Beperkende maatregelen tegen Iran

KERNPUNTEN

Artikel 215 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en artikel 29 van het Verdrag betreffende de Europese Unie bieden het algemene kader voor EU-sancties met betrekking tot Iran.

Besluit 2010/413/GBVB en Verordening (EU) nr. 267/2012

Het besluit en de verordening strekken tot omzetting van VN-sancties in vervolg op de VNVR-resolutie op grond waarvan Iran moet stoppen met de verrijking van uranium voor nucleaire proliferatiedoeleinden. Daarnaast leggen het besluit en de verordening een reeks autonome economische en financiële sancties van de Europese Unie (EU) op aan Iran, waaronder de volgende.

Handel in diverse goederen:

• een verbod op de uitvoer van wapens naar Iran;
• een verbod op de uitvoer van goederen voor tweeërlei gebruik en goederen die kunnen worden gebruikt bij activiteiten in verband met de verrijking van uranium;
• een verbod op de invoer van aardolie, aardgas, petrochemische en aardolieproducten;
• een verbod op de verkoop of levering van essentiële uitrusting die wordt gebruikt in de energiesector;
• een verbod op de verkoop of levering van goud, ander edelmetaal en diamanten;
• een verbod op bepaalde scheepsuitrusting;
• een verbod op bepaalde software.

Financiële sector:

• bevriezing van de activa van de Centrale Bank van Iran en grote Iraanse commerciële banken;
• vaststelling van kennisgevings- en vergunningsmechanismen voor geldovermakingen boven bepaalde bedragen naar Iraanse financiële instellingen.

Transportsector:

• beletten van de toegang tot EU-luchthavens van Iraanse vrachtvluchten;
• een verbod op onderhoud en service voor Iraanse vrachtvliegtuigen of schepen die verboden materialen of goederen vervoeren;
• het opleggen van reisbeperkingen en bevriezing van vermogensbestanddelen aan bijkomende in de lijst vermelde personen en entiteiten.

Op 20 juli 2015 werd VNVR-resolutie 2231 (2015) aangenomen en overeengekomen door Iran en de E3/EU+3¹. Met deze resolutie:

• werd het gezamenlijk alomvattend actieplan bekrachtigd;
• werden bepaalde vrijstellingen van bestaande beperkende maatregelen mogelijk gemaakt, en
• werden het tijdschema en de verbintenissen bepaald die door alle partijen moesten worden nagekomen om tot een beëindiging van de beperkende maatregelen tegen Iran te komen.

Op 16 januari 2016 (de dag van de toepassing van de overeenkomst) heeft de VN bepaalde nucleair-gerelateerde beperkende maatregelen opgeheven, zoals vastgesteld bij VNVR-resolutie 2231 (2015). Daarnaast heeft de Raad van de Europese Unie alle nucleair-gerelateerde economische en financiële sancties van de EU tegen Iran opgeheven. Sommige andere beperkingen blijven echter van kracht.

Besluit 2011/235/GBVB en Verordening (EU) nr. 359/2011

Besluit 2011/235/GBVB voorziet in een reisverbod en de bevriezing van tegoeden² en bevriezing van economische middelen³ voor personen die verantwoordelijk zijn voor ernstige schendingen van de mensenrechten in Iran, en met hen geassocieerde personen. Verordening (EU) nr. 359/2011 geeft uitvoering aan Besluit 2011/235/GBVB met betrekking tot de volgende punten.

Maatregelen ter bestrijding van binnenlandse onderdrukking

• Het is verboden om het volgende te verkopen, leveren, overdragen of uitvoeren, ongeacht of het product van oorsprong is uit de EU, aan personen of lichamen in Iran of voor gebruik in Iran:
  • uitrusting die kan worden gebruikt voor binnenlandse onderdrukking zoals vermeld in bijlage III;
  • in bijlage IV opgenomen uitrusting, technologie of software, zonder voorafgaande toestemming van de betreffende EU-lidstaat.
• Het is verboden technische bijstand, tussenhandeldiensten of financiering te verlenen aan personen of lichamen in Iran of voor gebruik in Iran indien de diensten verband houden met uitrusting die kan worden gebruikt voor binnenlandse onderdrukking zoals vermeld in bijlage III.
• Het is verboden diensten voor monitoring of interceptie van telecommunicatie of internet te verlenen aan de regering van Iran, overheidsinstanties, -bedrijven en -agentschappen of personen of entiteiten die namens deze handelen.

Financiële sancties

• Verordening (EU) nr. 359/2011 behelst:
  • de bevriezing van tegoeden en economische middelen die toebehoren aan, eigendom zijn van of in het bezit zijn van personen of lichamen die in bijlage I zijn vermeld;
  • een verbod op het ter beschikking stellen van tegoeden of economische middelen aan de in bijlage I genoemde personen, entiteiten of lichamen;
  • een verbod op activiteiten om de bovengenoemde maatregelen opzettelijk te ontduiken.
• Bijlage I omvat een lijst van personen die, overeenkomstig Besluit 2011/235/GBVB, door de Raad zijn geïdentificeerd als zijnde verantwoordelijk voor ernstige mensenrechtenschendingen in Iran, en met hen geassocieerde personen.
• De lidstaten kunnen bij wijze van uitzondering toestemming geven voor de vrijgave van bevroren tegoeden of economische middelen, onder meer voor uitgaven in verband met basisbehoeften zoals voedsel, geneesmiddelen, nutsvoorzieningen en redelijke honoraria.

Humanitaire uitzonderingen

Besluit (GBVB) 2024/1795 strekt tot wijziging van Besluit 2011/235/GBVB en bevat humanitaire uitzonderingen op de beperkende maatregelen tegen bepaalde personen en entiteiten in het licht van de situatie in Iran. Dit om het beginsel van humanitair optreden door onpartijdige humanitaire actoren in Iran te vergemakkelijken en het zo mogelijk te maken dat bepaalde organisaties en agentschappen die optreden als de humanitaire partners van de EU, worden vrijgesteld van het verbod om tegoeden of economische middelen beschikbaar te stellen aan aangewezen personen, entiteiten en lichamen, uitsluitend voor humanitaire doeleinden in Iran.

Verordening (EU) 2024/1796 strekt tot wijziging van Verordening (EU) nr. 359/2011 teneinde de bij Besluit (GBVB) nr. 2024/1795 ingevoerde wijzigingen ten uitvoer te leggen, om ervoor te zorgen dat ze in alle lidstaten op uniforme wijze worden toegepast.