(1)

Om marktverstoringen op de wijnmarkt van de Unie voor het verkoopseizoen 2023/2024 te voorkomen, heeft de Commissie Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/1225 (2) vastgesteld, die onder meer voorziet in uitzonderlijke crisisdistillatie in bepaalde lidstaten. Het doel van de maatregel bestond in het verminderen van de buitensporige voorraden die in bepaalde van de belangrijkste wijnproducerende gebieden van de Unie werden genoteerd, met name voor rode en roséwijnen, als gevolg van de gecumuleerde impact van verschillende crises in de voorgaande jaren en de algemene trend van een vermindering van het wijnverbruik in de Unie en van de uitgevoerde hoeveelheden in een context van hoge inflatie voor de consument en hoge kosten voor wijnproducenten.

(2)

Als gevolg daarvan is in zes producerende lidstaten (Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië, Hongarije en Portugal) meer dan 3,5 miljoen hectoliter rode en roséwijnen uit de markt genomen. De verwijdering van deze hoeveelheden, in combinatie met de daling van de productie in de Unie in 2023 (–10,5 % ten opzichte van het voorgaande jaar) en in belangrijke producerende lidstaten (–24 % in Italië en –21 % in Spanje), heeft zich vertaald in een evenwichtigere markt voor het lopende verkoopseizoen in het algemeen, ook al blijft de marktsituatie in de hele Unie fragiel.

(3)

Portugal daarentegen kende de grootste oogsttoename van de wijnproducerende lidstaten in 2023 (+10 % ten opzichte van het voorgaande jaar, en +15 % voor het segment rode wijnen met een beschermde oorsprongsbenaming of een beschermde geografische aanduiding), waardoor het uitkwam op een totale productie van ongeveer 7,5 miljoen hectoliter. Ondertussen heeft de binnenlandse verkoop van Portugese rode wijnen met een oorsprongsbenaming of een geografische aanduiding op de nationale markt tot maart 2024 zich slechts marginaal hersteld, met +2,3 % ten opzichte van dezelfde periode in 2023, terwijl de uitvoer tot april 2024 met –1,5 % is gedaald. Deze situatie weegt met name op het marktsegment van Portugese rode wijnen met een oorsprongsbenaming of een geografische aanduiding, waarvan het niveau van de voorraden naar schatting in juli 2024 verder zal toenemen met 29 % ten opzichte van 2023, en met 46 % ten opzichte van het getrimde gemiddelde van de voorgaande vijf jaar.

(4)

De voorraadaccumulatie zet de prijzen op de Portugese wijnmarkt aanzienlijk onder druk. Als er niet snel actie wordt ondernomen, dreigt de situatie de nationale markt verder te verstoren met de komst van de oogst van 2024, aangezien de wijnproducenten geen opslagcapaciteit meer zullen hebben voor de nieuwe productie en gedwongen zullen worden tegen nog lagere prijzen te verkopen. De huidige druk op de Portugese wijnmarkt en de dringende noodzaak voor de Portugese producenten om voldoende opslagcapaciteit beschikbaar te maken voor de nieuwe oogst, dreigen in zekere mate ook de wijnmarkten van andere lidstaten te treffen die een deel van het overaanbod in Portugal zouden kunnen opnemen en tegen een lage prijs zouden kunnen verkopen, al dan niet met de oorspronkelijke oorsprongsbenaming of geografische aanduiding.

(5)

Het uit de Portugese wijnmarkt nemen van een deel van het voorraadvolume voor het zwaarst getroffen marktsegment van rode wijnen met een oorsprongsbenaming of een geografische aanduiding, moet Portugal helpen het gebrek aan evenwicht op de markt aan te pakken en te voorkomen dat de huidige verstoringen uitmonden in een ernstigere of langdurige crisis in Portugal, en zich naar de wijnmarkten van andere lidstaten verspreiden. Ondanks de in 2023 genomen maatregel zal de voorraad rode wijnen met een oorsprongsbenaming of een geografische aanduiding in Portugal eind juli 2024 naar verwachting 2,25 miljoen hectoliter hoger liggen dan het recordniveau van een jaar eerder, wat neerkomt op 63 % van een volledige gemiddelde oogst. De geaccumuleerde voorraden voor deze categorieën zullen aan het einde van het lopende verkoopseizoen uitkomen op tweeënhalve keer de in 2023 geproduceerde hoeveelheid, terwijl de eindvoorraden gemiddeld minder dan twee keer zo groot als een gemiddelde oogst zijn.

(6)

Om de druk op de markt te verminderen, moet ten minste 15 % van de toename van de voorraden worden verwijderd, wat neerkomt op circa 340 000 hectoliter. Bij een compensatieniveau van 20 % onder de recente marktprijzen zou de maatregel ongeveer 15 miljoen EUR vergen. Portugal heeft verklaard dat het niet in staat is om de overtollige hoeveelheid wijn uit de markt te nemen door middel van nationale betalingen uit hoofde van artikel 216 van Verordening (EU) nr. 1308/2013. Alle andere in het kader van Verordening (EU) nr. 1308/2013 beschikbare maatregelen, lijken ontoereikend of ongeschikt. Daarom is het dienstig gebruik te maken van de landbouwreserve om in Portugal een gerichte crisisdistillatie in uit te voeren.

(7)

Om verstoring van de mededinging te voorkomen, mag de verkregen alcohol niet worden gebruikt voor de voedings- en drankensector en mag deze alleen worden gebruikt voor industriële doeleinden, zoals farmaceutische en desinfectiedoeleinden, en voor energiedoeleinden. Om misbruik of overcompensatie naar aanleiding van de uitvoering van deze uitzonderlijke maatregel te voorkomen, is het dienstig de betrokken lidstaat te verzoeken de maatregel uitsluitend te richten op wijncategorieën met een sterk verstoord marktevenwicht, en de te verstrekken compensatie te beperken tot een niveau onder de desbetreffende recente marktprijzen.

(8)

Met het oog op een grotere doeltreffendheid van de financiële middelen van de Unie die aan deze crisisdistillatie kunnen worden toegewezen, moet het Portugal worden toegestaan de financiële steun van de Unie aan te vullen met nationale betalingen ten belope van maximaal 200 % van de Uniesteun waarin deze verordening voorziet.

(9)

Portugal moet de Commissie gedetailleerde informatie verstrekken over de uitvoering van deze verordening, zodat de Unie de doeltreffendheid van de hierbij ingevoerde maatregel kan monitoren.

(10)

Om budgettaire redenen mag de Unie de uitgaven van Portugal ter uitvoering van de in deze verordening vervatte maatregel enkel financieren indien de betrokken uitgaven binnen een bepaalde termijn worden verricht. De steun voor deze uitzonderlijke maatregel moet derhalve uiterlijk op 30 april 2025 worden betaald.

(11)

Aangezien er geen betalingen mogen worden gedaan na 30 april 2025, is artikel 5, lid 2, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2022/127 van de Commissie (3), dat voorziet in een evenredige verlaging van de na de uiterste datum verrichte maandelijkse betalingen, niet van toepassing.

(12)

Om de financiële belangen van de Unie te beschermen, moeten de nationale bevoegde autoriteiten van de lidstaat die de uitzonderlijke crisisdistillatiemaatregel toepast, controles uitvoeren om na te gaan of aan de voorwaarden en eisen van deze verordening is voldaan.

(13)

Om dwingende redenen van urgentie is het, gezien de aanhoudende marktverstoring en de korte tijd waarover Portugal beschikt om vóór de komende oogst in september 2024 met de uitvoering van de in deze verordening vervatte maatregel te beginnen, noodzakelijk onmiddellijk actie te ondernemen en het overaanbod zo spoedig mogelijk uit de markt te nemen. Anders zou de marktsituatie verder verslechteren en zou de huidige onevenwichtigheid zich doorzetten in het nieuwe verkoopseizoen, waardoor in Portugal een langdurige crisis dreigt te ontstaan die ook gevolgen kan hebben voor de wijnmarkten van andere lidstaten. Uitstel dreigt derhalve de doeltreffendheid van de actie om de Portugese wijnmarkt te stabiliseren, te verminderen.

(14)

In het licht van de bovengenoemde dwingende redenen van urgentie moet deze verordening worden vastgesteld overeenkomstig de spoedprocedure van artikel 228 van Verordening (EU) nr. 1308/2013.

(15)

Aangezien onmiddellijk actie moet worden ondernomen, moet deze verordening in werking treden op de dag van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie,