Coördinatie van de aankoop van gas, betrouwbare prijsbenchmarks en de uitwisseling van gas over grenzen heen

KERNPUNTEN

De niet-uitgelokte aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne en de vermindering van de aardgastoevoer van Rusland naar de lidstaten tast de continuïteit van de energievoorziening van de EU aan. Deze wapening van de gasvoorziening en manipulatie van de markten door opzettelijke verstoring van de gasstroom heeft geleid tot ontregelingen van de energieprijzen in de EU die een bedreiging vormen voor de economie van de EU.

De verordening vormt een gecoördineerde reactie van de EU om haar burgers en economie te beschermen door de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen en buitensporige prijzen omlaag te brengen.

Bundeling van de vraag en gezamenlijke aankoop

Om opbieden te voorkomen en om een betere hefboomwerking ten opzichte van gasleveranciers te hebben, kunnen de lidstaten, in het kader van de verordening, samen met de landen van de Energiegemeenschap hun gasinvoerbehoeften indienen bij een door de Europese Commissie betrokken dienstverlener, die vervolgens:

• de geaggregeerde vraag berekent;
• naar aanbiedingen op de mondiale markten voor leveranciers streeft om aan de totale vraag te voldoen; en
• toegangsrechten toekent voor toevoer, waarbij rekening wordt gehouden met een evenredige verdeling tussen kleinere en grotere deelnemers.

Gasbedrijven en gasverbruikende ondernemingen:

• moeten de dienst gebruiken voor gasvolumes die gelijk zijn aan 15 % van hun respectieve verplichtingen voor het vullen van gasopslagplaatsen voor 2023 — een totaal van ongeveer 13,5 miljard kubieke meter voor de EU — waarboven de aggregatie vrijwillig is, maar op basis van hetzelfde mechanisme;
• kunnen vervolgens ervoor kiezen om gas via het platform aan te kopen bij leveranciers die aan de geaggregeerde vraag kunnen voldoen;
• kunnen delen van de aankoopovereenkomsten coördineren of gebruikmaken van gezamenlijke aankoopovereenkomsten, mits deze in overeenstemming zijn met het mededingingsrecht van de EU.

Voor Russisch gas gelden geen gemeenschappelijke aankopen.

Prijsbenchmarks voor gas

Het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) moet uiterlijk op 31 maart 2023 een nieuwe prijsbenchmark ontwikkelen ter stimulering van een stabiele en voorspelbare prijsstelling voor vloeibaar aardgas.

In de verordening wordt, via de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA), een mechanisme voor de beheersing van de dagelijkse volatiliteit¹ vastgesteld voor transacties op dezelfde dagen op handelsplatformen waarop energiegerelateerde grondstoffenderivaten worden verhandeld, ter voorkoming van:

• buitensporige prijsschommelingen gedurende een werkdag; en
• decimale prijsschommelingen die de bovenste en onderste grens overschrijden.

De solidariteit van de lidstaten ten aanzien van de continuïteit van de elektriciteitsvoorziening en de bescherming van de essentiële industrieën en de beschermde afnemers²

De regels stellen de lidstaten in staat om:

• niet-essentieel gasverbruik te verminderen (zoals verwarming buitenshuis of verwarming van particuliere zwembaden) om gas aan essentiële diensten en industrieën te leveren;
• te bepalen wat niet-essentieel gasverbruik is;
• solidariteit te vragen van andere lidstaten wanneer zij niet in staat zijn de voor hun elektriciteitssysteem benodigde kritieke gasvolumes te verzekeren;
• uitzonderingen op deze regels, zoals door solidariteit beschermde afnemers³ (huishoudens en bepaalde sociale diensten), gasvoorziening voor elektriciteit die nodig is voor de productie en het vervoer van gas, bepaalde kritieke infrastructuur en installaties die van essentieel belang zijn voor de werking van de militaire, nationale en humanitaire hulpdiensten;
• beschermde afnemers (zoals huishoudelijke verwarming binnenshuis, scholen en ziekenhuizen) in alle omstandigheden te beschermen; en
• bij een werkelijk noodgeval de gasvoorziening te delen.

Ze stellen ook standaardregels vast voor het verschaffen van solidariteit aan andere lidstaten tijdens een noodsituatie op grond van Verordening (EU) 2017/1938 (zie samenvatting) indien de betrokken lidstaten geen overeenstemming over dergelijke regelingen hebben bereikt.