(1)

Op 23 juni 2022 heeft de Europese Raad Moldavië de status van kandidaat-lidstaat toegekend. Het besluit was gebaseerd op de naleving door Moldavië van de voorwaarden die zijn vermeld in het advies van de Commissie van juni 2022 over het toetredingsverzoek van Moldavië. Op 14 december 2023 heeft de Europese Raad, naar aanleiding van de aanbeveling van de Commissie, beslist toetredingsonderhandelingen met Moldavië te openen.

(2)

In zijn conclusies van 15 december 2022 heeft de Europese Raad bevestigd dat de Unie Moldavië alle relevante steun zal blijven verlenen voor de aanpak van de veelsoortige gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne.

(3)

Cyberbeveiligingsincidenten blijven zowel in de Unie als op mondiaal niveau voor economische en maatschappelijke gevolgen zorgen. Cyberdreigingen evolueren bijzonder snel in bepaalde kandidaat-lidstaten van de EU waar aanzienlijke of grootschalige incidenten het potentieel hebben kritieke infrastructuur te verstoren en te beschadigen, de goede werking van hun economie en de instellingen te verstoren of ernstige risico’s te vormen voor de openbare veiligheid en de veiligheid van entiteiten en burgers. Dat is vooral het geval in Moldavië, waar Rusland hybride operaties en cyberaanvallen uitvoert om kritieke infrastructuur, democratische processen en verkiezingsinfrastructuur in gevaar te brengen.

(4)

Gezien de onvoorspelbare aard van cyberaanvallen, het feit dat ze vaak niet beperkt zijn tot een specifiek geografisch gebied en het feit dat ze een groot risico op overloopeffecten inhouden, draagt de versterking van de weerbaarheid van buurlanden en hun capaciteit om doeltreffend te reageren op significante en grootschalige cyberbeveiligingsincidenten bij tot de bescherming van de Unie, met name de interne markt en industrie, als geheel. Daarom is in Verordening (EU) 2025/38 bepaald dat derde landen die partij zijn bij een associatieovereenkomst met de Unie waardoor ze kunnen deelnemen aan het programma Digitaal Europa (“met het programma Digitaal Europa geassocieerde derde landen”), steun kunnen krijgen uit de EU-cyberbeveiligingsreserve (de “reserve”), op hun hele grondgebied of op een deel daarvan, indien daarin is voorzien in de overeenkomst op grond waarvan het derde land met het programma Digitaal Europa is geassocieerd.

(5)

Overeenkomstig artikel 19 van Verordening (EU) 2025/38 kunnen met het programma Digitaal Europa geassocieerde derde landen om steun uit de reserve verzoeken als de entiteiten die het doelwit zijn en waarvoor ze om die steun verzoeken, in zeer kritieke sectoren actieve entiteiten of in andere kritieke sectoren actieve entiteiten zijn en als de gedetecteerde incidenten tot aanzienlijke operationele verstoringen leiden of overloopeffecten in de Unie zouden kunnen hebben. Een derde land komt enkel in aanmerking voor dergelijke steun als die specifiek voorzien is in de overeenkomst op grond waarvan dat land met het programma Digitaal Europa is geassocieerd. Bovendien mogen dergelijke derde landen alleen in aanmerking blijven komen als aan de drie criteria van artikel 19, lid 3, van Verordening (EU) 2025/38 is voldaan. Ten eerste moet het derde land volledig voldoen aan de relevante bepalingen van die overeenkomst. Ten tweede moet het derde land, gezien de complementaire aard van de reserve, passende maatregelen hebben getroffen om zich voor te bereiden op significante cyberbeveiligingsincidenten of aan grootschalige cyberbeveiligingsincidenten gelijkwaardige incidenten. Ten derde moet de steunverlening uit de reserve stroken met het beleid van de Unie ten aanzien van dat land en met de algemene betrekkingen met dat land, en verenigbaar zijn met ander beleid van de Unie op het gebied van veiligheid.

(6)

Steunverlening aan met het programma Digitaal Europa geassocieerde derde landen kan gevolgen hebben voor de betrekkingen met derde landen en het veiligheidsbeleid van de Unie, onder meer in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. De Raad neemt een besluit op basis van een voorstel van de Commissie en houdt daarbij terdege rekening met de beoordeling van de drie in artikel 19, lid 3, van Verordening (EU) 2025/38 bedoelde criteria door de Commissie.

(7)

Moldavië is zwaar getroffen door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en is zelf ook rechtstreeks het doelwit van hybride operaties waarmee Rusland probeert het land te destabiliseren en zijn traject richting toetreding tot de Unie te ondermijnen. Tegen die achtergrond heeft de Unie Moldavië uitgebreide steun verleend voor de aanpak van de problemen waarmee het land wordt geconfronteerd als gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, en voor de versterking van de weerbaarheid, de veiligheid en de stabiliteit van het land in het licht van de directe destabiliserende operaties van Rusland.

(8)

Op 24 april 2023 heeft de Raad Besluit (GBVB) 2023/855 (2) vastgesteld, waarbij een civiele partnerschapsmissie van de Europese Unie in Moldavië werd opgericht in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, om strategisch advies en operationele steun te verlenen wat betreft crisisbeheersing en hybride dreigingen. Sinds 2021 verleent de Unie ook consistent steun via de Europese Vredesfaciliteit om de capaciteit van Moldavië op militair en defensiegebied te versterken. De ondertekening van het veiligheids- en defensiepartnerschap tussen de EU en Moldavië op 21 mei 2024 heeft de structuur van de samenwerking tussen de Unie en Moldavië gestroomlijnd op het vlak van de kerngebieden vrede, veiligheid en defensie. Voorts heeft het groeiplan voor Moldavië, dat op 10 oktober 2024 door de Commissie is goedgekeurd, tot doel de sociaaleconomische hervormingen in Moldavië te ondersteunen en de toegang van Moldavië tot de interne markt te verbeteren, waarbij specifieke hervormingen op het gebied van cyberbeveiligingsgovernance worden verwacht.

(9)

De Commissie heeft geoordeeld dat de drie criteria van artikel 19, lid 3, van Verordening (EU) 2025/38 ten aanzien van Moldavië zijn vervuld. Ze heeft bij die beoordeling de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid geraadpleegd.

(10)

Overeenkomstig artikel 19, lid 6, van Verordening (EU) 2025/38 voldoet Moldavië volgens de beoordeling van de Raad aan de relevante bepalingen van de overeenkomst op grond waarvan dat land met het programma Digitaal Europa is geassocieerd en heeft het passende maatregelen getroffen om zich voor te bereiden op significante cyberbeveiligingsincidenten en op aan grootschalige cyberbeveiligingsincidenten gelijkwaardige incidenten. Voorts strookt de steunverlening uit de reserve volgens de beoordeling van de Raad met het beleid van de Unie ten aanzien van Moldavië en met de algemene betrekkingen met dat land, en is die steun verenigbaar met ander beleid van de Unie op het gebied van veiligheid, met name in het licht van de in overweging 8 genoemde factoren.

(11)

Aangezien de overeenkomst op grond waarvan Moldavië met het programma Digitaal Europa is geassocieerd, voorziet in steun uit de reserve en aangezien dat land aan de criteria van artikel 19, lid 3, van Verordening (EU) 2025/38 voldoet, moet steun voor Moldavië uit de reserve worden toegestaan,