Arrest van het Hof (Zevende kamer) van 3 juni 2021 –
Commissie/Duitsland (Grenswaarden – NO2)

(Zaak C‑635/18) ( 1 )

„Niet-nakoming – Milieu – Richtlijn 2008/50/EG – Luchtkwaliteit – Artikel 13, lid 1, en bijlage XI – Stelselmatige en voortdurende overschrijding van de grenswaarden voor stikstofdioxide (NO2) in bepaalde zones en agglomeraties van Duitsland – Artikel 23, lid 1 – Bijlage XV – ,Zo kort mogelijke’ periode van overschrijding – Passende maatregelen”

1.	Beroep wegens niet-nakoming – Voorwerp van het geding – Vaststelling tijdens de precontentieuze procedure – Precisering van de aanvankelijke grieven in het gedinginleidend verzoekschrift – Toelaatbaarheid (Art. 258 VWEU) (zie punt 47)

Beroep wegens niet-nakoming – Voorwerp van het geding – Vaststelling tijdens de precontentieuze procedure – Inaanmerkingneming van feiten die zich na de uitbrenging van het met redenen omkleed advies hebben voorgedaan – Voorwaarden – Feiten van dezelfde aard en die dezelfde gedraging opleveren als de oorspronkelijk bedoelde feiten

(Art. 258 VWEU)

(zie punten 53‑58)

Milieu – Luchtverontreiniging – Luchtkwaliteit – Richtlijn 2008/50 – Grenswaarden voor de bescherming van de volksgezondheid – Stelselmatige en voortdurende overschrijding – Niet-nakoming

(Richtlijn 2008/50 van het Europees Parlement en de Raad, art. 13, lid 1, en bijlage XI)

(zie punten 77‑84, 89, 90, dictum 1)

Milieu – Luchtverontreiniging – Luchtkwaliteit – Richtlijn 2008/50 – Grenswaarden voor de bescherming van de volksgezondheid – Stikstofdioxide – Overschrijding – Beoordelingscriteria – Op één afzonderlijk beschouwd bemonsteringspunt gemeten overschrijding van een grenswaarde – Toelaatbaarheid

(Richtlijn 2008/50 van het Europees Parlement en de Raad, art. 13, lid 1, en art. 23, lid 1, en bijlage XI)

(zie punten 86, 87)

Milieu – Luchtverontreiniging – Luchtkwaliteit – Richtlijn 2008/50 – Grenswaarden voor de bescherming van de volksgezondheid – Stikstofdioxide – Overschrijding – Gevolgen – Verplichting voor de lidstaat om een plan op te stellen om die overschrijding te verhelpen – Termijn – Geen passende en doeltreffende maatregelen om te waarborgen dat de periode van overschrijding zo kort mogelijk wordt gehouden – Niet-nakoming

(Richtlijn 2008/50 van het Europees Parlement en de Raad, art. 13, lid 1, art. 23, lid 1, en bijlagen XI en XV)

(zie punten 138‑152, dictum 1)

Dictum

De Bondsrepubliek Duitsland

–

is in de verplichtingen die op haar rusten krachtens artikel 13, lid 1, van richtlijn 2008/50/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2008 betreffende de luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa, gelezen in samenhang met bijlage XI bij deze richtlijn, tekortgeschoten doordat zij van 1 januari 2010 tot en met 31 december 2016 stelselmatig en aanhoudend de jaarlijkse grenswaarde voor stikstofdioxide (NO2) heeft overschreden in 26 zones en agglomeraties op het Duitse grondgebied – te weten de zones DEZBXX0001A (agglomeratie Berlijn), DEZCXX0007A (agglomeratie Stuttgart), DEZCXX0043S (bestuurlijk district Tübingen), DEZCXX0063S [bestuurlijk district Stuttgart (zonder de agglomeratie)], DEZCXX0004A (agglomeratie Freiburg), DEZCXX0041S [bestuurlijk district Karlsruhe (zonder de agglomeraties)], DEZCXX0006A (agglomeratie Mannheim/Heidelberg), DEZDXX0001A (agglomeratie München), DEZDXX0003A (agglomeratie Neurenberg/Fürth/Erlangen), DEZFXX0005S (zone III Midden- en Noord-Hessen), DEZFXX0001A [agglomeratie I (Rijn-Main)], DEZFXX0002A [agglomeratie II (Kassel)], DEZGLX0001A (agglomeratie Hamburg), DEZJXX0015A [Grevenbroich (Rijnlands bruinkoolbekken)], DEZJXX0004A (Keulen), DEZJXX0009A (Düsseldorf), DEZJXX0006A (Essen), DEZJXX0017A (Duisburg, Oberhausen, Mülheim), DEZJXX0005A (Hagen), DEZJXX0008A (Dortmund), DEZJXX0002A (Wuppertal), DEZJXX0011A (Aken), DEZJXX0016S (stadsregio’s en landelijk gebied in Noordrijn-Westfalen), DEZKXX0006S (Mainz) en DEZKXX0007S (Worms/Frankenthal/Ludwigshafen), DEZKXX0004S (Koblenz/Neuwied) – alsmede doordat zij in diezelfde periode stelselmatig en aanhoudend de uurgrenswaarde voor NO2 heeft overschreden in twee van die zones, te weten de agglomeraties DEZCXX0007A (agglomeratie Stuttgart) en DEZFXX0001A [agglomeratie I (Rijn-Main)],

–

is daarnaast, doordat zij vanaf 11 juni 2010 geen passende maatregelen heeft vastgesteld om ervoor te zorgen dat de grenswaarden voor NO2 in al de bovengenoemde zones in acht werden genomen, tekortgeschoten in de verplichtingen die op haar rusten krachtens artikel 23, lid 1, van richtlijn 2008/50 – zowel op zichzelf beschouwd als gelezen in samenhang met deel A van bijlage XV bij deze richtlijn – en met name in de krachtens artikel 23, lid 1, tweede alinea, van die richtlijn op haar rustende verplichting om ervoor te zorgen dat de luchtkwaliteitsplannen passende maatregelen bevatten om de periode van overschrijding van de grenswaarden zo kort mogelijk te houden.

2)	De Bondsrepubliek Duitsland wordt behalve in haar eigen kosten verwezen in de kosten van de Europese Commissie.

3)	Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland draagt zijn eigen kosten.

( 1 ) PB C 436 van 3.12.2018.