(1)

De landbouwsector en in het bijzonder de landbouwers zelf, die voedselzekerheid waarborgen, staan voor allerlei uitdagingen. De COVID-19-pandemie, de toenemende instabiliteit in de wereldhandel, de steeds extremere weersomstandigheden en de aanhoudende aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne hebben geleid tot een ongekende stijging van energiegerelateerde kosten van landbouwproductiemiddelen en tot een langdurige periode van hoge inflatie, met alle gevolgen van dien voor de kosten van landbouwers en de voedselprijzen. Tegelijkertijd blijven landbouwers inspanningen leveren om ervoor te zorgen dat hun productie milieuvriendelijker wordt. Veel consumenten, die al te maken hebben met hogere kosten van levensonderhoud, kopen en consumeren ook steeds vaker minder dure voedingsmiddelen. Door die factoren is de manier waarop de toegevoegde waarde over de verschillende schakels van de voedseltoeleveringsketen wordt verdeeld, onevenwichtiger geworden en werken landbouwers, met name die met kleine en middelgrote landbouwbedrijven, in steeds onzekerdere omstandigheden, wat aanleiding geeft tot protesten en wantrouwen. Het is derhalve passend maatregelen vast te stellen om die uitdagingen aan te pakken teneinde de billijkheid en het vertrouwen van de actoren in de voedseltoeleveringsketen te herstellen, de positie van landbouwers te versterken en hun onderhandelingspositie te verbeteren, onder meer via producentenorganisaties en coöperaties als scheppers van toegevoegde waarde, alsook het inkomen van landbouwers veilig te stellen en het vertrouwen van jongeren in het beroep van landbouwer te vergroten.

(2)

Bij het opstellen van handelsnormen voor de aanduiding van de ligging van het landbouwbedrijf en/of de oorsprong moet bijzondere aandacht uitgaan naar de specifieke context van elk product en elke sector. Die aanduidingen moeten worden bepaald in het licht van de noodzaak om beter tegemoet te komen aan de transparantieverwachtingen — onder meer door middel van oorsprongsetikettering in overeenstemming met de regels voor de interne markt —, hun relevantie voor de consument en de structuur van de toeleveringsketen, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de praktische gevolgen voor marktdeelnemers en de noodzaak om onnodige complexiteit te voorkomen.

(3)

Diverse marktdeelnemers in de landbouw- en voedselvoorzieningsketen die actief zijn in de verschillende stadia van de productie, verwerking, afzet, distributie en kleinhandel, hebben regelingen en labels ontwikkeld voor de bevordering van handelsmodaliteiten die zorgen voor een eerlijk aandeel van landbouwers in de toegevoegde waarde en voor de vorming en instandhouding van korte toeleveringsketens. Het vaststellen van minimumvoorschriften voor het gebruik van facultatieve vermeldingen voor die handelsmodaliteiten is noodzakelijk om de transparantie en de betrouwbaarheid van het gebruik van die vermeldingen in de voedseltoeleveringsketen te vergroten, ter aanvulling op bestaande voedseletiketteringsvoorschriften, met name die van Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad (4).

(4)

Met het oog op meer vertrouwen en billijkheid in de verschillende schakels van de voedseltoeleveringsketen mogen de vermeldingen “eerlijk” en “billijk” en vermeldingen die hetzelfde inhouden, alleen worden gebruikt voor handelsmodaliteiten die zorgen voor stabiliteit en transparantie in de handelsbetrekkingen tussen landbouwers en kopers en voor een prijsstelling die door de deelnemende landbouwers billijk en lonend wordt geacht, en die de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties ondersteunen en daartoe bijdragen, mede op een wijze die in overeenstemming is met bijlage I bij Richtlijn (EU) 2024/1760 van het Europees Parlement en de Raad (5).

(5)

De vermelding “korte keten” mag alleen worden gebruikt voor handelsmodaliteiten waarbij er tussen landbouwers en consumenten een rechtstreekse band bestaat die een rechtstreekse uitwisseling van informatie over het productieproces en het product mogelijk maakt, onder meer door middel van communicatie op afstand en/of via een tussenpersoon in de toeleveringsketen, en waarbij consumenten gemakkelijk kunnen nagaan op welke bedrijven van de deelnemende landbouwers de grondstof werd geproduceerd. Daarnaast kan die vermelding ook worden gebruikt wanneer er een nauwe band bestaat tussen landbouwers en consumenten in geografische nabijheid van elkaar, ook in een grensoverschrijdende context. Onder geografische nabijheid moet onder meer worden verstaan een korte afstand of reistijd, rekening houdend met de specifieke geografische en demografische kenmerken van de lidstaten. Dat gebruik van de vermelding “korte keten” zal consumenten stimuleren om prijzen te betalen waarmee landbouwers een eerlijke vergoeding krijgen voor hun product, zal plattelandsgebieden versterken, zal bijdragen tot de ontwikkeling en revitalisering van die plattelandsgebieden en zal de transparantie over de oorsprong van producten en de productiemethoden verbeteren. De vermelding moet van toepassing zijn op producten die op de interne markt worden geproduceerd of in de handel worden gebracht.

(6)

Om beter rekening te houden met de marktomstandigheden, de veranderende verwachtingen van de consument en de vooruitgang op het gebied van zowel de handelsnormen als de toepasselijke internationale normen, moet overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen wat betreft de wijziging van Verordening (EU) nr. 1308/2013 van het Europees Parlement en de Raad (6) door aanvullende facultatieve vermeldingen toe te voegen die hetzelfde inhouden als de vermelding “eerlijk” of de vermelding “billijk”, en door voorwaarden te specificeren voor het gebruik van de facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten die betrekking hebben op een eerlijk aandeel van landbouwers in de toegevoegde waarde en op de vorming en instandhouding van korte toeleveringsketens, rekening houdend met desbetreffende internationale normen en bijbehorende kwaliteitsregelingen. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (7). Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen.

(7)

Hoewel de lidstaten nationaal recht met aanvullende eisen voor het gebruik van facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten kunnen handhaven of invoeren, mag dat recht het gebruik van die vermeldingen voor producten die in een andere lidstaat legaal zijn geproduceerd of legaal in de handel zijn gebracht, niet belemmeren, beperken of blokkeren.

(8)

Het gebruik van schriftelijke contracten speelt een cruciale rol bij de verantwoordingsplicht van marktdeelnemers, vergroot het bewustzijn over het belang van marktsignalen, helpt het aanbod aan de vraag aan te passen, verbetert de prijstransmissie binnen de toeleveringsketen, vergroot de transparantie en voorkomt en pakt oneerlijke handelspraktijken aan. Het toepassingsgebied van de voorschriften voor contractuele betrekkingen in de sector melk en zuivelproducten moet daarom worden uitgebreid tot andere producten dan rauwe melk, waarbij moet worden gezorgd voor afstemming op de voorschriften voor contractuele betrekkingen die voor andere landbouwsectoren gelden. Deze verordening moet de lidstaten echter de mogelijkheid bieden om, na raadpleging van de relevante vertegenwoordigers van landbouwers of na raadpleging van de relevante brancheorganisaties, marktdeelnemers vrij te stellen van de verplichting om indicatoren, indexcijfers of methoden voor de berekening van de definitieve prijs of een herzieningsclausule in hun schriftelijke contracten op te nemen, op voorwaarde dat de effecten van voorspelbaarheid, transparantie en prijstransmissie met andere middelen kunnen worden bereikt of de verplichting om die elementen op te nemen, om andere gegronde redenen niet passend of niet evenredig zou zijn.

(9)

Om rekening te houden met de marktontwikkelingen en tegelijkertijd een daadwerkelijke mededinging op de zuivelmarkt te handhaven, is het passend de kwantitatieve beperkingen te verhogen van het volume rauwe melk waarvoor erkende producentenorganisaties collectieve contractuele onderhandelingen kunnen voeren uitgedrukt als percentage van de totale productie in de Unie en van de totale in een lidstaat geproduceerde en geleverde volumes.

(10)

Om de lidstaten meer flexibiliteit te bieden en de erkenningsprocedure voor producentenorganisaties te vereenvoudigen, met lagere transactiekosten en een grotere efficiëntie als gevolg, moeten de toepasselijke voorschriften producentenorganisaties de mogelijkheid bieden om te worden erkend op basis van één enkel erkenningsverzoek voor meerdere sectoren of producten — in plaats van het huidige vereiste dat één enkel erkenningsverzoek betrekking moet hebben op één specifieke sector — op voorwaarde dat de producentenorganisatie voldoet aan de voorwaarden voor elke specifieke sector waarvoor zij om erkenning vraagt. Bovendien kunnen producenten van biologische producten gebruikmaken van de bestaande mogelijkheid van oprichting en erkenning van producentenorganisaties om hun samenwerking te verbeteren. In de criteria voor de erkenning van producentenorganisaties en hun statuten moet ook worden bepaald dat producentenorganisaties moeten worden opgericht op initiatief van landbouwers die landbouwproducten van de bodem — ongeacht of bij de productiemethoden wordt gebruikgemaakt van grond of andere groeimedia, bijvoorbeeld in kassen — of van de veehouderij produceren, en dat de producentenorganisaties moeten worden gecontroleerd overeenkomstig voorschriften op grond waarvan die aangesloten landbouwers op democratische wijze toezicht kunnen uitoefenen op de organisatie en haar besluiten. De lidstaten moeten ook kunnen besluiten dat een dergelijk democratisch toezicht niet alleen rechtstreeks door de landbouwers kan worden uitgevoerd, maar ook door hun verenigingen, met inbegrip van verenigingen in de vorm van een coöperatie, op voorwaarde dat die verenigingen onder controle van landbouwers staan. Daarbij mogen andere producenten die geen landbouwer zijn die landbouwproducten van de bodem of van de veehouderij produceren, zoals eerste verwerkers of niet-producenten, niet worden uitgesloten van lidmaatschap van een producentenorganisatie.

(11)

Om verdere duurzame ontwikkeling te bevorderen — een kernbeginsel van de Verdragen en een prioritaire doelstelling in het beleid van de Unie — en ervoor te zorgen dat er in de hele toeleveringsketen sprake is van transparantie, stabiliteit en billijkheid in de handelsbetrekkingen tussen landbouwers en kopers, moeten de lidstaten producentenorganisaties kunnen erkennen die specifieke doelen nastreven door facultatieve vermeldingen voor handelsmodaliteiten te gebruiken, zoals “eerlijk” of “billijk”, of vermeldingen die hetzelfde inhouden, alsook de vermelding “korte keten”.

(12)

Om landbouwers een redelijke levensstandaard te verzekeren, hun onderhandelingspositie ten opzichte van verwerkers en andere actoren in de toeleveringsketen te versterken en te zorgen voor een eerlijkere verdeling van de toegevoegde waarde over de verschillende schakels van de toeleveringsketen, moet de mogelijkheid om namens hun leden over contractvoorwaarden te onderhandelen voor een deel van of de volledige productie van de leden, worden uitgebreid tot niet-erkende producentenorganisaties, met inbegrip van coöperaties of andere gelijkwaardige rechtsvormen die door het nationaal recht zijn erkend, op voorwaarde dat zij voldoen aan de op het niveau van de Unie vastgelegde erkenningscriteria en zich bezighouden met de in Verordening (EU) nr. 1308/2013 vermelde activiteiten, met inbegrip van het concentreren van het aanbod en het in de handel brengen van de producten van hun leden. Om te waarborgen dat leden van erkende en van niet-erkende producentenorganisaties gelijk worden behandeld, moet die mogelijkheid aan passende beperkingen worden onderworpen. Met name mag die mogelijkheid slechts worden uitgebreid tot niet-erkende producentenorganisaties die een erkenningsverzoek bij een lidstaat hebben ingediend, binnen vier maanden na de indiending van dat erkenningsverzoek, of, indien binnen die periode geen besluit is genomen door die lidstaat, binnen vijf jaar na de datum van indiening van dat erkenningsverzoek, tenzij de lidstaat in de tussentijd de erkenning weigert.

(13)

Om de onderhandelingspositie van erkende producentenorganisaties te versterken en een duurzame ontwikkeling van de landbouwproductie te waarborgen, moet het erkende unies van producentenorganisaties worden toegestaan om namens hun leden te onderhandelen over contractvoorwaarden, waaronder de prijs, voor de producten die door sommige of alle leden worden geproduceerd, zelfs indien zij zelf geen daadwerkelijke economische activiteit uitoefenen, op voorwaarde dat hun leden wel een daadwerkelijke economische activiteit uitoefenen. Die mogelijkheid moet worden toegestaan op voorwaarde dat de organisaties die aangesloten zijn bij die unies, niet ook aangesloten zijn bij een andere unie van producentenorganisaties en dat het volume van het product waarop de activiteiten van die unies betrekking hebben, niet meer dan 36 % van de totale nationale productie van dat product in de betrokken lidstaat bedraagt. Met het oog op de instandhouding van daadwerkelijke mededinging op de markt mag het erkende unies van producentenorganisaties bovendien niet worden toegestaan om over contractvoorwaarden te onderhandelen indien bij die unies ook niet-erkende producentenorganisaties zijn aangesloten.

(14)

Volgens de statuten van producentenorganisaties mogen hun leden voor elk specifiek product slechts lid zijn van één producentenorganisatie teneinde stabiliteit voor de producentenorganisatie te creëren, opportunistisch gedrag van leden te voorkomen door het beperken van hun mogelijkheden om hun hoeveelheden vrijelijk bij verschillende producentenorganisaties onder te brengen, en de vertegenwoordiging van hun leden coherent te houden. Tegelijkertijd moet het voor een producent mogelijk zijn om lid te zijn van verscheidene producentenorganisaties indien het betrokken product een ander product van het bedrijf is. Daarom is het passend te verduidelijken dat meerdere lidmaatschappen mogelijk zijn in naar behoren gemotiveerde gevallen, op voorwaarde dat de producten voldoende van elkaar verschillen, onder meer wat betreft hun specifieke kenmerken of verschillen in het beoogde eindgebruik.

(15)

Om te voorkomen dat kopers de onderhandelingspositie van producentenorganisaties ondermijnen, moeten voor de contacten tussen kopers en leden van die producentenorganisaties passende waarborgen worden vastgesteld. Hoewel kopers contact mogen opnemen met leden van producentenorganisaties, mag het opnemen van contact met die leden de doelstellingen van die producentenorganisatie of de concentratie van het aanbod en het in de handel brengen van producten niet ondermijnen, met name indien dergelijke rechtstreekse contacten met leden van producentenorganisaties worden gebruikt om de gezamenlijke strategie van producentenorganisaties te omzeilen.

(16)

Om de positie van melkveehouders te verstevigen, met name door hun producentenorganisaties te versterken, is het passend de voorschriften voor de statuten van producentenorganisaties op elkaar af te stemmen en de toepassing van die voorschriften uit te breiden tot producentenorganisaties in de zuivelsector en zo de democratische werking en de transparantie te verbeteren.

(17)

Brancheorganisaties spelen een belangrijke rol bij het faciliteren van de dialoog tussen actoren in de toeleveringsketen en bij het bevorderen van beste praktijken, markttransparantie, stabiliteit en billijkheid in de handelsbetrekkingen tussen landbouwers en kopers in de hele toeleveringsketen. Daarom is het passend het bevorderen van initiatieven op het gebied van facultatieve vermeldingen voor handelsvoorwaarden zoals “eerlijk” of “billijk”, of vermeldingen die hetzelfde inhouden, alsook de vermelding “korte keten”, op te nemen in de lijst van doelen die een erkende brancheorganisatie kan nastreven.

(18)

Bepaalde lidstaten eisen dat voor alle leveringen van landbouwproducten op hun grondgebied een schriftelijk contract tussen de relevante partijen moet worden gesloten. Wanneer een lidstaat niet van die mogelijkheid gebruikmaakt, kunnen landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties om een schriftelijk contract vragen. Vanwege hun zwakkere onderhandelingspositie en de vrees voor commerciële vergeldingsacties van kopers kan het voor landbouwers en verenigingen van landbouwers echter moeilijk zijn om een dergelijk verzoek te doen. Om het vertrouwen, de transparantie en de efficiëntie in de toeleveringsketen te vergroten, moeten landbouwers die helemaal aan het begin van de landbouw- en voedselvoorzieningsketen staan en hun verenigingen en producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties kunnen genieten van schriftelijke contracten. Daarom moet een schriftelijk contract vereist zijn wanneer landbouwproducten worden geleverd door landbouwers die producten van de bodem — ongeacht of bij de productiemethoden wordt gebruikgemaakt van grond of andere groeimedia, bijvoorbeeld in kassen — of producten van de veehouderij op hun bedrijf hebben geproduceerd, en wanneer zij die primaire landbouwproducten verwerken. Ook voor leveringen van dergelijke producten door verenigingen van landbouwers, producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties die die producten voor landbouwers verwerken of afzetten, moet een schriftelijk contract worden gesloten.

(19)

Om beter rekening te houden met de marktsignalen en om de prijstransmissie te verbeteren, moeten de lidstaten kunnen eisen dat ook voor de levering van landbouwproducten, met inbegrip van leveringen door of aan andere marktdeelnemers in de voedseltoeleveringsketen, een schriftelijk contract moet worden gesloten en dat kopers voor de levering van landbouwproducten een schriftelijk voorstel voor een contract moeten doen.

(20)

Met het oog op eenvoud en ter verlaging van de transactiekosten moet deze verordening voorzien in bepaalde afwijkingen van het verplichte gebruik van een schriftelijk contract of een schriftelijk voorstel voor een contract, en moet de lidstaten de mogelijkheid worden geboden om bepaalde leveringen vrij te stellen van het verplichte gebruik van een schriftelijk contract of een schriftelijk voorstel voor een contract. Landbouwers en verenigingen van landbouwers moeten echter het recht behouden om een schriftelijk contract of een schriftelijk voorstel voor een contract te verzoeken indien een dergelijke verplichting niet bestaat. Om de rol van producentenorganisaties en coöperaties bij het bevorderen van collectieve benaderingen en het maximaliseren van de toegevoegde waarde voor hun leden te behouden en zo de positie van landbouwers in de toeleveringsketen te versterken, mag geen schriftelijk contract worden vereist voor leveringen door leden aan hun producentenorganisatie of coöperatie, op voorwaarde dat de statuten van de betrokken producentenorganisatie of coöperatie voorzien in transparante en voorspelbare voorschriften inzake prijstransmissie, rekening houdend met de gevolgen voor de vergoeding van landbouwers.

(21)

Om de lidstaten de mogelijkheid te bieden rekening te houden met nationale of regionale praktijken, moet deze verordening de lidstaten de mogelijkheid bieden om producten die onderhevig zijn aan seizoensgebonden schommelingen van vraag of aanbod of aan bederf, en producten waarvoor specifieke traditionele of gebruikelijke verkooppraktijken gelden, vrij te stellen van het verplichte gebruik van een schriftelijk contract of een schriftelijk voorstel voor een contract. Daarnaast moet het de lidstaten worden toegestaan om, na raadpleging van de relevante vertegenwoordigers van landbouwers of na raadpleging van de relevante brancheorganisaties, bepaalde andere producten dan melk en zuivelproducten vrij te stellen van de verplichting om een schriftelijk contract aan te gaan, op voorwaarde dat de effecten van voorspelbaarheid, transparantie en prijstransmissie voor de betrokken producten met andere middelen worden bereikt of de verplichting om een schriftelijk contract of een schriftelijk voorstel voor een contract aan te gaan om andere gegronde redenen niet passend of niet evenredig zou zijn voor die producten. Die mogelijkheid om bepaalde producten vrij te stellen van de verplichting om een schriftelijk contract aan te gaan, moet ook de mogelijkheid omvatten om bepaalde producten vrij te stellen van bepaalde verplichte onderdelen voor die schriftelijke contracten. Om de landbouwers te beschermen moeten de gevallen waarin die vrijstellingen kunnen worden verleend, duidelijk worden gespecificeerd.

(22)

Het verplichte gebruik van een schriftelijk contract voor de levering van landbouwproducten en de basisvoorwaarden voor het gebruik ervan moeten op het niveau van de Unie worden vastgelegd, waarbij moet worden gewaarborgd dat het recht van de partijen om over alle onderdelen van hun contract te onderhandelen, niet verder wordt beperkt dan strikt noodzakelijk is. Niettemin mag het de lidstaten niet worden belet maatregelen vast te stellen ter bestrijding van oneerlijke handelspraktijken in de landbouw- en voedselvoorzieningsketen die negatieve gevolgen hebben voor de levensstandaard van de landbouwbevolking, op voorwaarde dat die maatregelen passend en evenredig zijn om de verwezenlijking van het nagestreefde doel te waarborgen en verenigbaar zijn met Richtlijn (EU) 2019/633 van het Europees Parlement en de Raad (8), met inbegrip van artikel 9 daarvan.

(23)

De lidstaten moeten ervoor zorgen dat bemiddelings- of vergelijkbare mechanismen ter beschikking van de partijen worden gesteld om hen aan te moedigen een geschil over de sluiting of herziening van een schriftelijk contract minnelijk te schikken. Die mechanismen kunnen bestaande mechanismen omvatten of nieuwe mechanismen die daartoe worden ingesteld. Die mechanismen kunnen onder meer organisaties die landbouwers vertegenwoordigen, brancheorganisaties, geaccrediteerde particuliere bemiddelingsdiensten of andere onafhankelijke organen voor geschillenbeslechting omvatten. Die mechanismen moeten onpartijdig zijn en het gebruik ervan moet vrijwillig zijn voor de contractsluitende partijen. De lidstaten moeten de Commissie informeren over de mechanismen die op hun grondgebied aanwezig zijn.

(24)

Met het oog op de goede werking van de prijstransmissiemechanismen moeten, indien de voor de levering van landbouwproducten verschuldigde definitieve prijs wordt berekend aan de hand van een combinatie van verschillende in het contract vermelde factoren, tot die factoren onder meer objectieve indicatoren, indexcijfers of berekeningsmethoden behoren die voor de partijen gemakkelijk te begrijpen zijn. Om te voorkomen dat landbouwers worden gedwongen systematisch onder hun productiekosten te verkopen, moeten de indicatoren, indexcijfers en methoden voor de berekening van de definitieve prijs veranderingen in de marktomstandigheden en veranderingen in relevante elementen van de productiekosten van de geleverde landbouwproducten die van invloed zijn op de vergoeding van landbouwers, weerspiegelen.

(25)

Gezien de kwetsbare onderhandelingspositie van landbouwers en hun organisaties, gezien recente gevallen van beduidende volatiliteit van de kosten van landbouwproductiemiddelen en de marktprijzen en gezien de noodzaak van een efficiëntere prijstransmissie binnen de toeleveringsketen moeten contracten in de zuivelsector met een looptijd van meer dan zes maanden, en in de andere landbouwsectoren met een looptijd van meer dan twaalf maanden, een herzieningsclausule bevatten die landbouwers of hun organisatie kunnen inroepen, bijvoorbeeld in het geval van onvoorziene omstandigheden, zoals extreme weersomstandigheden, uitbraken van dierziekten, geopolitieke spanningen of om het even welke andere redenen. Een dergelijke clausule moet landbouwers in staat stellen om te allen tijde na de eerste zes of twaalf maanden, naargelang het geval, om een herziening van de onderdelen van het contract te verzoeken en het contract te beëindigen inden geen overeenstemming kan worden bereikt. Dat mag geen afbreuk doen aan het recht van de partijen om te onderhandelen over andere mogelijkheden tot herziening van het contract.

(26)

Om de contractuele transparantie te vergroten en bij te dragen tot eerlijkere handelspraktijken, moeten de lidstaten kunnen eisen dat schriftelijke contracten voor de levering van landbouwproducten worden geregistreerd.

(27)

Bepaalde verticale en horizontale samenwerkingsinitiatieven op het gebied van landbouwproducten en voedingsmiddelen die de toepassing van striktere eisen dan de verplichte eisen tot doel hebben, kunnen passen in de doelstelling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid om de landbouwbevolking een redelijke levensstandaard te verzekeren, en in de doelstelling om de duurzame ontwikkeling van de Unie te waarborgen. Daarom mogen dergelijke initiatieven in specifieke gevallen buiten het toepassingsgebied van artikel 101, lid 1, VWEU vallen.

(28)

In perioden van ernstige marktverstoring kunnen bepaalde categorieën van collectieve acties van particuliere marktdeelnemers de betrokken sectoren helpen stabiliseren. Dergelijke collectieve acties van particuliere marktdeelnemers kunnen bijvoorbeeld bestaan uit het uit de handel nemen of gratis verdelen van hun producten, onder meer door ze aan liefdadigheidsorganisaties te geven. Voor die acties moet de Commissie middelen van de Unie uit de landbouwreserve ter beschikking kunnen stellen, zodat particuliere marktdeelnemers over de nodige middelen beschikken om die acties uit te voeren. De lidstaten moeten ook onverwijld aanvullende nationale middelen kunnen toewijzen.

(29)

In haar mededeling van 19 februari 2025 getiteld “Een visie voor landbouw en voedsel” herinnert de Commissie eraan dat vee een essentieel onderdeel is van de landbouwsector, het concurrentievermogen en de cohesie van de Unie. Duurzame veeteeltsystemen zijn cruciaal voor de economie van de Unie, voor de levensvatbaarheid van plattelandsgebieden en voor het behoud van het milieu en rurale landschappen. De veeteeltsector in de Unie is bijzonder kwetsbaar voor diverse schokken en wereldwijde concurrentie, en moet voldoen aan hoge productienormen die niet altijd door de markt worden beloond. In dat verband is het noodzakelijk om, in het belang van zowel de producenten als de consumenten in de Unie, de natuurlijke samenstelling van vlees en vleesproducten te erkennen. Met vlees geassocieerde termen hebben vaak een culturele en historische betekenis. Daarom is het passend om met vlees geassocieerde termen te beschermen om de transparantie op de interne markt met betrekking tot de samenstelling van levensmiddelen en de voedingswaarde ervan te vergroten, en om ervoor te zorgen dat consumenten weloverwogen keuzes kunnen maken. Die duidelijkheid is met name belangrijk voor consumenten die op zoek zijn naar een specifieke voedingswaarde die traditioneel in verband wordt gebracht met vleesproducten. Daarom moeten voor de toepassing van en binnen het toepassingsgebied van Verordening (EU) nr. 1308/2013 onder “vlees” de eetbare delen van dieren worden verstaan.

(30)

Voorts moeten met betrekking tot in bijlage I bij het VWEU vermelde landbouwproducten en niet in die bijlage vermelde voedingsmiddelen bepaalde termen worden voorbehouden voor van vlees verkregen producten, onverminderd bij de productie gebruikte technologische processen die niet tot doel hebben vlees of een bestanddeel daarvan geheel of gedeeltelijk te vervangen, of voor producten met een naam waarin die termen worden gebruikt in combinatie met een of meer woorden om de diersoort aan te duiden waarvan een landbouwproduct afkomstig is, en onverminderd het gebruik van die termen voor visserij- en aquacultuurproducten zoals omschreven in wetgevingshandelingen van de Unie inzake de gemeenschappelijke marktordening voor visserij- en aquacultuurproducten. Om rekening te houden met het feit dat de precieze aard van bepaalde producten die niet van vlees zijn verkregen, duidelijk is vanwege een langdurig gebruik en bij de consument niet tot verwarring leidt, moet aan artikel 78, lid 3, van Verordening (EU) nr. 1308/2013 de bevoegdheid voor de Commissie worden toegevoegd om een lijst van namen op te stellen die alleen of in combinatie met andere woorden mogen worden gebruikt en waarbij rekening wordt gehouden met de wijze waarop de termen in verschillende talen worden gebruikt.

(31)

Met het oog op meer contractuele duidelijkheid voor suikerbietentelers en om voor een geharmoniseerd contractueel kader te zorgen, moeten de aankoopvoorwaarden in contracten voor de levering van suikerbieten worden afgestemd op de voorwaarden voor het gebruik van schriftelijke contracten in andere landbouwsectoren, rekening houdend met de bijzondere kenmerken van de suikerbietensector.

(32)

Verordening (EU) nr. 1308/2013 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd.

(33)

Om de positie van landbouwers in de voedseltoeleveringsketen te versterken, moeten bepaalde bepalingen van Verordening (EU) 2021/2115 van het Europees Parlement en de Raad (9) worden gewijzigd wat betreft de interventietypen die in bepaalde sectoren bestaan. Die wijzigingen hebben als doel landbouwers te stimuleren lid te worden of te blijven van producentenorganisaties of unies van producentenorganisaties die uit hoofde van Verordening (EU) nr. 1308/2013 zijn erkend, zulks gezien de positieve rol die producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties spelen bij het versterken van de onderhandelingspositie van producenten. Om producentenorganisaties via de strategische plannen die de lidstaten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid opstellen (strategische GLB-plannen), efficiënter en gerichter te kunnen ondersteunen, moet bovendien worden voorzien in de mogelijkheid om de financiële bijstand van de Unie aan operationele programma’s in bepaalde sectoren te verhogen.

(34)

In bepaalde lidstaten ligt de productiewaarde van groenten en fruit die door producentenorganisaties worden afgezet, vergeleken met de totale waarde van de geproduceerde groenten en fruit, nog ver onder het gemiddelde van de Unie. Eén van de financiële prikkels die nu al beschikbaar is, is de uit hoofde van artikel 53 van Verordening (EU) 2021/2115 aan de lidstaten geboden mogelijkheid om nationale financiële bijstand te verlenen aan producentenorganisaties in bepaalde regio’s waar de organisatiegraad van de producenten aanzienlijk onder het gemiddelde van de Unie ligt. Met het oog op de versterking van het concurrentievermogen, de versterking van de positie van de landbouwers in de waardeketen en de oprichting van nieuwe producentenorganisaties moet een financiële prikkel worden gegeven in de vorm van een verhoging met 10 % van de financiële bijstand van de Unie aan producentenorganisaties in lidstaten waar de organisatiegraad van de producenten minder dan 10 % bedraagt in drie opeenvolgende jaren voorafgaand aan de uitvoering van het betrokken operationele programma.

(35)

Om generatievernieuwing in de landbouwsector te bevorderen en nieuwe producenten aan te moedigen zich aan te sluiten bij producentenorganisaties in de sector groenten en fruit en in de andere in artikel 42, punt f), van Verordening (EU) 2021/2115 bedoelde sectoren, moet een prikkel worden gegeven aan jonge landbouwers en nieuwe landbouwers die zich aansluiten bij een uit hoofde van Verordening (EU) nr. 1308/2013 erkende producentenorganisatie. Met name moet het mogelijk zijn de financiële bijstand van de Unie voor uitgaven aan investeringen die worden gedaan op het bedrijf van jonge landbouwers of nieuwe landbouwers die zich voor het eerst bij een erkende producentenorganisatie aansluiten, met twintig procentpunten te verhogen.

(36)

Omdat er zich de afgelopen jaren herhaaldelijk ongunstige weersomstandigheden, natuurrampen, plantenziekten en plagen hebben voorgedaan, is het voor producentenorganisaties en unies van producentenorganisaties nuttig gebleken om financiële middelen, met inbegrip van financiële bijstand van de Unie in het kader van het actiefonds, te kunnen herbestemmen voor interventies die nodig zijn om de gevolgen van dergelijke gebeurtenissen aan te pakken. Daarom moet worden voorzien in de mogelijkheid om de in artikel 52, lid 1, artikel 62, artikel 65, lid 1, en artikel 68 van Verordening (EU) 2021/2115 vastgelegde financiële bijstand van de Unie onder bepaalde voorwaarden te verhogen van 50 % naar 70 % van de werkelijke uitgaven.

(37)

Om het opzetten van interventietypen in de andere in artikel 42, punt f), van Verordening (EU) 2021/2115 bedoelde sectoren te kunnen ondersteunen, moeten de lidstaten met ingang van 1 januari 2025 extra flexibiliteit krijgen bij de aanpassing van de toewijzing van middelen aan die sectoren. De lidstaten moeten daarom tot 6 % van hun toewijzingen voor rechtstreekse betalingen kunnen gebruiken, nadat zij de gevolgen voor het niveau van de inkomenssteun hebben beoordeeld.

(38)

Verordening (EU) 2021/2115 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd.

(39)

Om ervoor te zorgen dat in perioden van ernstige marktverstoring middelen van de Unie uit de landbouwreserve ter beschikking van de lidstaten kunnen worden gesteld voor collectieve acties van particuliere marktdeelnemers, moet de mogelijkheid om gebruik te maken van de landbouwreserve, worden uitgebreid tot steunverlening voor collectieve acties indien de Commissie besluit dat de mededingingsregels niet van toepassing zijn op die acties.

(40)

Verordening (EU) 2021/2116 van het Europees Parlement en de Raad (10) moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd.

(41)

Om de marktdeelnemers de nodige aanpassingstijd te geven en de Commissie ertoe in staat te stellen de bestaande nationale regelingen en praktijken te beoordelen, moet de toepassing van de voorschriften voor het voorbehouden van de facultatieve vermeldingen “eerlijk” en “billijk”, en vermeldingen die hetzelfde inhouden, en van de vermelding “korte keten” worden uitgesteld tot twee jaar na de datum inwerkingtreding van deze verordening. Evenzo moet, om de marktdeelnemers in staat te stellen hun contractuele betrekkingen aan de nieuwe voorschriften inzake schriftelijke contracten aan te passen en de producentenorganisaties in de zuivelsector in staat te stellen hun statuten aan te passen, de toepassing van die voorschriften worden uitgesteld tot twee jaar na de datum van inwerkingtreding van deze verordening. Voorts moet, om de marktdeelnemers in staat te stellen hun marketingstrategieën bij te stellen, de toepassing van de definities en voorbehouden benamingen voor vlees en vleesproducten tot drie jaar na de datum van inwerkingtreding van deze verordening worden uitgesteld. Producten die zijn geproduceerd of ingevoerd overeenkomstig de voorschriften die vóór de datum waarop de nieuwe regels van toepassing worden, van toepassing waren, moeten echter verder kunnen worden afgezet voor een periode van ten hoogste zes jaar vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening of tot de datum van uitputting van de voorraden, naargelang wat zich het eerst voordoet,

1)

in artikel 75, lid 3, wordt punt j) vervangen door:

;

2)

artikel 78 wordt als volgt gewijzigd:

3)

in deel II, titel II, hoofdstuk I, afdeling 1, wordt de volgende onderafdeling ingevoegd:

4)

artikel 148 wordt vervangen door:

5)

in artikel 149, lid 2, wordt punt c) vervangen door:

;

6)

artikel 152 wordt als volgt gewijzigd:

7)

artikel 153 wordt als volgt gewijzigd:

8)

in artikel 157, lid 1, wordt aan punt c) het volgende punt toegevoegd:

;

9)

artikel 168 wordt vervangen door:

10)

artikel 210 bis wordt als volgt gewijzigd:

11)

in artikel 222 wordt lid 1 vervangen door:

12)

in artikel 222 bis wordt lid 2 vervangen door:

13)

in bijlage VII wordt het volgende deel ingevoegd:

“DEEL I BIS

Benamingen voor vlees en vleesproducten

(*2)  Verordening (EU) 2015/2283 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 betreffende nieuwe voedingsmiddelen, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG) nr. 1852/2001 van de Commissie (PB L 327 van 11.12.2015, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2015/2283/oj).”;"

14)

bijlage X wordt als volgt gewijzigd:

1)

artikel 52 wordt als volgt gewijzigd:

2)

aan artikel 62 wordt het volgende lid toegevoegd:

3)

in artikel 65 wordt aan lid 1 het volgende punt toegevoegd:

;

4)

in artikel 68 wordt het volgende lid ingevoegd:

5)

in artikel 88 wordt lid 7 vervangen door:

“b)

uitzonderlijke maatregelen uit hoofde van de artikelen 219, 220, 221 en 222 van Verordening (EU) nr. 1308/2013.”.