BIJLAGE

1.   Juridische en beleidscontext

Aanbiedingen op de elektriciteitsmarkt

Overeenkomstig artikel 11, lid 1 bis, van Richtlijn (EU) 2019/944 moet aan eindafnemers vóór de sluiting of verlenging van een contract een samenvatting van de belangrijkste contractuele voorwaarden worden verstrekt. De samenvatting moet op een in het oog springende manier en in duidelijke en beknopte taal worden verstrekt en moet de rechten bevatten als bedoeld in artikel 10, leden 3 en 4, van Richtlijn (EU) 2019/944.

Overeenkomstig artikel 10, lid 3, van Richtlijn (EU) 2019/944 moet in het leveringscontract het volgende worden vermeld:

a)	de identiteit en het adres van de leverancier;

b)	de geleverde diensten, de aangeboden kwaliteitsniveaus van de diensten en de benodigde tijd voor de eerste aansluiting;

c)	de aangeboden soorten onderhoudsdiensten;

d)	de wijze waarop de meest recente informatie over alle geldende tarieven, onderhoudskosten en gebundelde producten of diensten kan worden verkregen;

e)	de duur van het contract, de voorwaarden voor verlenging en opzegging van het contract en diensten, met inbegrip van producten of diensten die gebundeld zijn met die diensten, en of kosteloze opzegging van het contract is toegestaan;

f)	alle vergoedingen en terugbetalingsregelingen die gelden indien de contractuele kwaliteitsniveaus van de diensten niet worden gehaald, met inbegrip van onnauwkeurige of te late facturering;

g)	de methode voor het inleiden van een buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsprocedure overeenkomstig artikel 26;

h)	informatie over consumentenrechten, met inbegrip van informatie over klachtenbehandeling en alle in dit lid bedoelde informatie, welke duidelijk wordt meegedeeld op de factuur of de websites van het elektriciteitsbedrijf.

Bovendien is in artikel 10, lid 4, van Richtlijn (EU) 2019/944 bepaald dat eindafnemers in kennis moeten worden gesteld van ieder voornemen om de contractuele voorwaarden te wijzigen en op de hoogte moeten worden gesteld van hun recht om het contract op te zeggen wanneer zij van een dergelijk voornemen in kennis worden gesteld. In Richtlijn (EU) 2019/944 wordt ook uitgelegd hoe en wanneer leveranciers een dergelijke kennisgeving moeten doen en worden de lidstaten verplicht ervoor te zorgen dat eindafnemers het contract kunnen opzeggen indien zij de nieuwe contractuele voorwaarden niet aanvaarden.

Overeenkomstig artikel 11, lid 1 bis, van Richtlijn (EU) 2019/944 moet de samenvatting ten minste de volgende informatie bevatten:

a)	de totale prijs en de uitsplitsing ervan;

b)	toelichting bij de prijs, met name of die vast, variabel of dynamisch is;

c)	het e-mailadres van de leverancier en de details van een telefonische hulpdienst voor consumenten; en

d)	in voorkomend geval, informatie over eenmalige betalingen, promoties, aanvullende diensten en kortingen.

Aanbiedingen op de gasmarkt

In artikel 11, lid 3, van Richtlijn (EU) 2024/1788 is bepaald dat eindafnemers één in het oog springende samenvatting van de belangrijkste contractuele voorwaarden moeten ontvangen, in beknopte en eenvoudige taal. Ook moeten leveranciers een gemeenschappelijke terminologie gebruiken.

2.   Transparantie verbeteren door middel van standaardisering

Sommige lidstaten hebben al gestandaardiseerde modellen voor de samenvatting ingevoerd waarmee de inhoud van precontractuele informatie wordt geregeld. Deze modellen worden gekenmerkt door een gestandaardiseerde en overzichtelijke opmaak, aangevuld met regels voor het invullen van de samenvatting.

Het is belangrijk dat verschillende gestandaardiseerde modellen voor de samenvatting worden opgesteld om de verschillende soorten energieaanbiedingen te bestrijken, waaronder: contracten op basis van een vaste, variabele of dynamische elektriciteitsprijs; aanbiedingen met aanvullende producten of diensten die gekoppeld zijn aan of gebundeld zijn met de energievoorziening (gebundelde aanbiedingen); en aanbiedingen die consumenten in staat stellen overtollige elektriciteit aan het net te leveren.

Uit gedragsonderzoek blijkt dat consumenten behoefte hebben aan overzichtelijke aanbiedingen met een korte en duidelijke uitleg, en dat zij de voorkeur geven aan informatie die op een gestandaardiseerde manier wordt gepresenteerd, met een vaste structuur en waarbij de belangrijkste gegevens worden geaccentueerd, met name de totale prijs, de contractduur en de belangrijkste voorwaarden. Consumenten kunnen aanbiedingen beter doorgronden wanneer deze in een beknopte en overzichtelijke opsomming worden gepresenteerd. Het soort en de hoeveelheid informatie, evenals de manier waarop de informatie wordt geformuleerd, gestructureerd en gepresenteerd, hebben een grote invloed op het vermogen van consumenten om deze informatie te raadplegen, te beoordelen en ernaar te handelen.

Een kader met de belangrijkste beschermingsmaatregelen en risico’s voor consumenten, dat op de eerste pagina wordt weergegeven, kan een krachtig instrument zijn om consumenten beter te informeren. Tegelijkertijd moet een tweeledige aanpak worden gevolgd, waarbij informatie in gelaagde vorm wordt gepresenteerd. In dit formaat moet de belangrijkste informatie, zoals prijsstelling, contractduur en beëindiging, duidelijk zichtbaar worden weergegeven in het eerste niveau. Het tweede niveau moet vervolgens meer gedetailleerde informatie bieden, zoals leveranciersverplichtingen en consumentenrechten, zodat consumenten gemakkelijk toegang hebben tot de voorwaarden van hun contract en deze kunnen doorgronden.

Om tegemoet te komen aan de behoeften van kwetsbare afnemers moet het model, in voorkomend geval, specifieke aanvullende informatie of links naar sociale diensten bevatten. In een specifieke rubriek van de samenvatting zou bijvoorbeeld informatie kunnen worden verstrekt aan kwetsbare afnemers en afnemers die met energiearmoede kampen, zoals voorwaarden voor sociale tarieven, kortingen en links naar aanvullende ondersteunende diensten.

De samenvatting moet gescheiden worden gehouden van de uitgebreide voorwaarden van het contract. Wanneer een consument na ontvangst van de samenvatting een contract afsluit, kan de informatie in het model echter onderdeel worden van de contractuele voorwaarden. In elk geval moet de samenvatting een duidelijke geldigheidsduur bevatten, met zowel een afgiftedatum als een vervaldatum, om ervoor te zorgen dat de informatie nauwkeurig en actueel is.

De regelgevende instanties moeten het gebruik en de doeltreffendheid van de samenvatting monitoren om ervoor te zorgen dat leveranciers en, in voorkomend geval, tussenpersonen en aanbieders van energiediensten aan de eisen voldoen en dat consumenten naar behoren worden beschermd. Deze monitoring maakt het mogelijk verbeterpunten te signaleren en de nodige aanpassingen aan het model aan te brengen, waardoor de ervaring van de consument en de bescherming op de energiemarkt worden verbeterd.

3.   Leidende beginselen voor de samenvatting

Toegankelijkheid

Om inclusiviteit en toegankelijkheid te waarborgen, moet de samenvatting voor alle consumenten beschikbaar worden gesteld op een duurzame gegevensdrager van hun keuze, waaronder papier, en permanent toegankelijk zijn zodat consumenten essentiële documentatie kunnen raadplegen.

Bovendien moet de informatie op een gebruiksvriendelijke en geschikte manier worden weergegeven, afgestemd op de behoeften van de consument. Digitale versies moeten worden ontworpen met het oog op interoperabiliteit tussen apparaten en verkoopkanalen. Er moet zorgvuldig rekening worden gehouden met de behoeften van degenen die mogelijk beperkte toegang hebben tot digitale hulpmiddelen of die de voorkeur geven aan niet-digitale communicatie.

Er moet worden gezorgd voor billijke toegankelijkheid voor personen met een handicap en consumenten met beperkte digitale vaardigheden of connectiviteit. De informatie in de samenvatting, in gedrukte of elektronische vorm, moet voldoen aan de relevante toegankelijkheidseisen.

Duidelijkheid

Essentiële contractuele voorwaarden moeten duidelijk en eenvoudig worden gepresenteerd. De informatie moet worden gepresenteerd in een logische, gebruiksvriendelijke volgorde die de eindafnemers gemakkelijk kunnen volgen, en moet worden uitgedrukt in beknopte zinnen om het begrip te verbeteren en het opvragen van informatie te versnellen.

Om de transparantie en de consumentenbescherming te verbeteren, kan een kader voor “belangrijkste beschermingen en risico’s” nuttig zijn voor consumenten en essentiële informatie bevatten, zoals: i) de prijs en mogelijke prijsveranderingen, inclusief een risicowaarschuwing voor contracten met een variabele of dynamische prijs en de daarmee samenhangende schommelingen in de factuurbedragen; ii) de voorwaarden voor opzegging van het contract en de bijbehorende vergoedingen; en iii) contactpersonen voor bijstand en geschillenbeslechting.

Een tweeledige aanpak wordt beschouwd als een goede praktijk voor het presenteren van een samenvatting van de belangrijkste contractuele voorwaarden, aangezien deze een duidelijk en consumentvriendelijk formaat biedt voor het presenteren van complexe informatie.

Om de consistentie te waarborgen en de elektriciteits- en gasmarkten begrijpelijker te maken, moet de gemeenschappelijke terminologie bovendien consequent worden gebruikt door alle leveranciers en, in voorkomend geval, tussenpersonen en aanbieders van energiediensten in alle communicatie, marketingmateriaal, aanbiedingen, contracten en facturen.

De informatie moet worden verstrekt in begrijpelijke taal. Het beginsel van duidelijke taal moet worden gehanteerd en er moet een nationale woordenlijst met verplichte termen (zoals vaste/variabele/dynamische prijs, getrouwheidsperiode, opzegvergoeding) in begrijpelijke taal worden vastgesteld. In de samenvatting mogen uitsluitend deze termen worden gebruikt om consistentie en vergelijkbaarheid te waarborgen; bovendien moet deze worden geschreven op leesniveau B1-B2, zodat deze voor een breed publiek toegankelijk is. Wanneer het niet mogelijk is om technisch taalgebruik, acroniemen of vakjargon en complexe zinsconstructies te vermijden, moet een duidelijke uitleg in gewone taal worden gegeven.

Leesbaarheid

Consumenten moeten de belangrijkste aspecten van het aanbod in één oogopslag kunnen begrijpen en de samenvatting moet zo kort mogelijk zijn.

De informatie moet in korte zinnen worden gepresenteerd en de belangrijkste details moeten duidelijk zichtbaar op de eerste bladzijde worden vermeld. Indien het niet mogelijk is alle belangrijke aspecten in het oog springend op één bladzijde weer te geven, moeten zij in het eerste deel van de samenvatting op maximaal twee bladzijden worden weergegeven. De lengte kan bijvoorbeeld worden uitgebreid om de informatie toegankelijk te maken voor consumenten met een beperking.

Voor een goed begrip moet de informatie beknopt zijn en worden weergegeven in een goed leesbaar lettertype en een goed leesbare lettergrootte, en moeten er passende kleuren worden gekozen. Essentiële informatie moet bijvoorbeeld worden gemarkeerd met vetgedrukte letters, in een kader of een soortgelijke opmaak. De lettergrootte moet voldoende leesbaar zijn; doorgaans geldt minimaal lettergrootte 10 voor informatie die van dichtbij wordt bekeken. Om de verschillende rubrieken van de samenvatting duidelijk te onderscheiden en een visueel aantrekkelijke en overzichtelijke opmaak te creëren, moeten duidelijke kopjes, passende regelafstanden en uitlijning worden gebruikt.

Symbolen, pictogrammen of eenvoudige visuele hulpmiddelen mogen worden gebruikt om het begrip te bevorderen, mits deze niet afleiden van de tekst of de toegankelijkheid beperken.

Er moet rekening worden gehouden met de technische beperkingen van bepaalde media, zoals het scherm van mobiele telefoons. Het moet mogelijk zijn de tekst aan te passen aan verschillende digitale omgevingen en deze te vergroten voor een betere zichtbaarheid op elektronische apparaten.

Vergelijkbaarheid

Vergelijkbaarheid is cruciaal om consumenten in staat te stellen weloverwogen keuzes te maken en het aanbod te kiezen dat het beste aansluit bij hun behoeften en voorkeuren. Daartoe moeten alle leveranciers en, in voorkomend geval, tussenpersonen en aanbieders van energiediensten gestandaardiseerde terminologie en een gestandaardiseerde samenvatting van de belangrijkste contractuele voorwaarden in een uniforme structuur gebruiken.

De samenvatting moet openbaar toegankelijk zijn, op de website van de leverancier worden weergegeven en in vergelijkingsinstrumenten worden opgenomen. Leveranciers moeten een uitgebreid overzicht van hun aanbiedingen in twee complementaire formaten openbaar maken. Naast een gemakkelijk leesbare samenvatting met een duidelijk en begrijpelijk overzicht van de voorwaarden van het aanbod, moeten leveranciers ook een machinaal leesbaar bestand publiceren met alle verplichte velden, met een permanente URL. Op die manier kunnen leveranciers ervoor zorgen dat vergelijkingsinstrumenten de gegevens van aanbiedingen automatisch kunnen ophalen en verwerken. Dit zorgt ook voor stroomlijning van het toezicht door de regelgevende instanties, waardoor zij de naleving kunnen controleren en op efficiënte wijze marktanalyses kunnen uitvoeren.

Om consumenten gemakkelijk toegang te bieden tot de beschikbare vergelijkingsinstrumenten, moet een link of een QR-code met een link naar onafhankelijke vergelijkingsinstrumenten duidelijk zichtbaar in de samenvatting worden weergegeven.

Timing

Timing is een cruciale factor. Om afnemers voldoende tijd te geven om de informatie op hun gemak door te nemen en te vergelijken, moet de samenvatting worden verstrekt ruim voordat de eindafnemer zich aan een contract of aanbod verbindt, ook wanneer er gebruik wordt gemaakt van communicatiemiddelen op afstand.

Er moet zorgvuldig worden nagedacht over het tijdstip waarop de samenvatting wordt verstrekt, en dit moet worden afgestemd op de verschillende verkoopkanalen. De specifieke termijnen voor het verstrekken van de samenvatting moeten op nationaal niveau worden vastgesteld. Bij onlineverkoop kan de samenvatting bijvoorbeeld nog dezelfde dag waarop deze wordt aangevraagd, naar het door de afnemer opgegeven e-mailadres worden verzonden. Bij telefonische verkoop kan de samenvatting aan het einde van dezelfde dag worden verzonden indien deze per e-mail wordt verstuurd, of binnen enkele werkdagen indien de afnemer er de voorkeur aan geeft deze per post te ontvangen. Bij huis-aan-huisverkoop moet de samenvatting duidelijk zichtbaar aan de afnemer worden aangeboden voordat deze het contract ondertekent.

Bij telemarketing en huis-aan-huisverkoop is het van bijzonder belang om te zorgen voor transparantie en verantwoordingsplicht. Daarom moeten leveranciers en, in voorkomend geval, tussenpersonen en aanbieders van energiediensten de samenvatting aan de afnemer verstrekken voordat zij diens toestemming voor het contract verkrijgen, en moeten zij tevens een verifieerbaar bewijs van aflevering vastleggen, inclusief het tijdstempel en het gebruikte kanaal.

Bij alle buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten moeten eindafnemers via een duurzame gegevensdrager worden geïnformeerd over hun herroepingsrecht, zoals vastgelegd in Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad (1). In gevallen waarin de samenvatting minder dan 24 uur vóór de ondertekening van het contract wordt verstrekt, moeten leveranciers en, in voorkomend geval, tussenpersonen en aanbieders van energiediensten worden verzocht de afnemer via een duurzame gegevensdrager naar keuze een korte herinnering te sturen over het herroepingsrecht.

4.   Instructies voor het opstellen van het model voor de samenvatting

In de samenvatting moeten de volgende informatie worden vermeld:

Identificatie van de leverancier

—	De naam van de leverancier, de naam van de aanbieding, het logo van de leverancier en het telefoonnummer van de klantenservice/de gedetailleerde contactgegevens van de klantenservice moeten duidelijk zichtbaar bovenaan de eerste pagina worden weergegeven.

—	Het adres, het e-mailadres en de website van de leverancier moeten gemakkelijk te vinden zijn.

—	Bij de contactgegevens kan ook worden vermeld of er gebruik kan worden gemaakt van webformulieren of andere vormen van rechtstreeks contact en kan, indien van toepassing, een tussenpersoon worden genoemd.

Beschrijving dienst

—	De productnaam, de energiedienst(en) en de belangrijkste kenmerken (waaronder het type contract), alsmede het type bijbehorende apparatuur en/of dienst, indien van toepassing, moeten worden vermeld.

—

Er moet informatie over de energiemix worden verstrekt. Indien het aanbod wordt aangeprezen als groen, duurzaam of een soortgelijk concept, moet een duidelijke uitleg worden gegeven over de oorsprong van de energie en de certificering (garanties van oorsprong), zodat eindafnemers het aanbod en de milieueffecten van hun keuze gemakkelijk kunnen begrijpen.

—

In voorkomend geval moet informatie over de belangrijkste producten en diensten voor eindafnemers met een beperking passend worden weergegeven. Wanneer de informatie over verschillende producten en diensten voor afnemers met een beperking uitgebreid en variabel is, kan uit de samenvatting blijken dat deze gedetailleerde informatie afzonderlijk beschikbaar is.

—

Bij gebundelde aanbiedingen moet in de samenvatting duidelijk worden aangegeven om welk type gebundelde aanbieding het gaat (bijvoorbeeld gas- en elektriciteitslevering; energievoorziening met niet-energiegerelateerde diensten; en de installatie, de exploitatie en het onderhoud van elektriciteitsopslagsystemen in combinatie met installaties voor de opwekking van hernieuwbare elektriciteit voor zelfconsumptie).

—

Er moet duidelijke informatie worden verstrekt over producten en/of diensten die zijn gebundeld met elektriciteits- of gasleveringen, samen met een toelichting of deze verplicht of facultatief zijn. Daarnaast moeten de rollen en verantwoordelijkheden van dienstverleners en, in voorkomend geval, de verschillende entiteiten waarmee de eindafnemer naar verwachting te maken krijgt, duidelijk worden beschreven.

—

De toepasselijke voorwaarden, vergoedingen voor het terugleveren van overtollige elektriciteit aan het net, tarieven en procedures moeten ter beschikking worden gesteld aan eindafnemers die reeds betrokken zijn bij –– of overwegen om betrokken te raken bij — individuele zelfconsumptie en/of energiedelen.

Prijsgegevens

—	Er moet een duidelijke uitleg worden gegeven over de tariefstructuur en of de prijs vast, variabel of dynamisch is.

—

Informatie over de prijs moet bestaan uit: i) de totale prijs van elektriciteit of gas; ii) een uitsplitsing van alle kostencomponenten, d.w.z. levering, distributiekosten, belastingen en heffingen; iii) de eenheidsprijs inclusief alle kosten en belastingen; iv) in voorkomend geval, informatie over eenmalige betalingen, acties, aanvullende diensten en kortingen; en v) verplichte heffingen, indien van toepassing.

—

De prijsinformatie per kWh of m3 en de totale jaarlijkse kosten moeten duidelijk worden vermeld, samen met een toelichting op de wijze waarop de prijs is berekend, zodat eindafnemers gemakkelijk een vergelijking kunnen maken tussen de verschillende aanbiedingen wat betreft de tarieven die leveranciers hanteren voor het elektriciteits- of gasverbruik en voor de jaarlijkse vaste vergoeding.

—

Informatie over de prijs moet worden weergegeven in een formaat waarmee consumenten prijzen kunnen vergelijken en, indien van toepassing, eventuele tijdelijke kortingen en de prijs van uitrusting weergeven. Indien een korting geldt, moet dit duidelijk worden aangegeven, met vermelding van de periode waarvoor deze geldt, de voorwaarden die op de korting van toepassing zijn (bv. dat er niet vóór een bepaalde datum mag worden overgestapt) en de volledige prijs zonder korting. In voorkomend geval moeten de duur en het toepassingsgebied van een eventuele prijsgarantie, evenals de prijzen die na het verstrijken van die garantie van toepassing zijn, duidelijk worden vermeld.

—

Bij dynamische prijzen en variabele contracten moet de samenvatting een duidelijke en begrijpelijke toelichting bevatten op de formule waarmee de prijs wordt bepaald, de index waaraan de formule is gekoppeld en de plaats waar de eindafnemer de ontwikkeling en de frequentie van de prijswijzigingen kan volgen. Verbruiksafhankelijke kosten bovenop de basistariefprijs voor elektriciteit, zoals toeslagen op de spotmarktprijs, moeten afzonderlijk per kWh worden vermeld.

—

Bij dynamische elektriciteitscontracten en variabele contracten moeten eindafnemers illustratieve kostenramingen (maandelijks of jaarlijks) ontvangen, gebaseerd op gemeten waarden en ramingen van de leveranciers, zodat zij een inschatting kunnen maken van de hoogte van de rekening. Uit de samenvatting moet blijken hoe deze kostenramingen tot stand zijn gekomen en welke risico’s er kunnen spelen wanneer de prijs niet vaststaat en/of niet van tevoren bekend is, zodat de eindafnemer de voor- en nadelen begrijpt en een weloverwogen keuze kan maken. Daarnaast moeten illustratieve vergelijkingen met andere aanbiedingen van de leverancier worden verstrekt, zodat consumenten beter kunnen beoordelen of een bepaald contracttype geschikt is.

—

Bij elektriciteitsaanbiedingen voor eindafnemers met zonnepanelen moet in de samenvatting de vergoeding worden vermeld voor afnemers die overtollige elektriciteit aan het net leveren. In de samenvatting moeten ook alle in rekening gebrachte kosten worden vermeld, inclusief de onderliggende kosten, de wijze waarop deze kosten worden berekend, in welke situaties deze kosten worden gemaakt, wanneer deze kosten moeten worden betaald en andere relevante informatie.

Looptijd, verlenging en beëindiging van het contract

—	Informatie over de looptijd van het contract moet duidelijk worden vermeld.

—	De belangrijkste voorwaarden voor verlenging en beëindiging van het contract (hetzij omdat de looptijd van het contract afloopt, hetzij vanwege voortijdige beëindiging, indien van toepassing) moeten worden vermeld, evenals of het contract kosteloos kan worden beëindigd.

—	Voor eindafnemers die een elektriciteitsleveringscontract met vaste looptijd en vaste prijs vrijwillig vóór het einde van de looptijd opzeggen, moet de samenvatting de opzegvergoeding en de formule voor de berekening daarvan bevatten.

—	Indien de aanbieding een getrouwheidsperiode bevat, moet in de samenvatting zowel de duur daarvan als de daaraan verbonden voordelen en sancties worden vermeld.

—	De voorwaarden van het energieleveringscontract moeten afzonderlijk van die van eventuele aanvullende producten of diensten worden vermeld en moeten een uitsplitsing bevatten van de respectieve kosten, contractperioden en eventuele verplichtingen inzake de minimale looptijd.

—	De voorwaarden voor prijs- of tariefwijzigingen tijdens de contractperiode moeten duidelijk worden aangegeven.

—	Voor gebundelde aanbiedingen die uitrusting omvatten, moet in de samenvatting duidelijk en beknopt worden uitgelegd hoe de uitrusting moet worden geretourneerd als het contract wordt beëindigd. Daarbij moet informatie worden verstrekt over eventuele vergoedingen en boetes.

Diensten, vorderingen en consumentenrechten

—	In de samenvatting moet worden aangegeven hoe informatie over tarieven en gebundelde producten of diensten kan worden verkregen (internet, telefoon enz.).

—	Er moet informatie worden opgenomen over de factuurdatum, de factureringsfrequentie en de beschikbare betalingsmethoden.

—

Er moet een duidelijke en begrijpelijke uitleg worden opgenomen over de beschikbare rechtsmiddelen in geval van verstoring van de voorziening of verstoringen in de kwaliteit van de dienstverlening, waaronder onjuiste of vertraagde facturering, alsook over de schadevergoedings- en terugbetalingsregelingen.

—	Er moet informatie worden verstrekt over de diensten van de leverancier, de wijze waarop de leverancier klachten behandelt (waaronder de termijn voor het beantwoorden van klachten) en de eventuele schadevergoeding die beschikbaar is voor consumenten.

—

De samenvatting moet informatie bevatten over de kosten die de leverancier in rekening brengt bij niet-betaling. In de samenvatting moet ook worden uitgelegd dat het bij een geschil tussen de leverancier en de eindafnemer mogelijk is om, in afwachting van de beslechting van het geschil, alleen het niet-betwiste deel van de factuur te betalen.

—	Er moet een korte toelichting worden gegeven op de buitengerechtelijke geschillenbeslechtingsprocedure en op de wijze waarop een dergelijke procedure kan worden ingeleid.

—	Informatie moet worden verstrekt over waar de consument terecht kan voor hulp en advies (bv. de contactgegevens van regelgevende instanties en consumentenorganisaties) en waar de volledige informatie over consumentenrechten is gepubliceerd (bv. op de website van de leverancier).

Andere relevante informatie

—

Informatie moet worden verstrekt over aanvullende diensten, inclusief sociale diensten en speciale contactpersonen voor kwetsbare afnemers en afnemers die met energiearmoede kampen. Dit kan onder meer gegevens bevatten over sociale tarieven, kortingen en andere vormen van steun, evenals richtsnoeren voor toegang tot deze diensten.

—	Facultatieve informatievelden kunnen betrekking hebben op specifieke rechten of plichten van de consument op grond van nationale wetgeving.

—	In voorkomend geval moet in de samenvatting worden vermeld of er aanvullende taalversies of vertalingen beschikbaar zijn.

---

(1)  Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG en van Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB L 304 van 22.11.2011, blz. 64, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/83/oj).