BESLUIT (EU) 2026/587 VAN DE RAAD

van 9 maart 2026

tot machtiging tot het openen van onderhandelingen met het oog op een overeenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne tot vaststelling van de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 189, lid 2, in samenhang met artikel 218, leden 3 en 4,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)

Artikel 7, lid 2, eerste alinea, punt b), van Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad (1) (de “ruimtevaartverordening”) voorziet in de deelname van kandidaat-lidstaten aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie, op voorwaarde dat er een overeenkomst wordt gesloten overeenkomstig artikel 218 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Artikel 8, lid 1, van de ruimtevaartverordening bepaalt dat derde landen toegang kunnen krijgen tot GOVSATCOM-diensten indien zij een overeenkomst sluiten overeenkomstig artikel 218 VWEU en voldoen aan artikel 43 van die verordening.

(2)

Artikel 11, lid 3, en artikel 39, lid 1, van Verordening (EU) 2023/588 van het Europees Parlement en de Raad (2) (de “verordening beveiligde connectiviteit”) voorzien in de deelname aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit voor kandidaat-lidstaten, op voorwaarde dat er een overeenkomst wordt gesloten overeenkomstig artikel 218 VWEU. Artikel 40 van de verordening beveiligde connectiviteit bepaalt dat derde landen toegang kunnen krijgen tot diensten voor de overheid indien zij overeenkomstig artikel 218 VWEU een overeenkomst sluiten waarin de voorwaarden voor toegang tot diensten voor de overheid zijn vastgelegd, en voldoen aan artikel 43, lid 1, van de ruimtevaartverordening.

(3)	De Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds (3), is op 1 september 2017 in werking getreden.

(4)	De Overeenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie inzake de beveiligingsprocedure voor de uitwisseling van gerubriceerde gegevens (4) is op 1 februari 2007 in werking getreden.

(5)

In Besluit (GBVB) 2021/698 van de Raad (5) worden de verantwoordelijkheden vastgesteld die door de Raad en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (de “hoge vertegenwoordiger”) dienen te worden uitgeoefend om een bedreiging van de veiligheid van de Unie of van een of meer lidstaten af te wenden of om ernstige schade voor de essentiële belangen van de Unie of van een of meer lidstaten te beperken, wanneer die bedreiging of schade voortvloeit uit de stationering, de exploitatie of het gebruik van de systemen die zijn opgezet en de diensten die worden verleend uit hoofde van GOVSATCOM, als onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie, of het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, of ingeval de exploitatie van die systemen of die dienstverlening wordt bedreigd.

(6)

De deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en toegang van Oekraïne tot de GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, zullen bijdragen aan de versterking van de rol van Europa als mondiale speler en de internationale samenwerking bevorderen in overeenstemming met de ruimtestrategie voor Europa. Een overeenkomst met Oekraïne zal de strategische positie van de Unie versterken, in overeenstemming met de ruimtestrategie voor veiligheid en defensie van de Europese Unie.

(7)

Er moeten onderhandelingen worden geopend met het oog op de sluiting van een overeenkomst met Oekraïne tot vaststelling van de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot de GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Er wordt machtiging verleend voor het openen van onderhandelingen met het oog op een internationale overeenkomst tussen de Unie en Oekraïne tot vaststelling van de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot de GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

Artikel 2

De Commissie wordt benoemd tot onderhandelaar van de Unie.

Artikel 3

De onderhandelingsrichtsnoeren in het addendum bij dit besluit zijn gericht tot de Commissie.

Artikel 4

De onderhandelingen worden gevoerd in overleg met de Groep ruimtevaart van de Raad, die wordt aangewezen als bijzonder comité als bedoeld in artikel 218, lid 4, VWEU.

Artikel 5

Dit besluit is gericht tot de Commissie.

Gedaan te Brussel, 9 maart 2026.

Voor de Raad

De voorzitter

M. MOUSHOUTTAS

(1) Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het ruimtevaartprogramma van de Unie, tot oprichting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 912/2010, (EU) nr. 1285/2013 en (EU) nr. 377/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU (PB L 170 van 12.5.2021, blz. 69, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/696/oj).

(2) Verordening (EU) 2023/588 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2023 tot vaststelling van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit voor de periode 2023-2027 (PB L 79 van 17.3.2023, blz. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/588/oj).

(3) PB L 161 van 29.5.2014, blz. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2014/295/oj.

(4) PB L 172 van 5.7.2005, blz. 84, ELI: http://data.europa.eu/eli/agree_internation/2005/481/oj.

(5) Besluit (GBVB) 2021/698 van de Raad van 30 april 2021 betreffende de beveiliging van systemen en diensten die worden gestationeerd, geëxploiteerd en gebruikt in het kader van het ruimtevaartprogramma van de Unie en het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit die een weerslag kunnen hebben op de veiligheid van de Unie, en tot intrekking van Besluit 2014/496/GBVB (PB L 170 van 12.5.2021, blz. 178, ELI: http://data.europa.eu/eli/dec/2021/698/oj).

BIJLAGE

Richtsnoeren voor de onderhandelingen met Oekraïne met het oog op een overeenkomst tot vaststelling van de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit

De Commissie onderhandelt over een overeenkomst tot vaststelling van de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

De uitvoeringsbepalingen met betrekking tot de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en toegang tot GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, vallen onder deze samenwerkingsovereenkomst.

1. DOEL VAN DE ONDERHANDELINGEN

(1)

Het doel van de onderhandelingen is tot een overeenkomst te komen over de rechten en plichten van Oekraïne met betrekking tot zijn deelname aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, met inbegrip van de berekening van de financiële bijdragen, en zijn toegang tot de GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

(2)

In de overeenkomst moet ten volle rekening worden gehouden met het belang van de eerbiediging van de democratie, de rechtsstaat, de universele en ondeelbare mensenrechten en fundamentele vrijheden — in het bijzonder de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, alsook de vrijheid van meningsuiting en informatie —, de menselijke waardigheid, de beginselen van gelijkheid en solidariteit, en de eerbiediging van de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht.

(3)

De overeenkomst moet een billijk evenwicht tussen de bijdragen van en de voordelen voor Oekraïne waarborgen.

(4)

De overeenkomst moet de rechten van de Unie waarborgen om voor een goed financieel beheer te zorgen en de financiële belangen van de Unie te beschermen.

(5)

De overeenkomst mag geen afbreuk doen aan de onbeperkte en ononderbroken toegang tot de GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

(6)

De inhoud van deze onderhandelingen mag niet worden bekendgemaakt aan andere partijen dan de partijen die bij de onderhandelingen over deze overeenkomst betrokken zijn.

(7)

De voorwaarden waaronder Oekraïne gebruik zal maken van beveiligde connectiviteit moeten waarborgen dat het niveau van beveiliging van de infrastructuur en de dienst wordt gehandhaafd.

(8)

De overeenkomst mag geen afbreuk doen aan de ruimtevaartverordening of de verordening beveiligde connectiviteit. De overeenkomst moet met name waarborgen dat de aan Oekraïne verleende gebruiksrechten geen afbreuk doen aan de werking, beschikbaarheid en dienstverleningscapaciteit van het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

2. ONDERHANDELINGSPROCEDURE

(9)

De onderhandelingen en het overleg met het bijzonder comité tijdens de onderhandelingen moeten worden gevoerd op het passende rubriceringsniveau, zoals bepaald op basis van de uitgewisselde informatie, met inachtneming van de toepasselijke beveiligingsregels.

(10)

De onderhandelingen moeten ruim van tevoren worden voorbereid. Daartoe moet de Commissie het bijzonder comité zo spoedig mogelijk in kennis stellen van het verwachte tijdschema en van de punten waarover moet worden onderhandeld, en moet zij alle relevante documenten naar het bijzonder comité doorsturen.

(11)

Indien nodig worden de onderhandelingssessies voorafgegaan door een vergadering van het bijzonder comité, zodat dat advies kan uitbrengen over de tijdens de onderhandelingen in te nemen standpunten.

(12)

De Commissie verstrekt het bijzonder comité alle informatie die het nodig heeft om de voortgang van de onderhandelingen te kunnen volgen en brengt na elke onderhandelingssessie onverwijld schriftelijk verslag uit van het resultaat van de onderhandelingen. In voorkomend geval worden informatie en verslagen verstrekt overeenkomstig de beveiligingsregels die van toepassing zijn op de verwerking van gerubriceerde EU-informatie.

3. TOEPASSINGSGEBIED VAN DE OVEREENKOMST

In deze overeenkomst moeten ten minste en voor zover mogelijk de volgende punten aan bod komen:

(13)

de mogelijkheid voor Oekraïne om aan beide programma’s deel te nemen en een bevoegde GOVSATCOM-autoriteit en autoriteit voor beveiligde connectiviteit aan te wijzen;

(14)

de voorwaarden voor deelname aan de programma’s, met inbegrip van de berekening van de financiële bijdragen. Deze bijdragen worden aangemerkt als bestemmingsontvangsten overeenkomstig artikel 21, lid 5, van het Financieel Reglement;

(15)

het feit dat aan Oekraïne geenszins beslissingsbevoegdheid mag worden verleend met betrekking tot het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en tot het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit;

(16)

de regels voor de deelname van Oekraïne aan het GOVSATCOM-onderdeel van het ruimtevaartprogramma van de Unie en aan het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, en voor toegang tot GOVSATCOM-diensten en tot de diensten voor de overheid van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit, voor de duur van de respectieve programma’s, in overeenstemming met de doelstellingen ervan zoals bepaald in respectievelijk artikel 4 van de ruimtevaartverordening en artikel 3 van de verordening beveiligde connectiviteit;

(17)

het recht van OLAF (Europees Bureau voor fraudebestrijding) en de Europese Rekenkamer om hun respectieve bevoegdheden ten volle uit te oefenen in Oekraïne, met inbegrip van controles en verificaties ter plaatse overeenkomstig Verordening (EU, Euratom) nr. 883/2013 betreffende onderzoeken door OLAF en in overeenstemming met artikel 25 van de ruimtevaartverordening en artikel 23 van de verordening beveiligde connectiviteit;

(18)

erkenning door Oekraïne van de eigendom van de Unie van de activa voor beveiligde connectiviteit van de Unie, in overeenstemming met artikel 9 van de ruimtevaartverordening en artikel 6 van de verordening beveiligde connectiviteit (d.w.z. dat de Unie de eigenaar is van alle materiële en immateriële activa die deel uitmaken van de in het kader van het programma ontwikkelde overheidsinfrastructuur, met uitzondering van de terrestrische EuroQCI-infrastructuur);

(19)

bevestiging door Oekraïne van zijn voornemen om de regelgevende maatregelen met betrekking tot beveiligde connectiviteit die in de Unie van toepassing zijn, vast te stellen en te handhaven, met name maatregelen voor milieuduurzaamheid en duurzame ruimtevaart, in overeenstemming met artikel 8 van de verordening beveiligde connectiviteit;

(20)

bevestiging door Oekraïne van zijn voornemen om maatregelen met betrekking tot beveiligde connectiviteit vast te stellen en te handhaven die een gelijkwaardig niveau van beveiliging en veiligheid bieden als de maatregelen die in de Unie van toepassing zijn;

(21)

samenwerking op het gebied van spectrumbescherming en frequenties;

(22)

samenwerking op het gebied van marktontwikkeling, het aanwijzen van en de reactie op de eisen van gebruikers van GOVSATCOM en beveiligde connectiviteit;

(23)

subsidiabiliteit van Oekraïense marktdeelnemers bij en hun deelname aan de aanbesteding van leveringen voor beveiligde connectiviteit, in overeenstemming met de bepalingen van artikel 24 van de ruimtevaartverordening van de Unie en artikel 22 van de verordening beveiligde connectiviteit, en in overeenstemming met bestaande bilaterale en multilaterale verbintenissen op dit gebied;

(24)

de overeenkomst mag niet in strijd zijn met de governancebeginselen die zijn vastgesteld bij de verordening beveiligde connectiviteit;

(25)

de overeenkomst mag niet in strijd zijn met de bepalingen van Verordening (EU) 2021/821 betreffende controle op de uitvoer, de tussenhandel, de technische bijstand, de doorvoer en de overbrenging van producten voor tweeërlei gebruik;

(26)

de beginselen betreffende de naleving, wat de verwerking van gerubriceerde gegevens betreft, van de overeenkomst tussen Oekraïne en de EU inzake de beveiligingsprocedures voor de uitwisseling van gerubriceerde gegevens (1) en de uitvoeringsregels daarvan (2);

(27)

indien van toepassing, voldoende garanties van Oekraïne om de adequate bescherming van de beveiligde connectiviteitsinfrastructuur van de Unie op zijn grondgebied te waarborgen;

(28)

de deelname van Oekraïne, voor de relevante agendapunten, aan:

—	de GOVSATCOM-configuratie van het Comité voor het ruimtevaartprogramma van de Unie (SPC-GOVSATCOM) en de relevante werkgroepen daarvan;

—	de veiligheidsconfiguratie van het Comité voor het ruimtevaartprogramma (SPC-SC) en de relevante werkgroepen daarvan, en

—	de vergaderingen van de Raad voor de veiligheidsaccreditatie, waar toepasselijk.

De overeenkomst moet ervoor zorgen dat de deelname van Oekraïne aan de bovengenoemde fora strikt wordt geregeld overeenkomstig de geldende regelgeving en het reglement van orde van die fora. De overeenkomst mag met name niet in strijd zijn met de bepalingen van de artikelen 39 en 107 van de ruimtevaartverordening en de artikelen 34 en 47 van de verordening beveiligde connectiviteit;

(29)

bescherming van intellectuele-eigendomsrechten met betrekking tot GOVSATCOM en de systemen van de Unie voor beveiligde connectiviteit;

(30)

samenwerking op het gebied van normalisatie en accreditatie;

(31)

rapportageverplichtingen overeenkomstig artikel 101, lid 4, van de ruimtevaartverordening en artikel 41, lid 5, van de verordening beveiligde connectiviteit;

(32)

eventuele aanvullende vereisten die zijn gespecificeerd overeenkomstig artikel 39, lid 4, van de verordening beveiligde connectiviteit.

4. UITVOERING, EVALUATIE EN WIJZIGING

(33)

De overeenkomst moet een bepaling bevatten over de duur van de overeenkomst.

(34)

Er moet een gezamenlijk comité worden opgericht dat toezicht houdt op de uitvoering van de overeenkomst.

(35)

Er moet een wijzigingsprocedure in de overeenkomst worden opgenomen.

(36)

Er moet tevens een evaluatieprocedure in worden opgenomen, eventueel met de mogelijkheid om de duur van de overeenkomst te verlengen.

(37)

Er moeten beëindigings-, geschillenbeslechtings- en opschortingsclausules in worden opgenomen, met inbegrip van de eenzijdige opschorting door de EU indien de veiligheid van de Unie wordt aangetast en Besluit (GBVB) 2021/698 moet worden geactiveerd.

(38)

De overeenkomst moet aansprakelijkheidsregels bevatten die de Unie beschermen tegen claims die het gevolg zijn van een storing, defect, kwaliteitsvermindering of onderbreking van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit.

(39)

De overeenkomst, die in alle officiële talen van de EU gelijkelijk authentiek moet zijn, moet een daartoe strekkende taalclausule bevatten.

(40)

Indien in de beoogde overeenkomst in een depositaris wordt voorzien, moet de EU-onderhandelaar zeker stellen dat de taken van de depositaris worden vervuld door de secretaris-generaal van de Raad van de Europese Unie. Indien in de beoogde overeenkomst niet in een depositaris wordt voorzien, moet de EU-onderhandelaar ervoor zorgen dat de secretaris-generaal van de Raad van de Europese Unie belast wordt met het voor de Unie verstrekken en ontvangen van kennisgevingen aan en van Oekraïne in het kader van de overeenkomst.

(1) Overeenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie inzake de beveiligingsprocedures voor de uitwisseling van gerubriceerde gegevens (PB L 172 van 5.7.2005, blz. 84).

(2) Uitvoeringsregels voor de informatiebeveiligingsovereenkomst EU-Oekraïne, Raad van de Europese Unie (doc. 16037/05 van 22 december 2005).