een feitelijke samenvatting gepubliceerd. Ook zal een samenvattend verslag van alle resultaten van de raadplegingen worden opgesteld. Een ontwerpversie van de herziene richtsnoeren zal met het oog op verdere feedback op de website van DG Concurrentie worden gepubliceerd.

Alle raadplegingsactiviteiten worden aangekondigd op de centrale Commissiewebsite voor raadplegingen – het portaal Uw mening telt – en op het speciale portaal van DG Concurrentie voor de herziening van de richtsnoeren voor concentraties.

Doelgroep

Een breed scala van belanghebbenden, waaronder ondernemingen, academici, branche- en bedrijfsorganisaties, consumentenorganisaties, vakbonden, formele en informele organisaties van professionals op het gebied van het EU-mededingingsrecht en EU-mededingingsbeleid, internationale organisaties (bv. OESO), nationale mededingingsautoriteiten in de EER en ngo’s.

Overeenkomstig het beleid van de Europese Commissie voor betere regelgeving om initiatieven te ontwikkelen die op de beste beschikbare kennis gebaseerd zijn, nodigen wij ook wetenschappelijke onderzoekers, academische organisaties, geleerde genootschappen en wetenschappelijke verenigingen met expertise op het gebied van mededingingsrecht uit om relevant gepubliceerd en pre-print wetenschappelijk onderzoek, analyses en gegevens in te dienen.