Prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen

KERNPUNTEN

De verordening legt één pakket geharmoniseerde prudentiële voorschriften vast die alle banken in de EU moeten respecteren. Het doel van dit single rulebook is de uniforme toepassing van mondiale normen (Bazel III) in alle lidstaten van de EU.

De wetgeving is verscheidene malen gewijzigd, in aansluiting op veranderende, door het Bazels Comité voor bankentoezicht opgestelde internationale normen voor wetgeving.

De belangrijkste elementen in Verordening (EG) nr. 575/2013 zijn:

• hogere en betere kapitaalvereisten. Banken moeten een totaalkapitaal aanhouden dat overeenkomt met ten minste 8 % van hun eigen risicogewogen actiefposten. Zo worden bepaalde activa, zoals contanten, als veilig beschouwd en staan daar geen kapitaalvereisten tegenover, maar worden andere activa, zoals leningen aan andere banken, aan bedrijven of aan consumenten, als risicovoller beschouwd en daaraan zijn dus wel kapitaalvereisten verbonden. Hoe meer risicovolle activa een instelling aanhoudt, over hoe meer kapitaal het moet beschikken.
• liquiditeitsmaatregelen. Om te garanderen dat banken over voldoende liquiditeit beschikken, zijn in de verordening twee liquiditeitsvereisten ingevoerd:
  • de liquiditeitsdekkingsratio, waarmee moet worden gewaarborgd dat banken op de korte termijn genoeg liquide activa hebben (bijv. contanten of andere activa die snel zonder of met weinig waardeverlies in contanten kunnen worden omgezet);
  • de netto stabiele financieringsratio, waarmee moet worden gewaarborgd dat banken niet te veel op kortetermijnfinanciering vertrouwen als financieringsmiddel voor hun middellange- en langetermijnactiva.
• Beperking van het hefboomeffect. In de verordening wordt een bindende hefboomratio ingesteld, die erop is gericht dat het deel van de activiteiten dat banken met schulden financieren niet te groot wordt.

Wijzigende wetgeving

• Bij Wijzigingsverordening (EU) 2016/1014 werd de periode waarin grondstoffenhandelaren zijn vrijgesteld van de in Verordening (EG) nr. 575/2013 vastgelegde vereisten voor grote risicoblootstellingen en de eigenvermogensvereisten verlengd tot de vroegste van twee data: 31 december 2020 of de datum waarop een wijziging in werking treedt.
• Wijzigingsverordening (EU) 2017/2395 heeft overgangsregelingen ingevoerd voor een verzachting van de effecten van de invoering van de International Accounting Standards Board Reporting Standard 9 (IFRS 9)¹ op het eigen vermogen en voor de behandeling van grote blootstellingen van bepaalde in de binnenlandse valuta van een lidstaat luidende blootstellingen in de overheidssector. De banken die IFRS voor de opstelling van hun jaarrekening gebruiken, werden verplicht om per 1 januari 2018 IFRS 9 toe te passen. Omdat dit zou kunnen leiden tot een plotselinge aanzienlijke toename van voorzieningen voor te verwachten kredietverliezen – en bijgevolg tot een plotselinge daling van het tier 1-kernkapitaal² – van instellingen, is het in het kader van de verordening toegestaan dat instellingen gedurende een tot 31 december 2022 lopende overgangsperiode van vijf jaar een gedeelte van de stijging van verwachte kredietverliezen als aanvullend kapitaal toevoegen aan hun tier 1-kernkapitaal.
• Wijzigingsverordening (EU) 2017/2401 bevat herziene kapitaalvereisten voor posities in een securitisatie³. De verordening bevat gewijzigde wettelijke kapitaalvereisten voor instellingen die bij securitisatietransacties als initiator, sponsor of belegger optreden om de specifieke kenmerken van eenvoudige, transparante en gestandaardiseerde securitisaties adequaat te weerspiegelen.
• Wijzigingsverordening (EU) 2019/630 dient tot wijziging van Verordening (EU) nr. 575/2013 wat betreft minimale verliesdekking voor niet-renderende blootstellingen. Het doel daarvan is in de toekomst een buitensporige accumulatie van niet-renderende leningen⁴ zonder voldoende dekking van verliezen op de balans van de banken te voorkomen. De bedoeling is dat de banken genoeg eigen vermogen opzij zetten als nieuwe leningen niet-renderend worden. De verordening legt een “prudentiële achtervang” vast die instellingen in staat stelt om een dekking tot een algemeen minimumniveau van opgelopen en verwachte verliezen op nieuw geïnitieerde leningen te treffen wanneer deze niet-renderend worden. Als een bank niet voldoet aan de toepasselijke minimumdekkingsvereiste, moet er een bedrag op het eigen vermogen in mindering worden gebracht.
• Wijzigingsverordening (EU) 2019/876 bevatte wijzigingen met betrekking tot de hefboomratio, de nettostabielefinancieringsratio, vereisten inzake eigen vermogen en in aanmerking komende passiva, tegenpartijkredietrisico, marktrisico, blootstellingen aan centrale tegenpartijen, blootstellingen aan instellingen voor collectieve belegging, grote blootstellingen, rapportage- en openbaarmakingsvereisten.
• Bij Wijzigingsverordening (EU) 2019/2033 is een Europees prudentieel kader voor beleggingsondernemingen opgezet. Voorheen vielen alle beleggingsondernemingen onder dezelfde beheersregels voor kapitaal, liquiditeit en risico als banken.
• Bij Wijzigingsverordening (EU) 2020/873 werden enkele gerichte wijzigingen van Verordening (EU) nr. 575/2013 doorgevoerd als reactie op de COVID-19-pandemie. De bedoeling daarvan is om tijdelijke vrijstelling van kapitaalvereisten te verlenen om banken zo maximaal in staat te stellen om kredieten te verlenen en met de pandemie verband houdende verliezen te absorberen en toch hun veerkracht te behouden. Deze wijzigingen betreffen een aanpassing van de timing van de invoering van bepaalde internationale normen voor de boekhouding en tijdelijke verlenging van de preferentiële behandeling van niet-renderende leningen met een overheidsgarantie als enkele van de maatregelen om de economische effecten van de pandemie te beperken.
• Wijzigingsverordening (EU) 2021/558 introduceert wijzigingen om de algemene risicogevoeligheid van het EU-kader voor securitisaties te verhogen, om zo te waarborgen dat binnen het toezichtskader waarmee de financiële stabiliteit van de EU wordt bewaard het gebruik van securitisaties voor instellingen economisch haalbaarder wordt.
• Wijzigingsverordening (EU) 2022/2036 introduceert wijzigingen in verband met de geconsolideerde berekening voor mondiaal systeemrelevante instellingen met meerdere afwikkelingsentiteiten om ervoor te zorgen dat het verliesabsorptie en de herkapitalisatie van banken met particuliere middelen plaatsvinden wanneer deze banken financieel onvoorspelbaar worden en vervolgens in afwikkeling worden geplaatst.
• Wijzigingsverordening (EU) 2023/2869 schrijft voor dat de instellingen die onder Verordening (EU) nr. 575/2013 vallen, deze informatie openbaar moeten maken aan de desbetreffende instantie om deze toegankelijk te maken op het Europees centraal toegangspunt dat krachtens Verordening (EU) 2023/2859 is ingesteld.
• Wijzigingsverordening (EU) 2024/1623 bevat verdere regels om de veerkracht tegen economische schokken van banken te verbeteren door regelgevings-, toezicht- en risicobeheeraspecten te versterken. De wijzigingen beogen het beperken van het effect van de interne modellen van banken om kapitaalvereisten te berekenen, het meten van het kredietrisico, het operationele risico en het marktrisico te verbeteren en een prudentiële regeling in te voeren voor de blootstelling van kredietinstellingen aan cryptoactiva.

Gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen

Bij Verordening (EU) nr. 575/2013 worden aan de Europese Commissie bevoegdheden verleend om gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen aan te nemen om de effectiviteit van het “rulebook” voor de banken zo hoog mogelijk te maken. Een volledig overzicht van deze handelingen bevindt zich hier.