(1)

De Commissie en de hoge vertegenwoordiger hebben in het licht van de toenemende geopolitieke spanningen, verdergaande economische integratie en de versnelling van de technologische ontwikkeling erkend dat bepaalde economische stromen en activiteiten een risico kunnen vormen voor onze economische veiligheid en hebben een gezamenlijke mededeling betreffende een strategie voor de economische veiligheid van de EU (1) aangenomen met het oog op de invoering van een alomvattende strategische aanpak van economische veiligheid.

(2)

De strategie voor economische veiligheid van de EU is gebaseerd op een driepijlerbenadering: bevordering van de economische basis en het concurrentievermogen van de EU; bescherming tegen risico’s; en partnerschap met zo veel mogelijk landen om gemeenschappelijke zorgen en belangen aan te pakken.

(3)

Als onderdeel van dit kader en gezien de risico’s die bepaalde economische afhankelijkheden en technische ontwikkelingen met zich mee kunnen brengen, heeft de EU een duidelijk beeld nodig van de risico’s voor haar economische veiligheid en de ontwikkeling van die risico’s in de loop der tijd.

(4)

Deze risico’s moeten samen met de EU-lidstaten in kaart worden gebracht en beoordeeld, met inbreng van particuliere belanghebbenden, in een dynamisch en continu proces.

(5)

In de strategie voor economische veiligheid van de EU zijn de volgende vier brede en niet-uitputtende risicocategorieën genoemd die nader moeten worden beoordeeld: de weerbaarheid van toeleveringsketens, met inbegrip van energiezekerheid; fysieke en cyberbeveiliging van kritieke infrastructuur; technologieveiligheid en het uitlekken van technologie; de inzet van economische afhankelijkheid als wapen en economische dwang.

(6)

De Commissie heeft zich er in de gezamenlijke mededeling toe verbonden de risico’s van technologieveiligheid en het uitlekken van technologie te beoordelen op basis van een lijst van strategische technologieën die van cruciaal belang zijn voor de economische veiligheid, en een lijst voor te stellen van kritieke technologieën waarvan de risico’s het meest gevoelig zijn en die tegen eind 2023 gezamenlijk met de lidstaten beoordeeld moeten worden.

(7)

In de gezamenlijke mededeling zijn voor de selectie van de nader te beoordelen technologieën met de meest gevoelige risico’s drie nauw gedefinieerde en toekomstgerichte criteria geïdentificeerd, namelijk: de ontsluitende en transformatieve aard van een technologie, het risico op de combinatie van civiele en militaire toepassingen en het risico op misbruik ervan in het kader van schendingen van de mensenrechten.

(8)

Bij het criterium “de ontsluitende en transformatieve aard van de technologie” wordt gekeken naar het potentieel en de relevantie van de technologie om aanzienlijke verbeteringen van prestaties en efficiëntie en/of radicale veranderingen voor sectoren, vermogens enz. te stimuleren.

(9)

Bij het criterium “risico op de combinatie van civiele en militaire toepassingen” wordt gekeken naar de relevantie van technologie voor zowel de civiele als de militaire sector en het potentieel ervan om vooruitgang te boeken op beide gebieden, alsook het risico van het gebruik van bepaalde technologieën om vrede en veiligheid te ondermijnen.

(10)

Bij het criterium “risico van misbruik van de technologie in het kader van schendingen van de mensenrechten” wordt gekeken naar eventueel gebruik van de technologie in strijd met de mensenrechten, met inbegrip van de inperking van fundamentele vrijheden.

(11)

Na een eerste interne analyse heeft de Commissie een lijst opgesteld van tien technologiegebieden die kritiek zijn voor de economische veiligheid van de EU. In deze lijst van technologiegebieden wordt rekening gehouden met de werkzaamheden die zijn verricht in het kader van het actieplan inzake synergieën tussen de civiele, defensie- en ruimtevaartindustrie (2). Deze lijst is een levend document en kan eventueel verder worden aangepast aan de technologische ontwikkelingen, als doorlopend proces.

(12)

Op basis van de drie nauw gedefinieerde en toekomstgerichte criteria voor de selectie van technologieën voor nadere beoordeling worden in deze aanbeveling vier technologiegebieden uit deze lijst genoemd waarvan het zeer waarschijnlijk wordt geacht dat zij de meest gevoelige en onmiddellijke risico’s op het gebied van de technologieveiligheid en het uitlekken van technologie met zich mee zullen brengen, namelijk geavanceerde halfgeleiders, kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologieën en biotechnologieën. Deze technologiegebieden moeten voor het einde van het jaar met de hoogste prioriteit worden onderworpen aan een gezamenlijke risicobeoordeling met de lidstaten. Afhankelijk van de verkennende werkzaamheden met de lidstaten kan deze collectieve beoordeling gericht zijn op subgroepen van technologieën binnen deze vier technologiegebieden.

(13)

De structuur van de lijst is gebaseerd op de inschatting van de Commissie welke van deze technologiegebieden waarschijnlijk de meest gevoelige en onmiddellijke risico’s in verband met technologieveiligheid en het uitlekken van technologie met zich meebrengen. Dit kan dienen als hulpmiddel bij de besluitvorming over verdere stappen. De Commissie zal een open dialoog aangaan met de lidstaten over het passende tijdschema en de reikwijdte van nadere risicobeoordelingen, onder meer rekening houdend met de mate waarin tijd een rol speelt bij de ontwikkeling van de risico’s. De Commissie zou over dit aspect van de economische veiligheidsstrategie graag een tijdige uitwisseling van gedachten in de Raad zien, in het kader van de algemene politieke beraadslagingen en in richtsnoeren naar aanleiding van de gezamenlijke mededeling. De Commissie zou tegen het voorjaar van 2024 verdere initiatieven in dit verband kunnen voorstellen in het licht van een dergelijke dialoog en de eerste ervaringen met de initiële collectieve beoordelingen, alsook in het licht van andere eventueel ontvangen input met betrekking tot de in de lijst opgenomen technologiegebieden. Bij het nemen van besluiten over voorstellen voor nadere collectieve risicobeoordelingen met de lidstaten op een of meer van de vermelde aanvullende technologiegebieden, of subgroepen daarvan, houdt de Commissie rekening met lopende of geplande bevorderings- of partnerschapacties op het desbetreffende technologiegebied. Meer in het algemeen zal de Commissie voor ogen houden dat maatregelen ter verbetering van het concurrentievermogen van de EU op de betrokken gebieden kunnen bijdragen tot het verminderen van bepaalde technologische risico’s.

(14)

Het doel van de risicobeoordeling moet zijn kwetsbaarheden van systemische aard in kaart te brengen en te analyseren op basis van de mogelijke gevolgen ervan voor de economische veiligheid van de EU en de mate van waarschijnlijkheid dat de negatieve gevolgen zich zullen voordoen. Om de komende risicobeoordeling samen met de lidstaten te structureren, heeft de Commissie een aantal leidende beginselen vastgesteld.

(15)

Deze aanbeveling loopt niet vooruit op het resultaat van de risicobeoordeling. Alleen het resultaat van de gedetailleerde collectieve beoordeling van de hoogte en de aard van de geconstateerde risico’s kan als basis dienen voor een verdere discussie over de noodzaak van nauwkeurige en evenredige bevorderings-, partnerschaps- en beschermingsmaatregelen in verband met eender welke van deze technologiegebieden of een subgroep daarvan. De lidstaten en de Commissie kunnen deze informatie gebruiken bij het ontwerpen van toekomstige beleidsmaatregelen, met inbegrip van bevorderings-, partnerschaps- of beschermingsmaatregelen op nationaal, EU- of internationaal niveau, die in verhouding moeten staan tot de hoogte van het risico en nauwkeurig moeten zijn wat de reikwijdte betreft. In deze fase van de voorafgaande beoordeling kan derhalve niet worden geconcludeerd of een bepaald EU- of lidstaatinstrument voor bevorderings-, partnerschaps- of beschermingsmaatregelen met het oog op meer economische veiligheid al dan niet wordt ingezet.

(16)

Alle eventueel te nemen maatregelen zullen evenredig zijn en specifiek worden gericht op de beoordeelde risico’s van het desbetreffende gebied van kritieke technologie, of van de relevante technologie. Alle uitgevoerde maatregelen zullen erop zijn gericht de Unie op deze gebieden te versterken en negatieve overloopeffecten op de markt en de economie tot een minimum te beperken. Deze beoordelingen zullen met name bijdragen tot de ontwikkeling van beleid van de Unie ter ondersteuning van innovatie en industriële ontwikkeling voor de geïdentificeerde technologieën, onder meer door middel van internationale initiatieven,