EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 11.12.2025
COM(2025) 750 final
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S
over het herziene actieplan van de macroregionale strategie van de EU
voor het Alpengebied
{SWD(2025) 403 final}
Inhoudsopgave
1. INLEIDING
2. MET DE STRATEGIE BEHAALDE RESULTATEN
3. HET HERZIENE ACTIEPLAN
4. THEMATISCHE BELEIDSPIJLERS EN -ACTIES IN HET KADER VAN DE STRATEGIE
5. BESTUUR EN UITVOERING VAN DE STRATEGIE
6. CONCLUSIE
1.INLEIDING
Tussen 2009 en 2015 heeft de Europese Raad zijn goedkeuring gehecht aan de vaststelling van vier macroregionale strategieën van de Europese Unie. Door landen in staat te stellen hun middelen te bundelen en een sectoroverschrijdende, op meerlagig bestuur gebaseerde aanpak van samenwerking te hanteren, kunnen met deze strategieën problemen worden aangepakt die geen enkel land afzonderlijk doeltreffend kan aanpakken. Alle macroregionale strategieën leveren resultaten op die bijdragen tot een eerlijke, groene en digitale transitie, en tot regionale ontwikkeling en groei. De strategieën functioneren al meer dan tien jaar goed. Macroregio’s zijn een aantrekkelijk concept dat aanzienlijke aandacht geniet van politieke, publieke, particuliere, academische en maatschappelijke belanghebbenden in heel Europa.
Op verzoek van de zeven deelnemende landen heeft de Europese Commissie in juli 2015 de EU-strategie voor het Alpengebied vastgesteld. De strategie werd op 28 juni 2016 door de Europese Raad goedgekeurd. Net als de andere Europese macroregionale strategieën heeft zij tot doel de bestaande financiële middelen doeltreffender te benutten, de coördinatie tussen instellingen en beleid te versterken en de afstemming van bestaande wetgeving te verbeteren.
Het Alpengebied telt 80 miljoen inwoners (ongeveer 15 % van de totale EU-bevolking) en omvat 48 regio’s in vijf EU-lidstaten (Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Slovenië) en twee niet-EU-landen (Liechtenstein en Zwitserland). Dit gebied in het hart van Europa wordt gevormd door een hecht netwerk van belangrijke metropolen en in de Alpen gelegen steden en dorpen, waardoor het een van de rijkste, aantrekkelijkste, meest concurrerende, innovatieve en productieve regio’s van Europa is. De regio heeft unieke geografische en natuurlijke kenmerken. Het gebied herbergt een aantal van Europa’s belangrijkste watervoorraden en is een van de belangrijkste biodiversiteitsreservaten van het continent. Door zijn unieke kenmerken kampt het Alpengebied met specifieke uitdagingen, van de ernstige gevolgen van klimaatverandering — smeltende gletsjers, toenemende natuurrampen en verstoorde watercycli — tot sociaal-economische problemen zoals vergrijzing, wegtrekkende jongeren en ongelijk verdeelde infrastructuur.
De hoofddoelstelling van de strategie is een kader tot stand te brengen voor gouvernementele en niet-gouvernementele samenwerking tussen verschillende belanghebbenden, ter bevordering van grensoverschrijdende strategische benaderingen, projecten, netwerken en samenwerking op gebieden die van belang zijn voor het Alpengebied als geheel. Waar sprake is van gemeenschappelijke behoeften en belangen biedt de strategie een kader voor betere samenwerking.
Het actieplan voor de strategie, dat in 2015 werd aangenomen, is gericht op het versterken van de wederzijdse solidariteit tussen de verschillende delen van het Alpengebied om de aantrekkelijkheid en het concurrentievermogen van de regio te vergroten, alsook op het verminderen van sociale en regionale ongelijkheden en het waarborgen van het behoud en het duurzame beheer van zijn unieke natuurlijke omgeving. In het basisdocument van de strategie 1 worden de fundamenten gelegd voor een nieuwe relatie tussen grootstedelijke gebieden, berggebieden, perialpiene gebieden en afgelegen gebieden, waarbij de nadruk wordt gelegd op drie prioriteiten:
1)concurrentievermogen en innovatie;
2)milieuvriendelijke mobiliteit en connectiviteit; en
3)duurzaam beheer van energie en natuurlijke en culturele hulpbronnen.
Tien jaar nadat de strategie werd vastgesteld, is de wereld ingrijpend veranderd. Het geopolitieke klimaat wordt steeds instabieler door de niet aflatende aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne, de nog altijd doorwerkende sociaal-economische gevolgen van de COVID-19-pandemie en de snelle technologische ontwikkelingen. De gevolgen van klimaatverandering zijn duidelijker dan ooit, met steeds frequentere hittegolven, de relatief zeldzame sneeuwrijke winters en een toename van natuurrampen als gevolg van hevige regenval. Deze nieuwe externe omstandigheden, gecombineerd met de nieuwe en aangepaste prioriteiten en initiatieven van de Europese Unie, zoals de Clean Industrial Deal en de vaardigheidsunie, maken het noodzakelijk om het actieplan te actualiseren en de uitvoering van de strategie opnieuw te beoordelen om deze af te stemmen op de huidige geopolitieke en beleidsmatige uitdagingen voor de regio. Daarnaast zijn de interne processen en structuren na tien jaar uitvoering geëvolueerd en zijn er binnen de macroregio nieuwe organen en bestuursmechanismen tot stand gekomen.
Het nieuwe actieplan is een geactualiseerde en bijgestelde versie van het oorspronkelijke actieplan, waarin de nadruk wordt gelegd op kwesties van politiek en strategisch belang. Het geactualiseerde plan ondersteunt de strategie door nieuwe uitdagingen aan te pakken en grensoverschrijdende samenwerking en oplossingen voor een duurzaam, welvarend Alpengebied aan te moedigen.
In deze mededeling wordt het herziene actieplan uiteengezet dat door de bij de strategie betrokken partners is opgesteld. Er wordt een toelichting gegeven op de achtergrond, de beweegredenen, de veranderingen en de wijze waarop het plan de strategie in staat stelt om te reageren op nieuwe en toekomstige veranderingen.
2.MET DE STRATEGIE BEHAALDE RESULTATEN
Resultaten met betrekking tot de belangrijkste prioriteiten van de EU
De strategie heeft op verschillende gebieden positieve resultaten opgeleverd, door de regionale samenwerking en netwerkvorming in het kader van de drie thematische doelstellingen te versterken. De afgelopen tien jaar heeft de strategie de EU-prioriteiten in de regio met succes bevorderd, met name door bij te dragen aan de Europese groene en digitale transitie en aan de aanpassing aan en beperking van klimaatverandering. Dit is bereikt door middel van een sectoroverschrijdende aanpak op basis van meerlagig bestuur en een brede betrokkenheid van belanghebbenden. Ook zijn de belangrijkste EU-initiatieven in het kader van de strategie afgestemd op de specifieke behoeften en omstandigheden in de regio.
De lancering van de strategie was een belangrijke mijlpaal in de coördinatie van de internationale inspanningen om de uitdagingen van het Alpengebied aan te pakken. De regio staat bekend om haar rijke biodiversiteit en levendige culturele klimaat en speelt een cruciale economische, ecologische en sociale rol in Europa. Van oudsher heeft de regio specifieke uitdagingen gekend, variërend van ecologische kwetsbaarheden tot sociaal-economische ongelijkheid. De strategie heeft van meet af aan succesvolle grensoverschrijdende projecten mogelijk gemaakt die hebben bijgedragen tot de bescherming van het milieu, de ontwikkeling van infrastructuur en sociaal-economische integratie, wat de status van de regio als belangrijke Europese macroregio heeft bestendigd. Deze collectieve inspanningen hebben een sterke basis voor samenwerking gelegd, waarop het herziene actieplan wil voortbouwen.
Financiering van de strategie
Het borgen van de strategie met meerdere financieringsbronnen is van cruciaal belang voor de succesvolle uitvoering ervan. Om op alle niveaus een doeltreffende uitvoering en een sterk gevoel van verantwoordelijkheid te waarborgen, is het van essentieel belang om middelen uit verschillende bronnen te betrekken, zoals de EU, nationale en regionale autoriteiten en de particuliere sector. Door strategische coördinatie van deze financieringsmogelijkheden zal het effect ervan op verschillende niveaus worden gemaximaliseerd. Historisch gezien is een aanzienlijk deel van de steun afkomstig uit het Interreg-programma voor het Alpengebied, maar een actieve diversificatie van de financieringsbronnen zal het bereik en de doeltreffendheid van de strategie verder vergroten. Met een dergelijke aanpak kan het volledige potentieel van de strategie worden ontsloten en zinvolle vooruitgang worden gestimuleerd.
Aangezien de strategie een regionale aanpak volgt, moeten alle financieringsinstrumenten met een duidelijke regionale dimensie in overweging worden genomen om de uitvoering te ondersteunen, samen met thematische instrumenten die doeltreffender kunnen worden ingezet wanneer zij in de hele regio op elkaar worden afgestemd. Mogelijke financieringsbronnen naast het Interreg-programma voor het Alpengebied, dat wordt gefinancierd uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, zijn: andere nationale en regionale programma’s die worden gefinancierd uit het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus en het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling. Andere mogelijke financieringsbronnen zijn thematische programma’s van de EU, zoals Erasmus+ en InvestEU. Tot slot kunnen leningen, kapitaal en garanties van de Europese Investeringsbank ook als financieringsbronnen dienen.
De belangrijkste partners van de belanghebbenden van de strategie zijn de beheersautoriteiten van EU-programma’s. Een “financiële dialoog” tussen de uitvoerders van de strategie en programmabeheerders is daarom van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat zij elkaars behoeften begrijpen en op elkaar kunnen afstemmen. In dit verband heeft het netwerk voor financiële dialoog dat in het kader van de strategie is opgezet, geholpen om de activiteiten van de strategie te koppelen aan de beschikbare financiering door overleg en de uitwisseling van informatie tussen de instanties die verantwoordelijk zijn voor het beheer van financieringsmogelijkheden te bevorderen.
3.HET HERZIENE ACTIEPLAN
Tijdens de herziening van het actieplan is gebleken dat er aandacht moet worden besteed aan nieuwe of urgentere problemen, een meer gerichte visie voor de uitvoering van de strategie moet worden ontwikkeld en een systematischere aanpak moet worden gevolgd om de betrokkenheid bij en het bewustzijn omtrent de strategie in alle deelnemende landen te verbeteren. Tegelijkertijd bleek dat er een breed draagvlak is voor voortzetting van de thematische beleidspijlers en de acties van de strategie.
Het Alpengebied heeft zwaar te lijden onder klimaatverandering. De stijgende temperaturen leiden tot het smelten van gletsjers, waardoor het risico op natuurrampen zoals lawines en aardverschuivingen toeneemt. Deze veranderingen hebben een negatief effect op de watercyclus en vormen een bedreiging voor de biodiversiteit, de economische stabiliteit en de veiligheid, wat niet alleen gevolgen heeft voor het Alpengebied, maar ook voor stroomafwaarts gelegen landen. Daarnaast vereisen sociaal-economische problemen zoals een vergrijzende bevolking, het wegtrekken van jongeren uit plattelandsgebieden en verschillen in infrastructuur en connectiviteit doordachte maatregelen. Deze uitdagingen worden nog versterkt door de digitale kloof, waardoor er behoefte is aan betere technologische infrastructuur en digitale geletterdheid om een rechtvaardige ontwikkeling te kunnen waarborgen.
Als antwoord op deze uitdagingen bevat het herziene actieplan brede doelstellingen om de veerkracht in de hele regio, alsook innovatie, inclusie en duurzaam bestuur te bevorderen.
Sinds 2023 werken de deelnemende landen en de Commissie op meerlagige en gecoördineerde wijze samen aan een herzien actieplan dat rekening houdt met de geopolitieke en beleidsontwikkelingen die zich hebben voorgedaan sinds de strategie werd opgesteld. Het herziene actieplan weerspiegelt ook de lessen die in de loop der jaren zijn getrokken uit de uitvoering van de strategie en bevat wijzigingen in het beheer en de aansturing van de strategie die de afgelopen tien jaar zijn doorgevoerd.
Deze werkzaamheden hebben geleid tot een herzien actieplan bij deze mededeling dat een nauwkeurigere afspiegeling vormt van de behoeften en kansen in de regio en voorziet in een robuuster kader dat de deelnemende landen in staat stelt doeltreffender samen te werken aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de strategie.
Wat is er nieuw?
Het herziene actieplan bouwt voort op de vorige versie, maar met de volgende twee belangrijke wijzigingen:
a) een op missies gebaseerde aanpak, waarmee beoogd wordt belangrijke uitdagingen aan te pakken die voor het hele Alpengebied relevant zijn, door ambitieuze maar realistische doelstellingen vast te stellen en de politieke sturing en zichtbaarheid te bieden die nodig zijn om de strategie uit te voeren. De missies zijn bedoeld om meer synergieën en sterkere verbanden tussen de acties en projecten op een specifiek gebied te creëren. Zij zorgen voor een nauwere politieke betrokkenheid door het aanwijzen van een missierapporteur, een gekozen politicus die door de algemene vergadering wordt benoemd. Aangezien zij gericht zijn op de verwezenlijking van horizontale doelstellingen, maken zij het mogelijk projecten en initiatieven rond één doelstelling te groeperen, waardoor de samenhang tussen het politieke en het technische niveau wordt versterkt.
De missies zijn gebaseerd op het actieplan en worden opgesteld in nauwe samenwerking met de raad van bestuur en de actiegroepen, waarbij diverse belanghebbenden betrokken zijn.
b) wijzigingen in het bestuurssysteem van de strategie. De afgelopen tien jaar zijn de procedures en het bestuur van de strategie aanzienlijk geëvolueerd; het herziene actieplan biedt nu een volledig overzicht van de bestaande structuren, te weten:
De raad van leiders van de actiegroepen en het voorzitterschapstrio. Na overleg met belanghebbenden is het bestuur van de strategie in de loop der tijd ook versterkt door de oprichting van deze nieuwe organen. De leiders van de actiegroepen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van concrete projecten en de raad van bestuur bevordert de totstandkoming van synergieën en samenwerking. Het voorzitterschapstrio zorgt voor continuïteit tussen het vorige, het huidige en het volgende voorzitterschap.
De Jongerenraad. De in 2021 opgerichte Jongerenraad is betrokken bij alle bestuursniveaus. De raad draagt bij aan de uitvoering van de strategie door middel van projecten en bevordert de contacten tussen jongeren in het Alpengebied.
De technische ondersteuningsstructuur en het secretariaat. Een andere belangrijke wijziging in het bestuur was de oprichting van een technische ondersteuningsstructuur binnen het secretariaat in 2023. Deze structuur wordt gefinancierd door het Interreg-programma voor het Alpengebied. Het secretariaat ondersteunt zowel de besluitvormingsorganen voorzien in de strategie als de uitvoerders ervan, de actiegroepen.
4.THEMATISCHE BELEIDSPIJLERS EN -ACTIES IN HET KADER VAN DE STRATEGIE
Thematische beleidspijlers en doelstellingen
Hoewel de uitdagingen bij de samenwerking in het Alpengebied de afgelopen jaren niet fundamenteel zijn veranderd, heeft de strategie de basis gelegd voor dringende aanpassingen van de samenwerking aan diverse transformatieprocessen door duidelijk de nadruk te leggen op een aantal specifieke onderwerpen en daaraan prioriteit te geven. Het herziene actieplan behoudt de oorspronkelijke focus op drie thematische beleidspijlers: economische groei en innovatie; mobiliteit en connectiviteit; en milieu en energie. Elke pijler komt overeen met een van de doelstellingen van de strategie. In reactie op de huidige uitdagingen in het Alpengebied en de meest recente strategiedocumenten bevatten deze pijlers negen acties.
Elke actie is onderverdeeld in drie tot zeven thema’s, die de basis vormen voor de werkzaamheden van de actiegroepen. Hoewel de acties als zodanig nog altijd in overeenstemming zijn met de vorige versie van het actieplan, is elk van de acties nu anders geformuleerd en is hun focus aangepast. De actiegroepen dragen bij tot een sterk gevoel van verantwoordelijkheid bij deelnemers in de hele regio door bij hun activiteiten gebruik te maken van uitgebreide netwerken en de samenwerking af te stemmen op de politieke doelstellingen.
Economische groei en innovatie
Het doel van deze pijler van de strategie is een concurrerende en innovatieve economie in het Alpengebied op te bouwen die zowel circulair als klimaatneutraal is. Dit is van essentieel belang voor de ondersteuning van maatschappelijke activiteiten en voor het behoud van een duurzaam evenwicht tussen economie en milieu.
De drie acties in het kader van deze pijler zijn gericht op:
1.versterking van een doeltreffend onderzoeks- en innovatie-ecosysteem door het scheppen van een gunstig klimaat voor onderzoek en innovatie waarmee groei wordt gestimuleerd, met name in sectoren als de landbouw in berggebieden, bosbouw en energie;
2.vergroting van het economisch potentieel van strategische sectoren door de waarde van belangrijke sectoren in kaart te brengen en beter te benutten, en door onderzoek te vertalen in tastbare voordelen door middel van effectieve technologieoverdracht; en
3.het verhogen van de relevantie van het arbeidsmarktbeleid en van onderwijs en opleiding voor strategische sectoren door ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkt is afgestemd op de behoeften van het bedrijfsleven, door de nadruk te leggen op het belang van onderwijs en opleiding, en door de grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit en samenwerking te versterken om de economische vooruitgang verder te stimuleren.
Mobiliteit en connectiviteit
Het doel van deze pijler is een beter toegankelijk Alpengebied met goede onderlinge verbindingen tot stand te brengen door bij te dragen tot duurzame vervoers- en mobiliteitsoplossingen en ten volle gebruik te maken van digitalisering en nieuwe technologieën.
De twee acties in het kader van deze pijler zijn gericht op:
1.het bevorderen van intermodaliteit en interoperabiliteit in het personen- en goederenvervoer om tegemoet te komen aan de behoefte aan efficiënte en duurzame vervoerssystemen op verschillende niveaus en zo een efficiënt vervoer van zowel personen als goederen mogelijk te maken; en
2.het digitaal verbinden van mensen en het bevorderen van de toegankelijkheid van overheidsdiensten door de nadruk te leggen op het stimuleren van digitale connectiviteit om de toegang tot overheidsdiensten gemakkelijker te maken, waardoor de sociaal-economische integratie van burgers wordt bevorderd en mogelijkheden worden gecreëerd voor regionale groei en ontwikkeling.
Milieu en energie
Deze pijler beoogt een hoog niveau van ecologische connectiviteit tot stand te brengen en een ecologisch duurzame regio die in staat is zich aan te passen aan klimaatverandering en de gevolgen daarvan te beperken.
De vier acties in het kader van deze pijler zijn gericht op:
1.het behouden en benutten van de waarde van natuurlijke en culturele hulpbronnen door nadrukkelijk te streven naar een zorgvuldig evenwicht tussen behoud en duurzaam gebruik, met bijzondere aandacht voor het herstel en duurzaam beheer van de bodem en de watervoorraden;
2.het ontwikkelen van de ecologische connectiviteit in het hele Alpengebied door de biodiversiteit en ecosysteemdiensten in stand te houden, te verbeteren en te herstellen, en de ontwikkeling van blauwe en groene infrastructuur te bevorderen om vloeiende verbindingen tussen verschillende gebieden tot stand te brengen;
3.het verbeteren van het beheer van milieurisico’s en klimaatverandering door een beter begrip en beheersing van de risico’s van milieuschade en klimaatverandering, en het aanmoedigen van samenwerking bij de aanpak van natuurrampen en extreme weersomstandigheden, in de eerste plaats door middel van op de natuur gebaseerde oplossingen; en
4.van het Alpengebied een model voor energie-efficiëntie en hernieuwbare energie maken door de nadruk te leggen op energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare hulpbronnen die geschikt zijn voor het alpiene milieu, wat essentieel is om de gevolgen van klimaatverandering te verzachten.
De door klimaatverandering veroorzaakte veranderingen in de watercyclus, waaronder het smelten van gletsjers, zullen niet alleen gevolgen hebben voor het Alpengebied, maar ook voor stroomafwaarts gelegen landen. Een gezamenlijk en goed gecoördineerd beheer van grensoverschrijdende rivieren is van essentieel belang om te zorgen voor integrale bescherming, verbetering en herstel van watervoorraden en de bijbehorende ecosystemen, en daarmee van cruciaal belang voor de waterweerbaarheid en -zekerheid van Europa. Het toegenomen gebruik van op de natuur gebaseerde oplossingen kan bijdragen tot herstel van de watercyclus en een betere aanpassing aan de klimaatverandering, waaronder een betere bescherming tegen overstromingen en waterschaarste, waardoor de weerbaarheid van de hele regio wordt vergroot.
Samen dragen de drie pijlers bij tot een evenwichtige aanpak die niet alleen de economische ontwikkeling ondersteunt en zorgt voor een betere connectiviteit, maar ook voor bescherming van het milieu door de weerbaarheid van het Alpengebied te versterken, zodat het zich kan aanpassen aan de mondiale uitdagingen en desondanks kan floreren.
5.BESTUUR EN UITVOERING VAN DE STRATEGIE
Het bestuurskader van de strategie omvat verschillende organen en instrumenten voor het bestuur en het beheer van de activiteiten. Hun precieze samenstelling en de wijze waarop deze organen zich tot elkaar verhouden, zijn vastgelegd in het actieplan en hun respectieve reglementen van orde.
Het bestuur van de strategie is bedoeld om capaciteitsopbouw te vergemakkelijken; de opzet ervan is helder en resultaatgericht, waardoor de samenwerking in het Alpengebied wordt versterkt. De structuur zorgt voor een actieve deelname van nationale, regionale en lokale belanghebbenden, samen met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, de academische wereld, het maatschappelijk middenveld en het grote publiek, met name jongeren. Het kader garandeert dat de belangrijkste uitvoerders van de strategie over een duidelijk mandaat beschikken om hun taken uit te voeren. Het zorgt ook voor duidelijke en volledige communicatie op alle niveaus over de resultaten en de toegevoegde waarde van de strategie.
De afgelopen tien jaar is het bestuurskader geëvolueerd, wat een afspiegeling vormt van het belang dat de belanghebbenden hechten aan de uitvoering van de strategie. Dit is ook een duidelijk signaal dat de coördinatie bij de uitvoering van de acties en tussen de acties onderling verder moet worden verbeterd en dat het politiek leiderschap bij de coördinatie van de strategie op verschillende niveaus verder moet worden versterkt.
Organen
Algemene vergadering. De algemene vergadering is het hoogste politieke besluitvormingsorgaan voor de strategie en stelt de strategische prioriteiten en doelstellingen vast. Zij bestaat uit politieke vertegenwoordigers op hoog niveau van de deelnemende staten en regio’s, alsook uit waarnemers, bijvoorbeeld namens de Jongerenraad, de Alpenovereenkomst en het Interreg-programma voor het Alpengebied. De Europese Commissie neemt aan de vergadering deel als facilitator en medevoorzitter en zorgt voor afstemming op de EU-wetgeving, maar zonder stemrecht. De algemene vergadering keurt actieplannen goed, houdt toezicht op de voortgang bij de uitvoering en vergemakkelijkt de samenwerking tussen regio’s.
Voorzitterschap. Het voorzitterschap wordt jaarlijks bij toerbeurt bekleed door de partnerlanden. Het speelt een bepalende rol bij het leiden van de vergaderingen van de algemene vergadering en de raad van bestuur, het opstellen van het jaarlijkse werkprogramma en het organiseren van sectorspecifieke ministeriële bijeenkomsten.
Raad van bestuur. De raad van bestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering van het actieplan en bestaat uit nationale coördinatoren en vertegenwoordigers van de deelnemende regio’s en staten. In de rol van facilitator en medevoorzitter controleert de Europese Commissie de naleving van de EU-wetgeving en de afstemming van het beleid op de prioriteiten van de EU. De Jongerenraad, vertegenwoordigers van de Alpenovereenkomst en andere organen fungeren als waarnemers bij de vergaderingen van de raad van bestuur. De raad van bestuur houdt toezicht op de actiegroepen, coördineert de vergaderingen van de algemene vergadering en bevordert de samenhang bij de uitvoering van de strategie.
Nationale coördinatoren. De nationale coördinatoren spelen een cruciale rol bij het toezicht op en de ondersteuning bij het ontwerp en de uitvoering van de strategie en bij het bevorderen van de participatie van belanghebbenden. Zij zijn lid van de raad van bestuur en sturen de nationale delegaties aan. Zij zijn ook het belangrijkste contactpunt op nationaal niveau, dat de strategie in hun eigen land coördineert. Zij worden benoemd door hun regering of instelling en vertegenwoordigen het nationale of regionale niveau.
Actiegroepen. De actiegroepen zijn belast met de dagelijkse uitvoering van de strategie op alle thematische gebieden. Deze groepen, die bestaan uit deskundigen en belanghebbenden, zorgen voor een volledige coördinatie van de acties en de uitvoering ervan in alle regio’s. Zij ontwikkelen projecten en beleidsmaatregelen die bijdragen tot de doelstellingen van de strategie. De leiders van de actiegroepen faciliteren de communicatie en sturen de activiteiten van de groepen aan op basis van de respectieve werkplannen.
Zoals beschreven in deel 3, worden deze organen aangevuld met nieuwe structuren: het voorzitterschapstrio, de leiders van de actiegroepen, de Jongerenraad, de technische ondersteuningsstructuur en het secretariaat van de strategie.
Uitvoering van de strategie
De uitvoering van de activiteiten van de strategie wordt bepaald door het actieplan, dat drie strategische niveaus kent: de thematische beleidspijlers en -doelstellingen, de acties en de projecten. Het actieplan dient als referentiekader voor de algemene vergadering, de raad van bestuur en de actiegroepen en helpt hen bij het opstellen van hun werkplannen op basis van de door de algemene vergadering goedgekeurde missies.
De werkplannen zijn driejaarlijkse programma’s om de doelstellingen van het actieplan en de door de algemene vergadering goedgekeurde missies te vertalen in concrete resultaten. Zij zorgen voor beleidscoherentie tussen het actieplan en de door de actiegroepen uitgevoerde projecten en initiatieven. De werkplannen zijn doelgericht en realistisch en weerspiegelen de ambities van de strategie. Ook bieden zij een leidraad voor de algemene vergadering en de raad van bestuur. Zij zullen worden aangevuld door missies, het nieuwe instrument dat eerder in deze mededeling is beschreven.
6.CONCLUSIE
Elke macroregionale strategie weerspiegelt de unieke geografische, economische en politieke context van de desbetreffende regio en is aangepast aan de specifieke sterke punten en uitdagingen van de macroregio. Als intergouvernementele initiatieven zijn de strategieën niet gebonden aan ex-anteregels inzake uitvoeringsstructuren of de organisatie van projecten. In plaats daarvan ontwikkelt elke strategie zich op organische wijze in reactie op de specifieke omstandigheden van de regio.
Sinds 2015 is in het kader van de Alpenstrategie een geavanceerd bestuursmodel ontwikkeld met een brede vertegenwoordiging van verschillende sectoren van de samenleving. De uitvoerige actualisering van het bestuurssysteem in het herziene actieplan was mede ingegeven door de functies en verantwoordelijkheden van nieuwe organen en structuren, zoals het voorzitterschapstrio, de leiders van de actiegroepen, de Jongerenraad, de technische ondersteuningsstructuur en het secretariaat. Deze nieuwe organen, die in de loop van de afgelopen tien jaar zijn ontstaan, hebben de werking van de strategie aanzienlijk verbeterd.
De auteurs van de strategie voor het Alpengebied hebben ervoor gekozen geen significante wijzigingen in de prioriteiten en doelstellingen aan te brengen. In plaats daarvan hebben zij gekozen voor continuïteit, omdat de strategische partners het erover eens zijn dat de prioriteiten en doelstellingen waarvoor tien jaar geleden gekozen werd nog altijd waardevol en relevant zijn voor het Alpengebied. In het kader van de strategie is echter een nieuwe, op missies gebaseerde aanpak ingevoerd, met het duidelijke oogmerk om de synergieën te versterken, de politieke betrokkenheid en verantwoordelijkheid te vergroten en de algehele zichtbaarheid ervan te vergroten.
Alles bij elkaar genomen kan de strategie met deze nieuwe elementen de aantrekkelijkheid, de veerkracht en het concurrentievermogen van het Alpengebied verder ondersteunen en ontwikkelen en de kwaliteit van leven van de inwoners van de regio verbeteren. De Commissie is van mening dat het herziene actieplan een toekomstgericht kader biedt waarmee duurzame groei, het concurrentievermogen, de bescherming van het milieu en nauwere samenwerking in de regio worden bevorderd. Het herziene actieplan zal het Alpengebied in staat stellen op doeltreffende wijze de uitdagingen voor de regio aan te gaan en de kansen voor het gebied te benutten, zodat het een rolmodel voor samenwerking in Europa kan blijven.
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s betreffende een strategie van de Europese Unie voor het Alpengebied (COM(2015) 366 final, Brussel, 28 juli 2015.