Militaire operatie van de Europese Unie die moet bijdragen aan de maritieme veiligheid in het westelijke deel van de Indische Oceaan en in de Rode Zee (Eunavfor Atalanta)

KERNPUNTEN

Operatie Atalanta

• De EU-zeemacht Atalanta (nu Eunavfor Atalanta) is eind 2008 opgericht als antwoord op de toenemende piraterij in de westelijke Indische Oceaan als onderdeel van de geïntegreerde benadering van Somalië door de EU.
• De zeemacht werd opgericht in overeenstemming met het Europees gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) en de relevante resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (UNSCR) en het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee.

Opdracht

Eunavfor Atalanta helpt bij:

• de bescherming van schepen van het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties die voedselhulp bieden aan ontheemden in Somalië;
• de bescherming van kwetsbare schepen die voor de Somalische kust varen en het ontmoedigen, voorkomen en bestrijden van piraterij en gewapende roofovervallen voor de Somalische kust;

Het gebied van de operaties van de strijdkrachten dat daartoe wordt ingezet, beslaat de zeegebieden voor de Somalische kust en die van de buurlanden. Indien dit door de Somalische regering is toegestaan, kunnen deze bovendien in de territoriale wateren in Somalië hetzelfde doel nastreven.

Als secundaire uitvoeringstaken, op volle zee voor de kust van Somalië, draagt Eunavfor bij aan de implementatie van het wapenembargo van de Verenigde Naties tegen Al-Shabaab en de bestrijding van drugshandel.

Als een secundaire niet-uitvoerende taak houdt Eunavfor toezicht op drugshandel, wapenhandel, illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij en illegale handel voor de kust van Somalië. Het kan ook, op verzoek en binnen de mogelijkheden daarvan, bijdragen aan de geïntegreerde benadering van Somalië door de EU (zie de sectie "Coördinering en samenwerking met andere actoren" hieronder) en relevante activiteiten van de internationale gemeenschap, zoals het panel van deskundigen inzake Somalië opgericht onder de resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties 2713 (2023) om de onderliggende oorzaken van piraterij en de netwerken ervan aan te pakken.

De Militaire Staf van de Europese Unie ondersteunt Eunavfor Atalanta bij het identificeren van bedreigingen en de uitvoering van voorafgaande planning, teneinde het Politiek en Veiligheidscomité (PVC) op de hoogte te houden.

Politieke controle en strategie

• Het PVC oefent politieke controle uit en heeft de strategische leiding over de militaire operatie van de EU, onder verantwoordelijkheid van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid (HV).
• Het PVC wordt gemachtigd door de Raad van de Europese Unie om bepaalde besluiten te nemen, waaronder:
  • het wijzigen van planningsdocumenten, waaronder het operatieplan, de commandostructuur en de inzetregels;
  • het aanwijzen van de operationeel commandant van de EU en/of de commandant van de troepen van de EU.
• De Raad, bijgestaan door de HV, behoudt de bevoegdheid om te beslissen over de doelstellingen en de beëindiging van de militaire operatie.

Militaire leiding

• De operationeel commandant van de EU is verantwoordelijk voor de militaire operatie.
• De operatie wordt gecontroleerd door het Militair Comité van de Europese Unie, dat regelmatig rapporten ontvangt van de operationeel commandant.

Coördinatie en samenwerking met andere actoren

De HV, de operationeel commandant van de EU en de commandant van de troepen van de EU coördineren hun respectieve activiteiten met betrekking tot de operatie nauwgezet.

Eunavfor Atalanta werkt nauw samen met:

• de scheepvaart via het centrum voor maritieme veiligheid — Indische Oceaan;
• Maritieme beveiligingsoperatie van de Europese Unie ter bescherming van de vrijheid van scheepvaart in verband met de crisis in de Rode Zee (Eunavfor Aspides) en faciliteert de logistieke ondersteuning daarvan;
• Operatie Agenor voor maritiem situationeel bewustzijn;
• de door de Verenigde Staten geleide Operation Prosperity Guardian, de Gecombineerde Zeestrijdkrachten en de landen die bereid zijn om bij te dragen aan de maritieme veiligheid in het gebied;
• de militaire missie van de EU om de Somalische veiligheidstroepen te helpen opleiden (EUTM Somalia);
• de missie van de EU voor capaciteitsopbouw in Somalië (EUCAP Somalië);
• het Satellietcentrum van de Europese Unie, dat samen met het Inlichtingen- en situatiecentrum van de Europese Unie (deel van de Europese Dienst voor extern optreden) de operatie ook ondersteunt.

Introductie en informatie-uitwisseling;

In het besluit worden tevens de procedures vastgesteld voor de uitwisseling, op basis van wederkerigheid en inclusiviteit, van gerubriceerde EU-informatie met Eunavfor Aspiden en soortgelijke maritieme beveiligingsaanbieders.

Strategische beoordeling en beëindiging

• In 2025 staat een strategische beoordeling van Eunavfor gepland, gesynchroniseerd met een vergelijkbare evaluatie van Eunavfor Aspides.
• Eunavfor Atalanta wordt op 28 februari 2027 beëindigd.
• Het gemeenschappelijk optreden wordt ingetrokken vanaf de datum van sluiting van de operationeel hoofdkantoor in de EU.