A.Noodzaak om actie te ondernemen

Wat is het probleem en waarom is het een probleem op EU-niveau?

Dit initiatief betreft economische dwang, die gedefinieerd wordt als druk die door niet-EU-landen wordt uitgeoefend door middel van maatregelen die de handel of de investeringen beïnvloeden om een specifiek resultaat te bereiken dat binnen de legitieme beleidsruimte van de EU of haar lidstaten valt. Dwangmaatregelen van niet-EU-landen beperken de legitieme beleidsruimte van de EU of een lidstaat of brengen kosten mee wanneer daarvan gebruik wordt gemaakt. De EU en haar lidstaten zijn het doelwit geweest van economische dwang en lopen voortdurend gevaar. Het is onwaarschijnlijk dat dergelijke dwang verdwijnt of vermindert.

Wat is het doel?

De specifieke doelstellingen zijn het afschrikken van dwang in het algemeen, de-escalatie, het beëindigen van bestaande dwangmaatregelen en, als laatste redmiddel, het tegengaan van dwangmaatregelen. Meer in het algemeen is het doel de legitieme beleidsruimte van de EU en de lidstaten te beschermen.

Wat is de meerwaarde van EU-maatregelen (subsidiariteit)?

De beoogde respons van de EU valt onder de gemeenschappelijke handelspolitiek. Hoe dan ook levert optreden op EU-niveau voordelen op, zoals afschrikking van en tegenmaatregelen tegen dwang, die op het niveau van de lidstaten onvoldoende of in het geheel niet kunnen worden verwezenlijkt.

B.Oplossingen

Welke opties dienen zich aan? Is er een voorkeursoptie?

De voorkeursoptie is een kaderverordening van het Europees Parlement en de Raad die EU-optreden mogelijk maakt, met inachtneming van het internationaal publiekrecht en gebaseerd op het volgende:

-Een EU-respons in twee stappen: de eerste stap omvat niet-interventionistische maatregelen, zoals het formeel vaststellen of een dwangmaatregel binnen het toepassingsgebied van de verordening valt en pogingen om met het niet-EU-land in gesprek te gaan, waarbij dat land wordt aangemoedigd zijn maatregelen te beëindigen. Als dit niet lukt, zou in een eventuele tweede fase, als laatste redmiddel, een breed scala aan mogelijke tegenmaatregelen van de EU beschikbaar komen.

-Het instrument is van toepassing op een breed scala van dwangmaatregelen, waaronder expliciete, verkapte en stille dwang en de variaties daarvan. Er zou een kwalitatieve drempel voor actie gelden.

-Het besluitvormingsproces valt onder het standaardkader van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, met middelen om snel op te treden. Belanghebbenden moeten kunnen deelnemen aan alle processen waarbij het instrument wordt gebruikt.

Hoe reageren de verschillende belanghebbenden?

Alle categorieën belanghebbenden zijn in grote lijnen voorstander van de invoering van een nieuw rechtsinstrument. Zij zijn het grotendeels eens over:

-de belangrijkste keuzes voor de opzet ervan, met name de noodzaak van een breed scala aan mogelijkheden voor EU-optreden tegen dwang, waarbij tegenmaatregelen alleen een laatste redmiddel zijn;

-het grote aantal mogelijke dwangmaatregelen die aanleiding kunnen zijn om het instrument in te zetten;

-de mogelijkheid dat belanghebbenden deelnemen aan het gebruik van het instrument; en

-de bijzondere aandacht die moet worden besteed aan het risico van nevenschade.

C.Effect van de voorkeursoptie

Welke voordelen biedt de voorkeursoptie?

Voordelen zouden voortvloeien uit het brede scala van dwangmaatregelen die binnen het toepassingsgebied van het instrument vallen, en uit het scala van responsmaatregelen die een op maat gesneden en doeltreffende respons mogelijk maken, aangezien beide maatregelen tot afschrikking van dwang zouden leiden. Er zijn ook voordelen verbonden aan het prioriteren van oplossingen waarbij geen tegenmaatregelen worden getroffen en de bereidheid van de EU om met het betrokken derde land in gesprek te gaan. Dankzij het brede scala aan mogelijke tegenmaatregelen, als laatste redmiddel, kan de EU waar nodig assertief zijn en kan de respons op passende wijze worden aangepast.

Welke kosten brengt de voorkeursoptie mee?

Het bestaan van het instrument zou geen aanzienlijke kosten meebrengen. Het gebruik ervan kan echter tot verschillende kosten leiden. Afhankelijk van de getroffen maatregelen kunnen kosten ontstaan voor specifieke marktdeelnemers in de EU die handels- of investeringsbanden hebben met het betrokken niet-EU-land. Met deze kosten zou bij de uitwerking van de specifieke maatregel rekening worden gehouden.

Wat zijn de gevolgen voor kleine en middelgrote ondernemingen en voor het concurrentievermogen?

Het bestaan van het instrument zou geen kosten meebrengen. Het gebruik van het instrument kan, zoals hierboven vermeld, tot uiteenlopende kosten voor kmo’s leiden.

Zijn er significante gevolgen voor de nationale begrotingen en overheden?

Geen significante gevolgen

Zijn er andere significante gevolgen?

Het afschrikkingseffect dat in de voorkeursoptie is ingebouwd, kan ertoe leiden dat het instrument in het gunstigste geval niet of slechts in beperkte mate wordt gebruikt.

Evenredigheid

De voorkeursoptie beperkt de respons van de EU tot wat evenredig is met de omvang van het probleem van economische dwang, maar maakt, indien nodig, assertieve (tegen)maatregelen mogelijk.

D.Follow-up

Wanneer wordt het beleid geëvalueerd?

Het instrument zal binnen een redelijke termijn na de vaststelling ervan worden herzien.