AANBEVELING nr. XX/2025

VAN DE PARTNERSCHAPSRAAD EU-ARMENIË

van dd/mm/2025

inzake de partnerschapsagenda EU-Armenië

DE PARTNERSCHAPSRAAD EU-ARMENIË,

Gezien de brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)De brede en versterkte partnerschapsovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Armenië, anderzijds (“de Overeenkomst”) werd op 24 november 2017 ondertekend en is op 1 maart 2021 in werking getreden.

(2)Overeenkomstig artikel 362, lid 6, van de Overeenkomst kan de Partnerschapsraad aanbevelingen doen om de doelstellingen van de Overeenkomst te verwezenlijken.

(3)Op grond van artikel 377, lid 1, van de Overeenkomst dienen de partijen alle maatregelen te treffen die vereist zijn om aan hun verplichtingen uit hoofde van de Overeenkomst te voldoen en dienen zij erop toe te zien dat de in de Overeenkomst vastgelegde doelstellingen worden bereikt.

(4)Op grond van artikel 11 van het reglement van orde kan de Partnerschapsraad tussen de vergaderingen in besluiten vaststellen en aanbevelingen doen via schriftelijke procedure, als beide partijen daarmee instemmen.

(5)De Unie en Armenië hebben afgesproken hun partnerschap te bestendigen door een aantal prioriteiten overeen te komen voor de gezamenlijke werkzaamheden ter verwezenlijking van de doelstellingen zoals vastgelegd in de Overeenkomst.

(6)De partijen bij de Overeenkomst hebben overeenstemming bereikt over de tekst van de partnerschapsagenda EU-Armenië, die zal bijdragen tot de uitvoering van de Overeenkomst en de nadruk legt op de samenwerking inzake gedeelde belangen die in overleg zijn geïdentificeerd,

HEEFT DE VOLGENDE AANBEVELING VASTGESTELD:

Artikel 1

De Partnerschapsraad beveelt aan dat de partijen de partnerschapsagenda EU-Armenië uitvoeren, zoals opgenomen in de bijlage.

Artikel 2

De partnerschapsagenda EU-Armenië, zoals uiteengezet in deze aanbeveling, komt in de plaats van Aanbeveling nr. 1/2017 van de Samenwerkingsraad EU-Armenië van 20 november 2017 over de prioriteiten van het partnerschap EU-Armenië.

Artikel 3

Deze aanbeveling wordt van kracht op de dag waarop zij wordt vastgesteld.

Gedaan te Brussel, [dag maand jaar].

De voorzitter

Voor de Partnerschapsraad

De voorzitter

BIJLAGE

PARTNERSCHAPSAGENDA

tussen

de EUROPESE UNIE

Armenië

Inhoud

Inleiding

Beginselen, instrumenten en middelen voor de uitvoering van de partnerschapsagenda

Prioriteiten van de partnerschapsagenda

Democratie, mensenrechten en goed bestuur

Vrijheid, mobiliteit en veiligheid

Buitenlands en veiligheidsbeleid

Economische en sectorale samenwerking

Handel en daarmee verband houdende aangelegenheden

Interpersoonlijke contacten

Conclusie

INLEIDING

De brede en versterkte partnerschapsovereenkomst (CEPA) tussen de EU en Armenië is in november 2017 ondertekend en op 1 maart 2021 in werking getreden als het basisdocument inzake de betrekkingen tussen de EU en Armenië en als blauwdruk voor de opbouw van democratische instellingen in Armenië.

Om de samenwerking tussen de EU en Armenië te vergemakkelijken, zijn op 21 februari 2018 de prioriteiten voor het partnerschap EU-Armenië vastgesteld. Op basis van gedeelde belangen en gemeenschappelijke waarden hebben de partnerschapsprioriteiten bijgedragen aan het vormgeven van de agenda voor een regelmatig te houden politieke dialoog en sectorale dialoog als gedefinieerd in de CEPA, die het kader zal vormen voor de uitvoering van en het toezicht op de prioriteiten.

Op 26 en 27 oktober 2023 heeft de Europese Raad de hoge vertegenwoordiger en de Commissie verzocht met opties te komen over hoe alle dimensies van de betrekkingen tussen de EU en Armenië het best kunnen worden verbeterd. Dit volgt op een duidelijke uiting van de Armeense autoriteiten van hun wens om de betrekkingen tussen de EU en Armenië te versterken, zoals ook blijkt uit de wet betreffende de start van het proces van toetreding van Armenië tot de Europese Unie. Het toont ook de sterke wens van de EU om het huidige momentum aan te grijpen om de betrekkingen tussen de EU en Armenië te versterken. In de marge van de bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap in Granada op 5 oktober 2023 hebben de voorzitter van de Europese Commissie en de premier van Armenië ook hun vastberadenheid geuit om de economische banden te versterken en het volledige potentieel van de CEPA te benutten. Op 13 november 2023 heeft de Raad Buitenlandse Zaken besloten: i) de civiele EU-missie in Armenië (EUMA) in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) te versterken met meer waarnemers en patrouilles, ook in gevoelige gebieden; ii) de mogelijkheid te onderzoeken om Armenië niet-letale steun te verlenen in het kader van de Europese Vredesfaciliteit (European Peace Facility — EPF); iii) de mogelijkheden te onderzoeken om een dialoog over visumliberalisering in te leiden; en iv) verdere steunmaatregelen vast te stellen door middel van een gezamenlijke onderzoeksmissie van de diensten van de Commissie en de EDEO. Sindsdien zijn deze acties uitgevoerd. De onderzoeksmissie bevestigde de ambitie van beide partijen om de samenwerking te versterken, waaronder samenwerking op nieuwe gebieden zoals veiligheid en defensie, nauwere samenwerking in sectoren zoals vervoer, energie en digitale connectiviteit, handel, onderzoek en innovatie, en het opvoeren van investeringen in het kader van de Global Gateway. Dit stemt overeen met de strategische aanpak van de EU voor het Zwarte Zeegebied, die op 28 mei 2025 werd vastgesteld. Er zal ook bijzondere aandacht worden besteed aan het lenigen van de behoeften van de Armeniërs die ontheemd zijn geraakt als gevolg van de militaire operatie van Azerbeidzjan in Nagorno-Karabach (hierna “Armeense ontheemden en/of vluchtelingen” genoemd) en aan het ondersteunen van hun sociaal-economische inclusie.

Zowel de EU als Armenië hebben belang bij het versterken en verdiepen van de betrekkingen en zijn vastbesloten dit te doen, zoals bevestigd op de vijfde Partnerschapsraad EU-Armenië op 13 februari 2024. In overeenstemming hiermee is het doel van de partnerschapsagenda EU-Armenië om ambitieuzere gezamenlijke prioriteiten voor samenwerking in alle dimensies vast te stellen teneinde de doelstellingen van de CEPA te bereiken in overeenstemming met de Europese aspiraties van de bevolking van Armenië.

De partnerschapsagenda EU-Armenië vervangt de bestaande partnerschapsprioriteiten en scherpt ze aan, voortbouwend op de CEPA. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen prioriteiten op de korte termijn (die moeten zijn uitgevoerd of waarmee aanzienlijke vooruitgang moet zijn geboekt binnen drie tot vier jaar) en prioriteiten op middellange termijn (die moeten zijn uitgevoerd of waarmee aanzienlijke vooruitgang moet zijn geboekt binnen zeven jaar). De partnerschapsagenda is van toepassing vanaf het ogenblik dat zij door de Partnerschapsraad EU-Armenië wordt aangenomen. De agenda kan op elk moment worden gewijzigd of geactualiseerd met instemming van de Partnerschapsraad.

1. BEGINSELEN, INSTRUMENTEN EN MIDDELEN VOOR DE UITVOERING VAN DE PARTNERSCHAPSAGENDA

Op basis van gedeelde belangen en gemeenschappelijke waarden zullen de volgende beginselen als leidraad dienen voor de uitvoering van deze partnerschapsagenda.

•De in het kader van de partnerschapsagenda genomen maatregelen moeten volledig in overeenstemming zijn met de CEPA, met inbegrip van de preambule.

•De partnerschapsagenda moet op een transparante, verantwoordbare en inclusieve manier worden uitgevoerd.

•De partnerschapsagenda vereist de inzet van beide zijden en een dialoog over de hervormingen die verband houden met de CEPA.

•De partnerschapsagenda heeft tot doel tastbare en duidelijk afgebakende resultaten te behalen via de geleidelijke uitvoering van praktische maatregelen.

•De partijen erkennen dat het belangrijk is de uitvoering van de overeengekomen prioriteiten te ondersteunen met politieke inzet en passende technische en financiële middelen.

•De uitvoering van de partnerschapsagenda is onderworpen aan monitoring, een jaarlijkse rapportage, en evaluatie. De vooruitgang wordt geëvalueerd, onder meer in het kader van de institutionele structuren zoals opgenomen in de CEPA. Het maatschappelijk middenveld wordt ook aangemoedigd om zijn toezichtsactiviteiten toe te spitsen op de partnerschapsagenda, onder meer in het kader van het platform voor het maatschappelijk middenveld EU-Armenië.

•De EU ondersteunt Armenië bij de verwezenlijking van de doelstellingen en de uitvoering van de prioriteiten van de partnerschapsagenda. Hiertoe zal de EU gebruikmaken van alle beschikbare bronnen van EU-bijstand. Daarnaast zal de EU een beroep doen op deskundigheid en advies, beste praktijken, de uitwisseling van informatie, de ondersteuning van capaciteitsopbouw, institutionele versterking en bijstandsinstrumenten. De EU zal ook samenwerken met gelijkgestemde partners om de coördinatie van de steun aan Armenië te verzekeren en een Team Europa-aanpak te waarborgen waarbij de middelen van de EU, haar lidstaten, de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en andere belanghebbende partners worden samengevoegd. De relevante financiële instrumenten van de EU zullen de uitvoering van de partnerschapsagenda ondersteunen. De agenda is evenwel geen document voor financiële programmering, en evenmin een vervanging van de programmering die door de partijen zelf wordt ondernomen.

De partnerschapsagenda vormt het uitgangspunt voor de EU-bijstand aan Armenië, zoals uiteengezet in het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking en de bijbehorende programmeringsdocumenten. De EU kan ook steun verlenen met behulp van andere instrumenten van de EU. Overeenkomstig de op conditionaliteit en stimulansen gebaseerde EU-aanpak zal de steun afhankelijk zijn van de uitvoering van afgesproken hervormingen. Ter ondersteuning van de verwezenlijking van de prioriteiten in de partnerschapsagenda heeft de Europese Commissie het veerkracht- en groeiplan voorgesteld, een bijstandspakket van 270 miljoen EUR voor de periode 2024-2027. In het kader van het veerkracht- en groeiplan zal de EU: 1) 200 miljoen EUR aan subsidies verstrekken ter ondersteuning van een agenda voor sociaal-economische hervormingen en een nauwere sectorale samenwerking met de EU; en 2) 70 miljoen EUR aan investeringssubsidies verstrekken voor het mobiliseren van openbare en particuliere investeringen in handel, energie- en vervoersconnectiviteit en ter versterking van de particuliere sector. De bijstand versterkt tevens de betrokkenheid van de EU bij het Zwarte Zeegebied, zoals weergegeven in de strategische aanpak van de EU ten aanzien van het Zwarte Zeegebied.

2. PRIORITEITEN VAN DE PARTNERSCHAPSAGENDA

De EU prijst de toewijding van Armenië aan de democratie, de rechtsstaat en de mensenrechten en is verheugd over de tastbare vooruitgang in dit opzicht, waarbij zij erkent dat Armenië momenteel met een zeer uitdagende regionale situatie wordt geconfronteerd. Zij prijst de vastbeslotenheid waarmee Armenië ervoor wil zorgen dat de democratische instellingen correct functioneren, met de CEPA als blauwdruk voor hervormingen om het land te moderniseren. De prioriteiten van het programma zijn sociaal-economische ontwikkeling, diversificatie van de handel, duurzaamheid en het opbouwen van veerkracht, waarbij niet alleen de geopolitieke en regionale uitdagingen maar ook gerichte hybride en andere dreigingen worden aangepakt. De dialoog over visumliberalisering is ook een belangrijke gezamenlijke prioriteit. Het proces is bedoeld om Armenië te ondersteunen bij de totstandbrenging van een regeling voor visumvrijstelling voor kort verblijf in de EU en binnen het Schengengebied, mits de relevante voorwaarden voor goed beheerde mobiliteit en veiligheid zijn vastgesteld. Armenië heeft aanzienlijke vooruitgang geboekt bij hervormingen op belangrijke gebieden zoals justitie, de bestrijding van corruptie en de handhaving van de rechtsstaat, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media, de hervormingen van de politie en de versterking van de democratische instellingen (bv. door de oprichting van het ministerie van Binnenlandse Zaken) en bij hervormingen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, sociale bescherming, migratie en civiele bescherming. De veiligheidssituatie in de regio blijft onstabiel. Deze partnerschapsagenda omvat het nieuwe samenwerkingsgebied veiligheid en defensie, met als doel de weerbaarheid, veiligheid en stabiliteit van Armenië te versterken. Zo heeft de EU in 2024 de eerste steunmaatregel ter ondersteuning van de Armeense strijdkrachten in het kader van de Europese Vredesfaciliteit goedgekeurd. De EU staat klaar om Armenië in dit opzicht te ondersteunen. De komende jaren moet er meer aandacht gaan naar de behoeften van de meer dan 115 000 Armeense ontheemden en naar hun inclusie in het sociaal-economisch systeem.

Mensenrechten en gendergelijkheid worden in de gehele partnerschapsagenda geïntegreerd.

Deze partnerschapsagenda ondersteunt de diversificatie van de economie, de handel en de energievoorziening en de verdere afstemming van de regelgeving in belangrijke sectoren (indien dit verenigbaar is met het lidmaatschap van Armenië van en de verplichtingen jegens andere internationale organisaties) teneinde voorwaarden te scheppen voor nauwere economische samenwerking. De agenda is er ook op gericht om de samenwerking te versterken in sectoren die van cruciaal belang zijn voor de sociaal-economische veerkracht van Armenië en investeringen te intensiveren.

Bovendien is verdere aanzienlijke en duurzame vooruitgang bij de uitvoering van de CEPA nodig willen de burgers er alle vruchten van kunnen plukken. Armenië zal zich met name verder inspannen om de interne coördinatie en absorptiecapaciteit te verbeteren en de hervormingen te consolideren. De EU is bereid haar samenwerking met de Armeense autoriteiten inzake de uitvoering van de CEPA te intensiveren. Daartoe moedigt zij het strategisch gebruik aan van de beschikbare instrumenten, zoals de uitwisseling van informatie over technische bijstand (TAIEX) en twinning, en relevante bilaterale en regionale initiatieven. Armenië zal nauw samenwerken met internationale financiële instellingen en de EU om strategische investeringsprojecten te identificeren en uit te voeren in het kader van de Global Gateway, als het EU-merk voor investeringen, onder meer via het platform voor de coördinatie van investeringen tussen de EU en Armenië, dat de Armeense autoriteiten, de EU en de IFI’s samenbrengt om investeringen in Armenië te vergemakkelijken en duurzame ontwikkeling en economische groei te bevorderen.

Deze partnerschapsagenda zal een aanvulling vormen op het beleidskader van het Oostelijk Partnerschap, dat een waardevol instrument blijft voor de versterking van de betrekkingen tussen de EU en Armenië en voor regionale samenwerking op gebieden van gemeenschappelijk belang. De samenwerking tussen de EU en Armenië zal bijdragen tot de verwezenlijking van mondiale beleidsdoelstellingen, waaronder de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering en de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling en de 17 duurzameontwikkelingsdoelstellingen. De samenwerking zal bijdragen tot de versterking van de op regels gebaseerde internationale orde en Europa sterker maken op het wereldtoneel. In dit verband dienen de volgende hervormingsgebieden als prioriteit te worden doorgevoerd.

2.1.Democratie, mensenrechten en goed bestuur

De EU en Armenië verbinden zich ertoe de samenwerking te versterken ter bevordering van de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, zoals vastgelegd in de CEPA. Zij zullen samenwerken om het Armeense overheidsbestuur voortdurend te verbeteren, een goed bestuur te waarborgen en de justitiële sector te hervormen. De politieke dialoog en samenwerking met het oog op hervormingen in het kader van deze partnerschapsagenda zijn gericht op het versterken van de eerbiediging van de democratische beginselen, zoals machtenscheiding, politiek pluralisme, inclusieve besluitvorming en samenwerking met en positieve betrokkenheid bij de oppositie. De EU en Armenië zullen samenwerken om de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te bevorderen, onder meer ten behoeve van de Armeense ontheemden en van personen die tot een minderheid behoren, zoals verankerd in de door Armenië geratificeerde kernverdragen van de VN en de Raad van Europa en de hieraan gerelateerde protocollen, en om de uitspraken van het Internationaal Gerechtshof en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op effectieve wijze uit te voeren. Zij zullen ook bijdragen tot de consolidatie van de binnenlandse politieke hervormingen, onder meer door steun te verlenen aan het actieplan van de Raad van Europa voor Armenië.

2.1.1.Democratie

Prioriteiten voor de korte termijn

·Transparante, inclusieve, vrije en eerlijke verkiezingen blijven waarborgen en handelen op basis van de aanbevelingen van de Organisatie voor vrede en veiligheid in Europa (OVSE)/het Bureau voor Democratische Instellingen en Mensenrechten (ODIHR), in overeenstemming met de Armeense grondwet.

·Ervoor zorgen dat wetgevingswijzigingen die betrekking hebben op belangrijke aspecten van de rechtsstaat aan uitgebreide en inclusieve raadplegingen worden onderworpen en in overeenstemming worden gebracht met Europese normen en aanbevelingen van internationale organen, zoals de Commissie van Venetië en de groep van staten tegen corruptie (Greco) van de Raad van Europa, en de OVSE/ODIHR, waarbij ook rekening wordt gehouden met aanbevelingen van andere actoren, zoals het partnerschap voor een open regering.

·Ervoor zorgen dat wetgevende en grondwettelijke hervormingen transparant en inclusief zijn, gebaseerd zijn op democratische beginselen en de rechtsstaat, en dat de belangrijkste belanghebbenden, waaronder het maatschappelijk middenveld, worden betrokken.

Prioriteit voor de middellange termijn

·Het mensenrechtenkader van Armenië blijven versterken door middel van harmonisatie en uitvoering van het internationaal en Europees recht en de internationale en Europese praktijken inzake de mensenrechten.

2.1.2.Justitie

Prioriteiten voor de korte termijn

·De hervorming van de justitiële sector voortzetten, waarbij de onafhankelijkheid, integriteit, verantwoordingsplicht, kwaliteit en efficiëntie ervan worden gewaarborgd, in overeenstemming met de Armeense grondwet en internationale normen.

·Op gecoördineerde wijze de strategie en het actieplan inzake justitiële en juridische hervormingen voor 2022-2026 uitvoeren, waar nodig aanpassingen aanbrengen, en zorgen voor een passende follow-up door de raad voor monitoring.

·Het herziene wetboek van strafrecht en het wetboek van strafvordering doeltreffend ten uitvoer leggen, onder meer door opleiding en capaciteitsopbouw voor relevante belanghebbenden.

·Ervoor zorgen dat de Commissie van Venetië wordt geraadpleegd en haar aanbevelingen worden uitgevoerd.

·Transparantie en objectiviteit, toereikende motivering en evenredigheid en het gebruik van op verdiensten gebaseerde criteria, indien van toepassing, bij besluiten betreffende de selectie, benoeming, evaluatie, promotie, overdracht van alle rechters en openbaar aanklagers, ook in hooggeplaatste posities, blijven waarborgen, alsmede in de tuchtprocedures die hen betreffen, door het regelgevende en institutionele kader te versterken.

·De transparantie, meritocratie en objectiviteit in de selectie- en benoemingsmethoden voor de leden van de bestuursorganen van de rechterlijke en justitiële instanties en in de besluitvormingsprocedures van deze organen blijven verbeteren, en waarborgen invoeren of versterken om deze processen uit de politieke sfeer te halen.

·De efficiëntie in de justitiële sector verhogen door onder meer het gebruik van buitengerechtelijke schikkingen/alternatieve geschillenbeslechting te verbeteren, waaronder door bemiddeling en arbitrage en met de betrokkenheid van het arbitrage- en bemiddelingscentrum, met steun van institutionele partners.

·Zorgen voor verplichte aanvangs- en voortgezette opleiding en capaciteitsopbouw van rechters en openbaar aanklagers, met inbegrip van gespecialiseerde opleiding op het gebied van de rechtspraak van en de samenwerking met internationale rechtbanken.

·De evaluatie van de prestaties van rechters en openbaar aanklagers verbeteren, onder meer door duidelijke en objectieve evaluatiecriteria toe te passen en regelmatige beoordelingen te houden.

·Alle gerechtelijke instellingen van voldoende middelen voorzien, met inbegrip van de corruptiepreventiecommissie en de rechtbanken voor corruptiebestrijding, zodat zij hun functies doeltreffend kunnen uitvoeren.

·Zorgen voor verantwoordingsplicht in de justitiële sector, onder meer door middel van een robuust tuchtrechtelijk kader, ook voor leden van de bestuursorganen voor justitie en rechtsvervolging, in overeenstemming met internationale normen.

·Zorgen voor de volledige uitvoering van de internationale overeenkomst met de EU inzake samenwerking met Eurojust teneinde de justitiële samenwerking in strafzaken te verbeteren en de samenwerking van de relevante Armeense instanties en autoriteiten met het Europees Openbaar Ministerie (het EOM) uit te breiden.

·Wat de justitiële samenwerking in civiele zaken betreft, de toetreding tot en de uitvoering van de desbetreffende verdragen van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De institutionele structuren versterken die zich bezighouden met justitiële samenwerking, met name de centrale autoriteiten, en de instanties voor justitie en rechtsvervolging die zich bezighouden met internationale zaken, en zorgen voor adequate opleiding en ondersteuning.

·De capaciteiten van het opleidingsinstituut van de magistratuur blijven versterken, ervoor zorgen dat de status en de werking van het opleidingsinstituut in overeenstemming zijn met Europese normen, met inbegrip van Europese normen voor justitiële opleiding, en bijdragen tot de opname van het opleidingsinstituut in de relevante Europese justitiële netwerken.

·De communicatie met het publiek in stand houden en verder verbeteren om uit te leggen hoe hervormingen van de justitiële en veiligheidssector en andere belangrijke hervormingen iedereen ten goede komen, en om het vertrouwen van het publiek in het systeem te vergroten.

·De gegevensverzameling en het efficiënte beheer van de justitiële sector verbeteren door gebruik te maken van e-justitie-instrumenten.

·De institutionele capaciteit voor de voorbereiding en uitvoering van de begroting van de justitiële sector versterken.

2.1.3.Corruptiebestrijding, fraudebestrijding, hervorming van het openbaar bestuur, en openbare dienstverlening

Prioriteiten voor de korte termijn

·De doeltreffende uitvoering van de strategie en het actieplan inzake corruptiebestrijding voor 2023-2026 van Armenië waarborgen, in overeenstemming met de aanbevelingen van de Greco en de aanbevelingen van het netwerk voor corruptiebestrijding van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

·De functies van instellingen voor corruptiebestrijding en instellingen met taken op het gebied van integriteit versterken: de Commissie corruptiepreventie, het Comité voor corruptiebestrijding, de gespecialiseerde rechtbank van eerste aanleg voor corruptiebestrijding, de strafkamer voor corruptiebestrijding van het Hof van Cassatie en het hof van beroep voor corruptiebestrijding.

·De bestaande mechanismen voor klokkenluiders en de garanties voor de bescherming van klokkenluiders verder verbeteren.

·Zorgen voor de continuïteit en de doeltreffende uitvoering van de hervormingen inzake het overheidsapparaat en de openbaarheid van bestuur, in overeenstemming met de beginselen van openbaar bestuur van het gezamenlijke initiatief van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de Europese Unie voor steun voor de verbetering van bestuur en beheer (Sigma) en in overeenstemming met andere Europese beste praktijken ter zake. Hieronder valt het uitvoeren van een basisbeoordeling van het overheidsapparaat van de Republiek Armenië. Zorgen voor de uitvoering van de agenda/het actieplan “partnerschap voor een open regering — Armenië”.

·Op maat gemaakte opleidingen ter verbetering van de capaciteit van ambtenaren met betrekking tot de manier waarop duurzame hervormingen kunnen worden uitgevoerd en op feiten gebaseerde en inclusieve beleidsmaatregelen kunnen worden ingevoerd.

·De verstrekking van op de burger gerichte openbare diensten zowel op centraal als op gemeenschapsniveau verder versterken om zo het vertrouwen van het publiek in de democratische instellingen te vergroten. De toegankelijkheid van deze diensten voor alle groepen in de samenleving waarborgen. Digitale hulpmiddelen inzetten voor meer inspraak van het publiek, een betere toegang tot informatie en meer participatiemogelijkheden, waarbij de naleving van de beginselen van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld wordt gewaarborgd.

·De samenwerking uitbreiden tussen de betrokken Armeense agentschappen en autoriteiten en het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF).

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Educatieve programma’s op het gebied van ethiek, integriteit en corruptiepreventie invoeren in instellingen voor kleuteronderwijs, openbare scholen en universiteiten en een onderwijsplatform met betrekking tot corruptiebestrijding opzetten waar leraren hun onderwijservaringen en succesvolle lesplannen en -methoden kunnen delen. Normen inzake corruptiebestrijding voor opleidingsprogramma’s voor ambtenaren en hoge ambtsdragers verder uitwerken, waaronder op het gebied van rechtshandhaving, vervolging en de rechterlijke macht, en dergelijke opleidingen verplicht stellen.

·Standaardprotocollen ontwikkelen voor het onderzoeken van corruptiezaken en de mechanismen voor verbeurdverklaring van vermogensbestanddelen zonder veroordeling verbeteren.

·Op grond van de door Sigma uitgevoerde nieuwe basisbeoordeling van het overheidsapparaat in Armenië een nieuw strategisch document voor de hervorming van de publieke sector in het land opstellen en zorgen voor de doeltreffende uitvoering ervan.

2.1.4.Mensenrechten en fundamentele vrijheden

Prioriteiten voor de korte termijn

·Het nationale actieplan voor de mensenrechten 2023-2025 blijven uitvoeren en een daaropvolgend plan ontwikkelen, waarin de aanbevelingen van de VN-mechanismen voor de mensenrechten, met name de verdragsorganen, de OVSE/ODIHR, de Raad van Europa, de Europese Commissie tegen Racisme en Onverdraagzaamheid (ECRI) en internationale mensenrechtenorganisaties, naargelang van het geval, zijn verwerkt.

·De rol van de ombudspersoon/mensenrechtenverdediger verder versterken en voldoende middelen toewijzen om ervoor te zorgen dat hij/zij actief deelneemt aan de beleidsvorming en de uitvoering van wetgevingshervormingen; de ontwikkeling van normatieve rechtshandelingen bevorderen; aanbevelingen uitbrengen ter versterking van de naleving, bescherming en verwezenlijking van de mensenrechten op specifieke gebieden; de ratificatie van regionale en internationale mensenrechteninstrumenten aanmoedigen; en het bewustzijn over mensenrechten helpen vergroten.

·De uitvoering van het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof (“ICC”) waarborgen en de werkzaamheden voortzetten die nodig zijn om de wetgeving te harmoniseren overeenkomstig de vereisten van het ICC. Ervoor zorgen dat de nodige financiële middelen beschikbaar zijn om met het ICC samen te werken en dat het personeel gespecialiseerde opleidingen kan volgen.

·Vaardigheden en kennis onder rechters, openbaar aanklagers en onderzoekers ontwikkelen met het oog op de regels en procedures van het ICC.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Doeltreffende mechanismen voor geschillenbeslechting en voor de bescherming van de mensenrechten handhaven, die moeten worden ingezet voordat er wordt gekozen voor gerechtelijke mechanismen of als alternatief daarvoor.

·Blijven samenwerken op het gebied van de bevordering, bewustmaking en opleiding inzake mensenrechten, met name non-discriminatie, binnen de rechterlijke macht, rechtshandhaving en alle overheidsdiensten, waaronder in de regio’s van Armenië.

·Blijven samenwerken en zinvol overleg blijven voeren met maatschappelijke organisaties en representatieve sociale partners (vakbonden en werkgeversorganisaties) als belanghebbenden en waakhonden op gebieden die prioriteit krijgen in de CEPA.

2.1.5.Mishandeling en foltering

Prioriteiten voor de korte termijn

·Eventuele gevallen van mishandeling en foltering door wetshandhavers en strijdkrachten monitoren en aanpakken. Zorgen voor transparantie in het onderzoeksproces en voor verantwoordingsplicht voor dergelijke handelingen.

·Zorgen voor de volledige uitvoering van de strafwetgeving, met name het gewijzigde wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering, overeenkomstig de Europese mensenrechtennormen en de aanbevelingen van de Raad van Europa.

·De wetgeving inzake het gevangeniswezen verder verbeteren als onderdeel van een bredere hervorming van het strafrecht en bijdragen tot doeltreffend herstelrecht en doelgerichte veroordelingen.

·De detentieomstandigheden van gedetineerden met een handicap en van minderjarigen verder verbeteren en rekening houden met de specifieke behoeften van gedetineerden in kwetsbare situaties, zonder enige vorm van discriminatie.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Het gezondheidszorgsysteem in gevangenissen verder verbeteren en ervoor zorgen dat gedetineerden toegang hebben tot dezelfde gezondheidszorgdiensten als het grote publiek, met inbegrip van geestelijke gezondheidszorg. Personeel in de gezondheidszorg dat in of voor gesloten instellingen werkt, opleiding blijven geven over hoe zij mishandeling kunnen melden, en hen de middelen blijven geven om dit te doen.

·De doeltreffendheid van het interne en externe toezicht op het gevangeniswezen, de politie, het leger en andere gesloten instellingen verder versterken teneinde misbruik en mishandeling snel op te sporen en te voorkomen.

2.1.6.Gelijkheid en non-discriminatie

Prioriteiten voor de korte termijn

·Beslissende stappen blijven nemen om gelijkheid voor iedereen te waarborgen en discriminatie op welke grond dan ook te bestrijden, waaronder discriminatie jegens vrouwen en meisjes, personen die tot nationale, religieuze of andere minderheden behoren, personen met een handicap, jongeren of senioren en lhbti’ers, in het sociale, politieke en economische leven. Daarbij is het van fundamenteel belang om bijzondere aandacht te besteden aan meervoudige en intersectionele vormen van discriminatie.

·De uitvoering van de wet inzake gelijkheid versterken en waarborgen en een onafhankelijk nationaal orgaan voor gelijkheid opzetten met de nodige menselijke en financiële middelen.

·Verdere maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat haatmisdrijven, onder meer tegen lhbti’ers, met alle passende maatregelen, waaronder de erkenning van op vooroordelen gebaseerde motieven als verzwarende omstandigheid, worden voorkomen, onderzocht en bestraft, en zorgen voor een passend rechtskader.

·Het rechtskader blijven herzien om de uitvoering van de wetgeving tegen huiselijk en gendergerelateerd geweld, mensenhandel en uitbuiting te versterken, om bij te dragen tot de bewustwording en om verder te garanderen dat slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting en slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld toegang hebben tot de rechter, tot doeltreffende beschermingsmaatregelen, gezondheidszorg en rechtsmiddelen.

·Een mechanisme instellen voor het doorverwijzen van personen naar gespecialiseerde diensten, waarbij wordt gewaarborgd dat de vertrouwelijkheid wordt beschermd ten aanzien van slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld en dat beschermingsbevelen tijdig worden uitgevaardigd.

·Bijdragen tot de verdere verbetering en diversificatie van de diensten van ondersteuningscentra voor slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld.

·Zorgen voor de uitvoering van programma’s ter bevordering van de economische empowerment van slachtoffers van huiselijk en gendergerelateerd geweld.

·Het beleids- en rechtskader voor gendergelijkheid verder aanscherpen door de Armeense genderstrategie doeltreffend uit te voeren, waarbij de Raad voor de waarborging van gelijke rechten en gelijke kansen voor vrouwen en mannen als nationaal orgaan verantwoordelijk is voor het toezicht op en de uitvoering van het beleid inzake gendergelijkheid. De oprichting van contactpunten voor genderkwesties in sectorale ministeries van Armenië als goede praktijk onderzoeken.

·Bijdragen aan de verdere verbetering van het nationale mechanisme ter bevordering van gendergelijkheid, waarbij gelijke rechten en kansen voor iedereen in alle aspecten van het openbare leven worden gewaarborgd.

·Handelen naar aanleiding van het advies van de Commissie van Venetië na de ondertekening van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (het Verdrag van Istanbul).

·De discriminatie van personen met een handicap blijven aanpakken, met inbegrip van de belemmeringen voor effectieve pijnbehandeling en palliatieve zorg, en beslissende maatregelen nemen op het gebied van de-institutionalisering in overeenstemming met het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.

·Het uitgebreide plan voor de sociale insluiting van personen met een handicap voor de periode 2023-2027 doeltreffend uitvoeren en maatregelen nemen om de uitvoering ervan te waarborgen.

·Ervoor zorgen dat het wetsontwerp inzake nationale minderheden wordt aangenomen en uitgevoerd, rekening houdend met het advies van de Raad van Europa.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Actief maatregelen nemen om de volledige, gelijkwaardige en betekenisvolle participatie en betrokkenheid van vrouwen en de participatie en vertegenwoordiging van personen die tot een minderheid behoren, in fora voor de politieke besluitvorming, op de arbeidsmarkt en bij economische activiteiten, ook op het lokale niveau van vertegenwoordiging (d.w.z. gemeenten) en in rechtshandhavingsinstanties, te bevorderen.

·Maatregelen nemen om een genderresponsieve benadering van de klimaatverandering te ontwikkelen, waarbij inclusieve beginselen en bewustmaking worden gewaarborgd.

·Verdere maatregelen nemen om een goed evenwicht tussen werk en privéleven te bevorderen en om het socialebeschermingsstelsel te hervormen teneinde de mate en de vorm waarin vrouwen actief zijn op de arbeidsmarkt te verbeteren, met inbegrip van aanvullende programma’s ter ondersteuning van verzorgers, alleenstaande moeders en alle personen in een kwetsbare situatie.

·Actief maatregelen nemen ter bevordering van een gelijke verdeling van verantwoordelijkheden tussen ouders bij de zorg voor hun kinderen, door de vaardigheden en capaciteiten van de ouders te ontwikkelen.

·Blijven werken aan het verbeteren van de gendergelijkheidsindex, het verminderen van de loonkloof tussen mannen en vrouwen en het overwinnen van discriminatie op het gebied van onderwijs en wetenschap.

·Bijdragen tot een grotere sociale en economische inclusie en participatie van personen die tot nationale minderheden behoren, onder meer door middel van toegang tot informatie en onderwijs.

·Het aanbod van gemeenschapsgebaseerde diensten voor personen met een handicap uitbreiden.

·Diensten om zelfstandig te kunnen wonen aanbieden met het oog op de-institutionalisering.

·Actief maatregelen nemen om genderbudgettering te ontwikkelen en uit te voeren, waarbij wordt gewerkt aan de uitsplitsing van gegevens op basis van genderresponsieve benaderingen.

2.1.7.Rechten van het kind

Prioriteiten voor de korte termijn

·De rechten van het kind versterken, onder meer in het kader van de strategie en het actieplan voor de mensenrechten voor 2023-2025, en de uitgebreide evaluatie en uitvoering van de wet inzake sociale bijstand, de wet inzake de rechten van het kind en het wetboek familierecht afronden.

·De herziene wet inzake de rechten van het kind en het wetboek familierecht uitvoeren, in overeenstemming met het uitgebreide programma voor de bescherming van de rechten van het kind.

·De uitvoering van het Verdrag inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik intensiveren.

·Verdere maatregelen nemen om te zorgen voor huisvesting, voeding, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg voor ontheemde kinderen en meer aandacht besteden aan de geestelijke gezondheid van door conflicten getroffen kinderen.

·Gemeenschapsprogramma’s voor kinderen in kwetsbare situaties (kinderen met een handicap, kinderen die worden blootgesteld aan geweld, pesten) uitbreiden.

·Misbruik, geweld en wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing van kinderen in instellingen voorkomen, gegevens bijhouden over vermoedelijke en bevestigde gevallen van geweld en alle gevallen van vermeend geweld volledig onderzoeken om de daders te identificeren en te bestraffen.

·De onderwijsmogelijkheden van kinderen die tot nationale minderheden behoren verder verbeteren en maatregelen nemen om kindhuwelijken, huwelijken op jonge leeftijd en gedwongen huwelijken te voorkomen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Stappen zetten in de richting van de maatschappelijke en gedragsmatige transformatie bij de bestrijding van geweld tegen kinderen. Mensen die met kinderen werken bewust maken van manieren waarop geweld tegen kinderen kan worden voorkomen en bestreden, en hun kennis hierover vergroten. Het publiek bewust maken van manieren waarop geweld tegen kinderen kan worden voorkomen en bestreden, en de kennis hierover vergroten.

·De capaciteit van specialisten op het gebied van sociale bescherming verbeteren.

·Blijven werken aan de de-institutionalisering van kinderen, waaronder kinderen met een handicap en kinderen die in armoede leven, onder meer door de invoering van gerichte diensten voor alternatieve zorgverlening en van de bijbehorende maatregelen voor sociale bijstand.

2.1.8.Fundamentele arbeidsnormen en vakbondsrechten

Prioriteiten voor de korte termijn

·Verdere stappen zetten om het arbeidsinspectiesysteem zo te ontwikkelen dat het voldoet aan internationale normen, de capaciteit van arbeidsinspecteurs te versterken en het bewustzijn te vergroten over het belang van arbeidsinspecteurs en de rol van het inspectieorgaan voor gezondheid en arbeid. Het inspectieorgaan voor gezondheid en arbeid voldoende bevoegdheden en middelen verlenen om inspecties uit te voeren en informatie te verspreiden om gevallen van uitbuiting en handel in arbeidskrachten te voorkomen en op te sporen.

·Wijzigingen blijven doorvoeren in de arbeidswetgeving in overeenstemming met internationale normen (zoals de fundamentele verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie en de beginselen van de wereldwijde coalitie voor sociale rechtvaardigheid).

·Blijven werken aan het mechanisme dat elke vorm van intimidatie (waaronder seksuele intimidatie) op de werkplek definieert en verbiedt.

·Verdere maatregelen nemen om de bestaande wetten inzake vakbonden en werkgeversorganisaties met betrekking tot de vrijheid van vereniging en collectieve onderhandelingen te herzien, in overleg met de sociale partners en rekening houdend met de opmerkingen van de toezichthoudende organen van de Internationale Arbeidsorganisatie.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Formele beperkingen (met inbegrip van, maar niet beperkt tot die welke worden opgelegd door de Eengemaakte sociale dienst van het ministerie van Arbeid en Sociale Zaken) opheffen zodat alle platforms voor socialedienstverlening, met inbegrip van platforms voor werkzoekenden, volledig toegankelijk zijn voor personen met een handicap.

2.1.9.Sociaal beleid en sociaal-economische inclusie van Armeense ontheemden

Prioriteiten voor de korte termijn

·De nodige instrumenten ter beschikking stellen en de bescherming van de rechten en de sociaal-economische inclusie van vluchtelingen en Armeense ontheemden en hun toegang tot essentiële diensten garanderen.

·Zorgen voor de vaststelling en uitvoering van gerichte demografische en werkgelegenheidsstrategieën, waarbij rekening wordt gehouden met specifieke kwetsbaarheden (geslacht, leeftijd, handicap).

·De toegang van vluchtelingen en Armeense ontheemden tot het nationale gezondheidszorg- en onderwijssysteem garanderen en juridische en administratieve belemmeringen wegnemen.

·Zorgen voor de goedkeuring en uitvoering van de strategie en het actieplan voor het migratiebeleid van de Republiek Armenië, en de regulering van integratie- en re-integratievraagstukken waarborgen.

·Zorgen voor de uitvoering van huisvestingsprogramma’s, zoals sociale huisvesting en huurvergoeding voor de meest kwetsbare vluchtelingengezinnen.

·De toegang tot kwalitatief hoogwaardige sociale diensten via gecertificeerde maatschappelijk werkers waarborgen met toepassing van het ontwikkelde systeem voor het beheer van sociale dossiers, met inbegrip van nieuwe sociale diensten zoals maatschappelijke begeleiding voor kwetsbare en kansarme vluchtelingengezinnen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De mechanismen voor de socialedienstverlening verbeteren, ook door de capaciteit te vergroten om op schokken te reageren.

·Uitgebreide programma’s uitvoeren ter versterking van de positie van vluchtelingen, waarbij de nadruk ligt op hun sociaal-economische inclusie en toegang tot de arbeidsmarkt van Armenië, onder meer door middel van omscholing, opleiding, stages, programma’s voor levensonderhoud en programma’s voor maatschappelijke oriëntatie, taalcursussen, toegang tot langdurige en duurzame huisvestingsoplossingen en toegang tot openbare diensten.

2.2.Vrijheid, mobiliteit en veiligheid

Een aantal werkregelingen en samenwerkingsovereenkomsten regelen de nauwere samenwerking tussen de EU en Armenië op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, waaronder overeenkomsten met het Europees Grens- en kustwachtagentschap, Frontex (sinds 2012, herziening in de maak), het Europees migratienetwerk (EMN, 2021), Europol (2021), het EU-agentschap voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol, 2017) en Eurojust (2024).

Het opstarten van de dialoog over visumliberalisering op 9 september 2024 is een belangrijke stap voorwaarts in de versterking van de samenwerking tussen de EU en Armenië op het gebied van vrijheid, mobiliteit en veiligheid. Deze partnerschapsagenda zal een goede en doeltreffende uitvoering van de dialoog en de benchmarks ervan ondersteunen. De taal in dit document laat de definitieve formulering van de benchmarks in het actieplan inzake visumliberalisering onverlet. De EU zal steun blijven verlenen aan de inspanningen van Armenië om het institutionele kader en de capaciteit van de relevante Armeense autoriteiten op het gebied van mobiliteit, beheer en veiligheid, met inbegrip van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de daaronder ressorterende organen, te versterken. Armenië zal doorgaan met initiatieven om de reputatie van het ministerie bij het publiek te verbeteren door de kwaliteit van zijn openbare dienstverlening te verbeteren en de communicatie met het publiek te verdiepen.

2.2.1 Bescherming van persoonsgegevens

Prioriteiten voor de korte termijn

·Maatregelen nemen om het wetgevingskader voor gegevensbescherming verder te verbeteren, onder meer in de sector rechtshandhaving, en de onafhankelijkheid van het Armeense agentschap voor de bescherming van persoonsgegevens te versterken evenals de capaciteit van dat agentschap om gegevensbeschermingskwesties te monitoren en aan te pakken.

·Een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens blijven waarborgen en wetgeving aannemen in overeenstemming met de normen van de EU en de Raad van Europa. De eerbiediging van het recht op bescherming van persoonsgegevens in zowel de publieke als de private sector garanderen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De capaciteit van het agentschap voor de bescherming van persoonsgegevens blijven versterken en zorgen voor een hoog niveau van bescherming van persoonsgegevens.

2.2.2 Migratie, asiel en geïntegreerd grensbeheer

Prioriteiten voor de korte termijn

·De visumversoepelingsovereenkomst tussen de Europese Unie en Armenië en de overeenkomst EU-Armenië betreffende overname doeltreffend blijven uitvoeren, zoals is gerapporteerd in de respectieve gemengde comités die op grond van die overeenkomsten zijn opgericht. De effectieve uitvoering van de overeenkomsten zal een fundamentele factor blijven voor de vooruitgang in de dialoog over visumliberalisering.

·Het migratiebeheersysteem van Armenië, dat wordt beheerd door de dienst Migratie en Burgerschap van het ministerie van Binnenlandse Zaken en andere organen die zich bezighouden met migratie, verder versterken. Ervoor zorgen dat het migratiebeleid en het beleid inzake de bescherming van vluchtelingen gebaseerd is op feiten en dat de bestaande systemen en praktijken in overeenstemming zijn met internationale en EU-normen. Beide partijen zullen samenwerken op het gebied van de invoering van innovatieve digitale oplossingen voor migratiebeheer.

·Samenwerken bij de vaststelling van een nationale strategie voor migratiebeheer, bij de herziening van het desbetreffende rechtskader en de doeltreffende uitvoering van het bijbehorende actieplan.

·De operationele samenwerking versterken om het aantal ongegronde asielaanvragen van Armeense onderdanen in EU-lidstaten aanzienlijk te verminderen.

·Passende maatregelen blijven nemen om de diepere oorzaken van irreguliere migratie van Armenië naar EU-lidstaten aan te pakken, waaronder inspanningen om te voorkomen dat sommige Armeense burgers hun visum of asielaanvraag misbruiken voor medische behandeling door de Armeense volksgezondheidssector te versterken en het publiek bewust te maken van deze ontwikkelingen.

·Het asielstelsel blijven versterken, volledig in overeenstemming met internationale normen en met het hoogste niveau van bescherming van de mensenrechten, te beginnen met non-refoulement en passende normen voor opvangvoorzieningen.

·De samenwerking en dialoog op verschillende gebieden van migratie versterken in het kader van het mobiliteitspartnerschap tussen de EU en Armenië.

·De operationele samenwerking met het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex) verder uitbouwen, onder meer door onderhandelingen te voeren over nieuwe werkafspraken met de Armeense autoriteiten voor grensbeheer en een overeenkomst ter zake te ondertekenen. Nieuwe werkafspraken zouden kunnen voorzien in een ruimere operationele samenwerking, de uitwisseling van goede praktijken en waarnemers, opleiding en de uitwisseling van informatie, onder meer in het kader van Eurosur.

·Geïntegreerd grensbeheer op nationaal niveau ontwikkelen en uitvoeren, onder meer door capaciteiten te versterken, met inbegrip van risicoanalyse in verband met grensbeheer.

·De actieve deelname aan het Europees migratienetwerk (EMN) als waarnemend land voortzetten en in dat netwerk op efficiënte wijze informatie over migratie en asiel tussen de EU-lidstaten en Armenië uitwisselen. In de toekomst zal het EMN de standaardisatie van het verzamelen van migratiegegevens blijven ondersteunen en met Armenië samenwerken om statistische migratiegegevens te blijven uitwisselen en analyseren.

·Verslag uitbrengen over verbeteringen in de analyse van migratiegegevens en de beoordeling van risico’s.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Doeltreffendere manieren ontwikkelen om circulaire en legale migratie aan te bieden, met inbegrip van regelingen voor arbeidsmigratie, met inachtneming van de bestaande nationale wetgeving en bevoegdheden en met volledige eerbiediging van de mensenrechten van alle migrerende werknemers.

·Zorgen voor de uitvoering van de uitgebreide strategieën van Armenië inzake migratie en massale toestroom.

·De geleidelijke uitrol van biometrische paspoorten in volledige overeenstemming met de hoogste ICAO-normen en aanbevolen praktijken introduceren, onder meer bij de consulaten van Armenië in het buitenland.

2.2.4 Rechtshandhaving

Prioriteiten voor de korte termijn

·De agenda voor de politiehervorming blijven uitvoeren door de integriteit, transparantie, verantwoordingsplicht, efficiëntie en doeltreffendheid van de politie te versterken, onder meer via het onderwijsprogramma van Armenië.

2.2.5 Bestrijding van de georganiseerde misdaad

Prioriteiten voor de korte termijn

·Volledig gebruikmaken van de werkafspraken met Europol en deze doeltreffend uitvoeren om de bestrijding van de georganiseerde misdaad op te voeren.

·De samenwerking verbeteren tussen de Armeense autoriteiten, met inbegrip van het ministerie van Binnenlandse Zaken, en het EU-agentschap voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol).

·De actieve deelname van Armenië aan alle regionale EU-initiatieven ter bestrijding van corruptie en georganiseerde criminaliteit in de landen van het Oostelijk Partnerschap versterken.

·Doeltreffende maatregelen blijven nemen om het rechtskader van Armenië verder af te stemmen op het protocol inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel, op het protocol tegen de smokkel van migranten over land, over zee en door de lucht, en op de normen van de EU en de Raad van Europa. De aanbevelingen van de Groep van deskundigen inzake actie tegen mensenhandel (GRETA) van de Raad van Europa opvolgen, met name wat betreft de vervolging van mensenhandelaren en de bescherming van slachtoffers en hun toegang tot de rechter.

·De doeltreffendheid van de proactieve identificatie en het onderzoek van gevallen van mensenhandel monitoren en hierover verslag uitbrengen, waarbij de aandacht wordt gevestigd op kwetsbare bevolkingsgroepen of groepen die het risico lopen slachtoffer van mensenhandel te worden.

·De doeltreffende preventie en bestrijding van cybercriminaliteit voortzetten en een specifieke strategie of een specifiek actieplan op dit gebied vaststellen, onder meer door middel van een intensievere internationale samenwerking met de EU en de Raad van Europa.

·De uitvoering van het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik intensiveren.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Samenwerken in het kader van het Europees multidisciplinair platform tegen criminaliteitsdreiging (Empact).

·De inspanningen ter bestrijding van cybercriminaliteit opvoeren, onder meer door een alomvattend juridisch en institutioneel kader in overeenstemming met het Verdrag van Boedapest tot stand te brengen.

2.2.6 Bestrijding van illegale drugs

Prioriteiten voor de korte termijn

·Evenwichtig beleid uitvoeren dat gericht is op de bestrijding van drugshandel, onder meer door middel van intensievere interinstitutionele en internationale samenwerking.

·De samenwerking op het gebied van drugspreventie voortzetten door het Armeense drugsbeleid volledig af te stemmen op de EU-standpunten, en de drugsstrategie en de werking van de bevoegde institutionele structuren voortzetten.

·Nauw blijven samenwerken met het Drugsagentschap van de Europese Unie (EUDA), het voormalig Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving (EMCDDA), teneinde relevante en geldige informatie uit te wisselen.

·De capaciteit van de Armeense rechtshandhavingsinstanties op het gebied van de bestrijding van drugshandel verder uitbreiden, met inbegrip van de bestrijding van online netwerken voor drugshandel.

·De coördinatie en wederzijdse rechtsbijstand bij het onderzoek naar drugshandel blijven verbeteren.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Blijven streven naar een evenwichtige en geïntegreerde aanpak van drugskwesties teneinde de systemen in staat te stellen om de gevolgen voor de gezondheid en de maatschappelijke consequenties van druggebruik aan te pakken, en druggebruik doeltreffender te voorkomen en het aanbod aan, de handel in en de vraag naar illegale drugs te beperken.

2.2.7 Bestrijding van witwassen van geld en van de financiering van terrorisme

Prioriteiten voor de korte termijn

·De capaciteit van Armenië voor het uitvoeren van financiële onderzoeken versterken, met inbegrip van systematische parallelle financiële onderzoeken naar georganiseerde criminaliteit, en concrete resultaten behalen die leiden tot vervolgingen, veroordelingen en verbeurdverklaring van criminele vermogensbestanddelen, waaronder cryptoactiva, in een poging om georganiseerde criminele groeperingen en witwaspraktijken te bestrijden.

·De samenwerking met de Raad van Europa, Moneyval en de relevante autoriteiten in de EU-lidstaten op het gebied van de bestrijding van witwassen en van terrorismefinanciering voortzetten.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Het wettelijke en institutionele kader voor het voorkomen en bestrijden van witwaspraktijken en terrorismefinanciering verder ontwikkelen, onder meer door, waar mogelijk en relevant, afstemming op de EU-wetgeving op deze gebieden.

·De operationele samenwerking inzake de confiscatie en ontneming van vermogensbestanddelen en activabeheer blijven verbeteren door middel van doeltreffende communicatie en uitwisseling van beste praktijken tussen de Armeense autoriteiten en de EU-bureaus voor de ontneming van vermogensbestanddelen.

2.3.Buitenlands en veiligheidsbeleid

De politieke dialoog en samenwerking inzake het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU, met inbegrip van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), zullen verder worden versterkt. Deze samenwerking zal betrekking hebben op de regionale veiligheid, de hervorming van de veiligheidssector, crisisbeheersingsvraagstukken, terrorismebestrijding, cyberbeveiliging en hybride dreigingen, onder meer de aanpak van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, met inachtneming van de verplichtingen inzake vrouwen, vrede en veiligheid.

De samenwerking zal gebaseerd zijn op gemeenschappelijke waarden, met inbegrip van de verbintenis aan de beginselen en doelen van het VN-Handvest en de Slotakte van Helsinki van de OVSE. De samenwerking zal gericht zijn op een grotere samenhang en doeltreffendheid van het beleid door gebruik te maken van bilaterale, multilaterale en regionale fora en door de op regels gebaseerde internationale orde, gebaseerd op het internationaal recht, te handhaven.

2.3.1 Het normaliseren van de betrekkingen in de regio

Prioriteiten voor de korte termijn

·De inspanningen van de EU met het oog op het bereiken van een duurzame, blijvende en waardige vrede tussen Armenië en Azerbeidzjan voortzetten, gebaseerd op de beginselen van wederzijdse erkenning van de soevereiniteit, de territoriale integriteit en de onschendbaarheid van de grenzen, in overeenstemming met de Verklaring van Almaty van 1991.

·De volledige, onmiddellijke en doeltreffende uitvoering van alle relevante beslissingen van het Internationaal Gerechtshof ondersteunen.

·Blijven pleiten voor de vrijlating van Armeense gevangenen en andere gedetineerden, en inspanningen leveren om lopende humanitaire kwesties, waaronder het lot van vermiste personen en gedwongen verdwijningen, aan te pakken als vertrouwenwekkende maatregelen.

·De volledige normalisering van de betrekkingen tussen Armenië en Turkije blijven ondersteunen en de uitvoering van de reeds bereikte overeenkomsten in de richting van de volledige opening van de grens tussen de twee staten aanmoedigen, onder meer door middel van een regelmatige politieke dialoog en de betrokkenheid van relevante belanghebbenden.

·Inclusieve regionale vervoersverbindingen in het gebied ondersteunen in het kader van de soevereiniteit en nationale jurisdictie van de landen, alsook volgens de beginselen van gelijkheid en wederkerigheid, die ook ten grondslag liggen aan het project “Crossroads of Peace” van Armenië.

·Streven naar de integratie van gendermainstreaming en een volwaardige, gelijkwaardige, doeltreffende en betekenisvolle participatie van vrouwen, met inbegrip van vrouwen die door conflicten zijn getroffen en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, bij conflictoplossing en vredesopbouw, en bij alle inspanningen op het gebied van verzoening en herstel.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Werken aan de vaststelling van vertrouwenwekkende maatregelen tussen Armenië en Azerbeidzjan ter ondersteuning van duurzame en blijvende vrede en verzoening tussen hun samenlevingen.

·Bijdragen tot het leveren van “vredesdividenden” via regionale investeringsprojecten voor connectiviteit in Armenië, onder meer in overeenstemming met de ambities van de nieuwe benadering voor regionaal beleid van Armenië die ten grondslag ligt aan het initiatief “Crossroads of Peace”, in overeenstemming met de Global Gateway-strategie van de EU.

2.3.2 Internationale en regionale samenwerking en GVDB-samenwerking

Prioriteiten voor de korte termijn

·De politieke en veiligheidsdialoog verder verdiepen en regelmatig overleg op het gebied van veiligheid en defensie bevorderen.

·De mogelijkheden onderzoeken om de samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie verder te versterken, wat kan leiden tot een beter gestructureerde samenwerking.

·Volledige operationele capaciteit van de EU-missie in Armenië (EUMA) garanderen, met als doel de veiligheidssituatie langs de grens met Azerbeidzjan te observeren en hierover verslag uit te brengen, een bijdrage te leveren aan de menselijke veiligheid in de door het conflict getroffen gebieden in Armenië en vertrouwen op te bouwen ter ondersteuning van vrede en stabiliteit in de regio. Ernaar streven om de aanwezigheid van de EUMA zo lang als nodig is te handhaven.

·Samenwerken ter ondersteuning van de hervorming van de veiligheidssector in Armenië, teneinde de nationale veiligheid, stabiliteit en weerbaarheid te verbeteren. Samenwerken aan de verbetering van de veiligheidsomgeving door de doeltreffendheid en verantwoordingsplicht van door burgers gecontroleerde veiligheidsinstellingen te verbeteren en in overeenstemming met de mensenrechten en de rechtsstaat te handelen. Naar meer samenwerking tussen de verschillende actoren streven en de rol van het maatschappelijk middenveld in de toezichtmechanismen versterken.

·Streven naar de voortzetting en uitbreiding van de steun aan Armenië in het kader van de Europese Vredesfaciliteit en dit als een prioriteit beschouwen. De samenwerking met het oog op de versterking van de veerkracht van Armenië voortzetten.

·Nauwer samenwerken bij de bestrijding van hybride dreigingen, waaronder de aanpak van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI), en capaciteitsopbouw en steun aan Armenië overwegen bij de ontwikkeling van een alomvattend kader om hybride dreigingen effectief aan te pakken, en daarbij onder meer de mogelijkheid onderzoeken om de oprichting en versterking te ondersteunen van instellingen die zich bezighouden met de nationale veiligheid en de weerbaarheid tegen hybride dreigingen.

·Bijdragen tot de versterking van de cyberweerbaarheid van Armenië. Aandacht besteden aan capaciteitsopbouw, relevante technische bijstand, uitwisseling van informatie, beste praktijken en deskundigheid inzake de respectieve beleidskaders en inzake praktische samenwerkingsactiviteiten op multilaterale fora, waaronder de OVSE en de VN. Bovendien samenwerken met Armenië om wet- en regelgeving inzake cyberbeveiliging te ontwikkelen die in overeenstemming zijn met de belangrijkste EU-wetgeving.

·De praktische samenwerking op het gebied van conflictpreventie en crisisbeheersing versterken door de deelname van Armenië aan door de EU geleide civiele en militaire crisisbeheersingsoperaties en -missies te vergemakkelijken, op grond van de kaderovereenkomst inzake deelname.

·De samenwerking bij de ontwikkeling van strategische communicatiecapaciteiten versterken, onder meer door de weerbaarheid van de staat en de samenleving tegen desinformatie te vergroten en de vrijheid en pluriformiteit van de media te ondersteunen; de kaders voor praktische samenwerking uitbreiden en diversifiëren om het maatschappelijk middenveld, de staatspartijen en de op dit gebied werkzame instellingen te betrekken.

·Zorgen voor de noodzakelijke sectorale uitwisseling van deskundigen en samenwerking met de Europese Veiligheids- en defensieacademie en andere relevante EU-instellingen en -organen.

·Bilaterale en regionale samenwerking bevorderen op het gebied van bredere beveiligingsproblemen, zoals het beheer van irreguliere migratie, grensbeheer, de bescherming en weerbaarheid van kritieke infrastructuur, de bestrijding van georganiseerde criminaliteit, met inbegrip van de bestrijding van smokkel, mensenhandel en illegale handel in goederen (met inbegrip van drugs, vuurwapens en chemische, biologische, radiologische en nucleaire (CBRN) materialen). De opleiding van deskundig personeel aanmoedigen, met name via het initiatief van de EU betreffende het CBRN-kenniscentrum en zijn regionale secretariaat voor Zuidoost- en Oost-Europa, en de deelname van Armeense instanties aan gezamenlijke samenwerkingsprojecten op het gebied van grensbeheer in het kader van het programma Interreg Black Sea Basin versterken.

·Streven naar een betere afstemming van Armenië op de GBVB-verklaringen, -besluiten en -acties van de EU, en de samenwerking en wederzijdse steun op multilaterale fora verbeteren.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De gezamenlijke naleving van de beginselen van erkenning van soevereiniteit, territoriale integriteit en onschendbaarheid van de grenzen bevorderen, zoals die zijn omschreven in het VN-Handvest en de Slotakte van Helsinki van de OVSE, ook in overeenstemming met GBVB-besluiten en -verklaringen van de EU en, in voorkomend geval, samenwerking op multilaterale fora.

2.3.3 Terrorismebestrijding, non-proliferatie van massavernietigingswapens en illegale wapenuitvoer

Prioriteiten voor de korte termijn

·Samenwerken aan de bestrijding van de proliferatie van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen, door de volledige naleving en de uitvoering van de bestaande verbintenissen die de partijen zijn aangegaan in het kader van de internationale verdragen en overeenkomsten op het gebied van ontwapening en non-proliferatie, alsmede van hun andere internationale verplichtingen op dit gebied.

·Ten volle gebruikmaken van de werkafspraken tussen de bevoegde autoriteiten van Armenië en Europol, onder meer door ervoor te zorgen dat deze volledig worden uitgevoerd via het memorandum van overeenstemming inzake de totstandbrenging van een beveiligde lijn (Siena) en de verbindingsovereenkomst, die beide in juni 2023 in Jerevan zijn ondertekend. Hierdoor kan de uitwisseling van informatie op veel terreinen van gemeenschappelijk belang worden geoptimaliseerd, met name op het gebied van terrorisme en ernstige criminaliteit, met inbegrip van terroristische organisaties, georganiseerde criminele groeperingen, hun activiteiten (waaronder cybercriminaliteit en financiële en economische criminaliteit) en hun ondersteunende netwerken, alsook op het gebied van drugshandel.

·Ten volle gebruikmaken van de werkafspraken tussen Armenië en het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol), en tegelijkertijd de mogelijkheden maximaliseren om deel te nemen aan de activiteiten van Cepol, onder meer in het kader van regionale projecten voor capaciteitsopbouw.

·De normen van de Financiële-actiegroep (FATF) blijven toepassen, en de doeltreffendheid van het systeem ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AML/CTF-systeem) blijven verbeteren.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Samenwerken ter verdieping van de internationale consensus over een op de mensenrechten gebaseerde strijd tegen het terrorisme, met inbegrip van de wettelijke definitie van terroristische misdrijven, onder meer door het bevorderen van een overeenkomst over een herziene definitie van terroristische misdrijven in het Verdrag van de Raad van Europa ter voorkoming van terrorisme.

·Voortgaan met de uitvoering van Resolutie 2396 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, en met name informatie uitwisselen over verdachten van terrorisme, teneinde buitenlandse terroristische strijders te identificeren, op te sporen en te vervolgen.

·Samenwerken aan een op een risico-inschatting gebaseerde grenscontrole, waardoor de veiligheid en beveiliging kunnen worden gewaarborgd van de goederen die worden geïmporteerd, geëxporteerd of doorgevoerd.

·De illegale handel in handvuurwapens en lichte wapens en bijbehorende munitie bestrijden, in het kader van internationale overeenkomsten en resoluties van de VN-Veiligheidsraad en overeenkomstig verbintenissen in het kader van andere internationale instrumenten op dit gebied.

·Blijven samenwerken op het gebied van de controle op de uitvoer van conventionele wapens, in het licht van het gemeenschappelijk standpunt van de EU inzake de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie. Blijven samenwerken met de EU op het gebied van de strijd tegen wapenhandel en de vernietiging van voorraden.

·Blijven bijdragen tot de uitvoering van wapenbeheersing en relevante regelingen voor het scheppen van vertrouwen; alle drie de pijlers van het Verdrag inzake de niet-verspreiding van kernwapens, het Verdrag chemische wapens, het Verdrag biologische wapens en andere bestaande verplichtingen in het kader van de desbetreffende internationale overeenkomsten en andere internationale verplichtingen.

2.4 Economische en sectorale samenwerking

De EU en Armenië zullen samenwerken om de digitale, energie- en vervoersconnectiviteit, de overgang naar klimaatneutraliteit en energiezekerheid te versterken en om structurele hervormingen, onder meer op het gebied van regelgeving en veiligheid, te bevorderen. De bevordering van energie-efficiëntie, de opwekking en het gebruik van hernieuwbare energie, de modernisering van het elektriciteitsnet en de verbetering van de regionale energieconnectiviteit zullen de energiezekerheid van Armenië verder versterken en tegelijkertijd de uitstoot van broeikasgassen verminderen. Overeenkomstig hun internationale verbintenissen, met name in het kader van de Overeenkomst van Parijs, zullen zij samenwerken om klimaatneutraliteit, milieu- en klimaatadaptatie en -bestendigheid te bereiken door het bevorderen van een moderne, hulpbronnenefficiënte, koolstofarme en circulaire economie. Zij zullen ook samenwerken om deze doelstellingen op de relevante multilaterale fora te bevorderen. De samenwerking op het gebied van rampenpreventie, -bereidheid en -respons wordt verder versterkt. De gezamenlijke werkzaamheden ter identificatie en versnelling van de uitvoering van strategische investeringsprojecten in het kader van de Global Gateway zullen worden voortgezet via het platform voor de coördinatie van investeringen tussen de EU en Armenië.

2.4.1 Vervoersconnectiviteit

Prioriteiten voor de korte termijn

·De luchtvaartconnectiviteit verbeteren door de in 2021 ondertekende en in januari 2023 door Armenië geratificeerde Overeenkomst inzake een gemeenschappelijke luchtvaartruimte administratief toe te passen, zoals overeengekomen in het in 2017 ondertekende memorandum van overleg.

·De capaciteit van Armenië voor toezicht op de veiligheid van de luchtvaart blijven ondersteunen door middel van relevante steunmaatregelen, met inbegrip van maatregelen in het kader van bilaterale en regionale door de EU gefinancierde programma’s.

·Het niveau van harmonisatie van de regelgeving met de EU-luchtvaartwetgeving verder verbeteren, onder meer door samenwerking met en technische bijstand van het EU-Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) en agentschappen van de EU-lidstaten.

·De verkeersveiligheid blijven verbeteren aan de hand van een multidisciplinaire aanpak gericht op preventie en handhaving. Een nationale strategie voor verkeersveiligheid en een bijbehorend actieplan goedkeuren en uitvoeren, die met name inspanningen bevatten om de veiligheidsnormen van de wegeninfrastructuur te verbeteren. Actief deelnemen aan de activiteiten van het regionale studiecentrum voor de verkeersveiligheid van het Oostelijk Partnerschap in Tbilisi.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De veiligheid in de verschillende vervoerswijzen (luchtvaart, weg- en spoorvervoer) verder verbeteren.

·De infrastructuur voor het vervoer over land verder ontwikkelen, met name door de uitvoering van de gezamenlijk overeengekomen prioritaire projecten die zijn opgenomen in het indicatieve investeringsplan voor het trans-Europese vervoersnetwerk (TEN-T).

·Verdere steun verlenen aan de integratie van Armenië in bredere regionale vervoersnetwerken, zoals de trans-Kaspische vervoerscorridor, in overeenstemming met de strategische aanpak van de EU voor het Zwarte Zeegebied, en daarbij het potentieel van Armenië als brug tussen verschillende regio’s benadrukken, zoals gepromoot door het initiatief “Crossroads of Peace”.

·Investeringsmogelijkheden voor regionale vervoersverbindingen in Armenië onderzoeken, zoals ook wordt geadviseerd in de nieuwe benadering voor regionaal beleid van Armenië die het uitgangspunt vormt voor het initiatief “Crossroads of Peace”.

2.4.2 Energie

Prioriteiten voor de korte termijn

·De samenwerking en inspanningen opvoeren, onder meer door de uitvoering van programma’s inzake energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, netinfrastructuur, grensoverschrijdende interconnecties en vermindering van leveringsafhankelijkheden bij de invoering van veilige en duurzame koolstofarme technologieën. De mogelijkheden bekijken voor verdere samenwerking op het gebied van energieopslag en geothermische energie.

·De deelname van Armenië aan het project inzake de elektriciteitskabel in de Zwarte Zee blijven ondersteunen.

·Zorgen voor de tijdige uitvoering van alle overige aanbevelingen voor stresstests om maximale veiligheid te waarborgen terwijl de Armeense kerncentrale nog in bedrijf is. De regelmatige uitwisseling van informatie over de stand van de uitvoering van het nationale actieplan ter verbetering van de nucleaire veiligheid van de Armeense kerncentrale voortzetten totdat alle acties zijn afgerond.

·Met voortdurende steun van de EU een uitgebreid(e) strategie, routekaart en actieplan ontwikkelen voor de ontmanteling van de Armeense kerncentrale, overeenkomstig de energiestrategie van Armenië voor 2040. Tegelijkertijd steun verlenen aan de inspanningen van Armenië om de nucleaire veiligheid te waarborgen terwijl het land geleidelijk overstapt op nieuwe energieopwekkingscapaciteit, met als doel de energiezekerheid en -onafhankelijkheid te verbeteren en de voorwaarden voor duurzame ontwikkeling te waarborgen, waarbij het land zijn wetgeving meteen ook geleidelijk afstemt op de wetgeving van Euratom inzake nucleaire veiligheid, afvalbeheer en stralingsbescherming, zoals is vastgelegd in de CEPA, en tevens andere internationale documenten naleeft, zoals de normen voor nucleaire veiligheid en de veiligheidsrichtsnoeren van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA).

·De aanpassing van de wetgeving van Armenië inzake energie en nucleaire veiligheid aan het acquis van de Unie geleidelijk bevorderen binnen het tijdsbestek van 2024-2029, in overeenstemming met de CEPA en de energiestrategie van Armenië voor 2040.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Inspanningen blijven leveren om de energiesector van Armenië te diversifiëren, onder meer aan de hand van initiatieven op het gebied van hernieuwbare energie.

·De samenwerking tussen de Energiegemeenschap en Armenië intensiveren.

·Armenië blijven ondersteunen bij de versterking van zijn cultuur van nucleaire veiligheid en het verantwoordelijke en veilige beheer van gebruikte kernbrandstof en radioactief afval.

·Verdere investeringsmogelijkheden in de energiesector onderzoeken voor de beveiliging en diversificatie van de energievoorziening en de algehele energiezekerheid in de regio.

2.4.3 Digitale connectiviteit

Prioriteiten voor de korte termijn

·De harmonisatie van digitale markten tussen de EU en Armenië en met de regio van het Oostelijk Partnerschap voortzetten. De uitvoering ondersteunen van de strategie voor de digitalisering van Armenië voor de periode 2021-2025, die betrekking heeft op e-governance, de digitale economie en de digitale samenleving, en samenwerken aan de ontwikkeling van een routekaart voor een nieuwe strategie voor de periode 2026-2030.

·De digitalisering van de vervoersconnectiviteit verder versterken, met inbegrip van e-logistiek, de digitalisering van vervoersdocumenten en andere initiatieven op het gebied van digitale connectiviteit overwegen.

·Werken aan de versterking van de digitale connectiviteit tussen de EU en Armenië, onder meer door de deelname van Armenië aan projecten voor digitale connectiviteit via de Zwarte Zee te overwegen, in overeenstemming met de pijler “Groei en welvaart” van de strategische aanpak van de EU voor het Zwarte Zeegebied.

·Bekijken of deelname van Armenië aan het programma Digitaal Europa mogelijk is.

·Samenwerken aan de ontwikkeling van de strategie voor cyberbeveiliging en de capaciteit voor de uitvoering ervan opbouwen, met inbegrip van oplossingen voor de bescherming van informatiesystemen en de tijdige opsporing en eliminatie van bedreigingen.

·Onderzoeken of het mogelijk is de cyberdialoog tussen de EU en Armenië op te zetten.

·De samenwerking op technisch en regelgevend niveau verdiepen wat betreft de interoperabiliteit van gegevens, gegevensuitwisseling en digitale identiteit als belangrijke factoren om grensoverschrijdende digitale diensten met de EU te verbeteren.

·Nauw samenwerken om de voordelen van de digitale eengemaakte markt naar Armenië uit te breiden. Dit omvat de invoering van elektronische identificatie en elektronische vertrouwensdiensten in overeenstemming met het EU-kader voor digitale identiteit alsmede vooruitgang in de richting van een overeenkomst inzake wederzijdse erkenning van vertrouwensdiensten.

·Ernaar streven de digitale economie van Armenië aan te passen aan de EU-normen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De herziening en verbetering ondersteunen van de Armeense wet inzake elektronische communicatie, in overeenstemming met het EU-acquis op dit gebied.

·De gezamenlijke inspanningen opvoeren voor de uitvoering van vlaggenschipprojecten in het kader van de Global Gateway-strategie ter bevordering van de digitale transitie.

2.4.4 Hightechindustrie

Prioriteiten voor de korte termijn

·De samenwerking in de hightechindustrie geleidelijk bevorderen.

·Maatregelen nemen om een samenwerking met de EU aan te gaan in het kader van het ruimtevaartprogramma van de Unie, de onderdelen en diensten daarvan, teneinde het wetenschappelijke potentieel van Armenië te benutten voor het aanpakken van mondiale uitdagingen.

·Bestaande initiatieven op EU-niveau ter ondersteuning van innovatie en ondernemerschap waarvoor Armenië in aanmerking komt (bv. EIC-programma’s, CASSINI-hackathons) inzetten en bevorderen.

·Manieren onderzoeken om op commerciële basis samenwerking op het gebied van satellietconnectiviteit aan te moedigen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Informatie uitwisselen over de harmonisatie van de normen voor de hightechindustrie in Armenië en de naleving door Armenië van de beste internationale praktijken verbeteren.

·Informatie uitwisselen over de inspanningen van Armenië bij de ontwikkeling van regelgeving op het gebied van AI en UAV-technologie.

2.4.5 Milieu

Prioriteiten voor de korte termijn

·Goed bestuur op milieugebied verbeteren door belangrijke wetgeving inzake milieueffectbeoordelingen uit te voeren.

·Het relevante rechtskader voor afvalbeheer blijven verbeteren en de nodige middelen toewijzen voor de ontwikkeling van uitgebreide wetgeving inzake chemische stoffen.

·Een uitgebreid afvalbeheersysteem op nationaal en lokaal niveau ontwikkelen en toepassen, in overeenstemming met de Europese normen, onder meer inzake de circulaire economie, en door nieuwe voorzieningen overeenkomstig de afvalhiërarchie in te voeren.

·Belangrijke wetgeving op het gebied van water, luchtkwaliteit en industriële emissies blijven uitvoeren.

·Samenwerken aan de verwezenlijking van de wereldwijde doelstellingen van het mondiaal biodiversiteitskader van Kunming-Montreal, onder meer bij de voorbereiding en uitvoering van doeltreffende nationale strategieën en actieplannen voor biodiversiteit en nationale biodiversiteitsdoelstellingen vóór COP17.

·Voortgaan met de werkzaamheden via het intergouvernementele onderhandelingscomité om een wettelijk bindend instrument inzake verontreiniging door kunststoffen, onder meer in het mariene milieu, (d.w.z. een mondiaal akkoord over kunststoffen) te ontwikkelen.

·Goed bestuur op milieugebied van speciaal beschermde natuurgebieden versterken. De capaciteit van de milieubeschermingsdienst opbouwen om illegale houtkap in bossen en in speciaal beschermde natuurgebieden te beëindigen.

·Duurzaam bosbeheer bevorderen door het bosbouwwetboek toe te passen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Het potentieel van een klimaatneutrale en circulaire economie volledig benutten en uitgebreid op groei gericht beleid ontwikkelen in alle relevante sectoren, bijvoorbeeld door beginselen van de circulaire economie op te nemen in het nationale systeem voor afvalbeheer.

·Het recht op een schoon en gezond milieu blijven garanderen, de mechanismen voor de toegang van het publiek tot milieu-informatie en de deelname van het publiek aan besluitvormingsprocessen inzake milieu-aangelegenheden verbeteren, door alle belanghebbenden verder te betrekken en door samen te werken met het maatschappelijk middenveld.

2.4.6 Klimaatactie

Prioriteiten voor de korte termijn

·De geactualiseerde nationaal bepaalde bijdrage van Armenië aan de Overeenkomst van Parijs voor de periode 2021-2030 toepassen. Een nieuwe, ambitieuze nationaal bepaalde bijdrage voor de periode na 2030 vaststellen, voorafgaand aan de COP30 van het UNFCCC.

·Het nationale adaptatieplan uitvoeren en actualiseren.

·Als eerste stap naar koolstofbeprijzing in Armenië de nodige wetgeving inzake de monitoring, rapportage en verificatie van broeikasgasemissies op installatie- en subinstallatieniveau, naargelang van het geval, uitwerken en zorgen voor voldoende administratieve capaciteit voor de uitvoering ervan.

·Zorgen voor de tijdige goedkeuring en snelle uitvoering van de Armeense klimaatwet.

·Gebruikmaken van open aardobservatiegegevens over het klimaat en klimaatmodellen van Copernicus, de weers- en klimaatvoorspellingen en het klimaatbeleid van Armenië verbeteren, waarbij dat land tegelijkertijd bijdraagt tot zijn eigen huidige en historische meteorologische gegevens.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Voortbouwend op de huidige en toekomstige inspanningen binnenlandse maatregelen treffen om de nieuwe nationaal bepaalde bijdrage voor de periode na 2030 toe te passen en te behalen en de langetermijnstrategie voor lage emissies tot 2050 uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs uitvoeren, waarbij concreet beleid en concrete maatregelen in alle sectoren worden vastgesteld, en ernaar streven tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken. Klimaatactie integreren in sectoraal beleid en sectorale maatregelen, en de capaciteit van de verschillende autoriteiten versterken om klimaatactie in alle sectoren uit te voeren.

·Het Burgemeestersconvenant in Armenië blijven uitbreiden en de lokale autoriteiten in staat stellen klimaatactie op lokaal niveau te stimuleren.

·Op basis van een solide monitoring-, rapportage- en verificatiekader de opties voor koolstofbeprijzing bekijken.

·Binnenlandse maatregelen nemen om de mondiale methaanreductieverbintenis uit te voeren en bijdragen tot een vermindering van de wereldwijde methaanemissies met ten minste 30 % tegen 2030 ten opzichte van het niveau van 2020.

·Het uitgebreide nationale adaptatieplan van Armenië en de sectorale adaptatiestrategieën uitvoeren, door de nodige capaciteiten op te bouwen en technologieoverdracht te laten plaatsvinden, om de weerbaarheid van de economie en de lokale gemeenschappen tegen klimaatverandering te vergroten en het risico van door het klimaat veroorzaakte rampen te verminderen.

·Maatregelen blijven nemen om de naleving van de verplichtingen van Armenië uit hoofde van het Protocol van Montreal, met inbegrip van de wijziging van Kigali, te waarborgen. Deze inspanningen moeten worden versneld met het oog op afstemming met de F-gassenverordening en de verordening betreffende de ozonlaag afbrekende stoffen van de EU. Stappen ondernemen voor de uitvoering van de Global Cooling-verbintenis.

·De overgang naar emissievrij vervoer bevorderen en projecten voor elektrische mobiliteit uitvoeren in Armenië.

2.4.7 Volksgezondheid

Prioriteiten voor de korte termijn

·De kwaliteit en toegankelijkheid van primaire gezondheidszorg verbeteren om ziekten te voorkomen en de levenskwaliteit te verbeteren, met de nadruk op kwetsbare personen.

·Alles in het werk stellen voor de toetreding van Armenië tot het Protocol tot uitbanning van illegale handel in tabaksproducten.

·Het programma voor de ontwikkeling van de gezondheidszorg 2023-2026 blijven uitvoeren, met inbegrip van de uitrol van de activiteiten op het gebied van de kwaliteit van de zorg en de universele ziektekostenverzekering, en samenwerken aan de oprichting van het universele ziektekostenverzekeringsfonds.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Zorgen voor actieve deelname aan het EU-initiatief voor bescherming van de gezondheid in samenwerking met het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC).

·De middellange- en langetermijnstrategie voor de gezondheidszorg na COVID-19 aanpassen en uitvoeren, onder meer door de capaciteit van Armenië te versterken op het gebied van epidemiologische analyse/onderzoek naar uitbraken van ziekten, gegevensmodellering en statistieken, in overeenstemming met de “één gezondheid”-benadering.

·Beleid en wetgeving inzake de bestrijding van tabaksgebruik aanscherpen, alsmede de strenge handhaving daarvan, in overeenstemming met de toezegging van Armenië om het EU-acquis in het kader van de CEPA om te zetten en uit te voeren, en met de verplichtingen van Armenië uit hoofde van de Kaderovereenkomst voor de bestrijding van tabaksgebruik.

·De aanvraag van Armenië voor lidmaatschap van de Overeenkomst inzake inspectie van farmaceutische producten (Pharmaceutical Inspection Cooperation — PIC) afronden.

2.4.8 Civiele bescherming

Prioriteiten voor de korte termijn

·Blijven werken aan betere coördinatie tussen de agentschappen en ministeries bij het aanvragen en ontvangen van internationale bijstand (met name via het EU-mechanisme voor civiele bescherming).

·De wet inzake rampenrisicobeheersing en civiele bescherming goedkeuren.

·Verdere inspanningen doen om binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken een uniform alarmnummer/centraal beheercentrum op te zetten om de efficiëntie en coördinatie van het nood-/incidentresponsproces te verbeteren.

·De hervorming van de reddingsdiensten voortzetten, met inbegrip van de verfijning van het wetgevingskader voor civiele bescherming en het beleid inzake rampenrisicobeheersing (bv. het systeem voor rampenverzekering en vrijwilligerswerk).

·De goede samenwerking tussen de EU en Armenië op het gebied van civiele bescherming voortzetten, met name in het kader van de initiatieven voor de preventie, paraatheid en respons op natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Vaststellen welke instrumenten van het EU-mechanisme voor civiele bescherming Armenië kan benutten, met als doel de weerbaarheid tegen rampen verder te ontwikkelen.

·De strategie en het actieplan van Armenië inzake rampenrisicobeheersing verder uitvoeren.

2.4.9 Economische ontwikkeling en marktkansen

Prioriteiten voor de korte termijn

·In 2025 een collegiale toetsing uitvoeren van het nationaal statistisch systeem van Armenië.

·De zorgvuldige beleidsvorming in verband met de verankering van de macro-economische stabiliteit voortzetten, met name door een gezonde begrotingspositie en een stabiele financiële sector te waarborgen.

·Duurzame en inclusieve economische groei blijven ondersteunen.

·Het beheer van de overheidsfinanciën blijven verbeteren. 

·Goed bestuur blijven voeren, met inbegrip van het waarborgen van de onafhankelijkheid van de centrale bank. 

·De toegang van kmo’s tot financiering blijven stimuleren, onder meer via investeringen in het kader van de Global Gateway-strategie, om het concurrentievermogen en de arbeidsproductiviteit van Armenië te verbeteren.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De deelname van Armenië onderzoeken aan EU-financieringsinstrumenten die gericht zijn op het stimuleren van ondernemerschap en het concurrentievermogen van bedrijven, met name kmo’s.

·Maatregelen nemen om een taxonomie voor duurzame financiering en capaciteiten van financiële instellingen voor financiële ecosystemen te ontwikkelen in overeenstemming met de klimaatneutraliteit en milieudoelstellingen.

· Het ondernemingsklimaat verder verbeteren, onder meer door de informele sector aan te pakken. 

·Ondernemerschap bevorderen, met bijzondere aandacht voor vrouwen en jongeren, ter bevordering van i) de ontwikkeling van bedrijfsstrategieën, ii) de oprichting en ontwikkeling van startende ondernemingen in de regio’s van Armenië, en iii) de versnellings- en incubatieprogramma’s.

·De productie en verspreiding van betrouwbare statistieken verder versterken, onder meer voor op feiten gebaseerde besluitvorming.

·De nationale werkgelegenheidsstrategie vaststellen.

·De transparantie van de activiteiten en financiële stromen van staatsbedrijven verhogen.

2.4.10 Landbouw en plattelandsontwikkeling

Prioriteiten voor de korte termijn

·De resterende belemmeringen voor een doeltreffende overgang naar groene en duurzame landbouw aanpakken, onder meer door alle relevante sectorpartijen bij het proces te betrekken.

·Zorgen voor de goedkeuring van de strategie voor territoriale ontwikkeling van Armenië, waarbij de nadruk ligt op rechtvaardige ontwikkeling.

·Voortzetting van de samenwerking in het kader van het programma voor de lokale emancipatie van actoren voor ontwikkeling (LEAD) met het oog op een proefproject voor de plattelandsontwikkeling in Armenië in het kader van het EU-programma Leader (Samenwerking voor plattelandsontwikkeling) met het oog op de totstandbrenging van mechanismen voor de duurzame financiering van plaatselijke actiegroepen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De decentralisatieagenda, met inbegrip van fiscale decentralisatie, bevorderen en de capaciteit van lokale overheden opbouwen om de levering van alle openbare diensten in plattelandsgebieden, met name in de meest afgelegen plattelandsgebieden, te waarborgen.

·Een klimaatvriendelijke landbouw in overeenstemming met richtsnoeren voor milieubescherming, energie-efficiënte technologieën en andere goede landbouwpraktijken bevorderen en faciliteren; de productie, verwerking en opslag van landbouwproducten moderniseren en verbeteren; landbouw ontwikkelen die zowel productief als duurzaam is; en de invoering van hulpbronnenbesparende teelttechnologieën en een doeltreffend graslandbeheer op lange termijn bevorderen om de productiviteit, de toegevoegde waarde en het concurrentievermogen van de Armeense landbouw te verhogen.

·De samenwerking op het gebied van voedselzekerheid uitbreiden, met inbegrip van de modernisering van de desbetreffende wetgeving.

2.4.11 Cohesiebeleid

Prioriteiten voor de korte termijn

·De deelname voortzetten en de samenwerking bevorderen in het kader van het Interreg NEXT-programma voor het Zwarte Zeegebied, met inbegrip van steun aan Armeense partners en belanghebbenden, om de uitvoering van samenwerkingsprojecten op het gebied van de blauwe economie, klimaatbestendigheid en milieubescherming en interpersoonlijke acties mogelijk te maken en te vergemakkelijken.

·De capaciteit van de nationale instanties die betrokken zijn bij de coördinatie en uitvoering van het Interreg NEXT-programma voor het Zwarte Zeegebied op programmaniveau en van de Armeense begunstigden op projectniveau versterken om de toepassing van het EU-rechtskader voor het programma te waarborgen. Dit omvat tevens de versterking van de capaciteit van de nationale controleurs voor de goede werking van het beheers- en controlesysteem van het programma.

·De samenwerking binnen de overheidssector in het Zwarte Zeegebied verbeteren, door middel van gezamenlijke initiatieven en projecten, om in de hele Zwarte Zee vertrouwen op te bouwen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De decentralisatieagenda bevorderen en de capaciteit van lokale overheden opbouwen om deel te nemen aan de voorbereiding en uitvoering van territoriale samenwerkingsprogramma’s, het ontwerp, de monitoring, de rapportage, de evaluatie van programma’s en het goed financieel beheer van EU-middelen.

2.4.12 Strategische communicatie

Prioriteiten voor de korte termijn

·De samenwerking voortzetten bij de uitvoering van de hervormingen, met inbegrip van de hervorming van de “architectuur voor strategische communicatie”.

·De samenwerking bevorderen om de zichtbaarheid van de samenwerking tussen de EU en Armenië te vergroten, gedeelde waarden te bevorderen en de positieve gevolgen van een versterkt partnerschap tussen de EU en Armenië in verschillende sectoren uit te leggen.

·De samenwerking op het gebied van strategische communicatie versterken en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) aanpakken om het vertrouwen van het publiek in instellingen en besluitvormers te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

·Werken aan een faciliterende informatieruimte, onder meer door onafhankelijke media te ondersteunen, programma’s voor mediageletterdheid uit te voeren en de professionele ontwikkeling van journalisten te bevorderen.

2.4.13 Mijnbouw en kritieke mineralen

Prioriteiten voor de korte termijn

·De samenwerking met de Europese geologische dienst (EuroGeoSurveys) versterken.

·Lidmaatschap van EuroGeoSurveys overwegen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Samenwerken aan de digitalisering van bestaande geologische informatie van Armenië (EuroGeoSurveys).

·Gedigitaliseerde informatie online publiceren, in overeenstemming met Europese normen.

·Het gebruik van teledetectiemiddelen van de geologische dienst onderzoeken om de bestaande informatie aan te vullen en de betrouwbaarheid ervan te beoordelen.

·Samenwerken op het gebied van geologisch onderzoek en de exploratie van minerale hulpbronnen, met de nadruk op kritieke grondstoffen in Armenië, en met de mogelijkheid om moderne methoden en instrumenten in te voeren en toe te passen.

·Bijdragen tot de harmonisatie van het huidige systeem voor de rapportage en het beheer van natuurlijke hulpbronnen van Armenië met de kaderclassificatie voor hulpbronnen van de Verenigde Natie (UNFC).

·In het kader van het wereldwijde beleid van de geleidelijke overgang naar hernieuwbare energie samenwerken op het gebied van de ontdekking van nieuwe afzettingen van kritieke mineralen en de exploitatie van bestaande afzettingen.

2.4.14 Toerisme

Prioriteiten voor de korte termijn:

·De uitwisseling van beste praktijken en het delen van ervaringen met de ontwikkeling van verantwoord en inclusief toerisme bevorderen, met inbegrip van benaderingen van toegankelijke toeristische diensten en digitale instrumenten.

·De samenwerking ter ondersteuning van de identificatie en promotie van diverse toeristische bestemmingen, producten en diensten versterken.

·De samenwerking verbeteren tussen de belanghebbenden in het toerisme, met inbegrip van de particuliere sector, om innovatie en concurrentievermogen op gebieden van wederzijds belang te bevorderen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De ontwikkeling en uitvoering van beleidsmaatregelen en strategieën voor duurzaam toerisme ondersteunen, in overeenstemming met het transitietraject voor toerisme om een veerkrachtiger en digitaal toeristisch ecosysteem op te bouwen, waarbij aandacht wordt besteed aan toegankelijkheid en milieuvriendelijke praktijken en de bescherming van het cultureel erfgoed.

·Belemmeringen voor de reissector identificeren en aanpakken, daarbij de toegang tot de markt verbeteren en de toerismestromen tussen beide regio’s stimuleren, onder meer door kennisuitwisseling en capaciteitsopbouw.

2.5Handel en daarmee verband houdende aangelegenheden

De EU en Armenië zijn het erover eens dat de doeltreffende uitvoering van de afstemming van de regelgeving zoals bepaald in de CEPA de handel tussen hen zou versterken en zou bijdragen tot een verdere diversificatie van de uitvoer en invoer van Armenië. Zij zullen tevens de uitvoering van hun verbintenissen inzake transparantie bij de totstandbrenging van handelsgerelateerd beleid versterken, informatie uitwisselen en ter zake opleiding verzorgen.

2.5.1. Handel in goederen, en douane

Prioriteiten voor de korte termijn

·Samenwerken om de diversificatie van de exportstructuur van Armenië, met inbegrip van de uitvoer van nieuwe producten naar de EU-markt, aanzienlijk te vergroten en te vergemakkelijken.

·Nauw blijven samenwerken om ontwijking van EU-sancties te voorkomen, onder meer door het delen van deskundigheid en informatie.

·De uitwisseling van handelsstatistieken voortzetten.

·Het verzoek van Armenië om waarnemer te worden bij de Overeenkomst betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer verder ter hand nemen en elkaar recente statistieken over goederen voor tweeërlei gebruik blijven bezorgen en op de hoogte houden van alle ontwikkelingen in de douanewetgeving.

·De economische waarde van mogelijke tariefverlagingen voor specifieke Armeense uitvoer vaststellen en beoordelen. Samenwerken aan de vermindering van niet-tarifaire handelsbelemmeringen, zoals sanitaire en fytosanitaire maatregelen en technische handelsbelemmeringen.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Doorgaan met de modernisering van de Armeense douaneautoriteiten en de modernisering en vereenvoudiging van de douaneprocedures, waarbij tegelijkertijd wordt gewaarborgd dat er doeltreffende fraudebestrijdingsmaatregelen zijn getroffen.

2.5.2. Technische voorschriften, normalisatie en gerelateerde infrastructuur

Prioriteiten voor de korte termijn

·Infrastructuur ontwikkelen voor het beheer van normen en technische voorschriften, onder meer met EU-richtsnoeren.

·De samenwerking tussen de Armeense accreditatie-instantie en de Europese accreditatie-instanties verbeteren, waaronder, in voorkomend geval, opleiding of capaciteitsopbouw.

·De samenwerking tussen het Armeens metrologisch instituut en de Europese metrologische instituten versterken.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Mogelijke gebieden aanwijzen waar aanvullende steun kan worden verleend voor de afstemming met normen/technische voorschriften van de EU.

2.5.3. Sanitaire en fytosanitaire maatregelen

Prioriteiten voor de korte termijn

·Maatregelen nemen om de infrastructuur, het systeem en de apparatuur voor de controle op de voedselveiligheid verder te versterken, onder meer door middel van digitalisering en door te overwegen om specialisten op te leiden die betrokken zijn bij de voedselveiligheid en de veterinaire en fytosanitaire controles.

·De samenwerking versterken om de Armeense uitvoer van vis naar de EU te vergemakkelijken en gezamenlijke stappen ondernemen in verband met het verzoek van Armenië om nieuwe soorten toe te voegen aan de lijst van visserijproducten waarvoor uitvoer naar de EU is toegestaan.

·Samenwerken aan de ontwikkeling van systemen voor vroegtijdige waarschuwing in Armenië voor levensmiddelen en diervoeders en veiligheid op het gebied van dier- en plantgezondheid.

·Het afvalbeheer en de traceerbaarheid inzake bestrijdingsmiddelen bevorderen.

·Informatie uitwisselen over de wettelijke vereisten voor op wetenschap gebaseerde risicobeoordelingen en de uitvoering daarvan.

·De afstemming van de Armeense wetgeving inzake voedselveiligheid bevorderen met het oog op de diversificatie van de handel in landbouwproducten.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Vooruitgang boeken op het gebied van de toelating van aanvullende voedselproducten op de EU-markt.

·Voorlichtingscampagnes organiseren met de desbetreffende agentschappen, ondernemingen en niet-gouvernementele organisaties inzake de vereisten voor toegang tot de EU-markt en met het maatschappelijk middenveld inzake de relevante consumentenbeschermingsaspecten van de veiligheid van levensmiddelen en diervoeders.

·Armeense bedrijven helpen om zich beter aan te passen, zodat ze toegang hebben tot de EU-markt, gericht op micro-, kleine en middelgrote exploitanten van levensmiddelenbedrijven.

·Samenwerken op het gebied van dierenwelzijn en het beperkte gebruik van antibiotica in de veeteelt ter bestrijding van resistentie tegen antibiotica.

·Aanvullende EU-Armenië-certificaten opstellen om de Armeense invoervereisten transparanter te maken.

2.5.4. Handel in diensten en elektronische handel

Prioriteiten voor de korte termijn

·Regelmatig informatie uitwisselen over de aanpassing van de wet- en regelgeving inzake postdiensten, in overeenstemming met de CEPA-verbintenissen.

·Informatie uitwisselen over de interne regelgeving voor diensten, zoals overeengekomen in het desbetreffende gezamenlijke initiatief van de WTO dat heeft geleid tot de toetreding van Armenië tot het initiatief.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Samenwerken om de handel in diensten van Armenië uit te breiden, met name in sectoren zoals informatietechnologie, financiën en professionele diensten, door de regelgeving te verbeteren en de aanpassing aan de EU-normen en -wetgeving te verbeteren.

·Informatie en ervaringen over regelgevingskwesties met betrekking tot de digitale economie uitwisselen.

2.5.5. Intellectuele-eigendomsrechten

Prioriteiten voor de korte termijn

·De ontwikkeling van de infrastructuur voor geografische aanduidingen en de bijbehorende mechanismen voor kwaliteitscontrole bevorderen om de juiste kwaliteit van Armeense brandy te waarborgen. De afzet op nieuwe markten bevorderen om te zorgen voor de diversificatie van de uitvoer van Armeense brandy.

·Ervoor zorgen dat zowel de rechthebbenden in de EU als in Armenië over een hoog niveau van bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten beschikken. De handhaving van intellectuele-eigendomsrechten verbeteren, informatie over inbreuken op intellectuele-eigendomsrechten verzamelen en deze delen met Armenië.

·Doeltreffende maatregelen nemen met het oog op de bestrijding van namaak en piraterij, met inbegrip van het produceren van statistische informatie over die activiteiten die tussen de EU en Armenië wordt uitgewisseld.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Het publiek bewuster maken van de bescherming en het gebruik van intellectuele eigendom en zorgen voor een doeltreffende dialoog tussen de rechthebbenden en de gebruikers.

2.5.6. Handel en duurzame ontwikkeling

Prioriteiten voor de korte termijn

·De routekaart voor handel en duurzame ontwikkeling beoordelen en vaststellen, met inbegrip van specifieke uitvoeringsprioriteiten, en streven naar de uitvoering ervan.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De effectieve uitvoering van multilaterale milieuovereenkomsten en klimaatverdragen in de wet en in de praktijk blijven nastreven.

·De doeltreffendheid van de uitvoering van de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (Cites) verder verbeteren, met name voor soorten die in grote aantallen met de EU worden verhandeld.

·De verstrekking van en het toezicht op arbeidsrechten verder versterken in overeenstemming met de fundamentele IAO-verdragen, onder meer door de arbeidsinspectie verder te versterken en door tripartiet overleg te voeren.

·De dialoog voortzetten over de nakoming van de verbintenissen in verband met handel en duurzame ontwikkeling, met inbegrip van de participatie van belanghebbenden.

2.5.7. Overheidsopdrachten

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De routekaart voor overheidsopdrachten verder uitvoeren.

·Statistieken delen over de werking van het herziene systeem voor de beoordeling van overheidsopdrachten in Armenië.

·Nauwkeurige en tijdige informatie verstrekken over het geplande wetgevingswerk inzake het beleid betreffende overheidsopdrachten en de uitvoering ervan, zowel voor de ontwikkelingen in de wetgeving als voor het opzetten van instellingen op het gebied van overheidsopdrachten.

·De nieuwe wet inzake overheidsopdrachten herzien, aannemen en uitvoeren, met inbegrip van elektronische aanbesteding en verbeteringen van de procedure voor het opstellen van zwarte lijsten.

·Maatregelen invoeren om overheidsopdrachten concurrerender te maken en procedures met één enkele leverancier te verminderen.

2.6.Interpersoonlijke contacten

De partijen zullen verder samenwerken om de voordelen voor Armenië van zijn deelname aan interpersoonlijke contacten te maximaliseren, onder meer als geassocieerd land binnen het programma Horizon Europa. De partijen zullen hun actieve samenwerking voortzetten in het kader van Erasmus+, het Europees Solidariteitskorps, Creatief Europa en regionale initiatieven zoals EU4Youth, Creatief Europa, Young European Ambassadors, EU4Culture en andere programma’s voor vrijwilligerswerk, samenwerking en uitwisseling in het kader van het Oostelijk Partnerschap. De EU en Armenië benadrukken de belangrijke rol van jongeren en jongerenorganisaties bij het vormen van een levendig en inclusief maatschappelijk middenveld. De partijen zullen ook de culturele betrekkingen versterken. Verdere samenwerking op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding zal worden aangemoedigd, met name in de context van Erasmus+, evenals samenwerking op het gebied van leerlingplaatsen en werkplekleren in het kader van de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen, waartoe Armenië in oktober 2023 is toegetreden.

2.6.1. Onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie

Prioriteiten voor de korte termijn

·Samenwerken aan de ontwikkeling en uitvoering van hervormingen van het onderzoeks- en innovatiebeleid, met inbegrip van de herziening van het regelgevingskader voor onderzoek en innovatie en de ontwikkeling van een routekaart voor onderzoeksinfrastructuur voor Armenië.

·Een nationale strategie voor onderzoek en innovatie vaststellen. Zorgen voor de goedkeuring en uitvoering van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.

·De actieve samenwerking in het kader van de associatieovereenkomst Horizon Europa voortzetten en de deelname van Armenië versterken, met name door een grotere betrokkenheid van de industrie en de particuliere sector.

·De actieve deelname van Armenië aan en integratie in de Europese onderzoeksruimte (EOR) voortzetten.

·De doeltreffende uitvoering van de aanbevelingen van de beleidsondersteuningsfaciliteit van Horizon 2020 en het daarmee samenhangende actieplan ondersteunen.

·De deelname aan Marie Sklodowska Curie-acties (MSCA’s) verhogen om Armeense onderzoekers in staat te stellen hun vaardigheden te ontwikkelen die aansluiten bij de behoeften van de arbeidsmarkt, om te innoveren en te helpen de O&I-capaciteit van het land te versterken en om internationale strategische partnerschappen voor de opleiding van onderzoekers en uitwisselingen tussen Armeense en EU-instellingen te vergemakkelijken.

·De deelname van Armenië aan de financieringsinstrumenten van de Europese Innovatieraad (EIC) verder versterken ter bevordering van zijn ecosysteem voor starters, en tegelijkertijd bijdragen aan duurzame economische ontwikkeling, de bevordering van het ondernemerschap van vrouwen, de verwezenlijking van de groene en de digitale transitie en de opschaling van baanbrekende innovatieprioriteiten.

Prioriteiten voor de middellange termijn

· Samenwerken aan de uitvoering van het project Academic City als een verzameling van clusters teneinde een gezonde omgeving te bieden voor hoogwaardig hoger onderwijs en onderzoek ter bevordering van het innovatieve ecosysteem voor duurzame ontwikkeling op lange termijn.

·Voorzien in meer personele, materiële en institutionele middelen om de capaciteiten op het vlak van onderzoek en innovatie te verbeteren.

2.6.2 Onderwijs, opleiding en jeugdzaken

Prioriteiten voor de korte termijn

·Het staatsprogramma van Armenië voor de ontwikkeling van het onderwijs tot 2030 en het bijbehorende actieplan volledig uitvoeren, onder meer op het gebied van jeugdbeleid, basis-, middelbaar en hoger onderwijs, alsmede beroepsopleiding en levenslang leren.

·De resultaten van de proefprojecten op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM) op nationaal niveau uitrollen.

·Na een uitgebreid overleg met jongeren de jeugdwet aannemen en volledig uitvoeren, waarbij de beste internationale ervaringen en normen worden toegepast.

·De actieve deelname van Armenië aan de internationale dimensie van Erasmus+ bevorderen om de mobiliteit van studenten en personeel te vergroten, de capaciteit van instellingen voor hoger onderwijs te verbeteren en het hogeronderwijsstelsel te moderniseren, en de capaciteit van instellingen voor beroepsonderwijs en -opleiding te ondersteunen. De deelname van Armenië aan de Europese Alliantie voor leerlingplaatsen bevorderen.

·De samenwerking met de Europese Stichting voor opleiding blijven versterken.

·De actieve deelname van Armenië aan Erasmus+ bevorderen om de mobiliteit van jongeren te vergroten, de internationale samenwerking op het gebied van jeugdzaken en sport te ondersteunen en de capaciteit van Armeense organisaties die op deze gebieden actief zijn, te versterken.

·De deelname van Armenië aan het Europees Solidariteitskorps en andere programma’s voor vrijwilligerswerk, samenwerking en uitwisseling op het gebied van onderwijs, opleiding en jongeren bevorderen.

·De actieve deelname van Armenië aan de regionale programma’s en initiatieven van het Oostelijk Partnerschap, zoals EU4Youth en de jonge Europese ambassadeurs, bevorderen.

·De voortdurende dialoog tussen de belanghebbenden op het gebied van onderwijs, met inbegrip van de ontwikkelingspartners, voortzetten via de regelmatige strategische beleidsdialoog tussen de EU en Armenië over de hervorming van het onderwijs.

Prioriteiten voor de middellange termijn

·Na de goedkeuring van de jeugdwet een gecoördineerd strategisch plan op nationaal niveau inzake jeugdvraagstukken als een sectoroverschrijdende prioriteit vaststellen en uitvoeren.

·Het recht op onderwijs voor iedereen waarborgen, met inbegrip van personen met een kansarme achtergrond. Verdere stappen nemen om inclusief onderwijs en inclusieve opleiding te bevorderen, in overeenstemming met de onderwijsstrategie.

·Zorgen voor een meer gestructureerde betrokkenheid van jongeren bij het werk, onder meer in de vorm van werkgelegenheidspartnerschappen gericht op digitale vaardigheden voor kansarme jongeren en ondernemerschap bij jongeren voor de klimaatneutrale economie.

·Kwalificatieprogramma’s en de desbetreffende syllabus voor beroepsonderwijs en -opleiding invoeren, met inbegrip van ondernemerschap, en toezicht houden op de invoering van modules voor belangrijke ondernemersvaardigheden.

·Door instellingen voor beroepsonderwijs en -opleiding aangeboden beroepen en vaardigheden afstemmen op de vraag op de arbeidsmarkt door ze in overeenstemming te brengen met de prioritaire sectoren van de economie en de regionale ontwikkelingsprogramma’s en door werkplekleren te bevorderen.

·De kwaliteit van het onderwijs, de gelijke toegang tot het onderwijs en de duurzaamheid ervan (met inbegrip van een efficiënte financiering voor alle onderwijsniveaus) verder verbeteren en het niet-formele onderwijs en een leven lang leren stimuleren.

2.6.3 Samenwerking op het gebied van cultuur en sport

·Samenwerken aan de ontwikkeling en uitvoering van inclusief cultuurbeleid, onder meer met betrekking tot de regionale en etnische diversiteit en tradities, en de culturele en de creatieve sector, ter ondersteuning van de sociaal-economische ontwikkeling, de inclusie en de participatie van de burgers; ook als onderdeel van lopende bilaterale en door de EU gefinancierde regionale programma’s.

·Zorgen voor actieve deelname en samenwerking op cultuurgebied met steun van EU-programma’s.

·De deelname van Armeense culturele actoren aan culturele samenwerkingsprogramma’s, met name Creatief Europa, bevorderen. Werken aan de afstemming van de mediawetgeving op Richtlijn 2010/13 van de EU inzake audiovisuele mediadiensten om deel te kunnen nemen aan de media- en sectoroverschrijdende onderdelen van het programma.

·Voortzetten van de samenwerking om creatieve professionals en organisaties sterker te maken aan de hand van onderwijs, ondernemersvaardigheden en zichtbaarheid, teneinde een duurzame en bloeiende culturele sector in Armenië te waarborgen.

·Samenwerken aan de ontwikkeling van het sportbeleid in Armenië door de uitwisseling van beste praktijken en de bevordering van sport als een essentieel onderdeel van een gezonde levensstijl.

·De deelname van Armenië aan Erasmus-sportacties en andere initiatieven zoals de Europese Week van de Sport aanmoedigen.

·De wetgeving van Armenië aanpassen aan de beste praktijken op het gebied van sportethiek.

2.6.4. Samenwerking op audiovisueel en mediagebied

Prioriteiten voor de middellange termijn

·De onafhankelijkheid van de media en de veiligheid van journalisten versterken in overeenstemming met de desbetreffende Europese normen, aan de hand van gedachtewisseling over de vrijheid van de media, het audiovisuele beleid en de desbetreffende internationale normen, met inbegrip van samenwerking in de strijd tegen het aanzetten tot haat en geweld.

·Beste praktijken inzake de vrijheid en de pluriformiteit van de media, onder meer met betrekking tot de decriminalisering van laster, de bescherming van journalistieke bronnen en culturele diversiteit in de media uitwisselen door middel van een regelmatige dialoog.

·Media-eigendom transparanter maken.

·De capaciteit en onafhankelijkheid van regelgevende instanties/organen voor de media versterken.

Conclusie

De partnerschapsagenda EU-Armenië is een belangrijke stap voorwaarts in de relatie tussen de twee partijen. De agenda bouwt voort op de grondslag van de CEPA en bevat ambitieuze prioriteiten voor uiteenlopende sectoren. De agenda geeft blijk van gedeelde waarden en wederzijdse belangen en getuigt van de vastbeslotenheid van de EU en Armenië om de samenwerking op alle gebieden te verdiepen.

Een centraal element van deze agenda is de nadruk op goed bestuur, mensenrechten en de rechtsstaat. Het doel is de instellingen van Armenië te versterken en een rechtvaardigere en billijkere samenleving tot stand te brengen die in overeenstemming is met de hoogste Europese normen. Deze focus is essentieel om de basis voor duurzame ontwikkeling en vooruitgang te kunnen leggen.

Economische samenwerking, diversificatie van de handel en connectiviteit zijn eveneens belangrijke pijlers van de agenda. Door samen te werken kunnen de EU en Armenië nieuwe kansen voor economische groei ontsluiten, banen creëren, een hoger welvaartsniveau realiseren en zorgen voor een beter leven. In dit verband wijst het initiatief “Crossroads of Peace” van Armenië uitdrukkelijk op het potentieel van Armenië om als brug tussen verschillende regio’s te fungeren, waarbij inclusieve regionale connectiviteit en samenwerking worden bevorderd overeenkomstig de doelstellingen van de Global Gateway-strategie van de EU. Dit strookt bovendien met de pijler “Groei en welvaart” van de strategische aanpak van de EU voor het Zwarte Zeegebied.

De partnerschapsagenda behandelt cruciale sociaal-economische uitdagingen, met name de sociale inclusie van vrouwen en meisjes en personen in kwetsbare situaties, zoals Armeniërs die ontheemd zijn na de militaire operatie van Azerbeidzjan in Nagorno-Karabakh.

Door de handelsbetrekkingen te versterken, het handelsbeleid te moderniseren en te harmoniseren, streven de EU en Armenië ernaar de economie van het land te diversifiëren, investeringen aan te trekken, de kwaliteit van Armeense producten te verbeteren, de exportcapaciteit te vergroten en nieuwe marktkansen te creëren. De nadruk op de afstemming van de regelgeving, met name op het gebied van de modernisering van de douane, technische normen en voorschriften inzake voedselveiligheid, onderstreept de rol van de EU bij de ondersteuning van de toegang van Armenië tot de Europese markt.

Als uiting van de gezamenlijke inzet van beide partners voor weerbaarheid, stabiliteit en vrede geeft de partnerschapsagenda ook voorrang aan een nauwere samenwerking op het gebied van het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid, met inbegrip van regionale veiligheid, crisisbeheersing, hervorming van de veiligheidssector, cyberbeveiliging en de bestrijding van hybride dreigingen. De samenwerking is gebaseerd op gemeenschappelijke waarden, waaronder de gehechtheid aan de doelstellingen en beginselen van het VN-Handvest en de Slotakte van Helsinki van de OVSE.

In de partnerschapsagenda wordt het belang erkend van mobiliteit en interpersoonlijke contacten ter bevordering van uitwisselingen op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie. Deze uitwisselingen zullen de mobiliteit vergroten, een dieper begrip bevorderen en duurzame banden scheppen tussen de burgers van Armenië en de EU.

De EU is vastbesloten Armenië te voorzien van steun, deskundigheid en beste praktijken om deze prioriteiten te verwezenlijken, en samen te werken met gelijkgestemde partners om de beschikbare internationale instrumenten te mobiliseren, in samenwerking met de lidstaten en internationale financiële instellingen. Het succes van deze partnerschapsagenda vereist een gezamenlijke inspanning. Dit vergt een voortdurende dialoog, een doeltreffende coördinatie en de bereidheid tot aanpassing aan nieuwe uitdagingen en kansen.

De partnerschapsagenda weerspiegelt ook de Europese aspiraties van het Armeense volk en de verbintenis van de EU om de democratische ontwikkeling, soevereiniteit, territoriale integriteit en sociaal-economische veerkracht van Armenië te ondersteunen. De EU prijst de toewijding van Armenië aan de Europese waarden en is verheugd dat het land zijn integratie in de Europese familie wenst te verdiepen.

Het partnerschap tussen de EU en Armenië bevindt zich op een cruciaal punt. De partnerschapsagenda zet onze gezamenlijke visie op de toekomst uiteen, een visie waaruit onze gezamenlijke inzet voor de bevordering van stabiliteit, welvaart en vrede in de regio blijkt en die de belofte van tastbare voordelen inhoudt. Door samen te werken kunnen de EU en Armenië de ambitieuze doelstellingen van deze agenda verwezenlijken en daarbij een welvarender en veiliger toekomst voor iedereen creëren.